Balakən Rayon Məhkəməsi Qətnamə — İş №e-2(019)-1047/2024

Azərbaycan Respublikası adından QƏTNAMƏ Balakən Rayonu İş № e-2(019)-1047/2024 29.11.2024 BALAKƏN RAYON MƏHKƏMƏSİ Hakim Səlimov Hümbət Qamuna oğlu, iddiaçı "xxxx" Məhdud Məsuliyyətli Cəmiyyətin Cavabdeh qarşı borc tələbi barədə kiçik iddialara dair mülki işə sadələşdirilmiş icraat qaydasında baxaraq m ü ə y y ə n e t d i m: İddiaçı "xxxx" Məhdud Məsuliyyətli Cəmiyyət Cavabdeh qarşı kiçik iddialara dair iddia ərizəsi ilə Balakən Rayon Məhkəməsinə müraciət edərək xx.xx.2023-ci il tarixli müqaviləyə əsasən, İmei kod **********20135 İPHONE 14 PRO MAX markalı telefon üçün 3119.99 manat (üç min yüz on doqquz manat doxsan doqquz qəpik) ödənilməmiş hissə, 311.01 manat (üç yüz on bir manat bir qəpik) cərimə, xx.xx.2023-cü il, tarixli müqaviləyə əsasən, BEYAZ - YATAQ - TRUMO , BEYAZ - YATAQ – TUMBA üçün 434.08 manat (dörd yüz otuz dörd manat səkkiz qəpik) ödənilməmiş hissə, 43.92 manat (qırx üç manat doxsan iki qəpik) cərimə, xx.xx.2022-ci il tarixli müqaviləyə əsasən, SAMSUNG LED TV üçün 95.93 manat (doxsan beş manat doxsan üç qəpik) ödənilməmiş hissə, 9.07 manat (doqquz manat yeddi qəpik) cərimə- ümumilikdə 4014 manat borc, 60.14 manat ödənilmiş dövlət rüsumunun Cavabdeh alınaraq iddiaçı "xxxx" Məhdud Məsuliyyətli Cəmiyyətinə ödənilməsi barədə qətnamə çıxarılmasını xahiş etmişdir. İddiaçı "xxxx" Məhdud Məsuliyyətli Cəmiyyət iddia ərizəsini onunla əsaslandırmışdır ki, Cavabdeh ilə iddiaçı "xxxx" MMC arasında bağlanmış xx.xx.2023-cü il, xx.xx.2023-cü il, xx.xx.2022-ci il tarixli müqavilələrə əsasən,İmei kod **********20135 İPHONE 14 PRO MAX markalı telefon, BEYAZ - YATAQ - TRUMO , BEYAZ - YATAQ – TUMBA, SAMSUNG LED TV üçün 4014 (dörd min on dörd) manat borc yaranmışdır. Cavabdeh müqavilənin şərtlərini pozmuş və nəticədə xx.xx.2023-cü il tarixli müqaviləsinə əsasən, alqı-satqı qiyməti 3750.96 (üç min yeddi yüz əlli manat doxsan altı qəpik) manat (12 ay x 312.58 manat + 0 manat ilkin ödəniş) olan İmei kod **********20135 İPHONE 14 PRO MAX markalı telefon üçün ümumilikdə, 3431 (üç min dörd yüz otuz bir) manat olmaqla ondan, 3119.99 (üç min yüz on doqquz manat doxsan doqquz qəpik) manat ödənilməmiş hissə, müştəriyə güzəşt olunaraq 311.01 (üç yüz on bir manat bir qəpik) manat cərimə, xx.xx.2023-ci il, tarixli müqaviləsinə əsasən, alqı-satqı qiyməti 695.52 (altı yüz doxsan beş manat əlli iki qəpik) manat (24 ay x 28.98 manat + 0 manat ilkin ödəniş) olan BEYAZ- YATAQ-TRUMO, BEYAZ-YATAQ-TUMBA üçün ümumilikdə, 478 (dörd yüz yetmiş səkkiz) manat olmaqla ondan, 434.08 (dörd yüz otuz dörd manat səkkiz qəpik) manat ödənilməmiş hissə, müştəriyə güzəşt olunaraq 43.92 (qırx üç manat doxsan iki qəpik) manat cərimə, xx.xx.2022-ci il tarixli müqaviləsinə əsasən, alqı-satqı qiyməti 3163.86 (üç min yüz altmış üç manat səksən altı