Bakı Şəhəri Nizami Rayon Məhkəməsi Qətnamə — İş №e-2(007)-2169/2022

Azərbaycan Respublikası adından QƏTNAMƏ Bakı şəhəri İş № e-2(007)-2169/2022 25.07.2022 BAKI ŞƏHƏRİ NİZAMİ RAYON MƏHKƏMƏSİ Mən, Bakı Şəhəri Nizami Rayon Məhkəməsinin hakimi Yusifova Ülkər Bayram qızı, İddiaçı Cavabdeh qarşı “pul” tələbinə dair kiçik iddiası üzrə mülki işə sadələşdirilmiş icraat qaydasında baxaraq, MÜƏYYƏN ETDİM: İddiaçı Cavabdeh qarşı “pul” tələbinə dair kiçik iddia ərizəsi ilə məhkəməyə müraciət etmişdir. İddiaçı tələbini onunla əsaslandırmışdır ki, İddiaçı MMC ilə Cavabdeh arasında xx.xx.2020-ci il tarixində MOB03-2174 saylı alqı-satqı müqaviləsi bağlanmış və həmin müqaviləyə əsasən TEXNOPLUS mağazasından Cavabdeh 379 manat dəyərində “Xiaomi Redmi 8 64 GB Blue” markalı mobil telefon almışdır. Müqavilə ilkin ödənişsiz, 12 aylıq ödəmə şərti ilə bağlanmışdır. Müqaviləyə əsasən borclu qalıq 379 manat ümumi məbləği 12 ay ödəniş etmək şərti ilə, hər ay 32 manat ödəniş etməli idi. Cavabdeh ödəniş tarixçəsi belədir: xx.xx.2020- 32 manat; xx.xx.2020- 32 manat; xx.xx.2020- 32 manat; xx.xx.2020- 32 manat; xx.xx.2020- 32 manat; xx.xx.2021- 32 manat; xx.xx.2021- 20 manat; xx.xx.2021- 32 manat; xx.xx.2021- 12 manat; xx.xx.2021- 12 manat. Cavabdeh cəmi 268 manat ödəniş etmişdir. Qalıq borcu -111 manat təşkil edir. Gecikdirmə ilə əlaqədar xx.xx.2022-ci il tarixinə qədər yaranan dəbbə borcu isə 33,30 manat təşkil edir. Bundan başqa təkrarən, İddiaçı MMC ilə Cavabdeh arasında xx.xx.2020-ci il tarixində MOB03- 2418 saylı alqı-satqı müqaviləsi bağlanmış və həmin müqaviləyə əsasən TEXNOPLUS mağazasından Cavabdeh 478 manat dəyərində “Xiaomi Redmi 9 4/64 GB Purple” markalı mobil telefon almışdır. Müqavilə 22 manat ilkin ödəniş, 12 aylıq ödəmə şərti ilə bağlanmışdır. Müqaviləyə əsasən borclu qalıq 456 manat ümumi məbləği 12 ay ödəniş etmək şərti ilə, hər ay 38 manat ödəniş etməli idi. Cavabdeh ödəniş tarixçəsi belədir: xx.xx.2020- 6 manat; xx.xx.2021- 20 manat; xx.xx.2021- 10 manat; xx.xx.2021- 2 manat; xx.xx.2021- 37 manat; xx.xx.2021- 1 manat. Cavabdeh cəmi 76 manat ödəniş etmişdir. Qalıq borc 380 manat olaraq qalır. Gecikdirmə ilə əlaqədar xx.xx.2022-ci il tarixinə qədər yaranan dəbbə borcu isə 114 manat təşkil edir. MOB03-2174 № alqı-satqı müqavilə üzrə- 111 manat əsas borc, 33,30 manat dəbbə pulu (cərimə borcu) və MOB03-2418 № alqısatqı müqavilə üzrə- 380 manat əsas borc, 114 manat dəbbə pulu (cərimə borcu) və məhkəməyə ödənilən 30 manat dövlət rüsumu ilə birlikdə İddiaçı MMC-yə cavabdeh tərəfindən 668,30 (altı yüz altmış səkkiz manat otuz qəpik) manat ödənilməlidir. Borcun ödənilməsi barədə cavabdehə dəfələrlə