Bakı Şəhəri Nəsimi Rayon Məhkəməsi Qətnamə — İş №e-2(006)-2964/2022

Azərbaycan Respublikası adından QƏTNAMƏ Bakı şəhəri İş № e-2(006)-2964/2022 04.07.2022 BAKI ŞƏHƏRİ NƏSİMİ RAYON MƏHKƏMƏSİ Hakim Musayeva Cəmilə Ceyhun qızı, iddiaçı "xxxx" MMC-nin Cavabdeh qarşı “pul” tələbinə dair iddia ərizəsinə kiçik iddialara dair işlər üzrə sadələşdirilmiş icraat qaydasında baxaraq, MÜƏYYƏN ETDİ: Təsviri hissə: İddiaçı "xxxx" MMC məhkəməyə iddia ərizəsi ilə müraciət edərək, xx.xx.2021-ci il tarixli müqaviləyə əsasən, İMEİ Kodu **********829005 olan “Samsung Galaxy A32” markalı telefon üçün 476 manat ödənilməmiş hissə, 47 manat cərimə; xx.xx.2020-ci il tarixli müqaviləyə əsasən, İMEİ Kodu **********5644 olan “Samsung Galaxy A51” markalı telefon üçün 326 manat ödənilməmiş hissə, 32 manat cərimə, xx.xx.2020-ci il tarixli müqaviləyə əsasən, İMEİ Kodu **********01074 olan “Huawei Y9 Prime” markalı telefon üçün 162 manat ödənilməmiş hissə, 16 manat cərimə, ümumilikdə 1059 manat borc və 30.59 manat ödənilmiş dövlət rüsumu Cavabdeh alınaraq "xxxx"-yə ödənilməsi barədə qətnamə çıxarılmasını məhkəmədən xahiş etmişdir. İddiaçı tələbini onunla əsaslandırmışdır ki, cavabdeh, "xxxx" MMC ilə xx.xx.2021-ci il, xx.xx.2020-ci il və xx.xx.2020-ci il tarixli müqaviləyə əsasən, İMEİ kodu **********29005 olan “Samsung Galaxy A32” və İMEİ kodu **********45644 olan “Samsung Galaxy A51”, İMEİ kodu **********01074 olan “Huawei Y9 Prime” markalı telefon almış və nəticədə 1059 (min əlli doqquz) manat borc yaranmışdır. Cavabdeh müqavilənin şərtlərini pozmuş və nəticədə xx.xx.2021-ci il tarixli müqaviləsinə əsasən, alqı-satqı qiyməti 578.4 (beş yüz yetmiş səkkiz,qırx qəp) manat (12 ay x 48.2 manat + 0 manat ilkin ödəniş) İMEİ kodu **********29005 olan “Samsung Galaxy A32” markalı telefon üçün ümumilikdə, 523 (beş yüz iyirmi üç) manat olmaqla ondan, 476 (dörd yüz yetmiş altı) manat ödənilməmiş hissə, müştəriyə güzəşt olunaraq 47 (qırx yeddi) manat cərimə; xx.xx.2020-ci il tarixli müqaviləyə əsasən, alqı-satqı qiyməti 672.8 (altı yüz yetmiş iki, səksən qəpik) manat (12 ay x 54.4 manat + 20 manat ilkin ödəniş İMEİ kodu **********45644 olan “Samsung Galaxy A51” üçün ümumilikdə, 358 (üç yüz əlli səkkiz) manat olmaqla ondan, 326 (üç yüz iyirmi altı) manat ödənilməmiş hissə, müştəriyə güzəşt olunaraq 32 (otuz iki) manat cərimə; xx.xx.2020-ci il tarixli müqaviləsinə əsasən, alqı-satqı qiyməti 660 (altı yüz altmış) manat (12 ay x 55 manat+ 0 maat ilkin ödəniş) İMEİ kodu **********01074 olan “Huawei Y9 Prime” markalı telefon üçün ümumilikdə, 178 (yüz yetmiş səkkiz) manat olmaqla ondan, 162 (yüz altmış iki) manat ödənilməmiş hissə, müştəriyə güzəşt olunaraq 16 (on altı) manat cərimə borcu hesablanmışdır. Cavabdehin cəmi ödədiyi məbləğ 947.2 manat təşkil edir. Ödəniş cədvəlinin 2-ci bəndinə əsasən ödənişlərdə gecikmələr aşkarlanıbsa, müddəti keçmiş məbləğin hər növbəti təqvim gününə hesablanmış 1%-i həcmində mübahisəsiz olaraq penya ödəyir. Məhkəmə ərizəyə dair mülki işə Azərbaycan Respublikası Mülki Prosessual Məcəlləsinin 284-1-ci maddəsinə əsasən kiçik iddialara dair işlər üzrə sadələşdirilmiş