Abşeron Rayon Məhkəməsi Qətnamə — İş №e-2(012)-2030/2023

Azərbaycan Respublikası adından QƏTNAMƏ Xırdalan şəhəri İş № e-2(012)-2030/2023 27.09.2023 ABŞERON RAYON MƏHKƏMƏSİ Hakim Abbasova Məlahət Aslan qızının sədrliyi, Əliyeva Afaq Əkbər qızının katibliyi ilə, İddiaçı "xxxx" ASC-nin Cavabdeh qarşı pul tələbinə dair mülki işə Xırdalan şəhərində, məhkəmənin inzibati binasında açıq məhkəmə iclasında baxaraq, MÜƏYYƏN ETDİ: İddiaçı "xxxx" ASC Cavabdeh qarşı pul tələbinə dair iddia ərizəsi ilə məhkəməyə müraciət edərək, cavabdehdən 1534 manat və ödənilmiş dövlət rüsumu üçün 35,34 manat məbləğində pulun iddiaçı "xxxx" ASC-nin xeyrinə tutulması barədə qətnamə çıxarılmasını xahiş etmişdir. İddia tələbi onunla əsaslandırılmışdır ki, “Chevrolet Cruse” markalı, ** SA *** dövlət qeydiyyat nişanlı avtomobil "xxxx" ASC-də AD 322275 (PAZ **********) nömrəli şəhadətnamə ilə xx.xx.2015-ci il tarixdən xx.xx.2016-cı il tarixədək avtonəqliyyat vasitəsi sahiblərinin mülki məsuliyyətinin icbari sığortası ilə sığortalanmışdır. Cavabdeh idarə etdiyi “Chevrolet Cruse” markalı, ** SA *** dövlət qeydiyyat nişanlı avtomobillə xx.xx.2016-cı il tarixdə Bakı şəhəri, Nəsimi rayonu H.Seyidzadə küçəsi ilə idarə edərək, yol nəqliyyat hadisəsi törədərək, X5 məxsus “Nissan-Tida” markalı ** ZT *** dövlət qeydiyyat nişanlı avtomobillə toqquşaraq, həmin avtomobilə maddi ziyan vurmuşdur. Cavabdeh hadisə baş verəndən sonra hadisə yerini tərk etmişdir. Hadisə ilə bağlı Nəsimi RPİ-nin DYPŞ tərəfindən araşdırma aparılmış, hadisə yerindən yayındığına görə onun barəsində İXM-nin 327.1-cı maddəsi ilə KYP 363966 saylı, xx.xx.2016-cı il tarixli inzibati xəta haqqında protokol tərtib edilmişdir. Fərdi sahibkar X2 tərəfindən “Nissan-Tida” markalı ** ZT *** dövlət qeydiyyat nişanlı avtomobil "xxxx" ASC tərəfindən avtomobilə vurulmuş ziyan 1534 manat məbləğində müəyyən edilərək, 1532 CML-1077/2016 saylı akta əsasən həmin məbləğdə sığorta ödənişi avtomobilin təmiri üçün ödənilmişdir. Qeyd olunan yol-nəqliyyat hadisəsini törədərək hadisə yerindən yayındığı üçün "xxxx" ASC-nin üçüncü şəxsin əmlakına (avtomobilinə) vurulmuş zərərə görə etdiyi sığorta ödənişi həcmində, yəni 1534 manat subroqasiya qaydasında cavabdehdən tələb etmək hüququ yaranır. Göstərilənlərə əsasən iddia təmin edilməlidir. İddiaçı "xxxx" ASC-nin nümayəndəsi məhkəməyə ərizə ilə müraciət edərək, məhkəmə iclasının iddiaçının nümayəndəsinin iştirakı olmadan keçirilməsini və iddia tələbinin təmin olunmasını xahiş etmişdir. Cavabdeh məhkəmə iclasının vaxtı və yeri haqqında lazımi qaydada xəbərdar edilməsinə baxmayaraq, səbəbini və ya mümkünsüzlüyünü bildirmədən və bu səbəblərin üzrlü olması barədə sübutlar təqdim etmədən məhkəməyə gəlməmişdir. Mülki Prosessual Məcəllənin 185-ci maddəsinə əsasən məhkəmə mülki işə tərəflərin iştirakı olmadan