şifahi müraciət olunmasına, habelə bildiriş məktublarının göndərilməsinə baxmayaraq, cavabdehlər borcun ödənilməsi üçün heç bir tədbir görməmişdir. İddiaçı MMC, tərəflər arasında bağlanmış müqavilənin şərtlərinə əsasən üzərinə düşən öhdəlikləri tam yerinə yetirsə də, cavabdehlər həmin müqavilə üzrə üzərinə düşən öhdəlikləri yerinə yetirməmişdir. Buna görə də, MOB03-2174 nömrəli alqısatqı müqaviləsindən irəli gələn müddəalar əsasında - 111 manat əsas borc, 33,30 manat dəbbə pulu (cərimə borcu), MOB03-2418 nömrəli alqı-satqı müqaviləsindən irəli gələn müddəalar əsasında isə - 380 manat əsas borc, 114 manat dəbbə pulu (cərimə borcu) və məhkəməyə ödənilən 30 manat dövlət rüsumu ilə birlikdə ümumilikdə, 668,30 (altı yüz altmış səkkiz manat otuz qəpik) manat pul məbləğinin cavabdeh- Cavabdeh tutularaq İddiaçı MMC-nin xeyrinə ödənilməsi barədə qətnamə qəbul edilməsini xahiş etmişdir. Azərbaycan Respublikası Mülki Prosessual Məcəlləsinin: 284-1-ci maddəsinə əsasən mülki işlər üzrə iddianın qiyməti beş min manatdan, kommersiya mübahisələrinə dair işlər üzrə iddianın qiyməti on min manatdan az olan iddialar (kiçik iddialar) üzrə işlərə bu fəslə uyğun olaraq sadələşdirilmiş qaydada baxılmasına yol verilir. 284-5.2-ci maddəsinə əsasən cavabdeh bildirişi rəsmi qaydada aldığı gündən 10 (on) iş günü müddətində iddiaya qarşı əsaslandırılmış etirazını və ona əlavə olunmuş sənədləri, elektron qaydada verildikdə isə elektron imza ilə təsdiq edilmiş etirazını və ona əlavə olunmuş, “Elektron imza və elektron sənəd haqqında” Azərbaycan Respublikasının Qanununda nəzərdə tutulmuş qaydada elektron sənəd formasında tərtib edilmiş sənədləri məhkəməyə göndərə bilər. 284-5.3-cü maddəsinə əsasən ərizə məhkəməyə daxil olduğu gündən 30 (otuz) iş günü ərzində işə tərəflərin təqdim etdiyi sənədlər əsasında, məhkəmə baxışı keçirilmədən və tərəflər izahatları dinlənilmək üçün çağırılmadan baxılmalı və həmin işin həllinə dair qətnamə çıxarılmalıdır. Məhkəmə tərəfindən Azərbaycan Respublikası Mülki Prosessual Məcəlləsinin 284-5ci maddəsinin tələblərinə uyğun olaraq, cavabdehə iddiaçının tələbinə dair əsaslandırılmış etirazının olduğu halda öz dəlillərini, habelə dəlillərini təsdiq edən sənədlərin təqdim olunması hüququnun izah edilməsi barədə bildiriş qanunvericiliklə müəyyən edilmiş qaydada və müddətdə göndərilmiş, lakin cavabdeh tərəfindən iddiaçının tələbinə dair hər hansı münasibət bildirilməmişdir. Məhkəmə hesab edir ki, Azərbaycan Respublikası Mülki Prosessual Məcəllənin 284- 5.4-cü maddəsi ilə nəzərdə tutulmuş işə iddia icraatı qaydasında baxılması əsasları aşkar olunmamışdır. İş materiallarında olan