icraat qaydasında baxılmasını mümkün hesab etmiş və mülki-prosessual qanunvericiliyin tələblərinə əsasən cavabdehə bu barədə rəsmi qaydada bildiriş göndərilmişdir. Müvafiq bildiriş cavabdehə göndərilsə də, o, iddiaya qarşı əsaslandırılmış etirazını məhkəməyə təqdim etməmişdir. Belə ki, Azərbaycan Respublikası Mülki Prosessual Məcəlləsinin (bundan sonra – MPM) 284-1-ci maddəsinə əsasən mülki işlər üzrə iddianın qiyməti beş min manatdan, kommersiya mübahisələrinə dair işlər üzrə iddianın qiyməti on min manatdan az olan iddialar (kiçik iddialar) üzrə işlərə bu fəslə uyğun olaraq sadələşdirilmiş qaydada baxılmasına yol verilir. Həmin Məcəllənin 284-5.2-ci maddəsinin tələblərinə görə cavabdeh bildirişi rəsmi qaydada aldığı gündən 10 (on) iş günü müddətində iddiaya qarşı əsaslandırılmış etirazını və ona əlavə olunmuş sənədləri, elektron qaydada verildikdə isə elektron imza ilə təsdiq edilmiş etirazını və ona əlavə olunmuş, “Elektron imza və elektron sənəd haqqında” Azərbaycan Respublikasının Qanununda nəzərdə tutulmuş qaydada elektron sənəd formasında tərtib edilmiş sənədləri məhkəməyə göndərə bilər. Əsaslandırıcı hissə: İddia qismən təmin edilməlidir. İşin məhkəmə tərəfindən müəyyən edilən hallarından görünür ki, tərəflər arasında hissə-hissə ödəmə şərti ilə malın alqı-satqısı müqaviləsinin bağlanmasından irəli gələn öhdəlik hüquq münasibətləri yaranmışdır. Müqavilə isə öhdəliyin əmələ gəlmə əsaslarından biridir. Belə ki, iddiaçı ilə Cavabdeh arasında xx.xx.2021-ci il tarixdə ümumi dəyəri 578,40 manat təşkil edən İMEİ kodu **********29005 olan “Samsung Galaxy A32” markalı telefonu, xx.xx.2020-ci il tarixdə isə ümumi dəyəri 672,8 manat təşkil edən İMEİ Kodu **********45644 olan “Samsung Galaxy A51” markalı telefonu, xx.xx.2020-ci il tarixdə ümumi dəyəri 660 manat təşkil edən İMEİ Kodu **********01074 olan “Huawei Y9 Prime” markalı telefon hissə-hissə ödəmək şərti ilə alqı-satqısına dair müqavilələr bağlanılmışdır. Tərəflər arasında bağlanmış xx.xx.2021-ci il, xx.xx.2020-ci il və xx.xx.2020-ci il tarixli əlavə ödəniş cədvəllərinin 2-ci bəndinə əsasən “Ödəniş cədvəli” üzrə ödənişlərdə gecikmələr aşkarlanıbsa, müddəti keçmiş məbləğin hər növbəti təqvim gününə hesablanmış 1%-dək həcmində “Müştəri” mübahisəsiz olaraq penya ödəyir. İddiaçının xx.xx.2021-ci il tarixli müqavilə üzrə cərimə borcu olaraq tələb etdiyi məbləğ 47 manat, xx.xx.2020-ci il tarixli müqavilə üzrə 32 manat, xx.xx.2020-ci il tarixli müqavilə üzrə isə 16 manat təşkil edir. xx.xx.2020-ci il tarixli bildirişdən görünür ki, Cavabdeh 20367826 nömrəli müqaviləyə əsasən İMEİ kodu **********01074 olan “Huawei Y9 Prime” markalı telefonu tam qüsursuz halda təhvil almışdır. xx.xx.2020-ci il tarixli bildirişdən görünür ki, Cavabdeh 22177753 nömrəli müqaviləyə “Samsung Galaxy A51” markalı telefonu tam qüsursuz halda təhvil almışdır. xx.xx.2021-ci il tarixli bildirişdən görünür ki, Cavabdeh 22463137 nömrəli müqaviləyə “Samsung Galaxy A32” markalı telefonu tam qüsursuz halda təhvil almışdır. xx.xx.2022-ci il tarixli xəbərdarlıq məktubundan görünür ki, Cavabdeh Cavid oğlu borcunu ödəmədiyi