baxılmasını mümkün hesab etmişdir. Məhkəmə işdə olan sənədləri tədqiq edərək toplanmış sübutların məcmusuna hüquqi qiymət verib, belə hüquqi nəticəyə gəlir ki, iddia aşağıdakı əsaslara görə təmin edilməlidir. Mülki işin materiallarında olan “İcbari Sığorta” Müqaviləsinə dair məlumatdan müəyyən edilir ki, X3 məxsus “Chevrolet Cruse” markalı, ** SA *** dövlət qeydiyyat nişanlı avtomobil xx.xx.2015-ci il tarixdə "xxxx" ASC tərəfindən 1 il müddətinə əmlaka vurulan zərərə görə 5000 manat, bir şəxs üçün sağlamlığa vurulan zərərə görə 5000 manat və bir hadisə üzrə sağlamlığa vurulan zərərə görə 50000 manat sığorta məbləğində icbari sığorta növü üzrə sığortalanmışdır. Mülki işin materiallarında olan xx.xx.2016-cı il tarixli KYP seriyalı 363966 saylı “İnzibati xəta haqqında” protokoldan müəyyən edilir ki, xx.xx.2016-cı il tarixdə, saat 20:00 radələrində Cavabdeh idarə etdiyi “Chevrolet Cruse” markalı, ** SA *** dövlət qeydiyyat nişanlı avtomobillə Bakı şəhəri, Nəsimi rayonu H.Seyidzadə küçəsi ilə idarə edərək, yol nəqliyyat hadisəsi törədərək, X5 məxsus “Nissan-Tida” markalı ** ZT *** dövlət qeydiyyat nişanlı avtomobillə toqquşaraq, həmin avtomobilə maddi ziyan vurmuş, nəticədə İnzibati Xətalar Məcəlləsinin 327.1-ci maddəsi ilə təqsirli bilinərək 100 manat məbləğində inzibati cərimə edilmişdir. Mülki işin materiallarında olan xx.xx.2016cı il tarixli sığorta aktından müəyyən edilir ki, "xxxx" ASC tərəfindən 1534 manat məbləğində sığorta ödənişinin X5 ödənilməsi qərara alınmış və köçürmə həyata keçirilmişdir. Fərdi sahibkar X1 tərtib etdiyi xx.xx.2016-cı il tarixli, 66 saylı hesab sənədindən görünür ki, X5 məxsus “Nissan-Tida” markalı ** ZT *** dövlət qeydiyyat nişanlı avtomobillə dəymiş zərərin ümumi məbləği 1534 manat təşkil edir. İşdə olan Məhkəmə Ekspertizası Mərkəzinin xx.xx.2023-cü il tarixli, 9/4189 saylı rəyindən görünür ki, nəzəri hesablama yolu ilə, iş materiallarında olan X2 tərəfindən tərtib edilmiş qüsur aktındakı məlumatlara əsasən avtohissələrin qiymətləri nəzərə alınmaqla “Nissan-Tida” markalı, **-ZT-*** dövlət qeydiyyat nişanlı avtomobilin təmir-bərpa xərci hadisə baş verən tarixə təxminən 1534 manat müəyyən edilir. Məhkəmə tərəfindən işin araşdırılan hallarından müəyyən olunur ki, Cavabdeh xx.xx.2016-cı il tarixdə, saat 20:00 radələrində idarə etdiyi “Chevrolet Cruse” markalı, ** SA *** dövlət qeydiyyat nişanlı avtomobillə Bakı şəhəri, Nəsimi rayonu H.Seyidzadə küçəsi ilə idarə edərək, yol nəqliyyat hadisəsi törətmiş, X5 məxsus “Nissan-Tida” markalı ** ZT *** dövlət qeydiyyat nişanlı avtomobillə toqquşaraq, həmin avtomobilə maddi ziyan vurmuş, nəticədə İnzibati Xətalar Məcəlləsinin 327.1-ci maddəsi ilə təqsirli bilinərək 100 manat məbləğində inzibati cərimə edilmişdir. Cavabdeh tərəfindən törədilən yol-nəqliyyat hadisəsi zamanı zərərçəkmiş