Bakı Şəhəri Nəsimi Rayon Məhkəməsi Qətnamə — İş №e-2(006)-3459/2022

Azərbaycan Respublikası adından QƏTNAMƏ Bakı şəhəri İş № e-2(006)-3459/2022 22.08.2022 BAKI ŞƏHƏRİ NƏSİMİ RAYON MƏHKƏMƏSİ Bakı şəhəri Nəsimi Rayon Məhkəməsinin hakimi Abidova Günay Çingiz qızı, İddiaçı Cavabdeh qarşı «pul» tələbinə dair iddia ərizəsi üzrə mülki işə kiçik iddialara dair işlər üzrə sadələşdirilmiş icraat qaydasında baxaraq, MÜƏYYƏN ETDİ: İddiaçı Cavabdeh qarşı «pul» tələbinə dair iddia ərizəsi ilə məhkəməyə müraciət etmişdir. İddia tələbi onunla əsaslandırılmışdır ki, Cavabdeh ilə İddiaçı (VÖEN:**********02) “ERA Elecrtonics” mağazası arasında imzalanmış: - xx.xx.2019-cu il tarixli, 14463 saylı alqı-satqı müqaviləsi üzrə borclu “ERA Elecrtonics”dən kreditlə 630 manat məbləğində məişət avadanlığını aylar üzrə 39 manat ödəmək şərtilə əldə etmiş və müqaviləyə əsasən üzərinə düşən borcu 16 ay müddətində ödəməyi; - xx.xx.2019-cu il tarixli, 15906 saylı alqı-satqı müqaviləsi üzrə borclu “ERA Elecrtonics”dən kreditlə 1299 manat məbləğində məişət avadanlığını aylar üzrə 108 manat ödəmək şərtilə əldə etmiş və müqaviləyə əsasən üzərinə düşən borcu 12 ay müddətində ödəməyi; - xx.xx.2019-cu il tarixli, 17881 saylı alqı-satqı müqaviləsi üzrə borclu “ERA Elecrtonics”dən 899 manat məbləğində məişət avadanlığını aylar üzrə 100 manat ödəmək şərtilə əldə etmiş və müqaviləyə əsasən üzərinə düşən borcu 9 ay müddətində ödəməyi öhdəsinə götürmüşdür. Borclu ödəməli olduğu borcu ödəməkdən yayınmış və beləliklə “ERA Elecrtonics” ilə bağlamış olduğu xx.xx.2019-cu il tarixli, 14463 saylı, xx.xx.2019-cu il tarixli, 15906 saylı və xx.xx.2019-cu il tarixli, 17881 saylı alqı-satqı müqavilələrinin tələblərini pozaraq üzərinə düşən öhdəliyi yerinə yetirməmişdir. Borclu Cavabdeh “ERA Elecrtonics”ə olan borcunun ödənilməsi barədə dəfələrlə şifahi və bir dəfə də rəsmi xəbərdarlıq edilməsinə baxmayaraq o “ERA Elecrtonics”ə olan borcunu 4 aydan çox müddətdir ki, ödəməmişdir. Borclu sonuncu dəfə xx.xx.2020-ci il tarixdə 246 manat məbləğində ödəniş etsə də, o vaxtdan bu günə qədər heç bir ödəniş etməmişdir. Hazırda borclunun yuxarıdakı müqavilələr üzrə müvafiq olaraq “ERA Elecrtonics”ə olan borcu 34 manat əsas və 5 manat cərimə borcu, 108 manat əsas və 10 manat cərimə borcu və 203 manat əsas və 20 manat cərimə borcu olmaqla, ümumilikdə 380 manat təşkil edir. Göstərilənlərə əsasən Cavabdeh İddiaçı (“ERA Elecrtonics”-in) xeyrinə 34 manat əsas və 5 manat cərimə borcu, 108 manat əsas və 10 manat cərimə borcu və 203 manat əsas və 20 manat cərimə borcu olmaqla, ümumilikdə 380 manat məbləğində borcun, 30 manat ödənilmiş dövlət rüsumunun, ümumilikdə 410 manat məbləğində pulun tutulması barədə qətnamə çıxarılması xahiş edilmişdir. Məhkəmə iddia ərizəsinə dair mülki işə Azərbaycan Respublikası Mülki Prosessual Məcəlləsinin (bundan sonra - Mülki Prosessual Məcəllənin) 284-1-ci maddəsinə əsasən kiçik iddialara dair işlər üzrə sadələşdirilmiş icraat qaydasında baxılmasını mümkün hesab etmişdir. Məhkəmə tərəfindən Mülki-Prosessual qanunvericiliyə əsasən cavabdehə rəsmi qaydada bildiriş göndərilsə də, cavabdeh iddiaya qarşı əsaslandırılmış etirazını məhkəməyə göndərməmişdir. Mülki Prosessual Məcəllənin 284-1-ci maddəsinə əsasən mülki işlər üzrə iddianın qiyməti beş min manatdan, kommersiya mübahisələrinə dair işlər üzrə iddianın qiyməti on min manatdan az olan iddialar (kiçik iddialar) üzrə işlərə bu fəslə uyğun olaraq sadələşdirilmiş qaydada baxılmasına yol verilir. Mülki Prosessual Məcəllənin 284-5.2-ci maddəsinin tələblərinə görə cavabdeh bildirişi rəsmi qaydada aldığı gündən 10 (on) iş günü müddətində iddiaya qarşı əsaslandırılmış etirazını və ona əlavə olunmuş sənədləri, elektron qaydada verildikdə isə elektron imza ilə təsdiq edilmiş etirazını və ona əlavə olunmuş, “Elektron imza və elektron sənəd haqqında” Azərbaycan Respublikasının Qanununda nəzərdə tutulmuş qaydada elektron sənəd formasında tərtib edilmiş sənədləri məhkəməyə göndərə bilər. Məhkəmə iş materiallarını araşdırıb, toplanmış sübutlara hüquqi qiymət verərək hesab edir ki, iddia qismən təmin edilməlidir. Belə ki, mülki işin materiallarında olan İddiaçı ilə Cavabdeh arasında bağlanmış xx.xx.2019cu il tarixli, 14463 saylı müqavilədən görünür ki, İddiaçı (VÖEN:**********02) “ERA Elecrtonics” mağazası 1 ədəd “yataq dəsti”ni Cavabdeh satmış, Cavabdeh alınmış əşyanın əvəzində bu müqavilə ilə müəyyənləşdirilmiş pul məbləğini hissə-hissə 15 ay müddətinə ödəməyi öhdəsinə götürmüşdür. Mülki işin materiallarında olan xx.xx.2022-ci il tarixli maliyyə arayışından görünür ki, Cavabdeh İddiaçı xx.xx.2019-cu il tarixli, 14463 saylı alqı-satqı müqaviləsi üzrə 34 AZN əsas və 5 AZN cərimə borcu olmaqla, ümumilikdə 39 Manat məbləğində borcu vardır. Mülki işin materiallarında olan İddiaçı ilə Cavabdeh arasında bağlanmış xx.xx.2019-cu il tarixli, 15906 saylı müqavilədən görünür ki, İddiaçı (VÖEN:**********02) “ERA Elecrtonics” mağazası 1 ədəd “İmerqaz-24” markalı malı Cavabdeh satmış, Cavabdeh alınmış əşyanın əvəzində bu müqavilə ilə müəyyənləşdirilmiş pul məbləğini hissə-hissə 12 ay müddətinə ödəməyi öhdəsinə götürmüşdür. Mülki işin materiallarında olan xx.xx.2022-ci il tarixli maliyyə arayışından görünür ki, Cavabdeh İddiaçı xx.xx.2019-cu il tarixli, 15906 saylı alqı-satqı müqaviləsi üzrə 108 AZN əsas və 10 AZN cərimə borcu olmaqla, ümumilikdə 118 Manat məbləğində borcu vardır. Mülki işin materiallarında olan İddiaçı ilə Cavabdeh arasında bağlanmış xx.xx.2019-cu il tarixli, 17881 saylı müqavilədən görünür ki, İddiaçı (VÖEN:**********02) “ERA Elecrtonics” mağazası 1 ədəd “Bosch-SMS” markalı malı Cavabdeh satmış, Cavabdeh alınmış əşyanın əvəzində bu müqavilə ilə