qəpik) manat (18 ay x 175.77 manat + 0 manat ilkin ödəniş) olan SAMSUNG LED TV üçün ümumilikdə, 105 (yüz beş) manat olmaqla ondan, 95.93 (doxsan beş manat doxsan üç qəpik) manat ödənilməmiş hissə, müştəriyə güzəşt olunaraq 9.07 (doqquz manat yeddi qəpik) manat cərimə miqdarında borc yaranmışdır. Cavabdehin ilkin ödəniş məbləği 0 manat təşkil edir Cavabdehin cəmi ödədiyi məbləğ 3960.34 manat təşkil edir. Ödəniş cədvəlinin 2-ci bəndinə əsasən ödənişlərdə gecikmələr aşkarlanıbsa, müddəti keçmiş məbləğin hər növbəti təqvim gününə hesablanmış 1%-i həcmində mübahisəsiz olaraq penya ödəyir.Cavabdehlə aralarında bağlanılmış xx.xx.2023-cü il, xx.xx.2023-cü il, xx.xx.2022-ci il tarixli Müqavilənin ayrılmaz tərkib hissəsi olan Əşyaların təhvil-təslim aktından görünür ki, cavabdeh əldə etdiyi məhsulu tam və qüsursuz şəkildə təhvil almışdır. Cavabdehlə aralarında olan telefon danışığı, həmçinin göndərdikləri xx.xx.2024-cü il tarixli xəbərdarlıq məktubunda mübahisənin məhkəmədən kənar həll olunması, onun üzərinə düşən öhdəlikləri lazımınca icra etməli olduğunu rəsmi qaydada bildirsələrdə, qarşı tərəf müqavilə ilə təsbit olunmuş öhdəlikləri icra etməmişdir Tələbin əsaslığını və əmlakın dəyərini sübut edən sənədlər; tərəflər arasında bağlanılmış Müqavilə, onun əlavəsi, bildirişi, əşyaların təhvil-təslimaktı və ödəniş cədvəlindən ibarətdir. Məhkəmə hazırkı iddianın qiymətinin beş min manatdan az olmasını nəzərə alaraq mülki işə sadələşdirilmiş icraat qaydasında baxılmasını mümkün hesab etmişdir. Belə ki, Azərbaycan Respublikası Mülki Prosessual Məcəlləsinin 284-1-ci maddəsinə əsasən, mülki işlər üzrə iddianın qiyməti beş min manatdan, kommersiya mübahisələrinə dair işlər üzrə iddianın qiyməti on min manatdan az olan iddialar (kiçik iddialar) üzrə işlərə sadələşdirilmiş qaydada baxılmasına yol verilir. Həmin Məcəllənin 284-5.1-ci maddəsinə əsasən, ərizənin qəbulundan imtina olunmamışdırsa, onun məhkəməyə daxil olduğu vaxtdan 5 (beş) iş günü ərzində işə baxan hakim cavabdehə rəsmi qaydada bildiriş göndərir. Bildirişdə iddiaçının tələbinə dair cavabdehin əsaslandırılmış etirazının olduğu halda öz dəlillərini və onları təsdiq edən sənədləri təqdim etməli olduğu qeyd edilir. İş materiallarından görünür ki, iddia ərizəsi 14 oktyabr 2024-cü il tarixdə məhkəməyə daxil olmuş və 15 oktyabr 2024-cü il tarixdə Cavabdeh iddia ərizəsi və mülki prosessual hüquq və vəzifələri barədə bildiriş rəsmi qaydada göndərilmişdir. Azərbaycan Respublikası Mülki Prosessual Məcəlləsinin 284-5.2-ci maddəsinə görə cavabdeh bildirişi rəsmi qaydada aldığı gündən 10 (on) iş günü müddətində iddiaya qarşı əsaslandırılmış etirazını və ona əlavə olunmuş sənədləri, elektron qaydada verildikdə isə elektron imza ilə təsdiq edilmiş etirazını və ona əlavə olunmuş, “Elektron imza və elektron sənəd haqqında” Azərbaycan Respublikasının