təqdirdə aidiyyəti üzrə dövlət qurumuna müraciət ediləcəyi barədə xəbərdar edilmişdir. Ödəniş qəbzindən (№ 9********) görünür ki, iddiaçı tərəfindən məhkəmədə iddia qaldırmaq üçün 30,59 manat məbləğində dövlət rüsumu ödənilmişdir. Beləliklə yuxarıda qeyd edilən malın alqı-satqısına dair müqavilələrinə əsasən satıcı (iddiaçı) müqavilə predmetini alıcıya (cavabdehə) verməyi, cavabdeh isə müqavilədə müəyyən edilən ödəmə cədvəli üzrə malın qiymətini ödəməyi öz öhdəsinə götürmüşdür. Satıcı malı alıcıya vermək vəzifəsini icra etsə də, alıcı həmin malı ödəmək üzrə vəzifəsini icra etməmiş və xx.xx.2022-ci il tarixli maliyyə və ödəniş cədvəlinə əsasən onun tərəf olduğu xx.xx.2020-ci il tarixli müqavilə üzrə 476 manat əsas borc, 47 manat cərimə borcu, xx.xx.2020-ci il tarixli müqavilə üzrə isə 326 manat əsas borc, 32 manat cərimə borcu, xx.xx.2020-ci il tarixli müqavilə üzrə 362 manat əsas borc, 16 manat cərimə, cəmi 1059 manat borcu yaranmışdır. Mülki Məcəllənin (bundan sonra - MM) 567, 568.1 və 597.1-ci maddələrinə əsasən satıcı alqı-satqı müqaviləsində nəzərdə tutulan əşyanı alıcıya verməyə, alıcı isə əşyanı alqı-satqı müqaviləsində nəzərdə tutulmuş qiymətlə ödəməyə borcludur. MM-nin 601.1 və 600.4-cü maddələrinə görə əşyanın nisyə satılması haqqında müqavilədə onun hissə-hissə ödənilməsi nəzərdə tutula bilər. Hissə-hissə ödəmə şərti ilə əşyanın nisyə satılması haqqında müqavilə o halda bağlanmış sayılır ki, alqı-satqı müqaviləsinin digər mühüm şərtləri ilə yanaşı əşyanın qiyməti, ödənişlərin qaydası, müddətləri və məbləğləri nəzərdə tutulmuş olsun. Əşyanı təhvil almış alıcı onu alqı-satqı müqaviləsində nəzərdə tutulan müddətdə ödəmək vəzifəsini icra etmədikdə satıcı verilmiş əşyanın ödənilməsini və ya ödənilməmiş malın qaytarılmasını tələb edə bilər. Cavabdeh müəyyən olunmuş qrafik əsasında ödənişləri vaxtında həyata keçirməməklə, MM-nin 425.1-ci maddəsinin tələblərini pozaraq, müqavilə üzrə öhdəliyini lazımınca icra etməmişdir. Yəni vicdanlılığın tələb etdiyi tərzdə - şərtləşdirilmiş vaxtda lazımi şəkildə, öhdəliyin şərtlərinə müvafiq surətdə hərəkət etməyərək, öhdəliyi vaxtında icra etməmişdir (MM, maddə 442). Halbuki tərəflər müəyyən nəticələrə nail olmaq üçün öhdəlik hüquq münasibətlərinə daxil olurlar və öhdəliyə əsasən bir şəxs (borclu) başqa şəxsin (kreditorun) xeyrinə müəyyən hərəkəti etməlidir, məsələn, pul ödəməli, əmlak verməli, iş görməli, xidmətlər göstərməli və i.a. və ya müəyyən hərəkətdən çəkinməlidir, kreditorun isə borcludan vəzifəsinin icrasını tələb etmək hüququ vardır (MM, maddə 385.1). Beləliklə, qeyd edilən müqavilə üzrə iddiaçı cavabdehdən əşyanın ödənilməsini tələb etmək üzrə subyektiv hüquqa malikdir. Cavabdeh isə müqavilə üzrə üzərinə düşən öhdəliyi icra etməməklə, iddiaçının bu hüququnu pozmuşdur. Belə ki, alqı-satqı müqaviləsi müəyyən qiymət müqabilində əmlakın əvəzli özgəninkiləşdirilməsini nəzərdə tutur və satıcı tərəfindən əmlakın verilməsi, alıcı tərəfindən qarşılıqlı olaraq müqavilə qiymətinin ödənilməsini şərtləndirir. Cavabdeh öz müqavilə öhdəliyini icra etmədiyindən, MPM-nin 4.1-ci maddəsinə əsasən