və məhkəmə tərəfindən tədqiq edilmiş: - İddiaçı MMC ilə Cavabdeh arasında bağlanmış xx.xx.2020-ci il tarixli, MOB03-2174 saylı alqı-satqı müqaviləsindən görünür ki, həmin müqaviləyə əsasən TEXNOPLUS mağazasından Cavabdeh 379 manat dəyərində “Xiaomi Redmi 8 64 GB Blue” markalı mobil telefon satılmışdır. Müqavilə ilkin ödənişsiz, 12 aylıq ödəmə şərti ilə bağlanmışdır. Müqaviləyə əsasən borclu qalıq 379 manat ümumi məbləği 12 ay ödəniş etmək şərti ilə, hər ay 32 manat ödəniş etməli idi. - İddiaçı MMC ilə Cavabdeh arasında bağlanmış xx.xx.2020-ci il tarixli, MOB03-2418 saylı alqı-satqı müqaviləsindən görünür ki, həmin müqaviləyə əsasən TEXNOPLUS mağazasından Cavabdeh 478 manat dəyərində “Xiaomi Redmi 9 4/64 GB Purple” markalı mobil telefon almışdır. Müqavilə 22 manat ilkin ödəniş, 12 aylıq ödəmə şərti ilə bağlanmışdır. Müqaviləyə əsasən borclu qalıq 456 manat ümumi məbləği 12 ay ödəniş etmək şərti ilə, hər ay 38 manat ödəniş etməli idi. - xx.xx.2022-ci il tarixli maliyyə arayışından görünür ki, Cavabdeh xx.xx.2020-ci il tarixli, MOB03-2174 saylı alqı-satqı müqaviləsi üzrə 111 manat əsas, 33.30 manat cərimə borcu vardır. - xx.xx.2022-ci il tarixli maliyyə arayışından görünür ki, Cavabdeh xx.xx.2020-ci il tarixli, MOB03-2418 saylı alqı-satqı müqaviləsi üzrə 380 manat əsas, 114 manat cərimə borcu vardır. - xx.xx.2022-ci il tarixli Cavabdeh ünvanlanmış pretenziya (xəbərdarlıq) məktubundan görünür ki, İddiaçı MMC ilə Cavabdeh arasında xx.xx.2020-ci il tarixində MOB03-2174 saylı alqı-satqı müqaviləsi bağlanmış və həmin müqaviləyə əsasən TEXNOPLUS mağazasından cavabdehə 12 ay müddətinə 379 manat dəyərində “Xiaomi Redmi 8 64 GB Blue” markalı mobil telefon verilmişdir. Qeyd olunan müqavilənin şərtləri cavabdeh tərəfindən pozulmuş, ödənişlər qrafikə uyğun həyata keçirilməmiş, bununla da öhdəliklər lazımınca icra edilməmişdir. Öhdəliklərinin icra edilməməsi nəticəsində cavabdehin 31 may 2022-ci il tarixinə İddiaçı MMC-yə (Texnoplus mağazasına) 111 (yüz on bir) manat məbləğində əsas borcu, 33,30 (otuz üç manat otuz qəpik) manat cərimə borcu, cəmi 144,30 (yüz qırx dörd manat, otuz qəpik) manat borcu yaranmışdır və bu borcun 3 (üç) gün ərzində ödənilməsi xahiş olunur, əks halda bütün borc məbləğinin qaytarılması barədə müvafiq qaydada hüquqi tədbirlər tətbiq olunacaqdır. Eyni zamanda, icra qaydasında borclarını ödəməkdən qəsdən yayınması son nəticədə cavabdehin cinayət məsuliyyətinə cəlb edilməsi ilə nəticələnə bilər. Qeyd edilənləri nəzərə alaraq, borcun yuxarıda göstərilən müddətdə ödənilməsi cavabdehdən tələb olunur, əks təqdirdə qanunvericilikdə nəzərdə tutulan hüquqlarından istifadə