Qanununda nəzərdə tutulmuş qaydada elektron sənəd formasında tərtib edilmiş sənədləri məhkəməyə göndərə bilər. İş materiallarında olan “Poçt göndərişinin verilməsi haqqında” xəbərnamədən görünür ki, Cavabdeh kənddə yaşamadığından məhkəmə bildirişinin və ərizənin ona təqdim olunması mümkün olmamış, bildiriş ona təqdim edilməsi üçün Balakən Rayon İcra Hakimiyyəti başçısının Gərəkli kənd İƏD üzrə nümayəndəliyinə göndərilmiş, 04 noyabr 2024-cü il tarixli məhkəmə bildirişini və ərizənin surətini 11 noyabr 2024-cü il tarixində qəbul etmişdir. Azərbaycan Respublikası Mülki Prosessual Məcəlləsinin 147-ci maddəsinə görə cavabdehin faktiki olduğu yer məlum olmadıqda, məhkəmə cavabdehin məlum olan axırıncı yaşayış yeri üzrə yerli özünüidarə orqanının, müvafiq icra hakimiyyəti orqanının və ya cavabdehin məlum olan axırıncı iş yeri üzrə müdiriyyətin məhkəmə bildirişini aldığını təsdiq edən qeyd yazılmış məhkəmə bildirişi məhkəməyə daxil olduqdan sonra işə baxmağa başlayır. Cavabdeh etirazı məhkəməyə daxil olmamışdır. Məhkəmə, Cavabdeh prosessual hüquq və vəzifələrinin izah olunduğunu, iddiaya qarşı etirazının olmamasını və iddia tələbinin kiçik iddialar kateqoriyasına aid tələb olduğunu, qarşılıqlı iddia verilməməsini, üçüncü şəxsin işə daxil olması barədə vəsatəti olmamasını, tərəflərin təqdim etdiyi sənədlərin iş üzrə yekun qərarın çıxarılması üçün kifayət etməsini, iş üzrə əlavə araşdırmanın, o cümlədən sübutların yerində müayinəsi, tərəfləri çağıraraq izahatların alınması, yaxud şahidlərdən ifadələrin və ya ekspertlərdən rəyin alınması zərurəti olmamasını nəzərə alaraq hesab edir ki, mülki işin iddia icraatına keçirilməsinə zərurət yoxdur, mülki işin prosessual vəziyyəti işə sadələşdirilmiş icraat qaydasında baxılmasına mane olmur. Azərbaycan Respublikası Mülki Prosessual Məcəlləsinin 284-5.3-cü maddəsinə əsasən, kiçik iddialar üzrə ərizə məhkəməyə daxil olduğu gündən 30 (otuz) iş günü ərzində işə tərəflərin təqdim etdiyi sənədlər əsasında, məhkəmə baxışı keçirilmədən və tərəflər izahatları dinlənilmək üçün çağırılmadan baxılmalı və həmin işin həllinə dair qətnamə çıxarılmalıdır. İşdə olan və məhkəmə iclasında tədqiq edilən xx.xx.2023-cü il tarixli 02975031 nömrəli müqavilədən görünür ki,Cavabdeh iddiaçı "xxxx" Məhdud Məsuliyyətli Cəmiyyəti alqı-satqı qiyməti 3750.96 manat olan İmei kod **********20135 İPHONE 14 PRO MAX markalı telefon 12 ay müddətinə kreditlə-nisyə satmışdır. İşdə olan xx.xx.2023-cü il tarixli müqaviləyə əlavə-ödəniş cədvəlindən görünür ki, Cavabdeh xx.xx.2023-cü il tarixli 02975031 nömrəli müqaviləyə əsasən, xx.xx.2023-cü il tarixdən xx.xx.2024-cü il tarixədək hər ay 312.58 manat ödəməyi öhdəsinə götürmüşdür. Ödəniş cədvəlinin 2-ci bəndinə əsasən ödənişlərdə gecikdirmələr aşkarlanıbsa, müddəti keçmiş məbləğin hər növbəti təqvim gününə hesablanmış 