Azərbaycan Respublikası adından QƏTNAMƏ Bakı şəhəri İş № e-2(007)-1273/2024 15.04.2024 BAKI ŞƏHƏRİ NİZAMİ RAYON MƏHKƏMƏSİ Hakim Əliyeva Starə Vidadil qızının sədrliyi ilə, İddiaçı MMC-nin Cavabdeh qarşı “pul” tələbinə dair kiçik iddiası üzrə mülki işə məhkəmənin inzibati binasında, yazılı icraat qaydasında baxaraq, məhkəmə aşağıdakı qətnaməni qəbul etdi. İddia tələbi :
1. İddiaçı MMC Cavabdeh qarşı “pul” tələbinə dair (kiçik iddialara dair işlər üzrə icraat qaydasında) iddia ərizəsi ilə Bakı şəhəri Nizami rayon Məhkəməsinə müraciət edərək, məhkəmədən xx.xx.2024-cü il tarixinə yaranmış xx.xx.2022-ci il tarixli ********* saylı müddətli (nisyə) alqı-satqı müqaviləsi üzrə 2339.4 manat əsas, 701.8 manat cərimə olmaqla, cəmi 3041.2 manat borc, xx.xx.2022-ci il tarixli ********* saylı müddətli (nisyə) alqı-satqı müqaviləsi üzrə 1481.9 manat əsas, 444.5 manat cərimə olmaqla, cəmi 1926.4 manat borc, ümumilikdə iki müqavilə üzrə 3821.3 manat əsas, 1146.3 manat cərimə olmaqla, cəmi 4967.6 manat borcun və 69.68 manat ödənilmiş dövlət rüsumunun Cavabdeh tutularaq "xxxx" MMC-yə ödənilməsi barədə qətnamə çıxarılmasını xahiş etmişdir.
İddia tələbinin əsaslandırıldığı hallar :
2. İddia tələbi onunla əsaslandırılmışdır ki, Cavabdeh İddiaçı MMC ilə bağlanmış xx.xx.2022-ci il tarixli ********* saylı müqavilə üzrə iddiaçıdan 18 ay müddətinə, hər ay 195 manat ödəmək şərtilə alqı-satqı qiyməti 3509.40 manat olan “Apple” markalı noutbuk almışdır. Lakin Cavabdeh müddətli (nisyə) alqı-satqı müqaviləsinin şərtlərni pozması nəticəsində İddiaçı MMC qarşısında 2339.4 manat əsas borc və gecikdirilmiş günlərə görə hesablanan cərimə qismində 701.8 manat borc öhdəliyi yaranmışdır. Bundan başqa xx.xx.2022-ci il tarixli ********* saylı müqavilə üzrə iddiaçıdan 18 ay müddətinə, hər ay 197 manat ödəmək şərtilə alqı-satqı qiyməti 3539.90 manat olan “Apple” markalı noutbuk almışdır. Lakin Cavabdeh müddətli (nisyə) alqı-satqı müqaviləsinin şərtlərni pozması nəticəsində İddiaçı MMC qarşısında 1481.9 manat əsas borc və gecikdirilmiş günlərə görə hesablanan cərimə qismində 444.5 manat borc öhdəliyi yaranmışdır. Nisyə alqı-satqı müqaviləsinin 1 saylı əlavəsinin şərtlərinə uyğun olaraq, gecikdirilən borc məbləğinin 1 (bir) faiz dərəcəsi ilə (minimum 50 qəpik) gündəlik dəbbə hesablanır və alıcı tərəfindən satıcıya ödənilməlidir. Cavabdeh müqavilənin şərtlərini pozmuş və nəticədə xx.xx.2022-ci il tarixli və xx.xx.2022-ci il tarixli müqavilələrə əsasən ümumilikdə 3821.3 manat əsas, müştəriyə güzəşt olunan 1146.3 manat cərimə borcu olmaqla, cəmi 4967.6 manat borcu yaranmışdır. İş materialları :
3. İddiaçı MMC ilə Cavabdeh arasında bağlanmış xx.xx.2022-ci il tarixli və xx.xx.2022ci il tarixli alqı-satqı müqavilələrindən görünür ki, satıcı İddiaçı MMC 1 saylı Əlavələrdə göstərilmiş məhsulları alıcı Cavabdeh müəyyən müddətə nisyə satılaraq vermək və alıcı isə bu müqavilələrdə nəzərdə tutulmuş şərtlərlə və qaydada əmlakları qəbul etmək, habelə borclarını satıcıya ödənilməsinə dair öhdəliklər götürmüşdür.
