Balakən Rayon Məhkəməsi Qətnamə — İş №e-2(019)-70/2024

Azərbaycan Respublikası adından QƏTNAMƏ Balakən Rayonu İş № e-2(019)-70/2024 05.02.2024 BALAKƏN RAYON MƏHKƏMƏSİ Hakim Tahirov Zamin Cəbrayıl oğlunun sədrliyi, Qədirov İbadullah Şamil oğlunun katibliyi, İddiaçı Əsildar oğlunun nümayəndəsi-vəkili Vəkil2, Cavabdeh* nümayəndəsi-vəkili Nümayəndə2 iştirakı ilə, İddiaçı Əsildar oğlunun cavabdehlər Balakən regional “ASAN Xidmət” mərkəzində notariat ofisinin xüsusi notariusu X9 və Cavabdeh* qarşı miras payının müəyyən edilməsi və sair tələbinə dair mülki işə açıq məhkəmə iclasında baxaraq, müəyyənetdi: İddiaçı Əsildar oğlu cavabdehlər Balakən regional “ASAN Xidmət” mərkəzində notariat ofisinin xüsusi notariusu X9 və Cavabdeh* qarşı iddia ərizəsi ilə məhkəməyə müraciət edərək X2 Balakən rayonunun Mahamalar kəndində olan evini, həyətyanı torpaq sahəsini və pay torpağını İddiaçı vəsiyyət etməsi barədə Balakən rayon dövlət notariat kontorunun notariusu Z.Musayev tərəfindən təsdiq edilmiş və reyestrdə 2V-58 nömrəsi ilə qeydə alınmış 03 aprel 2004-cü il tarixli vəsiyyətnamə üzrə miras əmlakda İddiaçı payını müəyyən etməklə onun tərəfindən mirasın qəbul edilməsinin təmin edilməsi, Balakən regional «ASAN xidmət» mərkəzində notariat ofisinin xüsusi notariusu X** tərəfindən 22 iyun 2022-ci il tarixdə Cavabdeh* mərhum X*0nın mülkiyyətində olmuş ünvan 1 ünvanında yerləşən fərdi yaşayış evinə, qeyri yaşayış sahəsinə, torpağa və sairəyə dair verilmiş qanun üzrə vərəsəlik hüququ haqqında şəhadətnamənin etibarsız hesab edilməsi, X*4 ləyaqətsiz vərəsə hesab edilməsi, X*4 üzərinə ləyaqətsiz vərəsə və əsassız varlanmış şəxs kimi vərəsəlik üzrə aldıqlarının hamısını bəhərlər və gəlirlər ilə birlikdə qaytarması vəzifəsinin qoyulması, Balakən şəhəri, Ə.Ansuxski küçəsi (əvvəlki ünvanı Mahamalar kəndi) fərdi yaşayış evi və 0.09*5 ha yaşayış məntəqələrinin torpaqları *9 №li reyestr kitabının 7* №li vərəqində *8.07.2022-ci il tarixdə fərdi yaşayış evinin */2 hissəsi və torpaq sahəsi ümumi birgə X*3, fərdi yaşayış evinin */2 hissəsi və torpaq sahəsi ümumi birgə Cavabdeh* və torpaq sahəsi ümumi birgə İddiaçı adına mülkiyyət hüququ üzrə daşınmaz əmlakın dövlət reyestrində qeydiyyata alınmış Azərbaycan Respublikası Əmlak Məsələləri Dövlət Komitəsinin Yanında Daşınmaz Əmlakın Dövlət Reyestri Xidməti tərəfindən verilmiş Hüquqların Dövlət Qeydiyyatı Haqqında Daşınmaz Əmlakın Dövlət Reyestrindən reyestr nömrəsi 40*0*3020804-*030* olan, 36220**59* qeydiyyat nömrəli *8.07.2022-ci il tarixli Çıxarışın və *3 may 2022-ci il tarixdə verilmiş 40*0*3020804-*030* reyestr və ********** qeydiyyat nömrəli çıxarışın etibarsız hesab edilməsi, notarius barədə xüsusi qərardadın çıxarılması barədə qətnamə qəbul edilməsini xahiş etmişdir. İddiaçının nümayəndəsi-vəkili Vəkil2 məhkəməyə iddianın dəqiqləşdirilməsi barədə