edərək borcun qaytarılması üçün məhkəməyə və ya hüquq mühafizə orqanlarına müraciət etmək məcburiyyətində qalacaqlar. - xx.xx.2022-ci il tarixli mədaxil qəbzindən görünür ki, İddiaçı MMC iddia ərizəsinin məhkəməyə verilməsi üçün 30 manat dövlət rüsumu ödəmişdir. Azərbaycan Respublikası Mülki Məcəlləsinin: 88.1-ci maddəsinə əsasən öhdəliyə əsasən bir şəxs (borclu) başqa şəxsin (kreditorun) xeyrinə müəyyən hərəkəti etməlidir, məsələn, pul ödəməli, əmlak verməli, iş görməli, xidmətlər göstərməli və i.a. və ya müəyyən hərəkətdən çəkinməlidir, kreditorun isə borcludan vəzifəsinin icrasını tələb etmək hüququ vardır. 86.1-ci maddəsinin tələbinə görə, öhdəliyin zərər vurulması, əsassız varlanma və ya bu Məcəllədə nəzərdə tutulmuş digər əsaslar nəticəsində əmələ gəlməsi halları istisna olmaqla, öhdəliyin əmələ gəlməsi üçün onun iştirakçıları arasında müqavilə olmalıdır. 425.1-ci maddəsinə əsasən, öz hüquqlarını həyata keçirərkən və vəzifələrini icra edərkən tərəflərdən hər biri vicdanlılığın tələb etdiyi tərzdə, yəni şərtləşdirilmiş vaxtda və yerdə lazımi şəkildə, öhdəliyin şərtlərinə və bu Məcəllənin tələblərinə müvafiq surətdə, belə şərtlər və tələblər olmadıqda isə işgüzar adətlərə və ya adətən irəli sürülən digər tələblərə müvafiq surətdə hərəkət etməlidir. 427.3-cü maddəsinə əsasən, əgər öhdəlik onun icrası gününü və ya icra edilməli olduğu vaxt dövrünü nəzərdə tutursa və ya müəyyənləşdirməyə imkan verirsə, öhdəlik həmin gün və ya bu cür dövr ərzində istənilən an icra edilməlidir. 442-ci maddəsinə əsasən, öhdəliyin icra edilməməsi dedikdə onun pozulması və ya lazımınca icra edilməməsi (vaxtında icra edilməməsi, mallarda, işlərdə və xidmətlərdə qüsurlarla və ya öhdəliyin məzmunu ilə müəyyənləşdirilmiş digər şərtləri pozmaqla icra edilməsi) başa düşülür. 443.1-ci maddəsinə əsasən, öhdəliyini icra etməyən borclu kreditora dəymiş zərərin əvəzini ödəməyə borcludur. 448.1-ci maddəsinə əsasən əgər bu Məcəllə ilə və müqavilə ilə ayrı qayda müəyyənləşdirilməyibsə, borclu onun risk dairəsinə daxil olan öhdəliklərin icra edilmədiyi bütün hallar üçün cavabdehdir. 448.2-ci maddəsinə əsasən borclu öz öhdəliklərinin hər bir təqsirli pozuntusu (hərəkət və ya hərəkətsizlik) üçün məsuliyyət daşıyır. 462.1-ci maddəsinə görə, dəbbə pulu (cərimə, penya) müqavilə ilə müəyyənləşdirilən, öhdəliyin icra edilmədiyi və ya lazımınca icra edilmədiyi, o cümlədən icranın gecikdirildiyi halda borclunun kreditora ödəməli olduğu pul məbləğidir. Əgər öhdəliyin məzmununu hərəkətdən çəkinmək təşkil edirsə, dəbbə pulu hərəkətin edildiyi andan tutulmalıdır. Dəbbə pulunun ödənilməsi tələbi üzrə kreditor ona zərər vurulduğunu sübuta yetirməyə borclu deyildir. 