Bakı Şəhəri Xətai Rayon Məhkəməsi Qətnamə — İş №e-2(011)-7102/2025

Azərbaycan Respublikası adından QƏTNAMƏ Bakı şəhəri İş № e-2(011)-7102/2025 04.02.2026 BAKI ŞƏHƏRİ XƏTAİ RAYON MƏHKƏMƏSİ Hakim Əliyev Şəhriyar İbrahim oğlunun sədrliyi, Yusubzadə Nərmin Şirastan qızının katibliyi, "xxxx" MMC-nin Cavabdeh qarşı “lizinq müqaviləsi üzrə borcun ödənilməsi” tələbinə dair mülki işə məhkəmənin inzibati binasında, açıq məhkəmə iclasında baxaraq, müəyyən etdi: "xxxx" MMC iddia ərizəsi ilə məhkəməyə müraciət edərək, Cavabdeh 13 may 2024cü il tarixli AZL-2804 saylı “Daxili lizinq müqaviləsi”nə əsasən, lizinq obyektinə müvəqqəti sahiblik və istifadə edilməsinə görə 23 avqust 2025-ci il tarixə 1171.23 manat gecikdirilmiş əsas, 1158.36 manat gecikdirilmiş mükafat və həmin günə hesablanmış 1101.18 manat dəbbə pulu, lizinq obyekti olan “Chevrolet Cobalt LTZ” markalı, **-YR-*** dövlət qeydiyyat nişanlı avtomobilə dəymiş zərərə görə 2829.60 manat, ümumillikdə 6260.37 manat borc və ödənilmiş 100 manat dövlət rüsumu İddiaçı MMC-nin xeyrinə tutulmasını xahiş etmişdir. Tərəflər məhkəmə iclasının vaxtı və yeri barəsində lazımi qaydada xəbərdar edilməklə məhkəmə iclasına çağırılmış, lakin onlar, məhkəmə iclasına gəlməmiş və gəlməməsinin səbəbləri barədə məhkəməyə məlumat verməmişdir. Məhkəmə, işin materiallarını araşdıraraq hesab edir ki, iddia tələbi qismən təmin edilməlidir. Belə ki, iş materiallarından görünür ki, "xxxx" MMC ilə Cavabdeh arasında 13 may 2024-cü il tarixdə AZL-2804 saylı Daxili lizinq müqaviləsi bağlanmışdır. Müqaviləyə əsasən, lizinq verən lizinq alanın sifariş etdiyi əmlakı muzdla lizinq alanın müvəqqəti sahibliyinə və istifadəsinə verməyi, lizinq alan isə müəyyən edilmiş ödənişləri ödəməyi öhdəsinə götürmüşdür. Lizinq müqaviləsinin əsas məbləği 25850 manatdır, həmin məbləğə 60 ay müddətinə illik 18% olmaqla mükafat məbləği hesablanır. Lizinq müqaviləsinin 4.4.3-cü bəndində də nəzərdə tutulmuşdur ki, lizinq alan lizin obyektinin faktiki istifadə edilməsindən asılı olmayaraq, habelə təmir, lizinq obyektinin itirilməsi və ya tam məhv olması dövründə lizinq ödənişləri qrafiki ilə müəyyən edilmiş vaxtda və həcmdə lizinq ödənişlərini ödəmək vəzifəsini daşıyır İş materiallarında olan 13 may 2024-cü il tarixdə AZL-2804 saylı Daxili lizinq müqaviləsinə 1 №-li Əlavənin təsdiq olunmuş surətindən görünür ki, lizinq müqaviləsi üzrə əmlak qara rəngli “Chevrolet Cobalt LTZ” markalı minik maşınıdır, onun yekun qiyməti 25.850 manatdır. İş materiallarında olan 13 may 2024-cü il tarixli “Təhvil-təslim” Aktının təsdiq olunmuş surətindən görünür ki, lizinq obyekti - “Chevrolet Malibu LTZ” markalı minik avtomobili Cavabdeh təhvil verilmişdir. İş materiallarında olan İddiaçı MMC və Cavabdeh tərəfindən imzalanmış xx.xx.2025-ci il tarixli “Avtonəqliyyat vasitəsinin saxlanca qəbulu barədə” Aktdan görünür ki, tərəflər “Chevrolet Malibu LTZ” markalı **-YR-*** dövlət qeydiyyat nişanlı