Abşeron Rayon Məhkəməsi Qətnamə — İş №e-2(012)-1155/2023

Azərbaycan Respublikası adından QƏTNAMƏ Xırdalan şəhəri İş № e-2(012)-1155/2023 06.04.2023 ABŞERON RAYON MƏHKƏMƏSİ Hakim Kazımov Elçin Məmməd oğlunun sədrliyi, Məhkəmə iclasının katibi Abiyev Elvin Elman oğlunun katibliyi, İddiaçının nümayəndəsi X1 iştirakı ilə, İddiaçı Cavabdeh qarşı pul tələbinə dair iddia ərizəsi üzrə mülki işə Abşeron Rayon Məhkəməsinin inzibati binasında açıq məhkəmə iclasında baxaraq, MÜƏYYƏNETDİ: İddiaçı Cavabdeh qarşı pul tələbinə dair iddia ərizəsi ilə məhkəməyə müraciət edərək, xx.xx.2021-ci il tarixli müqaviləyə əsasən İMEİ kodu **********17644 olan XİAOMİ REDMİ 9 markalı telefon üçün 43 manat ödənilməmiş hissə, 10 manat dəbbə pulu, xx.xx.2021-ci il tarixli müqaviləyə əsasən İMEİ kodu **********57682 və İMEİ kodu **********75460 olan Samsung Galaxy markalı telefon üçün 329 manat ödənilməmiş hissə, 102 manat dəbbə pulu, xx.xx.2021-ci il tarixli müqaviləyə əsasən Apple MacBook üçün 5.100 manat ödənilməmiş hissə, 1.041 manat dəbbə pulu olmaqla, ümumilikdə 6.625 manat borc və iş üzrə ödənilmiş 86,25 manat məbləğində dövlət rüsumunun Cavabdeh alınaraq İddiaçınə ödənilməsi barədə qətnamə çıxarılmasını məhkəmədən xahiş etmişdir. İddia tələbi onunla əsaslandırılmışdır ki, Cavabdeh "xxxx" Məhdud Məsuliyyətli Cəmiyyətindən xx.xx.2021-ci il, xx.xx.2021-ci il və xx.xx.2021-ci il tarixli müqavilələrə İMEİ kodu **********17644 olan XİAOMİ REDMİ 9, İMEİ kodu **********57682 və İMEİ kodu **********75460 olan Samsung Galaxy, Apple MacBook almış və nəticədə 6.625 manat borc yaranmışdır. Cavabdeh müqavilələrin şərtlərini pozmuş və xx.xx.2021-ci il tarixli müqaviləyə əsasən alqı-satqı qiyməti 432 manat (yəni 12 ay x 36 manat + 0 manat ilkin ödəniş) olan İMEİ kodu **********17644 olan XİAOMİ REDMİ 9 markalı telefon üçün ümumilikdə 53 manat olmaqla, ondan 43 manat ödənilməmiş hissə, 10 manat dəbbə pulu, xx.xx.2021-ci il tarixli müqaviləyə əsasən alqı-satqı qiyməti 693,60 manat (yəni 12 ay x 57,80 manat + 0 manat ilkin ödəniş) olan İMEİ kodu **********57682 və İMEİ kodu **********5460 Samsung Galaxy A02s markalı telefon üçün ümumilikdə 431 manat olmaqla, ondan 329 manat ödənilməmiş hissə, 102 manat dəbbə pulu, xx.xx.2021-ci il tarixli müqaviləyə əsasən alqı-satqı qiyməti 5.293 manat (yəni 24 ay x 217,20 manat +79,20 manat ilkin ödəniş) Apple MacBook üçün ümumilikdə 6.141 manat olmaqla, ondan 5.100 manat ödənilməmiş hissə, 1.041 manat dəbbu pulu hesablanmışdır. Cavabdehin cəmi ödədiyi məbləğ 945,60 manat təşkil edir. Cavabdehlə aralarında olan telefon danışığı, həmçinin göndərdikləri xx.xx.2022-ci il tarixli xəbərdarlıq məktubunda mübahisənin məhkəmədən kənar həll olunması, onun üzərinə