4. xx.xx.2022-ci il tarixli, ********* nömrəli nisyə alqı-satqı müqaviləsinin ayrılmaz tərkib hissəsi olan 1 saylı əlavədən görünür ki, cavabdeh alqı-satqı qiyməti 3509.49 manat olan “Apple MacBook Air M2” markalı noutbuku 18 ay müddətinə hər ay 195 manat ödəmək, xx.xx.2022-ci il tarixli, ********* nömrəli nisyə alqı-satqı müqaviləsinin ayrılmaz tərkib hissəsi olan 1 saylı əlavədən görünür ki, cavabdeh alqı-satqı qiyməti 3539.99 manat olan “Apple MacBook Air M2” markalı noutbuku 18 ay müddətinə hər ay 197 manat ödəniş etmək və hər iki müqavilə üzrə gecikdirilən borc məbləğinə cərimə kimi gündəlik 1 (bir) % dərəcəsi ilə (minimum 50 qəpik) dəbbə ödəmək şərtilə satın almış və məhsulların qüsuruna dair qeyd edilmədən təhvil almışdır.
5. xx.xx.2022-ci il tarixli ödəniş cədvəlindən görünür ki, cavabdeh xx.xx.2023-cü il tarixdən başlayaraq hər ayın 10-dan gec olmayaraq 18 ay müddətində hər ay 195 manat olmaqla, cəmi 3509.49 manat və xx.xx.2022-ci il tarixli ödəniş cədvəlindən görünür ki, cavabdeh xx.xx.2022-ci il tarixdən başlayaraq hər ayın 17-dən gec olmayaraq 18 ay müddətində hər ay 197 manat olmaqla, cəmi 3539.99 manat ödəniş etməyi öhdəsinə götürmüşdür.
6. İddiaçı MMC tərəfindən təqdim edilən xx.xx.2024-cü il tarixli maliyyə arayışlarından görünür ki, Cavabdeh xx.xx.2022-ci il tarixli müqavilə üzrə 2339.4 manat əsas borc, 7018.00 manat cərimə olmaqla, cəmi 9357.40 manat borcu vardır, son ödəniş olaraq xx.xx.2024-cü il tarixdə 66 manat ödəniş edilmişdir və xx.xx.2022-ci il tarixli müqavilə üzrə 1481.9 manat əsas borc, 4445.00 manat cərimə olmaqla, cəmi 5926.90 manat borcu vardır və son ödəniş olaraq 134 manat məbləğində vəsait xx.xx.2024-cü il tarixdə edilmişdir.
7. İddiaçı MMC-nin Cavabdeh ünvanlandığı xəbərdarlıq məktubundan görünür ki, xx.xx.2022-ci il tarixində bağlanmış 18 ay müddətli alqı-satqı müqaviləsinə əsasən 1481.9 manat əsas borc, 4445 manat cərimə olmaqla, cəmi 5926.9 manat və xx.xx.2022-ci il tarixində bağlanmış 18 ay müddətli alqı-satqı müqaviləsinə əsasən 2339.4 manat əsas borc, 7018 manat cərimə olmaqla, cəmi 9357.4 manat, hər iki müqavilə üzrə cəmi 15284.3 manat borcun ödənilməsi tələb olunmuşdur.
8. xx.xx.2024-cü il tarixli, 53669788 nömrəli mədaxil qəbzindən görünür ki, İddiaçı MMC tərəfindən məhkəməyə müraciət etmək üçün 69.68 manat dövlət rüsumu ödənilmişdir.
İşin faktiki halı:
9. İddiaçı MMC ilə Cavabdeh arasında xx.xx.2022-ci il tarixli və xx.xx.2022-ci il tarixli müddətli (nisyə) alqı satqı müqavilələrinin bağlanması və cavabdehin iddiaçı qarşısında borcunun yaranması işin mübahisəsiz hallarıdır.
10. Məhkəmə Azərbaycan Respublikasının Mülki Prosessual Məcəlləsinin 23-1-ci fəslində təsbit edilmiş müddəaları rəhbər tutaraq, iddianın qiymətini nəzərə alıb, ərizəyə kiçik iddialara dair işlər üzrə sadələşdirilmiş icraat qaydasında tərəflərin təqdim etdiyi sənədlər əsasında, məhkəmə baxışı keçirilmədən və tərəflər izahatları dinlənilmək üçün çağırılmadan baxmışdır.