1%-i həcmində mübahisəsiz olaraq penya ödəyir. İşdə olan və məhkəmə iclasında tədqiq edilən xx.xx.2023-cü il tarixli 02994683 nömrəli müqavilədən görünür ki,Cavabdeh iddiaçı "xxxx" Məhdud Məsuliyyətli Cəmiyyəti alqı-satqı qiyməti 695.52 manat olan BEYAZ - YATAQ-TRUMO, BEYAZ-YATAQ-TUMBA 24 ay müddətinə kreditlə-nisyə satmışdır. İşdə olan xx.xx.2023-cü il tarixli müqaviləyə əlavə-ödəniş cədvəlindən görünür ki, Cavabdeh xx.xx.2023-cü il tarixli 02994683 nömrəli müqaviləyə əsasən, xx.xx.2023-cü il tarixdən xx.xx.2025-ci il tarixədək hər ay 28.98 manat ödəməyi öhdəsinə götürmüşdür.Ödəniş cədvəlinin 2-ci bəndinə əsasən ödənişlərdə gecikdirmələr aşkarlanıbsa, müddəti keçmiş məbləğin hər növbəti təqvim gününə hesablanmış 1%-i həcmində mübahisəsiz olaraq penya ödəyir. İşdə olan və məhkəmə iclasında tədqiq edilən xx.xx.2022-ci il tarixli 03921829 nömrəli müqavilədən görünür ki,Cavabdeh iddiaçı "xxxx" Məhdud Məsuliyyətli Cəmiyyəti alqı-satqı qiyməti 3163.86 manat olan SAMSUNG LED TV 18 ay müddətinə kreditlə-nisyə satmışdır. İşdə olan xx.xx.2022-ci il tarixli müqaviləyə əlavə-ödəniş cədvəlindən görünür ki, Cavabdeh xx.xx.2022-ci il tarixli 03921829 nömrəli müqaviləyə əsasən,xx.xx.2022-ci il tarixdən xx.xx.2023-cü il tarixədək hər ay 175.77 manat ödəməyi öhdəsinə götürmüşdür. Ödəniş cədvəlinin 2-ci bəndinə əsasən ödənişlərdə gecikdirmələr aşkarlanıbsa, müddəti keçmiş məbləğin hər növbəti təqvim gününə hesablanmış 1%-i həcmində mübahisəsiz olaraq penya ödəyir. Məhkəmə iddiaçının təqdim etdiyi sənədləri tədqiq edərək toplanmış sübutlara Azərbaycan Respublikası Mülki Prosessual Məcəlləsinin 88-ci maddəsinə əsasən məcmu halında qiymət verərək hesab edir ki, iddia tələbi qismən təmin olunmalıdır. Belə ki, işin araşdırılan hallarından müəyyən olunur ki, Cavabdeh ilə iddiaçı "xxxx" MMC arasında bağlanmış xx.xx.2023-cü il, xx.xx.2023-cü il, xx.xx.2022-ci il tarixli müqavilələrə əsasən, Cavabdeh iddiaçıdan İmei kod **********20135 İPHONE 14 PRO MAX markalı telefon,BEYAZ-YATAQ-TRUMO,BEYAZ-YATAQ-TUMBA,SAMSUNG LED TV almışdır.Cavabdeh müqavilələrin şərtlərini pozmuş və nəticədə xx.xx.2023-cü il tarixli müqaviləsinə əsasən, alqı-satqı qiyməti 3750.96 (üç min yeddi yüz əlli manat doxsan altı qəpik) manat (12 ay x 312.58 manat + 0 manat ilkin ödəniş) olan İmei kod **********20135 İPHONE 14 PRO MAX markalı telefon üçün ödəməli olduğu məbləğin 3119.99 (üç min yüz on doqquz manat doxsan doqquz qəpik) manatını ödənilməmiş, ona 311.01 manat (üç yüz on bir manat bir qəpik) cərimə hesablanmışdır.O,həmçinin xx.xx.2023-cü il, tarixli müqaviləyə əsasən, alqı-satqı qiyməti 695.52 (altı yüz doxsan beş manat əlli iki qəpik) manat (24 ay x 28.98 manat + 0 manat ilkin ödəniş) olan BEYAZ-YATAQ-TRUMO,BEYA - YATAQ-TUMBA üçün 434.08 (dörd yüz otuz dörd manat səkkiz qəpik) manat ödəməmiş, ona 43.92 (qırx üç manat