ərizə ilə müraciət edərək, X2 Balakən rayonunun Mahamalar kəndində olan evini, həyətyanı torpaq sahəsini və pay torpağım İddiaçı vəsiyyət etməsi barədə Balakən rayon dövlət notariat kontorunun notariusu Z.Musayev tərəfindən təsdiq edilmiş və reyestrdə 2V- 58 nömrəsi ilə qeydə alınmış 03 aprel 2004-cü il tarixli vəsiyyətnamə üzrə miras əmlakda İddiaçı payını müəyyən etməklə onun tərəfindən mirasın qəbul edilməsini təmin edəsiniz; Balakən regional «ASAN xidmət» mərkəzində notariat ofisinin xüsusi notariusu X** tərəfindən 22 iyun 2022-ci il tarixdə Cavabdeh* qızma mərhum X*0nın mülkiyyətində olmuş Balakən şəhəri, Əli Ansuxski küçəsində (əvvəlki Balakən rayonu Mahamalar kəndi) ünvanındakı fərdi yaşayış evinə və torpağa verilmiş qanun üzrə vərəsəlik şəhadətnaməsini etibarsız hesab edəsiniz; Balakən şəhəri, Ə.Ansuxski küçəsi (əvvəlki ünvanı Mahamalar kəndi) fərdi yaşayış evi və 0.09*5 ha yaşayış məntəqələrinin torpaqları *9 №li reyestr kitabının 7* №li vərəqində *8.07.2022-ci il tarixdə fərdi yaşayış evinin */2 hissəsi və torpaq sahəsi ümumi birgə X*3, fərdi yaşayış evinin */2 hissəsi və torpaq sahəsi ümumi birgə Cavabdeh* və torpaq sahəsi ümumi birgə İddiaçı adma mülkiyyət hüququ üzrə daşınmaz əmlakın dövlət reyestrində qeydiyyata alınmış Azərbaycan Respublikası Əmlak Məsələləri Dövlət Komitəsinin Yanında Daşınmaz Əmlakın Dövlət Reyestri Xidməti tərəfindən verilmiş Hüquqların Dövlət Qeydiyyatı Haqqında Daşınmaz Əmlakın Dövlət Reyestrindən reyestr nömrəsi 40*0*3020804-*030* olan, 36220**59* qeydiyyat nömrəli *8.07.2022-ci il tarixli Çıxarışı və *3 may 2022-ci il tarixdə verilmiş 40*0*.3020804-*030* reyestr və ********** qeydiyyat nömrəli çıxarışı etibarsız hesab edilməsi barədə qətnamə qəbul edilməsini xahiş etmişdir. Həmin ərizə Azərbaycan Respublikası Mülki-Prosessual Məcəlləsinin (bundan sonra Azərbaycan Respublikası MPM) 53-cü maddəsinə əsasən məhkəmənin icraatına qəbul edilmişdir. Belə ki, Azərbaycan Respublikası MPM-nin 53-cü maddəsinə əsasən iddiaçı işin məhkəmədə baxılmağa hazırlanması yekunlaşana qədər iddianın əsasını və ya predmetini dəyişməyə, iddia tələbinin həcmini artırmağa və ya azaltmağa haqlıdır. Məhkəmə baxışı zamanı iddianın əsasını və ya predmetini dəyişməyə, iddia tələbinin həcmini artırmağa və ya azaltmağa o halda yol verilir ki, bunun üçün əsaslar məhkəmə baxışı gedişində əmələ gəlmiş olsun və ya iddiaçı bu hərəkətlərin işin məhkəmədə baxılmağa hazırlanması yekunlaşana qədər edilməsinin ondan asılı olmayan səbəblərə görə mümkün olmadığını əsaslandırsın. İddia tələbini onunla əsaslandırılmışdır ki, İddiaçı və Cavabdeh* Əsildər qızı qardaşbacı olmaqla, Balakən rayonunun Mahamalar kəndində yaşamış X7 və mərhum X2* birgə nikahından doğulmuş övladlarıdır. X7 və X24 2* oktyabr *967-ci il tarixdə rəsmi nikah bağlayaraq evlənmişlər. Onlar birgə