düşən öhdəlikləri lazımınca icra etməli olduğunu rəsmi qaydada bildirsələr də, qarşı tərəf müqavilə ilə təsbit olunmuş öhdəlikləri icra etməmişdir. Göstərilənlərə əsasən xx.xx.2021-ci il tarixli müqaviləyə əsasən İMEİ kodu **********17644 olan XİAOMİ REDMİ 9 markalı telefon üçün 43 manat ödənilməmiş hissə, 10 manat dəbbə pulu, xx.xx.2021-ci il tarixli müqaviləyə əsasən İMEİ kodu **********57682 və İMEİ kodu **********75460 olan Samsung Galaxy A02s markalı telefon üçün 329 manat ödənilməmiş hissə, 102 manat dəbbə pulu, xx.xx.2021-ci il tarixli müqaviləyə əsasən Apple MacBook üçün 5.100 manat ödənilməmiş hissə, 1.041 manat dəbbə pulu olmaqla, ümumilikdə 6.625 manat borc və iş üzrə ödənilmiş 86,25 manat məbləğində dövlət rüsumunun Cavabdeh alınaraq İddiaçınə ödənilməsi barədə qətnamə çıxarılması məhkəmədən xahiş edilmişdir. Məhkəmə baxışı iclasında iştirak edən iddiaçının nümayəndəsi X2 iddia tələbini müdafiə edib, iddia ərizəsində yazılanlara uyğun izahat verərək iddianın təmin olunmasını məhkəmədən xahiş etdi. Cavabdeh məhkəmə iclaslarının vaxtı və yeri haqqında lazımi qaydada xəbərdar edilməsinə baxmayaraq, məhkəməyə gəlməməyin səbəbini və ya mümkünsüzlüyünü bildirmədən və bu səbəblərin üzrlü olması barədə sübutlar təqdim etmədən məhkəməyə gəlməmişdir. Azərbaycan Respublikasının Mülki Prosessual Məcəlləsinin 185-ci maddəsinə görə işdə iştirak edən şəxslər, məhkəməyə gəlməyə və ya gəlməməyin səbəbini və ya mümkünsüzlüyünü bildirməyə və bu səbəblərin üzrlü olması barədə sübutlar təqdim etməyə borcludurlar. Məhkəmə iclasının vaxtı və yeri haqqında lazımi qaydada xəbərdar edilmiş cavabdehin gəlməməsinin səbəbləri haqqında məlumat olmadıqda və ya məhkəmə gəlməməyin səbəblərini üzrsüz hesab etdikdə, yaxud məhkəmə cavabdehin icraatı qəsdən yubandırdığını aşkar etdikdə, işə baxmağa haqlıdır. Bu halda qətnamə çəkişmə şəraitində qəbul edilmiş kimi qiymətləndirilərək, cavabdehə apelyasiya qaydasında şikayət etmək hüququ verilir. Şərh olunan hüquq normasına əsasən məhkəmə işə Cavabdeh iştirakı olmadan baxılmasını mümkün saymışdır. Məhkəmə iddiaçının nümayəndəsinin izahatını dinləyib, iş üzrə toplanmış materialları tədqiq edib, araşdırılan sübutlara məcmu halda hüquqi qiymət verərək hesab edir ki, iddia qismən təmin edilməlidir. Azərbaycan Respublikasının Mülki Prosessual Məcəlləsinin 106.1-ci maddəsinə əsasən işdə iştirak edən şəxslərin iş üçün əhəmiyyətli olan və onlara məlum olan faktlar barədə izahatları iş üzrə toplanmış digər sübutlarla yanaşı yoxlanılmalı və qiymətləndirilməlidir. İş materiallarında olan və məhkəmə baxışında tədqiq olunmuş: 13 yanvar 2021-ci il tarixli, 22209926 saylı müqavilədən görünür ki, Cavabdeh ilə "xxxx" Məhdud Məsuliyyətli Cəmiyyəti arasında müqavilə bağlanmış və Cavabdeh "xxxx" Məhdud Məsuliyyətli Cəmiyyətindən İMEİ kodu **********17644 olan XİAOMİ REDMİ 9 markalı telefonu qəbul etmiş və malın qiymətini hissə-hissə olmaqla satıcıya ödəməyi öhdəsinə götürmüşdür. 