Ağdaş Rayon Məhkəməsi Qətnamə — İş №e-2(014)-1273/2025

Azərbaycan Respublikası adından QƏTNAMƏ Ağdaş rayonu İş № e-2(014)-1273/2025 24.06.2025 AĞDAŞ RAYON MƏHKƏMƏSİ Ağdaş Rayon Məhkəməsinin hakimi Mürsəlova Aygün Mayıl qızı İddiaçı MMC-nin cavabdehlər Cavabdeh1 və Cavabdeh2 qarşı “borcun tutulması” tələbinə dair kiçik mübahisələr üzrə iddia ərizəsinə dair mülki işə sadələşdirilmiş icraat qaydasında baxaraq, MÜƏYYƏN ETDİ: İddiaçı MMC cavabdehlər Cavabdeh1 və Cavabdeh2 qarşı “borcun tutulması” tələbinə dair sadələşdirilmiş icraat qaydasında kiçik mübahisələr üzrə iddia ərizəsi ilə məhkəməyə müraciət etmişdir. Tələb onunla əsaslandırılmışdır ki, İddiaçı MMC ilə Cavabdeh1 arasında bağlanmış 28 sentyabr 2023-cü il tarixli ********* saylı müddətli (nisyə) alqı-satqı müqaviləsinə əsasən, sonuncu aldığı “Xiaomi redmi” markalı mobil telefon və Smaart saata görə 12 ay ödəniş cədvəli üzrə hər ay 51 (əlli bir) manat olmaqla cəmi 605.28 (altı yüz beş manat iyirmi səkkiz qəpik) manat ödəməyi öhdəsinə götürmüşdür. Lakin cavabdeh müqavilələrin şərtlərini pozaraq, 14 sentyabr 2024-cü il tarixində 3 (üç) manat ödəniş etmiş və qalıq qalmış 44.20 (qırx dörd manat iyirmi qəpik) manat borcu qaytarmamışdır. Dəfələrlə xəbərdarlıq edilməsinə baxmayaraq, borclu borcu ödəməkdən boyun qaçırır. Nisyə alqısatqı müqaviləsinin №1 saylı əlavəsinin şərtlərinə uyğun olaraq, gecikdirilən borc məbləğinin 1 (bir) % dərəcəsi ilə (minimum 50 qəpik) gündəlik dəbbə hesablanır və alıcı tərəfindən satıcıya ödənilir. Cavabdehin gecikdirdiyi günlərin faktiki cərimə borcu 66 (altmış altı) manat təşkil edir. Cavabdehin müqavilə üzrə hər bir günə görə hesablanmış cərimə məbləğinin miqdarı 66 (altmış altı) manat təşkil etdiyi halda, humanizm prinsipinə əsaslanaraq həmin cərimə məbləğinin 90%-i güzəşt edilmişdir və cavabdeh tərəfindən cərimə məbləğinin 10%-i, yəni 6.60 (altı manat altmış qəpik) manat İddiaçı MMC-yə ödənilməlidir. Göstərilənlərə əsasən, 28 sentyabr 2023-cü il tarixli ********* saylı müddətli (Nisyə) alqı-satqı müqaviləsi üzrə 11 mart 2025-ci il tarixinə yaranmış 44.20 (qırx dörd manat iyirmi qəpik) manat əsas borc, 6.60 (altı manat altmış qəpik) manat cərimə borcu, 09 may 2024-cü il tarixli ********* saylı müddətli (nisyə) alqı-satqı müqaviləsinə əsasən, sonuncu aldığı “Xiaomi” markalı mobil telefona görə 12 ay ödəniş cədvəli üzrə hər ay 38 manat olmaqla cəmi 448.49 (dörd yüz qırx səkkiz manat qırx doqquz qəpik) manat ödəməyi öhdəsinə götürmüşdür. Lakin cavabdeh müqavilələrin şərtlərini pozaraq, 15 avqust 2024-cü il tarixində 38 (otuz səkkiz) manat ödəniş etmiş və qalıq qalmış 296.40 (iki yüz doxsan altı manat qırx qəpik) manat borcu qaytarmamışdır. Dəfələrlə xəbərdarlıq edilməsinə baxmayaraq, borclu borcu ödəməkdən boyun