11. Məhkəmə iddia ərizəsini iş materialları ilə birlikdə araşdıraraq, işdə olan sənədləri tədqiq edərək və sübutları qiymətləndirərək qeyd edir ki, işdə olan sənədlər iş üzrə yekun qərarın çıxarılması üçün kifayət edir və iş üzrə əlavə araşdırmanın, o cümlədən tərəfləri çağıraraq izahatlarının alınması, yaxud şahidlərdən ifadələrin və ya ekspertlərdən rəyin alınması zərurəti yoxdur.
Tətbiq edilən hüquq :
12. Azərbaycan Respublikası Mülki Prosessual Məcəlləsi :
14.2. məhkəmə yalnız tərəflərin təqdim etdikləri sübutları araşdırmalı və onlardan istifadə etməlidir.
77. hər bir tərəf öz tələblərinin və etirazlarının əsası kimi istinad etdikləri halları sübut etməlidir.
107. Məhkəmə xərcləri dövlət rüsumundan və işə baxılması ilə əlaqədar olan məsrəflərdən ibarətdir. 119.1. məhkəmə xərcləri ödənilmiş tələblərin məbləğinə münasib olaraq işdə iştirak edən şəxslərə aid edilir. 217.3. Qətnamə iş üzrə müəyyən edilmiş hallara və tərəflərin qarşılıqlı münasibətinə uyğun əsaslandırılmalıdır. 218.3. Hakim işdə iştirak edən şəxslərin verdiyi tələblər üzrə qətnamə çıxarır. 222.2. Pul vəsaitlərinin tutulması haqqında iddianı təmin edərkən hakim əsas borcu, faiz borcunu, zərər və dəbbə pulunu (cərimə, penya) ayrı-ayrılıqda müəyyən etməklə, alınmalı olan ümumi məbləği qətnamədə göstərir. 284-1. Kiçik iddialara dair işlər üzrə sadələşdirilmiş icraat Mülki işlər üzrə iddianın qiyməti beş min manatdan, kommersiya mübahisələrinə dair işlər üzrə iddianın qiyməti on min manatdan az olan iddialar (kiçik iddialar) üzrə işlərə bu fəslə uyğun olaraq sadələşdirilmiş qaydada baxılmasına yol verilir. 284-5.3. Ərizə məhkəməyə daxil olduğu gündən 30 (otuz) iş günü ərzində işə tərəflərin təqdim etdiyi sənədlər əsasında, məhkəmə baxışı keçirilmədən və tərəflər izahatları dinlənilmək üçün çağırılmadan baxılmalı və həmin işin həllinə dair qətnamə çıxarılmalıdır. 284-6.1. İşə mahiyyəti üzrə baxan hakim tərəfindən iddianın tam və ya qismən təmin və ya rədd edilməsi haqqında qətnamə qəbul edilir.
13. Azərbaycan Respublikası Mülki Məcəlləsi
600.1. Alğı-satqı müqaviləsində əşyanın alıcıya verildikdən müəyyən müddət sonra ödənilməsinin (əşyaların nisyə satışının) nəzərdə tutulduğu halda alıcı ödənişi müqavilədə nəzərdə tutulan müddətdə, müqavilədə belə müddət nəzərdə tutulmadıqda isə bu Məcəllənin 427-ci maddəsinə uyğun müəyyənləşdirilmiş müddətdə həyata keçirməlidir. 601.1. Əşyanın nisyə satılması haqqında müqavilədə onun hissə-hissə ödənilməsi nəzərdə tutula bilər. Hissə-hissə ödəmə şərti ilə əşyanın nisyə satılması haqqında müqavilə o halda bağlanmış sayılır ki, alğı-satqı müqaviləsinin digər mühüm şərtləri ilə yanaşı əşyanın qiyməti, ödənişlərin qaydası, müddətləri və məbləğləri nəzərdə tutulmuş olsun. 601.2. Hissə-hissə ödəmə şərti ilə malın nisyə satılması haqqında müqaviləyə bu Məcəllənin 600.2-600.5-ci maddələrində nəzərdə tutulan qaydalar tətbiq edilir. 600.4. Əşyanı təhvil almış alıcı onu alğı-satqı müqaviləsində nəzərdə tutulan müddətdə ödəmək vəzifəsini icra etmədikdə satıcı verilmiş əşyanın ödənilməsini və ya ödənilməmiş malın qaytarılmasını tələb edə bilər.