15 may 2021-ci il tarixli, 23073784 saylı müqavilədən görünür ki, Cavabdeh ilə "xxxx" Məhdud Məsuliyyətli Cəmiyyəti arasında müqavilə bağlanmış və Cavabdeh "xxxx" Məhdud Məsuliyyətli Cəmiyyətindən İMEİ kodu **********57682 və İMEİ kodu **********5460 olan Samsung Galaxy A02s markalı telefonları qəbul etmiş və malın qiymətini hissə-hissə olmaqla satıcıya ödəməyi öhdəsinə götürmüşdür. 16 iyun 2021-ci il tarixli, 23145392 saylı müqavilədən görünür ki, Cavabdeh ilə "xxxx" Məhdud Məsuliyyətli Cəmiyyəti arasında müqavilə bağlanmış və Cavabdeh "xxxx" Məhdud Məsuliyyətli Cəmiyyətindən Apple MacBook qəbul etmiş və malın qiymətini hissəhissə olmaqla satıcıya ödəməyi öhdəsinə götürmüşdür. 16 dekabr 2022-ci il tarixli maliyyə və ödəniş cədvəlindən görünür ki, Cavabdeh "xxxx" Məhdud Məsuliyyətli Cəmiyyətinə 13 yanvar 2021-ci il tarixli, 22209926 saylı müqaviləyə əsasən İMEİ kodu **********7644 olan XİAOMİ REDMİ 9 markalı telefon üçün 43 manat ödənilməmiş hissə və 10 manat dəbbə pulu olmaqla, ümumilikdə 53 manat borcu vardır. Həmin ödəniş cədvəlindən görünür ki, Cavabdeh "xxxx" Məhdud Məsuliyyətli Cəmiyyətinə 15 may 2021-ci il tarixli, 23073784 saylı müqaviləyə əsasən İMEİ kodu **********57682 və İMEİ kodu **********5460 olan Samsung Galaxy A02s markalı telefonlar üçün 329 manat ödənilməmiş hissə və 102 manat dəbbə pulu olmaqla, ümumilikdə 431 manat borcu vardır. Həmin ödəniş cədvəlindən görünür ki, Cavabdeh "xxxx" Məhdud Məsuliyyətli Cəmiyyətinə 16 iyun 2021-ci il tarixli, 23145392 saylı müqaviləyə əsasən Apple MacBook üçün 5.100 manat ödənilməmiş hissə və 1.041 manat dəbbə pulu olmaqla, ümumilikdə 6.141 manat borcu vardır. xx.xx.2022-ci il tarixli xəbərdarlıq məktubundan görünür ki, Cavabdeh öhdəliyi yerinə yetirməsi barədə "xxxx" Məhdud Məsuliyyətli Cəmiyyəti tərəfindən xəbərdarlıq edilmişdir. xx.xx.2022-ci il tarixli mədaxil qəbzindən görünür ki, iddiaçı tərəfindən hazırki iddia ərizəsinin verilməsi ilə bağlı 86,25 manat məbləğində dövlət rüsumu ödəmişdir. Azərbaycan Respublikası Mülki Məcəlləsinin 385.1-ci maddəsinə görə öhdəliyə əsasən bir şəxs (borclu) başqa şəxsin (kreditorun) xeyrinə müəyyən hərəkəti etməlidir, məsələn, pul ödəməli, əmlak verməli, iş görməli, xidmətlər göstərməli və i.a. və ya müəyyən hərəkətdən çəkinməlidir, kreditorun isə borcludan vəzifəsinin icrasını tələb etmək hüququ vardır. Həmin Məcəllənin 386.1-ci maddəsinə əsasən öhdəliyin zərər vurulması, əsassız varlanma və ya bu Məcəllədə nəzərdə tutulmuş