nikahda olduqları dövrdə X* ərazisində 0.09*5 ha həyətyanı torpaq sahəsi alaraq ev tikmiş və 9*,8 kv.m sahədən ibarət həmin evdə yaşamışlar. X24 *976-cı ildə vəfat etmişdir. Onun vəfatından sonra X20 övladları İlqar və Könüllə birlikdə həmin evdə yaşamışlar. Cavabdeh* *997-ci ildə ailə qurması ilə əlaqədar Balakən şəhərinə köçərək orada qeydiyyata düşmüş və ailəsi ilə birlikdə orada yaşamışdır. X*0 2008-ci ilə kimi oğlu İlqarla birlikdə həmin evdə yaşamışlar. İlqar anasına qarşı övladlıq borcunu layiqincə yerinə yetirmiş, anasını maddi cəhətdən təmin etmiş və saxlamışdir. 2004-cü ildə anası ona bildirmişdir ki, evini və həyətyanı torpaq sahəsini notarial qaydada vəsiyyətnamə yazaraq ona verəcəkdir. Anasının hansı səbəbə görə belə etdiyini soruşmamış və vəsiyyətnamə ilə maraqlanmamışdır. Balakən rayon dövlət notariat kontorunun notariusu Z.Musayev tərəfindən təsdiq edilmiş və reyestrdə 2V-58 nömrəsi ilə qeydə alınmış 03 aprel 2004-cü il tarixli vəsiyyətnaməyə əsasən, X3 rayonunun Mahamalar kəndində olan evini və həyətyanı torpaq sahəsini, habelə, pay torpağını İddiaçı vəsiyyət etmişdir. Həmin vəsiyyətnamədə hazırkı iş üzrə Cavabdeh* Əsildər qızına miras payı ayrılması müəyyən edilməmişdir. İddiaçı 2008-ci ildə yaşadıqları həyətdə müasir tipli ev tikmək fikrinə düşmüş və işləyib pul qazanmaq üçün anası ilə razılaşaraq Rusiyaya getmişdir. Rusiyada qazandığı puldan anasına göndərmiş, mütəmadi olaraq Balakən şəhərinə gəlib-getmişdir. 20*7-ci ildə anasına məxsus həyətyanı torpaq sahəsində özünə 78 kv.m sahəsi olan yeni bir yaşayış evi tikdirmiş və təmir etdirərək ev əşyalarını oraya yığmışdır. Mütəmadi olaraq ailə üzvlərilə gəlib orada bir müddət qaldıqdan sonra Rusiyaya qayıdıb getmişdir. Pandemiya ilə əlaqədar son 3 ildə Azərbaycana qayıda bilməmiş, anası *4 sentyabr 2020-ci ildə vəfat etmiş, lakin pandemiya səbəbindən onun hüzr mərasiminə gələ bilməmişdir. Bacısı Könüllə mütəmadi şəkildə telefon əlaqəsi saxlamış, anasının dəfn xərcləri və gündəlik qayğıları üçün ona maddi yardım etmişdir. Könül anasına məxsus yaşayış evini onun adına özəlləşdirəcəyini bildirərək ona Rusiyadan etibarnamə göndərməsini xahiş etmiş və heç nədən şübhələnmədiyindən ona Rusiyadan notarial qaydada etibarnamə tərtib edib göndərmişdir. Bundan sonra Cavabdeh* mərhum X*0ndan qalmış əmlaka - fərdi yaşayış evinə, qeyri-yaşayış sahəsinə, torpaq sahəsinə və sair əmlaka qanun üzrə vərəsəlik hüququ haqqında şəhadətnamə almaq üçün 22 iyun 2022-ci il tarixdə ərizə ilə notariat ofisinə müraciət etmiş, Balakən regional «ASAN xidmət» mərkəzində notariat ofisinin xüsusi notariusu X** tərəfindən Cavabdeh* imzasının həqiqiliyi təsdiq edilərək şəxsiyyəti müəyyən edilmiş, ərizə reyestrdə qeyd edilərək informasiya sisteminə daxil edilmişdir. Cavabdeh* Balakən regional “Asan xidmət” mərkəzinin notariat ofisinin xüsusi notariusu G.