442. Öhdəliyin icra edilməməsi dedikdə onun pozulması və ya lazımınca icra edilməməsi (vaxtında icra edilməməsi, mallarda, işlərdə və xidmətlərdə qüsurlarla və ya öhdəliyin məzmunu ilə müəyyənləşdirilmiş digər şərtləri pozmaqla icra edilməsi) başa düşülür. 443.1. öhdəliyini icra etməyən borclu kreditora dəymiş zərərin əvəzini ödəməyə borcludur. 462.1. Dəbbə pulu (cərimə, penya) müqavilə ilə müəyyənləşdirilən, öhdəliyin icra edilmədiyi və ya lazımınca icra edilmədiyi, o cümlədən icranın gecikdirildiyi halda borclunun kreditora ödəməli olduğu pul məbləğidir. 465.2. Əgər borclu öhdəliyin lazımınca icra edilməməsi, o cümlədən müəyyənləşdirilmiş müddətdə icra edilməməsi üçün cərimə ödəyəcəyini vəd etmişdirsə, kreditor cərimənin ödənilməsini və öhdəliyin icrasını tələb edə bilər.
467. Məhkəmə işin hallarını nəzərə alaraq tənasübsüz surətdə yüksək dəbbə pulunu azalda bilər. Tənasüb müəyyənləşdirilərkən kreditorun həm əmlak mənafeləri, həm də bütün əsaslı mənafeləri nəzərə alınır. Dəbbə pulu ödənildikdən sonra onun miqdarının azaldılması istisna edilir.
Məhkəmənin mövqeyi :
14. Məhkəmə iddia ərizəsini və işin faktiki hallarını araşdıraraq, iş materiallarını tədqiq edərək və işdə olan sübutları qiymətləndirərək, qeyd edir ki, iddia qismən təmin edilməlidir.
15. Belə ki, iddia ərizəsi iş materialları ilə birlikdə araşdırılarkən müəyyən edilmişdir ki, İddiaçı MMC ilə Cavabdeh arasında nisyə alqı-satqı müqavilələri bağlanmışdır.
16. Mülki qanunvericiliyə əsasən hissə-hissə ödəmə şərti ilə əşyanın nisyə satılması haqqında müqavilə o halda bağlanmış sayılır ki, alqı-satqı müqaviləsinin digər mühüm şərtləri ilə yanaşı əşyanın qiyməti, ödənişlərin qaydası, müddətləri və məbləğləri nəzərdə tutulmuş olsun.
17. İş materiallarına əlavə edilmiş xx.xx.2022-ci il tarixli müqavilə və müqavilənin ayrılmaz tərkib hissəsi olan 1 saylı əlavədən görünür ki, xx.xx.2023-cü il tarixdən başalayaraq xx.xx.2024-cü il tarixədək hər ay 195 manat ödəmək şərti ilə ümumi dəyəri 3509.49 manat olan “Apple MacBook Air M2” markalı noutbuk və xx.xx.2022-ci il tarixli müqavilə və müqavilənin ayrılmaz tərkib hissəsi olan 1 saylı əlavədən görünür ki, xx.xx.2022-ci il tarixdən başalayaraq xx.xx.2024-cü il tarixədək hər ay 197 manat ödəmək şərti ilə ümumi dəyəri 3539.99 manat olan “Apple MacBook Air M2” markalı noutbuk almışdır.
18. İş materiallarına əlavə edilmiş əşyaların təhvil-təslim aktlarından görünür ki, iddiaçı alqı-satqı müqavilələri üzrə öz öhdəliyini yerinə yetirərək müqavilələrdə nəzərdə tutulan əşyaları cavabdehə təhvil vermişdir. Lakin cavabdeh müqavilələr ilə üzərinə götürdüyü öhdəlikləri lazımi qaydada icra etməmiş, onun iddiaçının qarşısında icra edilməmiş öhdəlikləri vardır.
19. Belə ki, iş materiallarına əlavə edilmiş maliyyə arayışından görünür ki, Cavabdeh xx.xx.2022-ci il tarixli müqavilə üzrə 2339.4 manat əsas borc, 7018.00 manat cərimə olmaqla, cəmi 9357.40 manat və xx.xx.2022-ci il tarixli müqavilə üzrə 1481.9 manat əsas borc, 4445.00 manat cərimə olmaqla, cəmi 5926.90 manat borcu vardır.
20. Mülki qanunvericiliyə əsasən əşyanı təhvil almış alıcı onu alqı-satqı müqaviləsində nəzərdə tutulan müddətdə ödəmək vəzifəsini icra etmədikdə satıcı verilmiş əşyanın ödənilməsini və ya ödənilməmiş malın qaytarılmasını tələb edə bilər.