avtomobilin təhvil-təslimi aparılmışdır. İş materiallarında olan xx.xx.2025-ci il tarixli aktdan görünür ki, “Chevrolet Malibu LTZ” markalı **-YR-*** dövlət qeydiyyat nişanlı avtomobildə yaranmış nasazlıqların aradan qaldırılması üçün lazım olan ehtiyat hissələrinin yekun dəyəri 2.829.60 manat təşkil etmişdir. İş materiallarında olan xx.xx.2025-ci il tarixli 4238 saylı Arayışdan görünür ki, cavabdehin müqavilə üzrə borcu əsas borc 1171.23 manat, mükafat borcu 1158.36 manat, cərimə 1101.18 manat, cəmi məbləğ 3430.77 manatdır. İş materiallarından görünür ki, iddiaçı tərəfindən borcluya xx.xx.2025-ci il tarixli 2966 №-li Xəbərbarlıq məktubu göndərilmiş, ona öhdəliklərini yerinə yetirmədiyi üçün müqavilənin 15 gün ərzində birtərəfli qaydada ləğv ediləcəyi, ondan borcu ödəməsi, əks təqdirdə məhkəməyə müraciət olunacağı bildirilmişdir. İş materiallarında olan xx.xx.2025-ci il tarixli ********** saylı mədaxil qəbzindən görünür ki, iddiaçı tərəfindən 100 manat dövlət rüsumu ödənilmişdir. İş materiallarında olan “Chevrolet Cobalt LTZ” markalı, **-YR-*** dövlət qeydiyyat nişanlı nəqliyyat vasitəsinə vurulmuş zərərin məbləği barədə MZ/AV/0004/25 nömrəli qiymətləndirmə hesabından görünür ki, “Chevrolet Cobalt LTZ” markalı, **-YR-*** dövlət qeydiyyat nişanlı nəqliyyat vasitəsinə dəymiş zərər 2827 manat (iki min səkkiz yüz iyirmi yeddi) manat müəyyən edilmişdir. Tədqiqatın dəyəri 200.00 manatdır. Məhkəmə tərəfindən iş materialları əsasında müəyyən olunmuşdur ki, iddiaçı ilə Cavabdeh arasında bağlanmış daxili lizinq müqaviləsinə əsasən, “Chevrolet Malibu LTZ” minik markalı, **-YR-*** dövlət qeydiyyat nişanlı avtomobil 60 ay müddətinə illik 18% mükafat məbləği hesablanmaqla, ona təhvil verilmişdir, lakin onun tərəfindən müqavilə üzrə öhdəlik lazımınca icra edilməmiş, lizinq ödənişləri müqavilə ilə müəyyənləşdirilmiş müddətdə və qaydada həyata keçirilməmişdir, həmçinin avtomobilə keçirilmiş baxış zamanı ona zərər vurulduğu müəyyən edilmişdir, avtomobil\ vurulmuş zərərin dəyəri 2829.60 manatdır. Bununla belə, iddia tələbi üzrə cavabdehin müqavilə öhdəliklərinin yerinə yetirilməsini istisna edən hallar məhkəmə tərəfindən müəyyən edilmədi. Məhkəmə belə hesab edir ki, cavabdeh lizinq müqaviləsi üzrə öz riski ilə müqaviləni bağladığından həmin müqavilə üzrə öhdəliklərə görə məsuliyyət daşıyır. Məhkəmə hesab edir ki, iddia buna müvafiq subyektiv hüquqa malik olan şəxs tərəfindən və iddiaya cavab verməli olan şəxsə qarşı qaldırıldığından, həmçinin iddiaçının özünün bildirdiyi hallar və mübahisə üzrə tətbiq edilməli olan maddi hüquq normaları iddianın əsaslı olması nəticəsinə gəlməyə əsas verdiyindən iddia tələbi əsas borc, mükafat məbləği və vurulmuş zərər hissələrində təmin edilməlidir. Məhkəmə, bağlanmış lizinq müqaviləsi üzrə tənasübsüz surətdə yüksək hesablanmış dəbbə məbləğinin azaldılaraq, 50 manat həddində müəyyən edilməsini məqsədəmüvafiq hesab edir. Azərbaycan Respublikasının Mülki