qaçırır. Nisyə alqı-satqı müqaviləsinin №1 saylı əlavəsinin şərtlərinə uyğun olaraq, gecikdirilən borc məbləğinin 1(bir) % dərəcəsi ilə (minimum 50 qəpik) gündəlik dəbbə hesablanır və alıcı tərəfindən satıcıya ödənilir. Cavabdehin gecikdirdiyi günlərin faktiki cərimə borcu 444 (dörd yüz qırx dörd) manat təşkil edir. Cavabdehin müqavilə üzrə hər bir günə görə hesablanmış cərimə məbləğinin miqdarı 444 (dörd yüz qırx dörd) manat təşkil etdiyi halda, humanizm prinsipinə əsaslanaraq həmin cərimə məbləğinin 90%-i güzəşt edilmişdir və cavabdeh tərəfindən cərimə məbləğinin 10%-i, yəni 44.40 (qırx dörd manat qırx qəpik) manat İddiaçı MMC-yə ödənilməlidir. Borcun təminatı olaraq Cavabdeh2 ilə 28 sentyabr 2023-cü il tarixli zaminlik müqaviləsi bağlanmışdır. Göstərilənlərə əsasən, 09 sentyabr 2024-cü il tarixli ********* saylı müddətli (Nisyə) alqı-satqı müqaviləsi üzrə 11 mart 2025-ci il tarixinə yaranmış 296.40 (iki yüz doxsan altı manat qırx qəpik) manat əsas borc, 44.40 (qırx dörd manat qırx qəpik) manat cərimə borcu cəmi 340.80 (üç yüz qırx manat, səksən qəpik) manat borc, ümumilikdə hər iki müqavilə üzrə 340.60 (üç yüz qırx manat altmış qəpik) manat əsas, 51 (əlli bir) cərimə, 391.60 (üç yüz doxsan bir manat, altmış qəpik) manat cəmi borcun və 30 (otuz) manat ödənilmiş dövlət rüsumunun cavabdehlər Cavabdeh1 və Cavabdeh2 tutularaq ”İrşad Electronics” MMC-yə ödənilməsi barədə qətnamə çıxarılması xahiş olunmuşdur. Azərbaycan Respublikası Mülki-Prosessual Məcəlləsinin 284-1-ci maddəsinə əsasən mülki işlər üzrə iddianın qiyməti beş min manatdan, kommersiya mübahisələrinə dair işlər üzrə iddianın qiyməti on min manatdan az olan iddialar (kiçik iddialar) üzrə işlərə bu fəslə uyğun olaraq sadələşdirilmiş qaydada baxılmasına yol verilir. Həmin Məcəllənin 284-5.1-ci maddəsinə əsasən ərizənin qəbulundan imtina olunmamışdırsa, onun məhkəməyə daxil olduğu vaxtdan 5 (beş) iş günü ərzində işə baxan hakim cavabdehə rəsmi qaydada bildiriş göndərir. Bildirişdə iddiaçının tələbinə dair cavabdehin əsaslandırılmış etirazının olduğu halda öz dəlillərini və onları təsdiq edən sənədləri təqdim etməli olduğu qeyd edilir. Həmin Məcəllənin 284-5.2-ci maddəsinə əsasən cavabdeh bildirişi rəsmi qaydada aldığı gündən 10 (on) iş günü müddətində iddiaya qarşı əsaslandırılmış etirazını və ona əlavə olunmuş sənədləri, elektron qaydada verildikdə isə elektron imza ilə təsdiq edilmiş etirazını və ona əlavə olunmuş, “Elektron imza və elektron sənəd haqqında” Azərbaycan Respublikasının Qanununda nəzərdə tutulmuş qaydada elektron sənəd formasında tərtib edilmiş sənədləri məhkəməyə göndərə bilər. Həmin Məcəllənin 284-5.3-cü maddəsinə əsasən ərizə məhkəməyə daxil olduğu gündən 30 (otuz) iş günü ərzində işə tərəflərin təqdim etdiyi sənədlər