doxsan iki qəpik) manat cərimə; xx.xx.2022-ci il tarixli müqaviləyə əsasən, alqı-satqı qiyməti 3163.86 (üç min yüz altmış üç manat səksən altı qəpik) manat (18 ay x 175.77 manat + 0 manat ilkin ödəniş) olan SAMSUNG LED TV üçün 95.93 (doxsan beş manat doxsan üç qəpik) manat ödəməmiş , ona 9.07 (doqquz manat yeddi qəpik) manat cərimə hesablanmışdır.Borc ödənilmədiyindən iddiaçı hazırkı iddia ərizəsi ilə məhkəməyə müraciət etmişdir. Borc müqaviləsi üzrə hüquq münasibətlərini tənzimləyən Azərbaycan Respublikası Mülki Məcəlləsinin 739-cu maddəsinə əsasən borc müqaviləsinə görə iştirakçılardan biri pula və ya digər əvəz edilən əşyalara mülkiyyət hüququnu digər iştirakçıya (borc alana) keçirməyi öhdəsinə götürür, digər iştirakçı (borc alan) isə aldıqlarını müvafiq olaraq pul və ya eyni keyfiyyətdə və miqdarda olan eyni növlü əşyalar şəklində borc verənə qaytarmağı öhdəsinə götürür. Borc müqaviləsinin predmeti hər hansı pul məbləği olduqda, o, kredit müqaviləsi adlandırılır. Mülki Məcəlləsinin 385.1-ci maddəsinin tələbinə görə, öhdəliyə əsasən bir şəxs (borclu) başqa şəxsin (kreditorun) xeyrinə müəyyən hərəkəti etməlidir, məsələn, pul ödəməli, əmlak verməli, iş görməli, xidmətlər göstərməli və i.a. və ya müəyyən hərəkətdən çəkinməlidir, kreditorun isə borcludan vəzifəsinin icrasını tələb etmək hüququ vardır. Mülki Məcəllənin 386.1-ci maddəsinin tələbinə görə, öhdəliyin zərər vurulması, əsassız varlanma və ya bu Məcəllədə nəzərdə tutulmuş digər əsaslar nəticəsində əmələ gəlməsi halları istisna olmaqla, öhdəliyin əmələ gəlməsi üçün onun iştirakçıları arasında müqavilə olmalıdır. Mülki Məcəllənin 442-ci maddəsinin tələbinə görə, öhdəliyin icra edilməməsi dedikdə onun pozulması və ya lazımınca icra edilməməsi (vaxtında icra edilməməsi, mallarda, işlərdə və xidmətlərdə qüsurlarla və ya öhdəliyin məzmunu ilə müəyyənləşdirilmiş digər şərtləri pozmaqla icra edilməsi) başa düşülür. Mülki Məcəllənin 445-ci maddəsinin tələbinə görə, icranı gecikdirmiş borclu gecikdirmə nəticəsində vurduğu zərər üçün və gecikdirmə zamanı təsadüfən baş vermiş icra mümkünsüzlüyünün nəticələri üçün kreditor qarşısında məsuliyyət daşıyır. Mülki Məcəllənin 448.1-ci maddəsinin tələbinə görə, əgər bu Məcəllə ilə və müqavilə ilə ayrı qayda müəyyənləşdirilməyibsə, borclu onun risk dairəsinə daxil olan öhdəliklərin icra edilmədiyi bütün hallar üçün cavabdehdir. Mülki Məcəllənin 465.2-ci maddəsinə əsasən əgər borclu öhdəliyin lazımınca icra edilməməsi, o cümlədən müəyyənləşdirilmiş müddətdə icra edilməməsi üçün cərimə ödəyəcəyini vəd etmişdirsə, kreditor cərimənin ödənilməsini və öhdəliyin icrasını tələb edə bilər.