Ağdaş Rayon Məhkəməsi Qətnamə — İş №e-2(014)-1783/2023

Azərbaycan Respublikası adından QƏTNAMƏ Ağdaş rayonu İş № e-2(014)-1783/2023 11.12.2023 AĞDAŞ RAYON MƏHKƏMƏSİ Ağdaş Rayon Məhkəməsinin hakimi Mürsəlova Aygün Mayıl qızı İddiaçı Cavabdeh qarşı "borc" tələbinə dair kiçik mübahisələr üzrə iddia ərizəsinə dair mülki işə sadələşdirilmiş icraat qaydasında baxaraq, MÜƏYYƏN ETDİ: İddiaçı Cavabdeh qarşı "borc" tələbinə dair sadələşdirilmiş icraat qaydasında kiçik mübahisələr üzrə iddia ərizəsi ilə məhkəməyə müraciət etmişdir. Tələb onunla əsaslandırılmışdır ki, borclu Cavabdeh iddiaçıya məxsus olan satış mağazasından xx.xx.2022-ci il tarixdə ******* nömrəli müqavilə əsasında 660 manat dəyərində olan Samsung A23 6/128 markalı mobil telefonu 12 ay müddətinə hissə-hissə aylıq ödəmək şərti ilə almışdır. Cavabdeh həmin puldan 405 manat (ilkin ödəniş ilə birlikdə) ödəniş etsə də, 255 manat borcu ödəmədi. Nəticədə aralarında bağlanmış müqavilənin şərtlərini pozmuş oldu. Qeyd edilən müqavilənin müvafiq şərtlərinə əsasən borcalan (cavabdeh) müqavilə üzrə borcun əlavə olaraq 45 manat cərimə ödəməlidir. Ona dəfələrlə borcunun ödəməsini tələb edilməsinə baxmayaraq, cavabdeh buna əməl etməmişdir. Ona görə də məhkəmə müraciət etmək məcburiyyətində qalmışdır. Eyni zamanda Cavabdeh iddiaçıya məxsus olan satış mağazasından xx.xx.2022-ci il tarixdə ******* nömrəli müqavilə əsasında 498 manat dəyərində olan Samsung A13 /64 markalı mobil telefonu 12 ay müddətinə hissə-hissə aylıq ödəmək şərti ilə almışdır. Cavabdeh həmin puldan 187 manat (ilkin ödəniş ilə birlikdə) ödəniş etsə də, 311 manat borcu ödəmədi. Nəticədə aralarında bağlanmış müqavilənin şərtlərini pozmuş oldu. Qeyd edilən müqavilənin müvafiq şərtlərinə əsasən borcalan (cavabdeh) müqavilə üzrə borcun əlavə olaraq 55 manat cərimə ödəməlidir. Ona dəfələrlə borcunun ödəməsini tələb edilməsinə baxmayaraq, cavabdeh buna əməl etməmişdir. Ona görə də məhkəmə müraciət etmək məcburiyyətində qalmışdır. Həmçinin Cavabdeh iddiaçıya məxsus olan satış mağazasından xx.xx.2023-cü il tarixdə ******* nömrəli müqavilə əsasında 892 manat dəyərində olan Vestel 43F9510T markalı mobil telefonu 15 ay müddətinə hissə-hissə aylıq ödəmək şərti ilə almışdır. Cavabdeh həmin puldan ödəniş etməmişdir. Nəticədə aralarında bağlanmış müqavilənin şərtlərini pozmuş oldu. Qeyd edilən müqavilənin müvafiq şərtlərinə əsasən borcalan (cavabdeh) müqavilə üzrə borcun əlavə olaraq 140 manat cərimə ödəməlidir. Ona dəfələrlə borcunun ödəməsini tələb edilməsinə baxmayaraq, cavabdeh buna əməl etməmişdir. Ona görə də məhkəmə müraciət etmək məcburiyyətində qalmışdır. Azərbaycan Respublikası Mülki-Prosessual Məcəlləsinin 284-1-ci maddəsinə əsasən mülki işlər üzrə iddianın qiyməti beş min manatdan, kommersiya mübahisələrinə dair işlər üzrə iddianın qiyməti on min manatdan az olan iddialar (kiçik iddialar) üzrə işlərə bu fəslə uyğun olaraq sadələşdirilmiş qaydada baxılmasına yol verilir. Həmin Məcəllənin 284-5.1-ci maddəsinə əsasən ərizənin