Ağdam Rayon Məhkəməsi Qətnamə — İş №e-2(013)-2289/2025

Azərbaycan Respublikası adından QƏTNAMƏ Ağdam rayonu İş № e-2(013)-2289/2025 01.08.2025 AĞDAM RAYON MƏHKƏMƏSİ Hakim Məmmədov Rafiq Rəşid oğlu, İddiaçı Cavabdeh qarşı borc tələbinə dair kiçik iddialara dair işlər üzrə sadələşdirilmiş icraat qaydasında ərizəyə baxaraq məhkəmə m ü ə y y ə n e t d i: İddiaçı (bundan sonra İddiaçı MMC) Cavabdeh qarşı borc tələbinə dair kiçik iddialara dair işlər üzrə sadələşdirilmiş icraat qaydasında iddia ərizəsi ilə müraciət edərək cavabdehdən İddiaçı MMC-nin xeyrinə 4478.55 manat əsas borcun, 447.85 manat məbləğində cərimənin və 69.26 manat məbləğində ödənilmiş dövlət rüsumunun tutulması barədə qətnamə çıxarılmasını xahiş etmişdir. İddia onunla əsaslandırılmışdır ki, İddiaçı MMC-nin Ağdam filialı ilə Cavabdeh arasında bağlanmış xx.xx.2022-ci il tarixli, 69 saylı Alqı-satqı müqaviləsinə əsasən Ağdam rayonu, Sarıcalı kəndi ərazisində 4,0 hektar torpaq sahəsində pambıq əkib-becərməyi yetişdirdiyi məhsulu iddiaçıya satmağı öhdəsinə götürmüşdür. Müqavilənin icrası ilə əlaqədar cavabdeh İddiaçı MMC-dən 12113.23 manat (o cümlədən ötən ildən qalan 3080.63 manat borcu nəzərə almaqla) vəsaiti avans olaraq almışdır. Müqavilə şərtlərinə əsasən götürülmüş avans vəsaitin dəyərini xam-pambıqla ödəməli və avans götürdüyü vəsait üzrə borcunu bağladıqdan sonra təhfil verməli olduğu xam-pambığın qalan dəyərini müqavilədə göstğrilən müddətdə almalı idi. Cavabdehin sifarişi əsasında 83.20 manat dəyərində çöp doğrama, 197.60 manat dəyərində 1-ci şum, 92.00 manat dəyərində diskli mala, 80.00 manat dəyərində mala çəkmə, 84.80 manat dəyərində sahədaxili kanal çəkilişi, 68.00 manat dəyərində çiyid səpini, 405.00 manat dəyərində kultifasiya, 76.00 manat dəyərində gübrə ilə kultivasiya, 30.00 manat dəyərində rotasiyon kultivasiya, 496.00 manat dəyərində dərman səpini, 600 manat dəyərində maşınla 1-ci üz pambıq yığımı, pambığın becərilməsi və suvarılması üçün 3320.00 manat 2917.00 manat dəyərində gübrə-dərman, 583.00 manat dəyərində çiyid toxumu, keçən ildən qalan 3080.63 manat borc nəzərə alınmaqla, cəmi 12113.23 manat məbləğində avans verilmiş, işlər görülmüş, xidmət göstərilmişdir. Lakin cavabdeh müqavilə şərtlərini pozaraq, mövsüm başa çatsada, 9543.35 kiloqram, cəmi 7634.68 manat məbləğində xam-pambıq təhfil vermiş, bununlada iddiaçı təşkilata 4478.55 manat məbləğində borcu qalmışdır. Müqavilənin 2.2.3. bəndinə əsasən "Alıcı" tərəfindən servis xidmətlərinin, verilən avans pul vəsaitinin, mineral gübrənin, pesdisitlərin və toxumun dəyərinin müqavilənin 2.2.2. bəndində nəzərdə tutulan müddətdə (xx.xx.2022-ci il tarixədək) tam şəkildə "Alıcı"ya ödəyir, əks halda hər gecildirilən gün üçün ödənilməyən məbləğin 0.1% həcmində, 10%-dən artıq olmamaq şərti ilə "Alıcı"ya cərimə ödəyir" tələbinə uyğun olaraq, borcun ümumi məbləğiin 10% həcmində - 447.85 manat manat cərimə ödəməlidir. Azərbaycan Respublikası MPM-nin 284-5.1-ci maddəsinə görə ərizənin qəbulundan imtina olunmamışdırsa, onun məhkəməyə daxil olduğu vaxtdan 5 (beş) iş günüərzində işə baxan hakim cavabdehə rəsmi qaydada bildiriş göndərir. Bildirişdə iddiaçının tələbinə dair cavabdehin əsaslandırılmış etirazının olduğu halda öz dəlillərini və onları təsdiq edən sənədləri təqdim etməli olduğu qeyd edilir. İş materiallarını araşdırılaraq hesab edilir ki, iddia qismən təmin olunmalıdır. Belə ki, iş materiallarından görünür ki, İddiaçı MMC ilə Cavabdeh arasında xx.xx.2022-ci il tarixli, 69 nömrəli alqı-satqı müqaviləsi bağlanmış, həmin müqaviləyə görə cavabdeh 4,0 hektar torpaq sahəsində pambıq əkib-becərməyi və yetişdirdiyi məhsulu İddiaçı MMC satmağı öhdəsinə götürmüşdür. Bağlanmış müqavilənin icrası ilə əlaqədar Cavabdeh İddiaçı MMC-dən 12113.23 manat (o cümlədən ötən ildən qalan 3080.63 manat borcu nəzərə almaqla) məbləğində avans vəsait