əsasında, məhkəmə baxışı keçirilmədən və tərəflər izahatları dinlənilmək üçün çağırılmadan baxılmalı və həmin işin həllinə dair qətnamə çıxarılmalıdır. Həmin Məcəllənin 284-6.1-ci maddəsinə əsasən işə mahiyyəti üzrə baxan hakim tərəfindən iddianın tam və ya qismən təmin və ya rədd edilməsi haqqında qətnamə qəbul edilir. Məhkəmə İddiaçı MMC-nin cavabdehlər Cavabdeh1 və Cavabdeh2 qarşı borcun tələbinə dair kiçik mübahisələr üzrə iddia ərizəsinə dair mülki işə sadələşdirilmiş icraat qaydasında baxılmasını mümkün hesab etmiş və buna görə də, Mülki-Prossesual Qanunvericiliyin tələblərinə uyğun olaraq “bildirişi rəsmi qaydada aldığı gündən 10 (on) iş günü müddətində iddiaya qarşı əsaslandırılmış etirazını və ona əlavə olunmuş sənədləri məhkəməyə göndərmək” hüququnun izah olunması barədə bildiriş müvafiq qaydada cavabdehə göndərilmişdir. Məhkəmə kiçik mübahisələr üzrə iddia ərizəsini və işin faktiki hallarını araşdırıb, işdə olan sənədləri tədqiq etməklə sübutları qiymətləndirərək hesab edir ki, aşağıda göstərilənlərə əsasən iddia qismən təmin edilməlidir. Belə ki, işin materiallarında olan İddiaçı MMC ilə Cavabdeh1 arasında bağlanmış 28 sentyabr 2023-cü il tarixli, ********* saylı müqaviləyə əsasən İddiaçı MMC Cavabdeh1 12 ay müddətinə hər ay 51 manat ödənilməsi şərti ilə 605.28 (altı yüz beş manat iyirmi səkkiz qəpik) manat qiyməti olan “Xiaomi Redmi” markalı mobil telefon və Smart saat: 09 may 2024-cü il tarixli, ********* saylı müqaviləyə əsasən İddiaçı MMC Cavabdeh1 12 ay müddətinə hər ay 38 manat ödənilməsi şərti ilə 448.49 (dörd yüz qırx səkkiz manat qırx doqquz qəpik) manat qiyməti olan “Xiaomi” markalı mobil telefon vermişdir. İş materiallarında olan "xxxx" MMC tərəfindən verilmiş xx.xx.2023-cü iltarixli zaminlik müqaviləsindən görünür ki, Cavabdeh2 "xxxx" MMC ilə Cavabdeh1 arasında bağlanmış xx.xx.2023-cü il tarixli ********* saylı və xx.xx.2024-cü il tarixli, ********* saylı nisya alqı-satqı müqavilələrinə əsasən borcalan tərəfindən müqavilə öhdəliklərinə hər hansı səbəbdən əməl edilmədiyi hallarda alınmış krediti, hesablanmış faizləri ödəməyi öz öhdəsinə götürmüşdür. İşin materiallarında olan 28 sentyabr 2023-cü il tarixli, ********* saylı ödəniş cədvəlindən görünür ki, Cavabdeh1 28 oktyabr 2023-cü il tarixdən başlayaraq 28 avqust 2024-cü il tarixədək hər ay 51 manat, 28 sentyabr 2024-cü il tarixdə isə 44.28 manat ödəniş etməli idi. İşin materiallarında olan 09 may 2024-cü il tarixli, ********* saylı ödəniş cədvəlindən görünür ki, Cavabdeh1 09 iyun 2024-cü il tarixdən başlayaraq 09 aprel 2025-ci il tarixədək hər ay 38 manat, 09 may 2025-ci il tarixdə isə 30.49 manat ödəniş etməli idi. İşin materiallarında olan İddiaçı MMC tərəfindən verilmiş 11 mart 2025-ci il tarixli maliyyə arayışından