qəbulundan imtina olunmamışdırsa, onun məhkəməyə daxil olduğu vaxtdan 5 (beş) iş günü ərzində işə baxan hakim cavabdehə rəsmi qaydada bildiriş göndərir. Bildirişdə iddiaçının tələbinə dair cavabdehin əsaslandırılmış etirazının olduğu halda öz dəlillərini və onları təsdiq edən sənədləri təqdim etməli olduğu qeyd edilir. Həmin Məcəllənin 284-5.2-ci maddəsinə əsasən cavabdeh bildirişi rəsmi qaydada aldığı gündən 10 (on) iş günü müddətində iddiaya qarşı əsaslandırılmış etirazını və ona əlavə olunmuş sənədləri, elektron qaydada verildikdə isə elektron imza ilə təsdiq edilmiş etirazını və ona əlavə olunmuş, “Elektron imza və elektron sənəd haqqında” Azərbaycan Respublikasının Qanununda nəzərdə tutulmuş qaydada elektron sənəd formasında tərtib edilmiş sənədləri məhkəməyə göndərə bilər. Həmin Məcəllənin 284-5.3-cü maddəsinə əsasən ərizə məhkəməyə daxil olduğu gündən 30 (otuz) iş günü ərzində işə tərəflərin təqdim etdiyi sənədlər əsasında, məhkəmə baxışı keçirilmədən və tərəflər izahatları dinlənilmək üçün çağırılmadan baxılmalı və həmin işin həllinə dair qətnamə çıxarılmalıdır. Həmin Məcəllənin 284-6.1-ci maddəsinə əsasən işə mahiyyəti üzrə baxan hakim tərəfindən iddianın tam və ya qismən təmin və ya rədd edilməsi haqqında qətnamə qəbul edilir. Məhkəmə İddiaçı Cavabdeh qarşı borcun tələbinə dair kiçik mübahisələr üzrə iddia ərizəsinə dair mülki işə sadələşdirilmiş icraat qaydasında baxılmasını mümkün hesab etmiş və buna görə də, Mülki-Prossesual Qanunvericiliyin tələblərinə uyğun olaraq “bildirişi rəsmi qaydada aldığı gündən 10 (on) iş günü müddətində iddiaya qarşı əsaslandırılmış etirazını və ona əlavə olunmuş sənədləri məhkəməyə göndərmək” hüququnun izah olunması barədə bildiriş müvafiq qaydada cavabdehə göndərilmişdir. Məhkəmə kiçik mübahisələr üzrə iddia ərizəsini və işin faktiki hallarını araşdırıb, işdə olan sənədləri tədqiq etməklə sübutları qiymətləndirərək hesab edir ki, aşağıda göstərilənlərə əsasən iddia qismən təmin edilməlidir. Belə ki, iş materiallarında olan İddiaçı ilə Cavabdeh arasında bağlanmış xx.xx.2022-ci il tarixli, № ******* saylı alqı-satqı müqaviləsinə əsasən İddiaçı Cavabdeh 12 ay müddətinə hər ay 51 manat və 48 manat ilkin ödəniş ödənilməsi şərti ilə 660 manat qiyməti olan Samsung A23 6/128 markalı mobil telefon almışdır. İş materiallarında olan İddiaçı ilə Cavabdeh arasında bağlanmış xx.xx.2022-ci il tarixli, № ******* saylı alqı-satqı müqaviləsinə əsasən İddiaçı Cavabdeh 12 ay müddətinə hər ay 39 manat və 30 manat ilkin ödəniş ödənilməsi şərti ilə 498 manat qiyməti olan "Samsung Galaxy A13 4/64 markalı mobil telefon almışdır. İş materiallarında olan İddiaçı ilə Cavabdeh arasında bağlanmış xx.xx.2023-cü il tarixli, № ******* saylı alqı-satqı müqaviləsinə əsasən İddiaçı Cavabdeh 15 ay müddətinə hər ay 60 manat ödəniş ödənilməsi şərti ilə 892 manat qiyməti olan Vestel 43F9510T markalı televizor almışdır. İş materiallarında olan İddiaçı tərəfindən verilmiş xx.xx.2023-cü il tarixli maliyyə arayışından