şəxsə "xxxx" ASC tərəfindən ümumilikdə 1534 manat məbləğində sığorta ödənişi edilmişdir. Hazırda şirkət cavabdehdən həmin məbləğdə pul tələb edir. Mülki Məcəllənin 1108.1-ci maddəsinə əsasən ətrafdakılar üçün yüksək təhlükə ilə bağlı fəaliyyəti (nəqliyyat vasitələrindən, mexanizmlərdən, yüksək gərginlikli elektrik enerjisindən, atom enerjisindən,partlayıcı maddələrdən, güclü təsir edən zəhərlərdən və i.a.istifadə edilməsi, tikinti fəaliyyətinin və onunla bağlı digər fəaliyyətin həyata keçirilməsi və s.) nəticəsində mülki hüquq pozuntusu törətmiş fiziki və hüquqi şəxslər yüksək təhlükə mənbəyinin vurduğu zərərin əvəzini ödəməyə borcludurlar, bu şərtlə ki, zərərin qarşısıalınmaz qüvvənin təsiri və ya zərəçəkənin qəsdi nəticəsində əmələ gəldiyini sübuta yetirməsinlər. Zərərin əvəzini ödəmək vəzifəsi yüksək təhlükə ilə,nəqliyyat vasitəsini idarə etmək hüququna dair etibarnamə üzrə və i.a.) sahiblik edən fiziki və ya hüquqi şəxsin öhdəsinə qoyulur. Həmin Məcəllənin 1114.1-ci maddəsinə əsasən başqa şəxsin (qulluq, mənsəb və ya əmək vəzifələrinin icrası zamanı işçinin, nəqliyyat vasitəsini idarə edən şəxsin və i.a.) vurduğu zərərin əvəzini ödəmiş şəxsin həmin şəxsə, əgər qanunla ayrı miqdar müəyyənləşdirilməyibsə, ödənilmiş əvəz miqdarında geriyə tələb (reqres) hüququ vardır. Həmin Məcəllənin 883.1-ci maddəsinə əsasən sığorta müqaviləsi sığortalının müvafiq sığorta haqqı ödəməsi müqabilində sığorta obyektinin məruz qala biləcəyi risklərlə bağlı itkilərin, dəyən zərərin əvəzinin və ya razılaşdırılan pul məbləğinin müəyyən bir hadisənin baş verməsi əsasında ödənilməsinin sığortaçı tərəfindən öhdəlik kimi götürülməsi şərtlərinin təsbit edildiyi razılaşmadır. Həmin Məcəllənin 926.1-ci maddəsinə əsasən sığorta ödənişi sığorta hadisəsi baş verdikdə qanunvericiliyə, həmçinin sığorta müqaviləsinə uyğun olaraq, sığortaçı tərəfindən ödənilən maliyyə kompensasiyasıdır. Həmin Məcəllənin 936.1-ci maddəsinə əsasən subroqasiya hüququ bu Məcəllənin 936.6-cı maddəsi nəzərə alınmaqla, sığorta ödənişi almış şəxsin ona dəymiş zərərə görə məsuliyyət daşıyan üçüncü şəxsə qarşı malik olduğu hüquqlardan və vasitələrdən həmin ödənişi vermiş sığortaçının istifadə etmək hüququdur. Həmin Məcəllənin 936.2-ci maddəsinə əsasən faydalanan şəxsin zərərvuran şəxsə qarşı zərərin əvəzini ödəmək tələbi (iddiası) ilə bağlı hüquq əmlak sığortası üzrə sığorta ödənişini vermiş sığortaçıya subroqasiya qaydasında onun verdiyi sığorta ödənişi məbləğində keçir. Həmin Məcəllənin 936.5-ci maddəsinə əsasən sığortaçı subroqasiya hüququndan zərərvuran şəxsin özünə və (və ya) müvafiq sığorta hadisəsi ilə bağlı risklər üzrə həmin şəxsin məsuliyyətini sığortalamış sığortaçıya, həmçinin dəyən zərərə görə sığortalı və ya faydalanan şəxs qarşısında maddi məsuliyyət daşıya bilən digər şəxsə qarşı istifadə