digər əsaslar nəticəsində əmələ gəlməsi halları istisna olmaqla, öhdəliyin əmələ gəlməsi üçün onun iştirakçıları arasında müqavilə olmalıdır. Həmin Məcəllənin 390.1-ci maddəsinə əsasən fiziki və hüquqi şəxslər azad surətdə müqavilələr bağlaya və bu müqavilələrin məzmununu müəyyənləşdirə bilərlər. Onlar bu Məcəllədə nəzərdə tutulmayan, lakin ona zidd olmayan müqavilələr də bağlaya bilərlər. Həmin Məcəllənin 425.1-ci maddəsinə görə öz hüquqlarını həyata keçirərkən və vəzifələrini icra edərkən tərəflərdən hər biri vicdanlılığın tələb etdiyi tərzdə, yəni şərtləşdirilmiş vaxtda və yerdə lazımi şəkildə, öhdəliyin şərtlərinə və bu Məcəllənin tələblərinə müvafiq surətdə, belə şərtlər və tələblər olmadıqda isə işgüzar adətlərə və ya adətən irəli sürülən digər tələblərə müvafiq surətdə hərəkət etməlidir. Həmin Məcəllənin 427.3-cü maddəsinə görə əgər öhdəlik onun icrası gününü və ya icra edilməli olduğu vaxt dövrünü nəzərdə tutursa və ya müəyyənləşdirməyə imkan verirsə, öhdəlik həmin gün və ya bu cür dövr ərzində istənilən an icra edilməlidir. Həmin Məcəllənin 442-ci maddəsinə görə öhdəliyin icra edilməməsi dedikdə onun pozulması və ya lazımınca icra edilməməsi (vaxtında icra edilməməsi, mallarda, işlərdə və xidmətlərdə qüsurlarla və ya öhdəliyin məzmunu ilə müəyyənləşdirilmiş digər şərtləri pozmaqla icra edilməsi) başa düşülür. Həmin Məcəllənin 443.1-ci maddəsinə görə öhdəliyini icra etməyən borclu kreditora dəymiş zərərin əvəzini ödəməyə borcludur. Borclunun üzərinə öhdəliyi pozmağa görə məsuliyyət qoyulmadıqda bu qayda qüvvədə olmur. Həmin Məcəllənin 445.1-ci maddəsinə görə icranı gecikdirmiş borclu gecikdirmə nəticəsində vurduğu zərər üçün və gecikdirmə zamanı təsadüfən baş vermiş icra mümkünsüzlüyünün nəticələri üçün kreditor qarşısında məsuliyyət daşıyır. Həmin Məcəllənin 448.1-ci maddəsinə görə əgər bu Məcəllə ilə və müqavilə ilə ayrı qayda müəyyənləşdirilməyibsə, borclu onun risk dairəsinə daxil olan öhdəliklərin icra edilmədiyi bütün hallar üçün cavabdehdir. Həmin Məcəllənin 462.1-ci maddəsinə əsasən dəbbə pulu (cərimə, penya) müqavilə ilə müəyyənləşdirilən, öhdəliyin icra edilmədiyi və ya lazımınca icra edilmədiyi, o cümlədən icranın gecikdirildiyi halda borclunun kreditora ödəməli olduğu pul məbləğidir. Həmin Məcəllənin 465.2-ci maddəsinə əsasən əgər borclu öhdəliyin lazımınca icra edilməməsi, o cümlədən müəyyənləşdirilmiş müddətdə icra edilməməsi üçün cərimə ödəyəcəyini vəd etmişdirsə, kreditor cərimənin ödənilməsini və öhdəliyin icrasını tələb edə bilər. Həmin Məcəllənin 467-ci maddəsinə əsasən məhkəmə işin hallarını nəzərə alaraq tənasübsüz surətdə yüksək dəbbə pulunu azalda bilər. Tənasüb müəyyənləşdirilərkən kreditorun həm əmlak mənafeləri, həm