21. Belə olan halda məhkəmə Cavabdeh bağladığı müqavilələrdən irəli gələn öhdəliklərini icra etməməsi tədqiq olunmuş sübutlarla öz təsdiqini tapdığından iddiaçının əsas borclara görə 2339.4 manat və 1481.9 manat məbləğində pulun ödənilməsi tələbini əsaslı hesab edir.
22. xx.xx.2022-ci il tarixli ********* saylı və xx.xx.2022-ci il tarixli, ********* nömrəli müqavilələrin ayrılmaz tərkib hissəsi olan 1 saylı Əlavələrdən görünür ki, cavabdeh ödəniş cədvəlləri üzrə ödənişləri vaxtında ödəmədiyi təqdirdə gecikdirilən aylıq borc məbləğinə gündəlik hesablanmış 1%-i həcmində peniya ödəməyi öhdəsinə götürümüşdür.
23. Məhkəmə iddiaçı tərəfindən hesablanan cərimənin cavabdehin borcuna görə tənasübsüz surətdə yüksək hesablanması qənaətinə gələrək qeyd edir ki, iddiaçı tərəfindən hesablanmış cərimə hissəsində iddia qismən təmin edilməlidir.
24. Məhkəmə işin hallarını, o cümlədən kreditorun həm əmlak mənafeləri, həm də bütün əsaslı mənafelərini nəzərə alaraq, xx.xx.2022-ci il tarixli müqavilə üzrə 701.8 manat təşkil edən cərimə məbləğinin 50 manat məbləğinə qədər azaldılmasını və xx.xx.2022-ci il tarixli müqavilə üzrə 444.5 manat təşkil edən cərimə məbləğinin 50 manat məbləğinə qədər azaldılmasını məqsədə müvafiq hesab edir.
25. İş materialları əsasında müəyyən edilir ki, İddiaçı məhkəməyə müraciət etmək üçün 69.68 manat məbləğində dövlət rüsumu ödəmişdir.
26. Buna görə də məhkəmə qeyd edir ki, iddia qismən təmin edildiyinə görə dövlət rüsumunun ödənilməsinə sərf edilmiş vəsaitin əvəzi qismində 59.22 manat məbləğində pul vəsaiti cavabdehdən iddiaçının xeyrinə tutulmalıdır.
Nəticə :
27. Beləliklə, məhkəmə qanunvericiliyin tələblərinə əsasən iş üzrə toplanmış sübutlara obyektiv, qərəzsiz, hərtərəfli və tam baxdıqdan sonra həmin sübutlara tətbiq edilməli hüquq normalarına müvafiq olaraq hüquqi qiymət verərək qeyd edir ki, iddia tələbi qismən təmin edilməli, xx.xx.2022-ci il tarixli və xx.xx.2022-ci il tarixli müqavilələr üzrə 3821.3 manat əsas borc və cərimə qismində 100 manat olmaqla, cəmi 3921.3 (üç min doqquz yüz iyirmi bir manat otuz qəpik) manat pul vəsaiti və 59.22 manat məbləğində dövlət rüsumu Cavabdeh tutularaq İddiaçı MMC-nin hesabına ödənilməlidir.
28. Göstərilənlərə əsasən və Azərbaycan Respublikası Mülki Prosessual Məcəlləsinin 216-220, 227, 284-5, 284-6, 360-cı maddələrini rəhbər tutaraq, məhkəmə
Qət Etdi :
İddia tələbi qismən təmin edilsin. Cavabdeh xx.xx.2022-ci il tarixli və xx.xx.2022-ci il tarixli müqavilələr üzrə 3821.3 manat əsas borc və cərimə qismində 100 manat olmaqla, cəmi 3921.3 (üç min doqquz yüz iyirmi bir manat otuz qəpik) manat pul vəsaiti və 59.22 manat məbləğində dövlət rüsumu tutularaq İddiaçı MMC-nin hesabına ödənilsin. İddiaçı MMC-nin iddia tələbi qalan hissədə təmin edilməsin. Qətnamədən, məhkəmə qətnaməsi işdə iştirak edən şəxslərə rəsmi qaydada verildiyi gündən 1 (bir) ay müddətində “Elektron məhkəmə” informasiya sistemində yaradılan elektron kabinetlə Bakı şəhəri Nizami rayon Məhkəməsi vasitəsilə Bakı Apellyasiya Məhkəməsinə apellyasiya şikayəti verilə bilər. Qətnamədən şikayət verilməmişdirsə, işdə iştirak edən şəxslərə rəsmi qaydada verildiyi gündən 1 (bir) ay keçdikdən sonra qanuni qüvvəyə minir.
Hakim Starə Əliyeva