İsmayılovaya ünvanladığı 22 iyun 2022-ci il tarixli ərizəsindən görünür ki, o, ərizəsində DƏDRX tərəfindən *3 may 2022-ci il tarixdə verilmiş 40*0*3020804-*030* reyestr və ********** qeydiyyat nömrəli çıxarış əsasında mərhum X*0nın mülkiyyətində olmuş Balakən şəhəri, Əli Ansuxski küçəsində (əvvəlki Balakən rayonu Mahamalar kəndi) ünvanındakı fərdi yaşayış evinə, qeyri yaşayış sahəsinə, torpağa və sairəyə dair qanun üzrə vərəsəlik şəhadətnaməsi almışdır. DƏDRX tərəfindən *3 may 2022-ci il tarixdə verilmiş 40*0*3020804-*030* reyestr və ********** qeydiyyat nömrəli çıxarış və 40*0*3020804-*030* reyestr və 36220**59* qeydiyyat nömrəli *8 iyul 2022-ci il tarixli çıxarış əsasında Balakən şəhəri, Əli Ansuxski küçəsində (əvvəlki Balakən rayonu Mahamalar kəndi) ümumi sahəsi 78.5 kv.m olan fərdi yaşayış evinin yerləşdiyi 0.09*5 ha həyətyanı torpaq sahəsinin */3 hissəsinin */2 hissəsinə iddiaçı Cavabdeh* miras payı müəyyən edilmiş, X7ndan miras qalmış Balakən şəhəri, Əli Ansuxski küçəsində (əvvəlki Balakən rayonu Mahamalar kəndi) ümumi sahəsi 78.5 kv.m olan fərdi yaşayış evinin yerləşdiyi 0.09*5 ha həyətyanı torpaq sahəsinin */3 hissəsinin digər */2 hissə miras payı açıq saxlanılmış, ümumilikdə Balakən şəhəri, Əli Ansuxski küçəsində (əvvəlki Balakən rayonu Mahamalar kəndi) ümumi sahəsi 78.5 kv.m olan fərdi yaşayış evinin yerləşdiyi həmin 0.09*5 ha həyətyanı torpaq sahəsinin */2 hissəsinə iddiaçı Cavabdeh* payı müəyyən edilmişdir. 2022-ci ilin ortalarında iddiaçının bacısı Könül ona bildirmişdir ki, anasına məxsus həyətyanı torpaq sahəsindən və yeni tikilmiş evdən pay istəyir. O, yaşayış evinin və həyətyanı torpaq sahəsinin anası tərəfindən 2004-cü ildə ona vəsiyyət edildiyini bildirmiş, aralarında münaqişə yaranmış, Könül əl çəkməyəcəyini bildirmiş və mübahisə ilə ayrılmışlar. Qısa müddət sonra o, Rusiyaya getmişdir. 2023-cü ilin əvvəlində Balakən rayonuna qayıdarkən ona məlum olmuşdur ki, Könül onun Balakən rayonunda olmamasından, habelə Balakən rayon notariat ofisinin notariusu il yaxın münasibətlərindən istifadə edərək anasından miras qalmış evi deyil, ona məxsus yeni tikilmiş yaşayış evini 2022-ci ilin may ayında anasından miras qalmış ev kimi özəlləşdirmiş, 22 iyun 2022-ci ildə Balakən rayon notariat ofisinin notariusundan qanun üzrə vərəsəlik şəhadətnaməsi almış, qanun üzrə vərəsə kimi payının müəyyən edilməsi üçün iddia ərizəsi ilə Balakən rayon məhkəməsinə müraciət etmişdir. Balakən rayon notariat ofisinin notariusu miras əmlaka qanun üzrə vərəsəlik şəhadətnaməsi verərkən X*3 03 aprel 2004-cü il tarixdə reyestrdə qeydə alınmış vəsiyyətnaməsinin olmasını araşdırmamış, vəsiyyət edən İsayeva Çikareyin ölməsi ilə əlaqədar vəsiyyətnamənin məzmunu barədə onu və maraqlı şəxs olan bacısı Könülü xəbərdar etməmiş, miras əmlaka yiyələnməsi üçün ona xəbərdarlıq