də bütün əsaslı mənafeləri nəzərə alınır. Həmin Məcəllənin 600.1-ci maddəsinə əsasən alqı-satqı müqaviləsində əşyanın alıcıya verildikdən müəyyən müddət sonra ödənilməsinin (əşyaların nisyə satışının) nəzərdə tutulduğu halda alıcı ödənişi müqavilədə nəzərdə tutulan müddətdə, müqavilədə belə müddət nəzərdə tutulmadıqda isə bu Məcəllənin 427-ci maddəsinə uyğun müəyyənləşdirilmiş müddətdə həyata keçirməlidir. Həmin Məcəllənin 600.4-cü maddəsinə əsasən əşyanı təhvil almış alıcı onu alqısatqı müqaviləsində nəzərdə tutulan müddətdə ödəmək vəzifəsini icra etmədikdə satıcı verilmiş əşyanın ödənilməsini və ya ödənilməmiş malın qaytarılmasını tələb edə bilər. Həmin Məcəllənin 601.1-ci maddəsinə əsasən əşyanın nisyə satılması haqqında müqavilədə onun hissə-hissə ödənilməsi nəzərdə tutula bilər. Məhkəmə baxışında tədqiq olunmuş sübutlar əsasında müəyyən edilmişdir ki, "xxxx" Məhdud Məsuliyyətli Cəmiyyəti ilə Cavabdeh arasında bağlanmış 13 yanvar 2021-ci il tarixli, 22209926 saylı müqaviləyə əsasən Cavabdeh "xxxx" Məhdud Məsuliyyətli Cəmiyyətindən 12 aya 36 manat aylıq ödəmək şərti ilə İMEİ kodu **********17644 olan XİAOMİ REDMİ 9 markalı telefon, "xxxx" Məhdud Məsuliyyətli Cəmiyyəti ilə Cavabdeh arasında bağlanmış 15 may 2021-ci il tarixli, 23073784 saylı müqaviləyə əsasən Cavabdeh "xxxx" Məhdud Məsuliyyətli Cəmiyyətindən 12 aya 57,80 manat aylıq ödəmək şərti ilə İMEİ kodu **********57682 və İMEİ kodu **********75460 olan Samsung Galaxy A02s markalı telefonlar, "xxxx" Məhdud Məsuliyyətli Cəmiyyəti ilə Cavabdeh arasında bağlanmış 16 iyun 2021-ci il tarixli, 23145392 saylı müqaviləyə əsasən Cavabdeh "xxxx" Məhdud Məsuliyyətli Cəmiyyətindən 24 aya 217,20 manat aylıq ödəmək şərti ilə Apple MacBook almışdır. Cavabdeh müqavilələrə əsasən üzərinə götürdüyü öhdəlikləri lazımınca icra etməmiş, nəticədə onun 13 yanvar 2021-ci il tarixli, 22209926 saylı müqavilə üzrə 43 manat ödənilməmiş hissə və 10 manat dəbbə pulu, 15 may 2021-ci il tarixli, 23073784 saylı müqavilə üzrə 329 manat ödənilməmiş hissə və 102 manat dəbbə pulu, 16 iyun 2021-ci il tarixli, 23145392 saylı müqavilə üzrə 5.100 manat ödənilməmiş hissə və 1.041 manat dəbbə pulu borcu yaranmışdır. Məhkəmə iddia tələbinin cərimə borcunun ödənilməsi hissəsi ilə əlaqədar qeyd edir ki, cərimənin miqdarı tənasübsüz sürətdə yüksək kimi qiymətləndirilməli, 13 yanvar 2021ci il tarixli, 22209926 saylı müqavilə üzrə hesablanmış 10 manat dəbbə pulunun məbləği azaldılmalı, 5 manat müəyyən edilməli, 15 may 2021-ci il tarixli, 23073784 saylı müqavilə üzrə hesablanmış 102 manat dəbbə pulunun məbləği azaldılmalı, 30 manat müəyyən edilməli, 16 iyun 2021-ci il tarixli, 23145392 saylı müqavilə üzrə hesablanmış 1.041 manat dəbbə