Məcəlləsinin 385.1-ci maddəsinə əsasən, öhdəliyə əsasən bir şəxs (borclu) başqa şəxsin (kreditorun) xeyrinə müəyyən hərəkəti etməlidir, məsələn, pul ödəməli, əmlak verməli, iş görməli, xidmətlər göstərməli və i.a. və ya müəyyən hərəkətdən çəkinməlidir, kreditorun isə borcludan vəzifəsinin icrasını tələb etmək hüququ vardır. Həmin Məcəllənin 442-ci maddəsinə əsasən, öhdəliyin icra edilməməsi dedikdə onun pozulması və ya lazımınca icra edilməməsi (vaxtında icra edilməməsi, mallarda, işlərdə və xidmətlərdə qüsurlarla və ya öhdəliyin məzmunu ilə müəyyənləşdirilmiş digər şərtləri pozmaqla icra edilməsi) başa düşülür. Həmin Məcəllənin 443.1-ci maddəsinə əsasən, öhdəliyini icra etməyən borclu kreditora dəymiş zərərin əvəzini ödəməyə borcludur. Həmin Məcəllənin 448.1-ci maddəsinə əsasən əgər bu Məcəllə ilə və müqavilə ilə ayrı qayda müəyyənləşdirilməyibsə, borclu onun risk dairəsində daxil olan öhdəliklərin icra edilmədiyi bütün hallar üçün cavabdehdir. Həmin Məcəllənin 462.1-ci maddəsinə əsasən, dəbbə pulu (cərimə, penya) müqavilə ilə müəyyənləşdirilən, öhdəliyin icra edilmədiyi və ya lazımınca icra edilmədiyi, o cümlədən icranın gecikdirildiyi halda borclunun kreditora ödəməli olduğu pul məbləğidir. Həmin Məcəllənin 467-ci maddəsinə əsasən, məhkəmə işin hallarını nəzərə alaraq tənasübsüz surətdə yüksək dəbbə pulunu azalda bilər. Tənasüb müəyyənləşdirilərkən kreditorun həm əmlak mənafeləri, həm də bütün əsaslı mənafeləri nəzərə alınır. Dəbbə pulu ödənildikdən sonra onun miqdarının azaldılması istisna edilir. Həmin Məcəllənin 747.1-ci maddəsinə əsasən, lizinq müqaviləsinə görə lizinq verən müəyyən əşyanı müqavilə ilə şərtləşdirilmiş müəyyən haqla, müəyyən müddətə və digər şərtlərlə (lizinq alana əmlakı satın almaq hüququnun verilməsi də daxil olmaqla) lizinq alanın istifadəsinə verməyə borcludur. Lizinq alan müəyyənləşdirilmiş dövriliklə muzd ödəməyə borcludur. Həmin Məcəllənin 748-1.5-ci maddəsinə əsasən, lizinq müqaviləsi qanuni qüvvəyə mindikdə lizinq alanın (müvafiq olaraq lizinq verənin lizinq verəndən (müvafiq olaraq lizinq alandan) lizinq müqaviləsi üzrə öhdəliklərinin yerinə yetirilməsini tələb etmək və onların yerinə yetirilmədiyi təqdirdə lizinq obyektinin qəbuluna hazırlıq zamanı vurulmuş zərərin, əgər bu hazırlıq üçün bilavasitə xərc çəkilibsə, lizinq verən (müvafiq olaraq lizinq alan) tərəfindən ödənilməsini məhkəmə yolu ilə tələb etmək hüququ vardır. Həmin Məcəllənin 748-1.9-cu maddəsinə əsasən, lizinq alan lizinq obyektini qaytarmayıbsa və ya vaxtında qaytarmayıbsa, lizinq verənin gecikmə vaxtı üçün ödəniş tələb etmək hüququ vardır. Həmin Məcəllənin 748-11.1-ci maddəsinə əsasən, lizinq ödənişlərinin ümumi məbləğinə həmçinin lizinq verənin mükafatının məbləği daxildir. Beləliklə, məhkəmə iş üzrə təqdim edilmiş sübutları məcmu halında qiymətləndirərək hesab edir ki, iddia tələbi qismən təmin edilməli, cavabdeh X1 13 may 2024-cü il tarixli AZL-2804 saylı “Daxili lizinq müqaviləsi”nə əsasən, lizinq obyektinə müvəqqəti sahiblik və istifadə edilməsinə görə 23 avqust 2025-ci il tarixə 1171.23 manat gecikdirilmiş əsas, 1158.36 manat gecikdirilmiş mükafat və dəbbə pulu 50 manat, lizinq obyekti olan “Chevrolet Cobalt LTZ” markalı, **-YR-*** dövlət qeydiyyat nişanlı avtomobilə dəymiş zərərə görə 2829.60 manat İddiaçı MMC-nin xeyrinə tutulmalı, iddia tələbi qalan hissədə rədd edilməlidir. Azərbaycan Respublikasının Mülki Prosessual Məcəlləsinin 119.1-ci maddəsinə əsasən, məhkəmə xərcləri ödənilmiş tələblərin məbləğinə münasib olaraq işdə iştirak edən şəxslərə aid edilir. Göstərilən qanunvericilik aktı normalarına əsasən, məhkəmə hesab edir ki, məhkəmə xərcləri iddianın təmin edilmiş hissələrinə müvafiq olaraq tərəflərə aid edilməli olduğundan, məhkəmə xərcinə daxil olan iddiaçı tərəfindən ödənilmiş dövlət rüsumu iddia tələbinin təmin edilmiş hissəsi (6260.37) nəzərə alınmaqla 100 manat hissədə cavabdehə aid edilməli və ondan alınaraq iddiaçıya ödənilməlidir. Azərbaycan Respublikasının Mülki Prosessual Məcəlləsinin 14.2-ci maddəsinə əsasən, məhkəmə yalnız tərəflərin təqdim etdikləri sübutları araşdırmalı və onlardan istifadə etməlidir. Həmin Məcəllənin 124.3-cü maddəsinə əsasən, İddia qismən təmin edilmişsə, cavabdeh isə məhkəmə xərclərini ödəməkdən azad olunmuşsa, işə baxılması ilə əlaqədar məhkəmənin çəkdiyi xərclər məhkəmə xərclərini ödəməkdən azad edilmiş iddiaçıdan tutularaq, iddia tələblərinin təmini rədd edilmiş hissəyə münasib olaraq dövlət mədaxilinə alınır. Qeyd olunanlara əsasən və Azərbaycan Respublikasının Mülki Prosessual Məcəlləsinin 216-220 və 360-cı maddələrini rəhbər tutaraq, məhkəmə qət etdi: İddia tələbi qismən təmin edilsin. Cavabdeh 13 may 2024-cü il tarixli AZL-2804 saylı “Daxili lizinq müqaviləsi”nə əsasən, lizinq obyektinə müvəqqəti sahiblik və istifadə edilməsinə görə 23 avqust 2025-ci il tarixə 1171,23 manat gecikdirilmiş əsas, 1158,36 manat gecikdirilmiş mükafat və həmin günə hesablanmış 50 manat dəbbə pulu, avtomobilə dəymiş zərərə görə 2829.60 manat, ödənilmiş dövlət rüsumunun əvəzi qismində 100 manat, ümumillikdə 5309 (beş min üç yüz doqquz) manat 19 (on doqquz) qəpik borc Azərmaş Lizinq” MMC-nin xeyrinə tutulsun. İddia tələbi qalan hissədə rədd edilsin. Cavabdeh nəqliyyat vasitəsinə vurulmuş zərərin məbləği barədə qiymətləndirmə hesabının dəyərini təşkil edən 200 (iki yüz) manat tutularaq Hüquq Əmlak Məsələləri Ekspertizası MMC-nin hesabına (Büdcə təsnifat kodu: 201229, VÖEN: **********, Müxbir hesab: AZ41NABZ******************** (AZN), SWİFT: AİİBAZ2XXXX, Hüquq Əmlak Məsələləri Ekspertizası MMC, VÖEN: **********, Hesab: AZ57AİİB400500C**********211) ödənilsin. Qətnamədən onun rəsmi qaydada verildiyi gündən 1 (bir) ay müddətində Bakı şəhəri Xətai Rayon Məhkəməsi vasitəsi ilə Bakı Apellyasiya Məhkəməsinin Mülki Kollegiyasına apellyasiya şikayəti verilə bilər. Sədrlik edən: Şəhriyar Əliyev