görünür ki, İddiaçı ilə Cavabdeh arasında bağlanmış xx.xx.2022-ci il tarixli, № ******* saylı və müqaviləyə əsasən Cavabdeh xx.xx.2023-cü il tarixə ümumi borcu 300 (üş yüz) manat təşkil edir. İş materiallarında olan İddiaçı tərəfindən verilmiş xx.xx.2023-cü il tarixli maliyyə arayışından görünür ki, İddiaçı ilə Cavabdeh arasında bağlanmış xx.xx.2022-ci il tarixli, № ******* saylı və müqaviləyə əsasən Cavabdeh xx.xx.2023-cü il tarixə ümumi borcu 366 (üç yüz altmış altı) manat təşkil edir. İş materiallarında olan İddiaçı tərəfindən verilmiş xx.xx.2023-cü il tarixli maliyyə arayışından görünür ki, İddiaçı ilə Cavabdeh arasında bağlanmış xx.xx.2023-cü il tarixli, № ******* saylı və müqaviləyə əsasən Cavabdeh xx.xx.2023-cü il tarixə ümumi borcu 1032 (min otuz iki) manat təşkil edir. İş materiallarında olan İddiaçı tərəfindən Cavabdeh göndərilmiş pretenziya məktubundan görünür ki, İddiaçı borcalana xx.xx.2022-ci il tarixli, № ******* nömrəli, xx.xx.2022-ci il tarixli, ******* nömrəli və xx.xx.2023-cü il tarixli, ******* nömrəli alqı-satqı müqavilələrinə əsasən üzərinə götürdüyü öhdəlikləri icra etmədiyi üçün ona xəbərdarlıq etmişdir. İşin materiallarında olan mədaxil qəbzindən görünür ki, İddiaçı Ağdaş Rayon Məhkəməsinə iddia ilə müraciət etmək üçün 36.58 (otuz altı manat, əlli səkkiz qəpik) manat dövlət rüsumu ödəmiş və bunun üçün 40 (qırx) qəpik bank xidmət haqqı tutulmuşdur. Beləliklə, məhkəmə iclasında müəyyən olundu ki, İddiaçı ilə Cavabdeh arasında bağlanmış xx.xx.2022-ci il tarixli, № ******* saylı alqı-satqı müqaviləsinə əsasən İddiaçı Cavabdeh 12 ay müddətinə hər ay 51 manat və 48 manat ilkin ödəniş ödənilməsi şərti ilə 660 manat qiyməti olan Samsung A23 6/128 markalı mobil telefon vermiş, müqavilə üzrə üzərinə düşən öhdəliyini tam icra etməmiş və nəticədə cavabdehin İddiaçı ümumilikdə 300 (üç yüz) manat məbləğində borcu yaranmışdır. Beləliklə, məhkəmə iclasında müəyyən olundu ki, İddiaçı ilə Cavabdeh arasında bağlanmış xx.xx.2022-ci il tarixli, № ******* saylı alqı-satqı müqaviləsinə əsasən İddiaçı Cavabdeh 12 ay müddətinə hər ay 39 manat və 30 manat ilkin ödəniş ödənilməsi şərti ilə 498 manat qiyməti olan "Samsung A13 4/64 markalı mobil telefon vermiş, müqavilə üzrə üzərinə düşən öhdəliyini tam icra etməmiş və nəticədə cavabdehin İddiaçı ümumilikdə 366 (üç yüz altmış altı) manat məbləğində borcu yaranmışdır. Beləliklə, məhkəmə iclasında müəyyən olundu ki, İddiaçı ilə Cavabdeh arasında bağlanmış xx.xx.2023-cü il tarixli, № ******* saylı alqı-satqı müqaviləsinə əsasən İddiaçı Cavabdeh 15 ay müddətinə hər ay 60 manat ödəniş ödənilməsi şərti ilə 892 manat qiyməti olan Vestel 43F9510T markalı televizor vermiş, müqavilə üzrə üzərinə düşən öhdəliyini tam icra etməmiş və nəticədə cavabdehin İddiaçı ümumilikdə 1032 (min otuz iki) manat məbləğində borcu yaranmışdır. Azərbaycan Respublikası Mülki Məcəlləsinin 601.1-ci maddəsinə əsasən əşyanın nisyə satılması haqqında müqavilədə onun hissə-hissə ödənilməsi nəzərdə tutula bilər. Hissə-hissə