almışdır. Nəticədə cavabdeh 9543.35 kiloqram, cəmi 7634.68 manat məbləğində xam-pambıq təhfil vermiş və qeyd olunan müqavilənin şərtləri pozulmuşdur. Cavabdeh avans vəsaitə görə İddiaçı MMC-yə 4478.55 manat əsas, 447.85 manat cərimə borcu qalmışdır. Azərbaycan Respublikası Mülki Məcəlləsinin 385.1-ci maddəsinə əsasən, öhdəliyə əsasən bir şəxs (borclu) başqa şəxsin (kreditorun) xeyrinə müəyyən hərəkət etməlidir, məsələn, pul ödəməli, xidmətlər göstərməli, əmlak verməli, iş görməli və i.a və ya müəyyən hərəkətdən çəkinməlidir, kreditorun isə borcludan vəzifəsinin icrasının tələb etmək hüququ vardır. Həmin Məcəllənin 443.1-ci maddəsinə əsasən öhdəliyini icra etməyən borclu kreditora dəymiş zərərin əvəzini ödəməyə borcludur. Mülki Məcəllənin 462.1-ci maddəsinə əsasən, dəbbə pulu (cərimə,penya) müqavilə ilə müəyyənləşdirilən, öhdəliyin icra edilmədiyi və ya lazımınca icra edilmədiyi. O cümlədən icaranın gecikdirildiyi halda borclunun kreditora ödəməli olduğu pul məbləğidir. Əgər öhdəliyin məzmunu hərəkətdən çəkinmək təşkil edirsə, dəbbə pulu hərəkətin edildiyi andan tutulmalıdır. Mülki Məcəllənin 467-ci maddəsinə görə məhkəmə işin hallarını nəzərə alaraq tənasübsüz surətdə yüksək dəbbə pulunu azalda bilər. Tənasüb müəyyənləşdirilərkən kreditorun həm əmlak mənafeləri, həm də bütün əsaslı mənafeləri nəzərə alınır. Məhkəmə hesab edir ki, xx.xx.2022-ci il tarixli müqavilə üzrə tətbiq olunmuş 447.85 manat məbləğində cərimənin 400 manat hissəsində, cavabdehdən tutulması barədə tələbin hüquqi əsası olmadığından iddia həmin hissədə rədd edilməli, qalan 47.85 manat hissəsində isə təmin edilməlidir. Azərbaycan Respublikası MPM-nin 284-5.3-cü maddəsinə görə ərizə məhkəməyə daxil olduğu gündən 30 (otuz) iş günü ərzində işə tərəflərin təqdim etdiyi sənədlər əsasında, məhkəmə baxışı keçirilmədən və tərəflər izahatları dinlənilmək üçün çağırılmadan baxılmalı və həmin işin həllinə dair qətnamə çıxarılmalıdır. Qeyd olunan Məcəllənin 284-6.1-ci maddəsinə əsasən işə mahiyyəti üzrə baxan hakim tərəfindən iddianın tam və ya qismən təmin və ya rədd edilməsi haqqında qətnamə qəbul edilir. Qanunvericiliyin yuxarıda göstərilən tələblərinə əsasən iş üzrə toplanmış sübutlara məcmu halında hüquqi qiymət verilərək belə qənaətə gəlinir ki, iddia qismən təmin edilməli cavabdehdən "xxxx" MMC-nin xeyrinə ümumilikdə 4478.55 manat əsas borc, 47.85 manat məbləğində cərimə tutularaq ödənilməlidir. İddia tələbinin qalan hissəsi təmin edilməməlidir. Azərbaycan Respublikası MPM-nin 119.1-ci maddəsinə əsasən, məhkəmə xərcləri ödənilmiş tələblərin məbləğinə münasib olaraq işdə iştirak edən şəxslərə aid edilir. Belə olan halda iş üzrə ödənilmiş 69.26 manat dövlət rüsumunun 65.26 manat hissəsi cavabdehə, 4 manat hissəsi isə iddiaçının özünə aid edilməlidir. Şərh olunanlara və Azərbaycan Respublikası MPM-in 119.1, 216-220, 227, 2146, 360, 284-5, 284-6-cı maddələrinə əsasən, q ə t e t d i: İdia qismən təmin edilsin. Cavabdeh 4478.55 (dörd min dörd yüz yetmiş səkkiz manat əlli beş qəpik) manat əsas borc, 47.85 (qırx yeddi manat səksən beş qəpik) manat məbləğində cərimə və 65.26 (altmış beş manat iyirmi altı qəpik) manat məbləğində ödənilmiş dövlət rüsumu pul vəsaiti tutularaq iddiaçı "xxxx" MMC-nin xeyrinə ödənilsin. İş üzrə ödənilmiş 69.26 manat dövlət rüsumunun qalan 4 manat hissəsi iddiaçı "xxxx" MMC-nin özünə aid edilsin. İddia tələbinin qalan hissəsi təmin edilməsin. Qətnamədən surəti tərəflərə rəsmi qaydada verildiyi gündən 01 (bir) ay müddətində Ağdam Rayon Məhkəməsi vasitəsilə Gəncə Apellyasiya Məhkəməsinin Mülki Kollegiyasına apellyasiya şikayəti verilə bilər. Kiçik iddialara dair işlər üzrə sadələşdirilmiş icraat qaydasında baxılmış işlər üzrə çıxarılmış məhkəmə qətnaməsindən şikayət verilməmişdirsə, qətnamə qəbul edildiyi gündən 01 (bir) ay keçdikdən sonra qanuni qüvvəyə minir. Hakim Rafiq Məmmədov