465.2-ci maddəsinə görə, əgər borclu öhdəliyin lazımınca icra edilməməsi, o cümlədən müəyyənləşdirilmiş müddətdə icra edilməməsi üçün cərimə ödəyəcəyini vəd etmişdirsə, kreditor cərimənin ödəniməsini və öhdəliyin icrasını tələb edə bilər. 567-ci maddəsinə əsasən alğı-satqı müqaviləsinə görə satıcı əşyanı alıcının mülkiyyətinə verməyi, alıcı isə əşyanı qəbul edib əvəzində müəyyənləşdirilmiş pul məbləğini (qiyməti) ödəməyi öhdəsinə götürür. Tərəflər arasında olan müqavilə münasibətlərindən göründüyü kimi, tərəflər əşyanın nisyə alınıb-satılması barədə razılığa gəlmişlər. 600.1-ci maddəsinə əsasən alğı-satqı müqaviləsində əşyanın alıcıya verildikdən müəyyən müddət sonra ödənilməsinin (əşyaların nisyə satışının) nəzərdə tutulduğu halda alıcı ödənişi müqavilədə nəzərdə tutulan müddətdə, müqavilədə belə müddət nəzərdə tutulmadıqda isə bu Məcəllənin 427-ci maddəsinə uyğun müəyyənləşdirilmiş müddətdə həyata keçirməlidir. 600.4-cü maddəsinin tələbinə görə, əşyanı təhvil almış alıcı onu alğı-satqı müqaviləsində nəzərdə tutulan müddətdə ödəmək vəzifəsini icra etmədikdə satıcı verilmiş əşyanın ödənilməsini və ya ödənilməmiş malın qaytarılmasını tələb edə bilər. Qeyd edilənlərlə müəyyən olundu ki, İddiaçı MMC ilə Cavabdeh arasında bağlanmış xx.xx.2020-ci il tarixli, MOB03-2174 saylı alqı-satqı müqaviləsindən görünür ki, həmin müqaviləyə əsasən TEXNOPLUS mağazasından Cavabdeh 379 manat dəyərində “Xiaomi Redmi 8 64 GB Blue” markalı mobil telefon satılmışdır. Bundan başqa, İddiaçı MMC ilə Cavabdeh arasında bağlanmış xx.xx.2020-ci il tarixli, MOB03-2418 saylı alqı-satqı müqaviləsindən görünür ki, həmin müqaviləyə əsasən TEXNOPLUS mağazasından Cavabdeh 478 manat dəyərində “Xiaomi Redmi 9 4/64 GB Purple” markalı mobil telefon almışdır. Müqavilə 22 manat ilkin ödəniş, 12 aylıq ödəmə şərti ilə bağlanmışdır. Müqaviləyə əsasən borclu qalıq 456 manat ümumi məbləği 12 ay ödəniş etmək şərti ilə, hər ay 38 manat ödəniş etməli idi. Lakin, cavabdeh müqavilə öhdəliklərinə əməl etməmiş, nəticədə borc yaranmışdır. Bu barədə yazılı qaydada xəbərdar edilməsinə baxmayaraq cavabdeh öhdəliyi icra etməmişdir. Məhkəmə iddianın cərimə borcunun ödənilməsi hissəsini də araşdıraraq hesab edir ki, iddia həmin hissədə qismən əsaslıdır. Azərbaycan Respublikası Mülki Məcəlləsinin: 462.1-ci maddəsinə əsasən dəbbə pulu (cərimə, penya) müqavilə ilə müəyyənləşdirilən, öhdəliyin icra edilmədiyi və ya lazımınca icra edilmədiyi, o cümlədən icranın gecikdirildiyi halda borclunun kreditora ödəməli olduğu pul məbləğidir. 