müəyyənləşdirilmiş pul məbləğini hissə-hissə 9 ay müddətinə ödəməyi öhdəsinə götürmüşdür. Mülki işin materiallarında olan xx.xx.2022-ci il tarixli maliyyə arayışından görünür ki, Cavabdeh İddiaçı xx.xx.2019-cu il tarixli, 17881 saylı alqı-satqı müqaviləsi üzrə 203 AZN əsas və 20 AZN cərimə borcu olmaqla, ümumilikdə 223 manat məbləğində borcu vardır. Mülki işin materiallarında olan xx.xx.2021-ci il tarixli pretenziya məktubundan görünür ki, cavabdehə hər üç müqavilə üzrə yaranmış borcun ödənilməsi ilə bağlı xəbərdarlıq edilmişdir. Mülki işin materiallarında olan xx.xx.2022-ci il tarixli qəbzdən görünür ki, iddia ərizəsinin məhkəməyə verilməsinə görə 30 manat məbləğində dövlət rüsumu ödənilmişdir. Beləliklə, məhkəmə tərəfindən müəyyən edilmişdir ki, İddiaçı ilə Cavabdeh arasında xx.xx.2019-cu il tarixli, 14463 saylı, xx.xx.2019-cu il tarixli, 15906 saylı və xx.xx.2019-cu il tarixli, 17881 saylı alqı-satqı müqavilələri bağlanmışdır. İddiaçı xx.xx.2019-cu il tarixli müqaviləyə əsasən, 1 ədəd “yataq dəsti”ni, xx.xx.2019-cu il tarixli müqaviləyə əsasən, “İmerqaz-24” markalı malı və xx.xx.2019-cu il tarixli, 17881 saylı müqaviləyə əsasən, “Bosch-SMS” markalı malı Cavabdeh satmış, Cavabdeh alınmış əşyanın əvəzində bu müqavilə ilə müəyyənləşdirilmiş pul məbləğini müvafiq olaraq hissə-hissə 15 ay, 12 ay və 9 ay müddətinə ödəməyi öhdəsinə götürmüşdür. Cavabdeh müqavilələr üzrə sonuncu dəfə cəmi 246 manat məbləğində ödəniş etmiş, onun iddiaçıya xx.xx.2019-cu il tarixli, 14463 saylı alqı-satqı müqaviləsi üzrə 34 AZN əsas, 5 AZN cərimə, xx.xx.2019-cu il tarixli, 15906 saylı alqı-satqı müqaviləsi üzrə 108 AZN əsas, 10 AZN cərimə borcu və xx.xx.2019-cu il tarixli, 17881 saylı alqı-satqı müqaviləsi üzrə 203 AZN əsas, 20 AZN cərimə borcu olmaqla, ümumilikdə 380 AZN məbləğində borcu yaranmışdır. Cavabdeh xx.xx.2021-ci il tarixində iddiaçı tərəfindən rəsmi qaydada xəbərdar edilmiş, lakin buna baxmayaraq, müqavilə üzrə öhdəliklərini yerinə yetirməmişdir. Cavabdehin müqavilələr üzrə iddiaçıya ümumilikdə 380 manat məbləğində borcu vardır. Məhkəmə hesab edir ki, İddiaçı tələbi müqavilələrə müvafiq olaraq əsas borca münasibətdə təmin edilməli, cərimə borcuna gəldikdə isə qismən təmin edilməlidir. Belə ki, Azərbaycan Respublikası Mülki Məcəlləsinin (bundan sonra - Mülki Məcəllənin) 467ci maddəsinə görə məhkəmə işin hallarını nəzərə alaraq tənasübsüz surətdə yüksək dəbbə pulunu azalda bilər. Tənasüb müəyyənləşdirilərkən kreditorun həm əmlak mənafeləri, həm də bütün əsaslı mənafeləri nəzərə alınır. Dəbbə pulu ödənildikdən sonra onun miqdarının azaldılması istisna edilir. Məhkəmə iddia tələbinin cərimənin ödənilməsi hissəsi ilə əlaqədar qeyd edir ki, xx.xx.2019cu il tarixli, 14463 saylı alqı-satqı müqaviləsi üzrə 5 manat, xx.xx.2019-cu il tarixli, 15906 saylı alqısatqı müqaviləsi üzrə 10 manat və xx.xx.2019-cu