Əgər kreditorun lazımınca icra etməmək nəticəsində dəyən zərərin əvəzinin ödənilməsi hüququ varsa, kreditor onun ödənilməsini tələb edə bilər. Əgər kreditor icranı qəbul etmişsə, cərimənin tutulmasını yalnız icranı qəbul edərkən bu hüququ özündə saxlamış olduğu halda tələb edə bilər. Sadalanan hüquq normalarının tələblərini, işin hallarını nəzərə alan məhkəmə bu nəticəyə gəlir ki, iddia tələbi əsas borclara aid hissədə əsaslıdır. Bununla yanaşı məhkəmə bu nəticəyə gəlir ki, penya borcu yüksək göstərilmişdir. Azərbaycan Respublikası Mülki Məcəlləsinin 467-ci maddəsinə görə məhkəmə işin hallarını nəzərə alaraq tənasübsüz surətdə yüksək penya pulunu azalda bilər. Məhkəmə kreditorun həm əmlak mənafelərini, həm də bütün əsaslı mənafeləri nəzərə alaraq hesab edir ki, penyanın miqdarı tənasübsüz dərəcədə yüksək hesablandığından azaldılaraq xx.xx.2023-cü il tarixli 02975031 nömrəli müqavilə üzrə 30 manat, xx.xx.2023-cü il tarixli 02994683 nömrəli müqavilə üzrə 4 manat, xx.xx.2022-ci il tarixli 03921829 nömrəli müqavilə üzrə 1 manat həcmində müəyyən edilməlidir. Azərbaycan Respublikası MPM-nin 119.1-ci maddəsinə əsasən məhkəmə xərcləri ödənilmiş tələblərin məbləğinə mütənasib olaraq işdə iştirak edən şəxslərə aid edilir. İddia qismən təmin edildiyindən məhkəmə xərcləri ödənilmiş tələblərin məbləğinə münasib olaraq işdə iştirak edən şəxslərə aid edilməlidir. Məhkəmə, bilavasitə məhkəmə iclasında tədqiq edilmiş, mümkün və mötəbər sübutlara tam, hərtərəfli, obyektiv və qərəzsiz baxdıqdan sonra bu sübutlara tətbiq edilməli hüquq normalarına müvafiq qiymət verərək hesab edir ki, iddia qismən təmin edilməli, Cavabdeh xx.xx.2023-cü il tarixli 02975031 nömrəli müqavilə üzrə 3119.99 manat əsas borc, 30 manat cərimə borcu, xx.xx.2023-cü il tarixli 02994683 nömrəli müqavilə üzrə 434.08 manat əsas borc, 4 manat cərimə borcu, xx.xx.2022-ci il tarixli 03921829 nömrəli müqavilə üzrə 95.93 manat əsas borc, 1 manat cərimə borcu olmaqla, cəmi 3685 manat borc və dövlət rüsumu olaraq ödənilmiş 60.14 manatın 55,33 manatı alınıb iddiaçı "xxxx" Məhdud Məsuliyyətli Cəmiyyətin xeyrinə ödənməli, iddia tələbi qalan hissədə təmin edilməməlidir. Göstərilənlərə əsasən və Azərbaycan Respublikası MPM-nin 216-220 və 222-ci maddələrini rəhbər tutaraq, məhkəmə qətetdi: İddia qismən təmin edilsin. Cavabdeh xx.xx.2023-cü il tarixli 02975031 nömrəli müqavilə üzrə 3119.99 manat əsas borc, 30 manat cərimə borcu, xx.xx.2023-cü il tarixli 02994683 nömrəli müqavilə üzrə 434.08 manat əsas borc, 4 manat cərimə borcu, xx.xx.2022-ci il tarixli 03921829 nömrəli müqavilə üzrə 95.93 manat əsas borc, 1 manat cərimə borcu olmaqla, cəmi 3685 manat borc və dövlət rüsumu xərci olaraq 55,33 manat alınıb iddiaçı "xxxx" Məhdud Məsuliyyətli Cəmiyyətin xeyrinə ödənsin.İddia tələbi qalan hissədə təmin edilməsin. Qətnamədən surəti rəsmi qaydada verildiyi gündən 1 (bir) ay müddətində Balakən Rayon Məhkəməsi vasitəsi ilə Azərbaycan Respublikası Şəki Apellyasiya Məhkəməsinə apellyasiya şikayəti verilə bilər. Hakim Hümbət Səlimov