edə bilər. “İcbari sığortalar haqqında” Qanunun 25.1-ci maddəsinə əsasən sığortaçının mülki məsuliyyətin icbari sığortası üzrə verdiyi sığorta ödənişi məbləğində sığortalıya və (və ya) müvafiq hallarda sığorta olunana qarşı subroqasiya hüququnun yarandığı hallar göstərilmişdir. Həmin Qanunun 63.1-ci maddəsinə əsasən bu qanunun 63.2-ci maddəsi nəzərə alınmaqla, avtonəqliyyat vasitəsi sahiblərinin mülki məsuliyyətinin icbari sığortası üzrə baş vermiş sığorta hadisəsi zamanı sürücü hadisə yerindən yayınmış olduqda da sığorta ödənişi vermiş sığortaçının hadisəni törətmiş şəxsə qarşı verilmiş sığorta ödənişi məbləğində subraqasiya hüququ yaranır. Tərəflər arasında yaranmış mübahisənin obyektiv həlli məqsədilə məhkəmə qərardadı əsasında keçirilmiş ekspertiza tədqiqatı nəticəsində də dəymiş ziyanın ümumi məbləği 1534 manat dəyərində müəyyən edilmişdir. Mülki Prosessual Məcəllənin 101.7-ci maddəsinə əsasən ekspertin rəyi məhkəmədə tədqiq olunur və digər sübutlarla yanaşı qiymətləndirilir. Həmin Məcəllənin 103.1-ci maddəsinə əsasən ekspertin rəyi məhkəmə üçün məcburi deyildir və bu Məcəllənin 88-ci maddəsində müəyyən edilmiş qaydalar üzrə məhkəmələr tərəfindən qiymətləndirilir. Beləliklə, qeyd edilənlərə əsasən məhkəmə hesab edir ki, iddia təmin edilərək Cavabdeh sığorta ödənişi üçün 1534 manat məbləğində pul vəsaiti tutularaq iddiaçı "xxxx" ASC-yə ödənilməlidir. Mülki Prosessual Məcəllənin 107-ci maddəsində göstərilmişdir ki, məhkəmə xərcləri dövlət rüsumundan və işə baxılması ilə əlaqədar olan məsrəflərdən ibarətdir. Məhkəmə hesab edir ki, ödənilmiş 35,34 manat dövlət rüsumunun əvəzi Cavabdeh alınaraq iddiaçı "xxxx" ASC-yə, aparılmış ekspert tədqiqatının dəyəri kimi 50 manat pul Cavabdeh tutulub Məhkəmə Ekspertizası Mərkəzinin hesabına ödənilməlidir. Mülki Prosessual Məcəllənin 217.3-cü maddəsində göstərilir ki, qətnamə iş üzrə müəyyən edilmiş həqiqi hallara və tərəflərin qarşılıqlı münasibətinə uyğun əsaslandırılmalıdır. Həmin Məcəllənin 217.4-cü maddəsinə əsasən məhkəmə (hakim) öz qətnaməsini yalnız məhkəmə iclasında tədqiq olunmuş sübutlarla əsaslandırır. Yuxarıda göstərilənlərə əsasən və Azərbaycan Respublikası Mülki Prosessual Məcəlləsinin 216-220 və 360-cı maddələrini rəhbər tutaraq, məhkəmə QƏT ETDİ: İddia təmin edilsin. Qasımova (Abbasova) Günel Ramiz qızından sığorta ödənişi üçün 1534 manat və ödənilmiş dövlət rüsumuna görə 35,34 manat məbləğində pul vəsaiti tutularaq "xxxx" ASCyə ödənilsin. Aparılmış ekspert tədqiqatının dəyəri kimi 50 manat pul Qasımova (Abbasova) Günel Ramiz qızından tutulub Məhkəmə Ekspertizası Mərkəzinin hesabına ödənilsin. Qətnamədən qətnamənin rəsmi qaydada verildiyi gündən 1 (bir) ay müddətində Abşeron Rayon Məhkəməsi vasitəsi ilə Sumqayıt Apellyasiya Məhkəməsinə apellyasiya şikayəti verilə bilər. Hakim: Məlahət Abbasova