il tarixli, 17881 saylı alqı-satqı müqaviləsi üzrə 20 manat cərimənin miqdarı tənasübsüz surətdə yüksək kimi qiymətləndirilməli və həmin məbləğlər müvafiq olaraq 2 manat, 5 manat və 10 manat məbləğinədək azaldılmalıdır. Azərbaycan Respublikası Mülki Məcəlləsinin 601.1-ci maddəsinə əsasən əşyanın nisyə satılması haqqında müqavilədə onun hissə-hissə ödənilməsi nəzərdə tutula bilər. Hissə-hissə ödəmə şərti ilə əşyanın nisyə satılması haqqında müqavilə o halda bağlanmış sayılır ki, alqı-satqı müqaviləsinin digər mühüm şərtləri ilə yanaşı əşyanın qiyməti, ödənişlərin qaydası, müddətləri və məbləğləri nəzərdə tutulmuş olsun. Mülki Məcəllənin 601.2-ci maddəsində göstərilmişdir ki, hissə-hissə ödəmə şərti ilə malın nisyə satılması haqqında müqaviləyə həmin Məcəllənin 600.2-600.5-ci maddələrində nəzərdə tutulan qaydalar tətbiq edilir. Mülki Məcəllənin 600.2-ci maddəsinə əsasən əşyaların nisyə satışı satış günü qüvvədə olmuş qiymətlər üzrə həyata keçirilir. Nisyə satılmış əşyaların qiymətinin sonradan dəyişməsi, əgər müqavilədə ayrı qayda nəzərdə tutulmayıbsa, yenidən hesablaşmaya səbəb olmur. Mülki Məcəllənin 600.5-ci maddəsinə əsasən alıcı verilmiş əşyanı müqavilədə nəzərdə tutulan müddətdə ödəmək vəzifəsini icra etmədikdə və bu Məcəllədə və ya alqı-satqı müqaviləsində ayrı qayda nəzərdə tutulmadıqda gecikdirilmiş məbləğdən malın müqaviləyə görə ödənilməli olduğu gündən ödənildiyi günədək bu Məcəllənin 449-cu maddəsinə uyğun faizlər ödənilməlidir. Müqavilədə alıcının satıcı tərəfindən əşyanın verildiyi gündən başlayaraq əşyanın qiymətinə uyğun məbləğdən faizlər ödəmək vəzifəsi nəzərdə tutula bilər. Mülki Məcəllənin 600.1-ci maddəsinə əsasən alqı-satqı müqaviləsində əşyanın alıcıya verildikdən müəyyən müddət sonra ödənilməsinin (əşyaların nisyə satışının) nəzərdə tutulduğu halda alıcı ödənişi müqavilədə nəzərdə tutulan müddətdə, müqavilədə belə müddət nəzərdə tutulmadıqda isə həmin Məcəllənin 427-ci maddəsinə uyğun müəyyənləşdirilmiş müddətdə həyata keçirməlidir. Mülki Məcəllənin 600.4-cü maddəsinə əsasən əşyanı təhvil almış alıcı onu alqı-satqı müqaviləsində nəzərdə tutulan müddətdə ödəmək vəzifəsini icra etmədikdə satıcı verilmiş əşyanın ödənilməsini və ya ödənilməmiş malın qaytarılmasını tələb edə bilər. Beləliklə, məhkəmə mülki qanunvericiliyin yuxarıda qeyd edilən normalarını nəzərə alaraq hesab edir ki, iddia qismən təmin edilməli, Cavabdeh xx.xx.2019-cu il tarixli, 14463 saylı alqı-satqı müqaviləsi üzrə 34 manat əsas, 2 manat cərimə borcu olmaqla, cəmi 36 manat, xx.xx.2019-cu il tarixli, 15906 saylı alqı-satqı müqaviləsi üzrə 108 manat əsas, 5 manat cərimə borcu olmaqla, cəmi 113 manat və xx.xx.2019-cu il tarixli, 17881 saylı alqı-satqı müqaviləsi üzrə 203 manat əsas, 10 manat cərimə borcu olmaqla, cəmi 213 manat, ümumilikdə 362 manat məbləğində pul alınaraq İddiaçı (“ERA