etməmişdir. Balakən Rayon Məhkəməsi Könülün iddia ərizəsinin surətini və məhkəmə baxışı barədə bildirişi vəsiyyətnamə üzrə vərəsə və ya qanuni vərəsə kimi ona göndərməmişdir. Rusiyada yaşaması haqda yerli bələdiyyə orqanında və bacısı Könüldə telefon nömrəsi və ünvanı olsa da, məhkəmə bunu dəqiqləşdirməmiş, onun iştirakını təmin etmədən ** noyabr 2022-ci il tarixli qətnaməsi ilə Balakən şəhəri, Əli Ansuxski küçəsində (əvvəlki Balakən rayonu Mahamalar kəndi) ümumi sahəsi 78.5 kv.m olan fərdi yaşayış evinin yerləşdiyi həmin 0.09*5 ha həyətyanı torpaq sahəsinin */2 hissəsinə iddiaçı Cavabdeh* payını müəyyən etmişdir. Məhkəmənin qətnaməsi rəsmi şəkildə yalnız xx.xx.2023-cü ildə ona verilmişdir. Bundan sonra o, 28 yanvar 2023-cü il tarixdə notariusa gedərək X*0 tərəfindən imzalanmış və notariat kontorunda reyestrdə qeydiyyata alınmış 03 aprel 2004cü il tarixli vəsiyyətnamənin surətini əldə etmiş və Cavabdeh* Əsildər qızına qanunsuz şəkildə vərəsəlik şəhadətnaməsi vermiş Balakən regional Asan xidmət mərkəzinin notariat ofisinin xüsusi notariusu G.İsmayılovaya bu barədə məlumat vermişdir. Sonuncu isə vəsiyyətnamə haqda məlumatlı olmadığını, iddiaçı Cavabdeh* vəsiyyətnamə haqda ona məlumat vermədiyini bildirmiş və məhkəmə qərarından şikayət verməsini məsləhət görmüşdür. O, həmin qətnamədən apellyasiya şikayəti vermişdir. Beləliklə də, ona məlum olmuşdur ki, bacısı Cavabdeh* Əsildər qızı anası tərəfindən həyətyanı torpaq sahəsinin və yaşayış evinin ona vəsiyyət edilməsi haqda 03 aprel 2004-cü il tarixli vəsiyyətnamə yazılmasını bilsə də, mərhumun son iradəsinin həyata keçməsinin qarşısını almış, vəsiyyət edilmiş mirasdan özünə pay qoparmaq məqsədilə vəsiyyətnamə barədə ünvan 3 ünvanı və telefon nömrəsi barədə məhkəməni məlumatlandırmayaraq onun məhkəməyə çağırılmasını əngəlləmiş, anasına məxsus olan evə deyil, qardaşı tərəfindən tikilmiş evə mülkiyyət hüququ haqda çıxarış alaraq onu anasından qalma ev kimi təqdim etmiş və onda payı olması barədə məhkəməyə uydurma məzmunlu iddia ərizəsi verərək məhkəmə qərarı verilməsinə nail olmuşdur. İddiaçı Cavabdeh* payının müəyyən edilməsi barədə iddia qaldırarkən və iddiasını əsaslandırarkən özünə miras əmlakdan pay müəyyən edilməsinə nail olmaq üçün əxlaqa zidd hərəkətlərə yol vermiş, iddia ərizəsinə uydurma məlumatlar daxil etmiş, Balakən şəhəri Ə.Ansuxski küçəsində mərhum anasının, habelə, onun övladları olan iddiaçı və cavabdehin ümumi birgə mülkiyyətlərindəki 0,09*5 ha torpaq sahəsində mərhuma məxsus ümumi sahəsi 78.5 kv.m olan fərdi yaşayış evi yerləşməsini, mərhumun ölümündən sonra mərhumdan qalmış miras əmlakı qanun üzrə vərəsə olaraq qəbul etməsini, nəticədə fərdi yaşayış evinin */2 hissədə onun adına mülkiyyət hüququ əsasında dövlət qeydiyyatına alınmasını, mərhumun ölümündən sonra mərhumun yas mərasimlərini yola verməsini, miras əmlakda yaşamasını, daha sonra cavabdehlə aralarında olan münasibətlərin miras əmlaka görə pisləşməsini qeyd etmişdir. Balakən rayon məhkəməsinin **.