465.2-ci maddəsinə əsasən əgər borclu öhdəliyin lazımınca icra edilməməsi, o cümlədən müəyyənləşdirilmiş müddətdə icra edilməməsi üçün cərimə ödəyəcəyini vəd etmişdirsə, kreditor cərimənin ödənilməsini və öhdəliyin icrasını tələb edə bilər. 467-ci maddəsinə əsasən məhkəmə işin hallarını nəzərə alaraq tənasübsüz surətdə yüksək dəbbə pulunu azalda bilər. Məhkəmə hesab edir ki, xx.xx.2020-ci il tarixli müqavilə üzrə hesablanmış 33.30 manat cərimə borcunun məbləği azaldılaraq 5 manat, xx.xx.2020-ci il tarixli müqavilə üzrə hesablanmış 114 manat cərimə borcunun məbləği azaldılaraq 25 manat məbləğində müəyyən edilməlidir. Hazırkı iş üzrə çəkilmiş məhkəmə xərcləri Azərbaycan Respublikası MPM-in 119.1-ci maddəsi ilə müəyyən edilmiş qaydada ödənilmiş iddia tələbinin məbləğinə münasib olaraq işdə iştirak edən şəxslərə aid edilməli, yəni hazırkı iddianın qaldırılması ilə əlaqədar iddiaçı tərəfindən dövlət büdcəsinə ödənilmiş 30 manat məbləğində dövlət rüsumu cavabdehdən tutularaq iddiaçıya ödənilməlidir. Azərbaycan Respublikası Mülki Prosessual Məcəllənin: 14.2-ci maddəsinə əsasən məhkəmə yalnız tərəflərin təqdim etdikləri sübutları araşdırmalı və onlardan istifadə etməlidir. 77.1-ci maddəsinə əsasən hər bir tərəf öz tələblərinin və etirazlarının əsası kimi istinad etdiyi halları sübut etməlidir. 284-6.1-ci maddəsinə əsasən işə mahiyyəti üzrə baxan hakim tərəfindən iddianın tam və ya qismən təmin və ya rədd edilməsi haqqında qətnamə qəbul edilir. Beləliklə, təqdim edilən sənədlərin iş üzrə yekun qərarın çıxarılması üçün kifayət etdiyi, iş üzrə əlavə araşdırmanın, o cümlədən tərəfləri çağıraraq izahatların alınması, yaxud şahidlərdən ifadələrin və ya ekspertlərdən rəyin alınması zərurətinin olmadığı qənaətinə gələrək, hesab edirəm ki, kiçik iddia qismən təmin edilərək yaranmış borc məbləği cavabdehdən iddiaçının xeyrinə tutulmalıdır. Şərh olunanlara əsaslanaraq və Azərbaycan Respublikası Mülki Prosessual Mecellesinin 284-5, 284-6, 216-220-ci maddələrini rəhbər tutaraq, QƏT ETDİM: İddia qismən təmin edilsin. MOB03-2174 nömrəli alqı-satqı müqaviləsi üzrə 111 manat əsas borc, 5 manat dəbbə pulu (cərimə borcu) və MOB03-2418 nömrəli alqı-satqı müqaviləsi üzrə 380 manat əsas borc, 25 manat dəbbə pulu (cərimə borcu) olmaqla, cəmi 521 manat məbləğində borc və ödənilmiş 30 manat dövlət rüsumu Cavabdeh alınaraq İddiaçınə ödənilsin. İddia qalan hissədə təmin edilməsin. Qətnamədən rəsmi qaydada verildiyi gündən 1 (bir) ay müddətində Bakı Şəhəri Nizami Rayon Məhkəməsi vasitəsi ilə Bakı Apellyasiya Məhkəməsinə apellyasiya şikayəti verilə bilər. Qətnamədən şikayət verilmədikdə, qəbul edildiyi gündən 1 (bir) ay keçdikdən sonra qanuni qüvvəyə minir. Hakim: Ülkər Yusifova