pulunun məbləği azaldılmalı, 100 manat müəyyən edilməlidir. Beləliklə, məhkəmə iş üzrə toplanmış sübutlara qiymət verərək hesab edir ki, iddia qismən təmin edilməli, Cavabdeh 13 yanvar 2021-ci il tarixli, 22209926 saylı müqaviləyə əsasən İMEİ kodu **********17644 olan XİAOMİ REDMİ 9 markalı telefon üçün 43 manat ödənilməmiş hissə, 5 manat dəbbə pulu, 15 may 2021-ci il tarixli, 23073784 saylı müqaviləyə əsasən İMEİ kodu **********57682 və İMEİ kodu **********75460 olan Samsung Galaxy A02s markalı telefonlar üçün 329 manat ödənilməmiş hissə, 30 manat dəbbə pulu, 16 iyun 2021-ci il tarixli, 23145392 saylı müqaviləyə əsasən Apple MacBook üçün 5.100 manat ödənilməmiş hissə, 100 manat dəbbə pulu olmaqla, ümumilikdə 5.607 manat pul alınaraq İddiaçınə ödənilməli, iddia digər hissədə təmin edilməməlidir. Azərbaycan Respublikasının Mülki Prosessual Məcəlləsinin 107-ci maddəsində göstərilir ki, məhkəmə xərcləri dövlət rüsumundan və işə baxılması ilə əlaqədar olan məsrəflərdən ibarətdir. Həmin Məcəllənin 119.1-ci maddəsinə əsasən məhkəmə xərcləri ödənilmiş tələblərin məbləğinə münasib olaraq işdə iştirak edən şəxslərə aid edilir. İddia qismən təmin edildiyindən məhkəmə hesab edir ki, iddiaçı tərəfindən dövlət rüsumu üçün ödənilmiş 86,25 manat məbləğində pul vəsaitinin 70 manat hissəsi cavabdehlərdən müştərək qaydada tutulub iddiaçıya ödənilməlidir. Yuxarıda göstərilənlərə əsasən və Azərbaycan Respublikasının Mülki Prosessual Məcəlləsinin 216-220, 222, 227, 233, 358, 360 və 362-ci maddələrini rəh¬bər tutaraq, məhkəmə QƏTETDİ: İddia qismən təmin edilsin. 13 yanvar 2021-ci il tarixli, 22209926 saylı müqaviləyə əsasən İMEİ kodu **********17644 olan XİAOMİ REDMİ 9 markalı telefon üçün 43 (qırx üç) manat ödənilməmiş hissə, 5 (beş) manat dəbbə pulu, 15 may 2021-ci il tarixli, 23073784 saylı müqaviləyə əsasən İMEİ kodu **********57682 və İMEİ kodu **********75460 olan Samsung Galaxy markalı telefonlar üçün 329 (üç yüz iyirmi doqquz) manat ödənilməmiş hissə, 30 (otuz) manat dəbbə pulu, 16 iyun 2021-ci il tarixli, 23145392 saylı müqaviləyə əsasən Apple MacBook üçün 5.100 (beş min yüz) manat ödənilməmiş hissə, 100 (yüz) manat dəbbə pulu olmaqla, ümumilikdə 5.607 (beş min altı yüz yeddi) manat məbləğində pul vəsaitinin əvəzi Cavabdeh alınaraq İddiaçınə ödənilsin. İddia ərizəsi verilərkən dövlət rüsumu kimi ödənilmiş 86,25 (səksən altı manat, iyirmi beş qəpik) manat pul vəsaitinin 70 (yetmiş) manat hissəsi Cavabdeh alınaraq İddiaçınə ödənilsin. İddia digər hissədə təmin edilməsin. Qətnamədən rəsmi qaydada verildiyi gündən 1 (bir) ay müddətində Abşeron Rayon Məhkəməsi vasitəsi ilə Sumqayıt Apellyasiya Məhkəməsinə apellyasiya şikayəti verilə bilər. Sədrlik edən: E.Kazımov