**.2022-ci il tarixli e-2(0*9)-820/2022 saylı qətnaməsinə əsasən iddiaçı Cavabdeh* cavabdeh İddiaçı qarşı miras payı müəyyən edilməsi haqda iddiası təmin edilərək X7ndan miras qalmış Balakən şəhəri, Əli Ansuxski küçəsində (əvvəlki Balakən rayonu Mahamalar kəndi) ümumi sahəsi 78.5 kv.m olan fərdi yaşayış evinin yerləşdiyi 0.09*5 ha həyətyanı torpaq sahəsinin */3 hissəsinin */2 hissəsinə iddiaçı Cavabdeh* miras payı müəyyən edilmiş, X7ndan miras qalmış Balakən şəhəri, Əli Ansuxski küçəsində (əvvəlki Balakən rayonu Mahamalar kəndi) ümumi sahəsi 78.5 kv.m olan fərdi yaşayış evinin yerləşdiyi 0.09*5 ha həyətyanı torpaq sahəsinin */3 hissəsinin digər */2 hissə miras payı açıq saxlanılmış, ümumilikdə Balakən şəhəri, Əli Ansuxski küçəsində (əvvəlki Balakən rayonu Mahamalar kəndi) ümumi sahəsi 78.5 kv.m olan fərdi yaşayış evinin yerləşdiyi həmin 0.09*5 ha həyətyanı torpaq sahəsinin */2 hissəsinə iddiaçı Cavabdeh* payı müəyyən edilmişdir. X2 Balakən rayonunun Mahamalar kəndində olan 0.09*5 hektarlıq həyətyanı torpaq sahəsində faktiki olaraq 2 yaşayış evi mövcud olmuşdur. Onlardan *-i *967-ci ildə qırmızı kərpicdən və çay daşından tikilməklə X*5 məxsus 9*,8 kv.m sahəyə malik köhnə yaşayış evi, digəri isə cavabdeh İddiaçı tərəfindən 20*7-ci ildə tikilmiş və təmir edilmiş 78 kv.m sahəyə malik yeni yaşayış evidir. İddiaçı Cavabdeh* Əsildər qızı qanun üzrə vərəsə kimi anasından qalma evə deyil, məhz cavabdeh İddiaçı tərəfindən 20*7-ci ildə tikilmiş və təmir edilmiş 78 kv.m sahəyə malik yeni yaşayış evinin mülkiyyət hüququna dair çıxarış əldə etmiş və həmin evdən özünə pay müəyyən edilməsinə nail olmuşdur. O, bu məqsədlə anasından qalmış evə çıxarış əldə etməsini bildirərək qardaşını aldatmış, sonuncunun ona inanmasından istifadə edərək aldadıb Rusiyadan ona etibarnamə göndərməsinə nail olmuş, qardaşı tərəfindən yeni tikilmiş evə mülkiyyət hüququna dair çıxarış əldə edəcəyi haqda qardaşı İddiaçı məlumat verməmiş, qanun üzrə vərəsəlik şəhadətnaməsi alması barədə ona məlumat verməmiş, anasının miras əmlak üzrə 2004-cü ildən vəsiyyətnaməsi olmasını bildiyi halda, bu barədə notariusa və məhkəməyə məlumat verməmiş, miras əmlak barədə özünə sərf etməyən məlumatları qəsdən gizlətmiş, mərhum anasının son iradəsinin həyata keçirilməsinə qəsdən maneə törətmiş, özünün qanun üzrə vərəsəliyə çağırılmasına və miras payının artırılmasına yönəlmiş hərəkətlər etmiş, özünə pay müəyyən edilməsi haqda məhkəmə baxışı keçiriləcəyi barədə qardaşına məlumat verməmiş və bununla da, ləyaqətsiz vərəsə kimi davranmışdır. Azərbaycan Respublikası Ədliyyə Nazirliyinin Dövlət Notariat arxivi tərəfindən verilmiş 24.07.23-cü il tarixli *357 №-li arayışa