iddiaçının, qanunla qorunan hüququnun və marağının təmin edilməsi üçün məhkəmə müdafiəsindən istifadə etmək hüququ yaranmışdır. MM-nin 462.1, 462.3 və 467-ci maddələrinə əsasən dəbbə pulu (cərimə, penya) müqavilə ilə müəyyənləşdirilən, öhdəliyin icra edilmədiyi və ya lazımınca icra edilmədiyi, o cümlədən icranın gecikdirildiyi halda borclunun kreditora ödəməli olduğu pul məbləğidir. Müqavilənin tərəfləri dəbbə pulunun miqdarını sərbəst müəyyənləşdirə bilərlər və bu, mümkün zərərdən çox ola bilər. Məhkəmə işin hallarını nəzərə alaraq tənasübsüz surətdə yüksək dəbbə pulunu azalda bilər. Tənasüb müəyyənləşdirilərkən kreditorun həm əmlak mənafeləri, həm də bütün əsaslı mənafeləri nəzərə alınır. Məhkəmə hesab edir ki, iddiaçı dəbbə pulunun ödənilməsini tələb etmək hüququna malikdir və əsas borc və dəbbə pulunun nisbəti nəzərə alınmaqla, xx.xx.2021-ci il tarixli müqavilə üzrə 20 manat, xx.xx.2020-ci il tarixli müqavilə üzrə 15 manat, xx.xx.2020-ci il tarixli müqavilə üzrə isə 10 manat məbləğində dəbbə pulunun tutulması daha ağlabatan və ədalətli olar. Beləliklə məhkəmə toplanmış sübutlara məcmu halda hüquqi qiymət verərək hesab edir ki, iddia qismən təmin edilməli, Cavabdeh xx.xx.2021-ci il tarixli müqaviləyə əsasən yaranmış əsas borc üzrə 476 manat, cərimə borcu üzrə 20 manat, xx.xx.2020-ci il tarixli müqaviləyə əsasən yaranmış əsas borc üzrə 326 manat, cərimə borcu üzrə 15 manat, xx.xx.2020-ci il tarixli müqaviləyə əsasən yaranmış əsas borc üzrə 162 manat, cərimə borcu üzrə 10 manat, cəmi 1009 manat və dövlət rüsumu kimi ödənilmiş 30,59 manatın 29 manatı, ümumilikdə 1038 manat məbləğində pul Cavabdeh tutularaq iddiaçı "xxxx" MMCyə ödənilməlidir. Mülki Prosessual Məcəllənin 119.1-ci maddəsinə əsasən məhkəmə xərcləri ödənilmiş tələblərin məbləğinə münasib olaraq işdə iştirak edən şəxslərə aid edilir. MPM-nin 284-5.3-cü maddəsinə əsasən, ərizə məhkəməyə daxil olduğu gündən 30 (otuz) iş günü ərzində işə tərəflərin təqdim etdiyi sənədlər əsasında, məhkəmə baxışı keçirilmədən və tərəflər izahatları dinlənilmək üçün çağırılmadan baxılmalı və həmin işin həllinə dair qətnamə çıxarılmalıdır. Nəticə hissəsi: Yuxarıda göstərilənlərə əsasən və Azərbaycan Respublikası Mülki Prosessual Məcəlləsinin 119.1, 216-220 və 284-5.3-cü maddələrini rəhbər tutaraq, QƏT ETDİ: İddia qismən təmin edilsin. xx.xx.2021-ci il tarixli müqaviləyə əsasən yaranmış əsas borc üzrə 476 manat, cərimə borcu üzrə 20 manat, xx.xx.2020-ci il tarixli müqaviləyə əsasən yaranmış əsas borc üzrə 326 manat, cərimə borcu üzrə 15 manat, xx.xx.2020-ci il tarixli müqaviləyə əsasən yaranmış əsas borc üzrə 162 manat, cərimə borcu üzrə 10 manat və dövlət rüsumu kimi ödənilmiş 30,59 manatın 29 manatı, cəmi 1038 manat (bir min otuz səkkiz) manat məbləğində pul Cavabdeh tutularaq iddiaçı "xxxx" MMC -yə ödənilsin. Qətnamədən rəsmi qaydada verildiyi gündən 1 (bir) ay müddətində Bakı şəhəri Nəsimi Rayon Məhkəməsi vasitəsi ilə Bakı Apellyasiya Məhkəməsinə apelyasiya şikayəti verilə bilər. Qətnamədən şikayət verilmədikdə, qəbul edildiyi gündən 1 (bir) ay keçdikdən sonra qanuni qüvvəyə minir. Hakim Cəmilə Musayeva