görünür ki, İddiaçı MMC ilə Cavabdeh1 arasında bağlanmış 28 sentyabr 2023-ci il tarixli, ********* saylı müqaviləyə əsasən Cavabdeh1 11 mart 2025-ci il tarixə ümumi borcu 110.20 (yüz on manat, iyirmi qəpik ) manat təşkil edir. İşin materiallarında olan İddiaçı MMC tərəfindən verilmiş 11 mart 2025-ci il tarixli maliyyə arayışından görünür ki, İddiaçı MMC ilə Cavabdeh1 arasında bağlanmış 09 may 2024-cü il tarixli, ********* saylı müqaviləyə əsasən Cavabdeh1 11 mart 2025-ci il tarixə ümumi borcu 740.40 (yeddi yüz qırx manat, qırx qəpik ) manat təşkil edir. İşin materiallarında olan İddiaçı MMC tərəfindən Cavabdeh1 ünvanlanmış 01 aprel 2025-ci il tarixli xəbərdarlıqdan görünür ki, Cavabdeh1 28 sentyabr 2023-cü il tarixli, ********* saylı və 09 may 2024-cü il tarixli, ********* saylı müqavilələrə əsasən borcun ödənilməsi ilə bağlı xəbərdar olunmuşdur. İşin materiallarında olan mədaxil qəbzindən görünür ki, İddiaçı MMC Ağdaş Rayon Məhkəməsinə iddia ilə müraciət etmək üçün 30 (otuz) manat dövlət rüsumu ödəmişdir. Beləliklə, məhkəmə iclasında müəyyən olundu ki, İddiaçı MMC ilə Cavabdeh1 arasında bağlanmış 28 sentyabr 2023-cü il tarixli, ********* saylı müqaviləyə əsasən İddiaçı MMC Cavabdeh1 12 ay müddətinə hər ay 51 manat ödənilməsi şərti ilə 605.28 (altı yüz beş manat iyirmi səkkiz qəpik) manat qiyməti olan “Xiaomi Redmi” markalı mobil telefon və Smart saat: 09 may 2024-cü il tarixli, ********* saylı müqaviləyə əsasən İddiaçı MMC Cavabdeh1 12 ay müddətinə hər ay 38 manat ödənilməsi şərti ilə 448.49 (dörd yüz qırx səkkiz manat qırx doqquz qəpik) manat qiyməti olan “Xiaomi” markalı mobil telefon vermiş, Cavabdeh1 28 sentyabr 2023-cü il tarixli, ********* saylı, 09 may 2024-cü il tarixli, ********* saylı müqavilələr üzrə üzərinə düşən öhdəliyini icra etməmiş və nəticədə onun İddiaçı MMC-yə ümumilikdə 391.60 (üç yüz doxsan bir manat, altmış qəpik) manat məbləğində borcu yaranmışdır. Azərbaycan Respublikası Mülki Məcəlləsinin 601.1-ci maddəsinə əsasən əşyanın nisyə satılması haqqında müqavilədə onun hissə-hissə ödənilməsi nəzərdə tutula bilər. Hissə-hissə ödəmə şərti ilə əşyanın nisyə satılması haqqında müqavilə o halda bağlanmış sayılır ki, alqı-satqı müqaviləsinin digər mühüm şərtləri ilə yanaşı əşyanın qiyməti, ödənişlərin qaydası, müddətləri və məbləğləri nəzərdə tutulmuş olsun. Həmin Məcəllənin 601.2-ci maddəsində göstərilmişdir ki, hissə-hissə ödəmə şərti ilə malın nisyə satılması haqqında müqaviləyə həmin Məcəllənin 600.2-600.5-ci maddələrində nəzərdə tutulan qaydalar tətbiq edilir. Belə ki, Mülki Məcəllənin 600.2-ci maddəsinə əsasən əşyaların nisyə satışı satış günü qüvvədə olmuş qiymətlər üzrə həyata keçirilir. Nisyə satılmış əşyaların qiymətinin sonradan dəyişməsi, əgər müqavilədə ayrı