Elecrtonics” mağazasının) xeyrinə ödənilməli, iddia qalan hissədə təmin edilməməlidir. Mülki Prosessual Məcəllənin 119.1-ci maddəsinə əsasən, məhkəmə xərcləri ödənilmiş tələblərin məbləğinə mütənasib olaraq işdə iştirak edən şəxslərə aid edilir. Məhkəmə xərcləri ilə bağlı məhkəmə belə qənaətə gəlir ki, Mülki Prosessual Məcəllənin 119-cu maddəsinə əsasən iş üzrə ödənilmiş 30 manat dövlət rüsumunun 28,5 manat hissəsi cavabdehdən alınaraq iddiaçıya ödənilməli, qalan 1,5 manat hissəsi isə iddiaçıya aid edilməlidir. Mülki Prosessual Məcəllənin 14.2-ci maddəsinə əsasən məhkəmə yalnız tərəflərin təqdim etdikləri sübutları araşdırmalı və onlardan istifadə etməlidir. Mülki Prosessual Məcəllənin 76.1 və 76.2-ci maddəsinə əsasən tərəflərin tələb və etirazlarını əsaslandıran halların və işi düzgün həll etmək üçün əhəmiyyətli olan başqa halların mövcud olduğunu və ya olmadığını məhkəmə müəyyən edərkən həmin Məcəllədə və başqa qanunlarda müəyyən olunmuş qaydada əldə etdiyi məlumatlar sübutlar hesab olunur. Bu məlumatlar yazılı və maddi sübutlarla, ekspertlərin rəyləri ilə, yerində müayinə keçirməklə, səs və video yazıları ilə, şahidlərin ifadələri ilə, işdə iştirak edən şəxslərin izahatları ilə müəyyən edilir. Mülki Prosessual Məcəllənin 77.1-ci maddəsinə əsasən hər bir tərəf öz tələblərinin və etirazlarının əsası kimi istinad etdiyi halları sübut etməlidir. Mülki Prosessual Məcəllənin 217.3-cü maddəsinə əsasən qətnamə iş üzrə müəyyən edilmiş hallara və tərəflərin qarşılıqlı münasibətinə uyğun əsaslandırılmalıdır. Mülki Prosessual Məcəllənin 217.4-cü maddəsinə əsasən məhkəmə (hakim) öz qətnaməsini yalnız məhkəmə iclasında tədqiq olunmuş sübutlarla əsaslandırır. Şərh olunanlara əsaslanaraq və Azərbaycan Respublikası Mülki Prosessual Məcəlləsinin 216-220, 227, 233 və 360-cı maddələrini rəhbər tutaraq, məhkəmə QƏT ETDİ: İddia qismən təmin edilsin. Cavabdeh: - xx.xx.2019-cu il tarixli, 14463 saylı alqı-satqı müqaviləsi üzrə 34 manat əsas, 2 manat cərimə borcu olmaqla, cəmi 36 manat; - xx.xx.2019-cu il tarixli, 15906 saylı alqı-satqı müqaviləsi üzrə 108 manat əsas, 5 manat cərimə borcu olmaqla, cəmi 113 manat; - xx.xx.2019-cu il tarixli, 17881 saylı alqı-satqı müqaviləsi üzrə 203 manat əsas, 10 manat cərimə borcu olmaqla, cəmi 213 manat, ümumilikdə 362 manat məbləğində pul alınaraq İddiaçı (“ERA Elecrtonics” mağazasına) ödənilsin. Ödənilmiş 30 manat dövlət rüsumunun 28,5 manat hissəsi Cavabdeh alınaraq İddiaçı ödənilsin, qalan 1,5 manat hissəsi isə İddiaçı aid edilsin. İddia qalan hissədə təmin edilməsin. Qətnamədən rəsmi qaydada verildiyi gündən 1 (bir) ay müddətində Bakı şəhəri Nəsimi Rayon Məhkəməsi vasitəsilə Bakı Apelyasiya Məhkəməsinə apelyasiya şikayəti verilə bilər. Qətnamədən şikayət verilmədikdə, qəbul edildiyi gündən bir ay keçdikdən sonra qanuni qüvvəyə minir. Hakim: Günay Abidova