ödəmə şərti ilə əşyanın nisyə satılması haqqında müqavilə o halda bağlanmış sayılır ki, alqı-satqı müqaviləsinin digər mühüm şərtləri ilə yanaşı əşyanın qiyməti, ödənişlərin qaydası, müddətləri və məbləğləri nəzərdə tutulmuş olsun. Həmin Məcəllənin 601.2-ci maddəsində göstərilmişdir ki, hissə-hissə ödəmə şərti ilə malın nisyə satılması haqqında müqaviləyə həmin Məcəllənin 600.2-600.5-ci maddələrində nəzərdə tutulan qaydalar tətbiq edilir. Belə ki, Mülki Məcəllənin 600.2-ci maddəsinə əsasən əşyaların nisyə satışı satış günü qüvvədə olmuş qiymətlər üzrə həyata keçirilir. Nisyə satılmış əşyaların qiymətinin sonradan dəyişməsi, əgər müqavilədə ayrı qayda nəzərdə tutulmayıbsa, yenidən hesablaşmaya səbəb olmur. Həmin Məcəllənin 600.5-ci maddəsinə əsasən alıcı verilmiş əşyanı müqavilədə nəzərdə tutulan müddətdə ödəmək vəzifəsini icra etmədikdə və bu Məcəllədə və ya alqısatqı müqaviləsində ayrı qayda nəzərdə tutulmadıqda gecikdirilmiş məbləğdən malın müqaviləyə görə ödənilməli olduğu gündən ödənildiyi günədək bu Məcəllənin 449-cu maddəsinə uyğun faizlər ödənilməlidir. Müqavilədə alıcının satıcı tərəfindən əşyanın verildiyi gündən başlayaraq əşyanın qiymətinə uyğun məbləğdən faizlər ödəmək vəzifəsi nəzərdə tutula bilər. Eyni Məcəllənin 600.1-ci maddəsinə əsasən alqı-satqı müqaviləsində əşyanın alıcıya verildikdən müəyyən müddət sonra ödənilməsinin (əşyaların nisyə satışının) nəzərdə tutulduğu halda alıcı ödənişi müqavilədə nəzərdə tutulan müddətdə, müqavilədə belə müddət nəzərdə tutulmadıqda isə həmin Məcəllənin 427-ci maddəsinə uyğun müəyyənləşdirilmiş müddətdə həyata keçirməlidir. Həmin Məcəllənin 600.4-cü maddəsinə əsasən əşyanı təhvil almış alıcı onu alqısatqı müqaviləsində nəzərdə tutulan müddətdə ödəmək vəzifəsini icra etmədikdə satıcı verilmiş əşyanın ödənilməsini və ya ödənilməmiş malın qaytarılmasını tələb edə bilər. Azərbaycan Respublikası Mülki Məcəlləsinin 467-ci maddəsinə əsasən Məhkəmə işin hallarını nəzərə alaraq tənasübsüz surətdə yüksək dəbbə pulunu azalda bilər. Tənasüb müəyyənləşdirilərkən kreditorun həm əmlak mənafeləri, həm də bütün əsaslı mənafeləri nəzərə alınır. Dəbbə pulu ödənildikdən sonra onun miqdarının azaldılması istisna edilir. Hazırkı halda məhkəmə hesab edir ki, xx.xx.2022-ci il tarixli müqavilə üzrə 45 manat məbləğində dəbbə pulu (cərimə) tənasübsüz surətdə yüksək olduğundan azaldılaraq 4 manat, xx.xx.2022-ci il tarixli müqavilə üzrə 55 manat məbləğində dəbbə pulu (cərimə) tənasübsüz surətdə yüksək olduğundan azaldılaraq 5 manat, xx.xx.2023-cü il tarixli müqavilə üzrə 140 manat məbləğində dəbbə pulu (cərimə) tənasübsüz surətdə yüksək olduğundan azaldılaraq 15 manat məbləğində müəyyən edilməlidir. Beləliklə, məhkəmə toplanmış sübutlara məcmu halda hüquqi qiymət verərək hesab edir ki, iddia tələbi qismən təmin edilməli, Cavabdeh xx.xx.2022-ci il tarixli, ******* nömrəli müqaviləyə əsasən 255 (iki yüz əlli beş) manat əsas borc, 4 (bir) manat cərimə: xx.xx.2022-ci il tarixli ******* nömrəli