əsasən X20 tərəfindən həyətyanı torpaq sahəsinin və yaşayış evinin oğluna vəsiyyət edilməsi haqda 03 aprel 2004-cü il tarixli 2V58 reyestr nömrəli vəsiyyətnamənin ləğv edilməsinə dair qeydiyyat müəyyən edilməmişdir. Beləliklə də, miras əmlakın vəsiyyət edilməsinə dair vəsiyyətnamə qüvvədə olduğu halda, dövlət notariusu mirasın qorunmasını təmin etməmiş, mirasın açıldığı yerdə olmayan vərəsənin axtarılmasını təmin edən tədbirlər görməmiş, vərəsələri müəyyən edərək vəsiyyətnamənin məzmunu haqda onlara məlumat verməmiş, qanunsuz şəkildə qanun üzrə vərəsəlik şəhadətnaməsi verərək miras əmlakda payı olmayan vərəsənin əsassız varlanmasına şərait yaratmışdır. Məhkəmə iclasında iddiaçının nümayəndəsi-vəkili Vəkil2 iddianı müdafiə edərək iddia ərizəsinin məzmununa uyğun izahat vermiş və iddianın təmin edilməsini xahiş etmişdir. Məhkəmə iclasında Cavabdeh* nümayəndəsi-vəkili Nümayəndə2 iddia tələbinə etiraz edərək bildirdi ki, İddiaçı hazırki iddianı irəli sürməmişdən əvvəl *2 aprel 2023-cü il tarixdə Cavabdeh* qarşı iddia ərizəsi ilə Balakən Rayon Məhkəməsinə müraciət edərək cavabdehin ləyaqətsiz vərəsə sayılması, vərəsəlik üzrə aldıqlarının hamısını bəhərlər və gəlirlər ilə birlikdə qaytarılması, torpaq və yaşayış sahəsi üzərində mülkiyyət hüquqları əldə etməsi barədə çıxarışların etibarsız hesab edilməsi barədə qətnamə qəbul edilməsini xahiş etmiş, məhkəmənin *0 iyul 2023-cü il tarixli qərardadına əsasən, iddia baxılmamış saxlanılmışdır. Həmin zaman təqdim etdiyi iddia ərizəsində İddiaçı etiraf etmişdir ki, o X*0nın vəfat etdiyi *4 sentyabr 2020-ci il tarixdən sonra 3 il ərzində Azərbaycan Respublikası ərazisinə qayıtmamış, mərhumun yas mərasimində iştirak etməmişdir. İddiaçı mərhumdan qalmış miras əmlakı nə faktiki, nə də rəsmi olaraq qəbul etmişdir. Göründüyü kimi, iddiaçının hazırki iddianı irəli sürmək üçün subyektiv hüququ yoxdur. Cavabdeh X7 xəstə olduğu zaman ona qulluq etmiş, sonuncunun ölümündən sonra dəfn mərasimini yola salmış, miras əmlaka yiyələnərək qanunla müəyyən olunmuş müddət ərzində mirasın qəbuluna dair notariat ofisinə ərizə təqdim etmişdir. Bundan başqa, iddia tələbinin hüquqi əsası kimi elektron kabinet vasitəsi ilə məhkəməyə təqdim edilmiş 03 aprel 2004-cü il tarixli vəsiyyətnamədən göründüyü kimi, vəsiyyətnamə vəsiyyət edən tərəfindən deyil, notarius tərəfindən tərtib edilmiş, həmin vaxtı iki şahidin iştirakı təmin edilməmiş, şahidlər vəsiyyətnamədə yazılanların həqiqətə uyğunluğunu təsdiq etməmişlər. Halbuki, Mülki Məcəllənin **80.