qayda nəzərdə tutulmayıbsa, yenidən hesablaşmaya səbəb olmur. Həmin Məcəllənin 600.5-ci maddəsinə əsasən alıcı verilmiş əşyanı müqavilədə nəzərdə tutulan müddətdə ödəmək vəzifəsini icra etmədikdə və bu Məcəllədə və ya alqısatqı müqaviləsində ayrı qayda nəzərdə tutulmadıqda gecikdirilmiş məbləğdən malın müqaviləyə görə ödənilməli olduğu gündən ödənildiyi günədək bu Məcəllənin 449-cu maddəsinə uyğun faizlər ödənilməlidir. Müqavilədə alıcının satıcı tərəfindən əşyanın verildiyi gündən başlayaraq əşyanın qiymətinə uyğun məbləğdən faizlər ödəmək vəzifəsi nəzərdə tutula bilər. Eyni Məcəllənin 600.1-ci maddəsinə əsasən alqı-satqı müqaviləsində əşyanın alıcıya verildikdən müəyyən müddət sonra ödənilməsinin (əşyaların nisyə satışının) nəzərdə tutulduğu halda alıcı ödənişi müqavilədə nəzərdə tutulan müddətdə, müqavilədə belə müddət nəzərdə tutulmadıqda isə həmin Məcəllənin 427-ci maddəsinə uyğun müəyyənləşdirilmiş müddətdə həyata keçirməlidir. Həmin Məcəllənin 600.4-cü maddəsinə əsasən əşyanı təhvil almış alıcı onu alqısatqı müqaviləsində nəzərdə tutulan müddətdə ödəmək vəzifəsini icra etmədikdə satıcı verilmiş əşyanın ödənilməsini və ya ödənilməmiş malın qaytarılmasını tələb edə bilər. Həmçinin, Mülki Məcəllənin 470.1-ci maddəsinə əsasən zaminlik müqaviləsi üzrə zamin başqa şəxsin kreditoru qarşısında həmin şəxsin öhdəliyini tamamilə və ya hissəhissə icra etməsi üçün məsuliyyəti öz üzərinə götürür. Qeyd olunan Məcəllənin 472.1-ci maddəsinə əsasən borclu zaminliklə təmin edilmiş öhdəliyi icra etmədikdə və ya lazımınca icra etmədikdə, əgər bu Məcəllədə və ya zaminlik müqaviləsində zaminin subsidiar məsuliyyəti nəzərdə tutulmayıbsa, zamin və borclu kreditor qarşısında birgə məsuliyyət daşıyırlar. Azərbaycan Respublikası Mülki Məcəlləsinin 467-ci maddəsinə əsasən məhkəmə işin hallarını nəzərə alaraq tənasübsüz surətdə yüksək dəbbə pulunu azalda bilər. Tənasüb müəyyənləşdirilərkən kreditorun həm əmlak mənafeləri, həm də bütün əsaslı mənafeləri nəzərə alınır. Dəbbə pulu ödənildikdən sonra onun miqdarının azaldılması istisna edilir. Hazırkı halda məhkəmə hesab edir ki, 28 sentyabr 2023-cü il tarixli müqavilə üzrə 6.60 (altı manat, altmış qəpik) manat məbləğində dəbbə pulu (cərimə) tənasübsüz surətdə yüksək olduğundan azaldılaraq 1 (bir) manat, 09 may 2024-cü il tarixli müqavilə üzrə 44.40 (qırx dörd manat, qırx qəpik) manat məbləğində dəbbə pulu (cərimə) tənasübsüz surətdə yüksək olduğundan azaldılaraq 4 (dörd) manat məbləğində müəyyən edilməlidir. Beləliklə, məhkəmə toplanmış sübutlara məcmu halda hüquqi qiymət verərək hesab edir ki, iddia tələbi qismən təmin edilməli, cavabdehlər Cavabdeh1 və Cavabdeh2 mütərək qaydada 28 sentyabr 2023-cü il tarixli, ********* saylı müqaviləyə əsasən 44.20 (qırx dörd