müqaviləyə əsasən 311 (üç yüz on bir) manat əsas borc, 5 (beş) manat cərimə: xx.xx.2023-cü il tarixli, ******* nömrəli müqaviləyə əsasən 892 (səkkiz yüz doxsan iki) manat əsas borc, 15 (on beş) manat cərimə borcu olmaqla, ümumilikdə 1482 (min dörd yüz səksən iki) manat məbləğində borc və 36.98 (otuz altı manat, doxsan səkkiz qəpik) ödənilmiş dövlət rüsumu tutularaq İddiaçı verilməli, iddia tələbi qalan hissədə təmin edilməməlidir. Azərbaycan Respublikası Mülki Prosessual Məcəlləsinin 14.2-ci maddəsinə əsasən məhkəmə yalnız tərəflərin təqdim etdikləri sübutları araşdırmalı və onlardan istifadə etməlidir. Həmin Məcəllənin 76.1 və 76.2-ci maddəsinə əsasən tərəflərin tələb və etirazlarını əsaslandıran halların və işi düzgün həll etmək üçün əhəmiyyətli olan başqa halların mövcud olduğunu və ya olmadığını məhkəmə müəyyən edərkən həmin Məcəllədə və başqa qanunlarda müəyyən olunmuş qaydada əldə etdiyi məlumatlar sübutlar hesab olunur. Bu məlumatlar yazılı və maddi sübutlarla, ekspertlərin rəyləri ilə, yerində müayinə keçirməklə, səs və video yazıları ilə, şahidlərin ifadələri ilə, işdə iştirak edən şəxslərin izahatları ilə müəyyən edilir. Eyni Məcəllənin 77.1-ci maddəsinə əsasən hər bir tərəf öz tələblərinin və etirazlarının əsası kimi istinad etdiyi halları sübut etməlidir. Azərbaycan Respublikası MPM-in 217.4-cü maddəsinə əsasən məhkəmə öz qətnaməsini yalnız məhkəmə iclasında tədqiq olunmuş sübutlarla əsaslandırır. Qeyd olunan Məcəllənin 217.3-cü maddəsinə əsasən qətnamə iş üzrə müəyyən edilmiş həqiqi hallara və tərəflərin qarşılıqlı münasibətinə uyğun əsaslandırılmalıdır. Həmin Məcəllənin 119.1-ci maddəsinə əsasən məhkəmə xərcləri ödənilmiş tələblərin məbləğinə münasib olaraq işdə iştirak edən şəxslərə aid edilir. Şərh olunanlara əsaslanaraq və Azərbaycan Respublikası Mülki Prosessual Məcəlləsinin 216-220, 227, 233 və 360-cı maddələrini rəhbər tutaraq, məhkəmə QƏT ETDİ: İddia tələbi qismən təmin edilsin. Cavabdeh xx.xx.2022-ci il tarixli, ******* nömrəli müqaviləyə əsasən, Samsung A23 6/128 markalı mobil telefon üçün 255 (iki yüz əlli beş) manat əsas borc, 4 (dörd) manat cərimə; xx.xx.2022-ci il tarixli, ******* nömrəli müqaviləyə əsasən Samsung A13 4/64 markalı mobil telefon üçün 311 (üç yüz on bir) manat əsas borc, 5 (beş) manat cərimə; xx.xx.2023-cü il tarixli, ******* nömrəli müqaviləyə əsasən Vestel 43F9510T markalı televizor üçün 892 (səkkiz yüz doxsan iki) manat əsas borc, 15 (on beş) manat cərimə olmaqla, ümumilikdə 1482 (min dörd yüz səksən iki) manat borc və 36.98 (otuz altı manat. doxsan səkkiz) manat ödənilmiş dövlət rüsumu tutularaq İddiaçı verilsin. İddia tələbi qalan hissədə təmin edilməsin. Qətnamədən tərəflərə rəsmi qaydada verildiyi gündən 1 (bir) ay müddətində Ağdaş Rayon Məhkəməsi vasitəsi ilə Şəki Apellyasiya Məhkəməsinin Mülki Kollegiyasına apellyasiya şikayəti verilə bilər. Qətnamədən şikayət verilmədikdə, rəsmi qaydada verildiyi gündən 1 (bir) ay keçdikdən sonra qanuni qüvvəyə minir. Hakim: Aygün Mürsəlova