manat, iyirmi qəpik) manat əsas borc, 1 (bir) manat cərimə borcu, 09 may 2024-cü il tarixli, ********* saylı müqaviləyə əsasən 296.40 (iki yüz doxsan altı manat, qırx qəpik) manat əsas borc, 4 (dörd) manat cərimə borcu olmaqla, hər iki müqavilə üzrə cəmi 345.60 (üç yüz qırx beş manat, altmış qəpik) manat məbləğində borc və 30 (otuz) ödənilmiş dövlət rüsumu tutularaq İddiaçı MMC-yə verilməlidir. Azərbaycan Respublikası Mülki Prosessual Məcəlləsinin 14.2-ci maddəsinə əsasən məhkəmə yalnız tərəflərin təqdim etdikləri sübutları araşdırmalı və onlardan istifadə etməlidir. Həmin Məcəllənin 76.1 və 76.2-ci maddəsinə əsasən tərəflərin tələb və etirazlarını əsaslandıran halların və işi düzgün həll etmək üçün əhəmiyyətli olan başqa halların mövcud olduğunu və ya olmadığını məhkəmə müəyyən edərkən həmin Məcəllədə və başqa qanunlarda müəyyən olunmuş qaydada əldə etdiyi məlumatlar sübutlar hesab olunur. Bu məlumatlar yazılı və maddi sübutlarla, ekspertlərin rəyləri ilə, yerində müayinə keçirməklə, səs və video yazıları ilə, şahidlərin ifadələri ilə, işdə iştirak edən şəxslərin izahatları ilə müəyyən edilir. Eyni Məcəllənin 77.1-ci maddəsinə əsasən hər bir tərəf öz tələblərinin və etirazlarının əsası kimi istinad etdiyi halları sübut etməlidir. Azərbaycan Respublikası MPM-in 217.4-cü maddəsinə əsasən məhkəmə öz qətnaməsini yalnız məhkəmə iclasında tədqiq olunmuş sübutlarla əsaslandırır. Qeyd olunan Məcəllənin 217.3-cü maddəsinə əsasən qətnamə iş üzrə müəyyən edilmiş hallara və tərəflərin qarşılıqlı münasibətinə uyğun əsaslandırılmalıdır. Həmin Məcəllənin 119.1-ci maddəsinə əsasən məhkəmə xərcləri ödənilmiş tələblərin məbləğinə münasib olaraq işdə iştirak edən şəxslərə aid edilir. Şərh olunanlara əsaslanaraq və Azərbaycan Respublikası Mülki Prosessual Məcəlləsinin 216-220, 227, 233 və 360-cı maddələrini rəhbər tutaraq, məhkəmə QƏT ETDİ: İddia tələbi qismən təmin edilsin. Cavabdehlər Cavabdeh1 və Cavabdeh2 mütərək qaydada 28 sentyabr 2023-cü il tarixli, ********* saylı müqaviləyə əsasən 44.20 (qırx dörd manat, iyirmi qəpik) manat əsas borc, 1 (bir) manat cərimə borcu, 09 may 2024-cü il tarixli, ********* saylı müqaviləyə əsasən 296.40 (iki yüz doxsan altı manat, qırx qəpik) manat əsas borc, 4 (dörd) manat cərimə borcu olmaqla, hər iki müqavilə üzrə cəmi 345.60 (üç yüz qırx beş manat, altmış qəpik) manat məbləğində borc və 30 (otuz) ödənilmiş dövlət rüsumu tutularaq İddiaçı MMC-yə verilsin. Qətnamədən tərəflərə rəsmi qaydada verildiyi gündən 1 (bir) ay müddətində Ağdaş Rayon Məhkəməsi vasitəsi ilə Şəki Apellyasiya Məhkəməsinin Mülki Kollegiyasına apellyasiya şikayəti verilə bilər. Qətnamədən şikayət verilmədikdə, rəsmi qaydada verildiyi gündən 1 (bir) ay keçdikdən sonra qanuni qüvvəyə minir. Hakim Aygün Mürsəlova