*-ci maddəsinin tələbinə görə, vəsiyyətnaməni vəsiyyət edənin sözlərindən notariusun iki şahidin yanında yazmasına yol verilir. Vəsiyyətnamənin yazılması zamanı hamılıqla qəbul olunmuş texniki vasitələr tətbiq edilə bilər. **80.2-ci maddəsinin tələbinə görə, vəsiyyət edənin sözlərindən notariusun yazdığı vəsiyyətnaməni vəsiyyət edən oxumalı və notariusun, şahidlərin yanında imzalamalıdır. Azərbaycan Respublikası Ali Məhkəməsinin Mülki və Kommersiya kollegiyalarının “Əqdə əsaslanan iddialara baxıldığı halda, ayrıca icraatda həmin əqdin etibarlılığının mübahisələndirilməsinin mümkünlüyünə dair qanunvericiliyin tətbiqi məsələləri üzrə” *4 iyun 2022- ci il tarixli , 02/2022 nömrəli qərardadında göstərilmişdir ki, məlum olduğu kimi məhkəmələrdə əqdə əsaslanan müxtəlif növ iddialara baxılır. Bu xarakterli mübahisələrin ortaq cəhəti irəli sürülən tələblərin və ya etirazların əsasını hər hansı əqdin təşkil etməsidir. Ona görə də, belə mübahisələr üzrə işin düzgün həlli üçün tərəflərin istinad etdikləri əqdin mövcud olub-olmaması, əqd bağlandığı halda isə onun etibarlı olubolmaması mütləq qaydada müəyyən edilməlidir. Bunun üçün mülki prosesdə tətbiq edilən dispozitivlik, çəkişmə, hüquqi həqiqət kimi prinsip və şərtlər də nəzərə alınmaqla məhkəmənin həmin xüsusatlar üzrə araşdırma aparması zəruridir. Azərbaycan Respublikası Konstitusiya Məhkəməsi Plenumunun Mülki Məcəllənin 337, 339.6, 346.* və 354-cü maddələrinin əlaqəli şəkildə şərh edilməsinə dair 2 aprel 202*-ci il tarixli Qərarında (bundan sonra Konstitusiya Məhkəməsi Plenumunun qərarı) nümayiş etdirdiyi hüquqi mövqeyə əsasən, istənilən iddia tələbi ilə əlaqədar məhkəmə icraatının ən əsas vəzifəsi həmin tələbin hüquqi əsasının olub-olmadığının müəyyən olunmasıdır. Məhkəmələr bunu tərəflərin həmin tələblə bağlı hansı hüquqi əsaslandırmanı irəli sürmələrindən asılı olmayaraq müstəqil surətdə müəyyən etməlidir. Müəyyən bir əqd əsasında yarandığı hesab edilən hüquqla bağlı iddia tələbində məhkəmə icraatının ilk vəzifəsi həmin əqdin etibarlı olub-olmadığını təsbit etməkdir. İddia tələbinin əsaslandığı əqdin etibarsız olması, birbaşa həmin əqd üzrə hüquqi nəticənin əmələ gəlmədiyini, yəni müqavilə üzrə iddia olunan subyektiv hüququn yaranmadığını göstərir. Ona görə də, hər hansı bir əqdə əsaslanaraq verilən iddianın düzgün hüquqi həlli üçün, ilk növbədə, istinad olunan həmin əqdin etibarlı olub-olmaması müəyyən edilməlidir. Etibarsız əqdə əsaslanaraq qaldırılan iddia tələblərində iddiaçının tələbinin əqd üzrə hüquqi əsası mövcud olmur. Çünki əqdin etibarsız olması həmin əqdin nəzərdə tutulan hüquqi nəticəni yaratmaması, yəni əqd üzrə mülki hüquq və öhdəliklərin əmələ gəlməməsi deməkdir. Əqdin etibarsızlığı əqdin bağlanması ilə əlaqədar yol verilən hüquqa zidd halların nəticəsi olmaqla, bağlandığı andan etibarən öz təsir və nəticələrini göstərir. Göründüyü kimi, iddiaçı tələbinin hüquqi əsası kimi çıxış edən vəsiyyətnamə qanunvericiliyin tələblərinə uyğun tərtib edilmədiyindən etibarsızdır və həmin vəsiyyətnamənin etibarsızlığı iddia tələbinin rədd olunması üçün əsasdır. Bundan başqa, iddiaçı mübahisə predmeti olan qanun üzrə vərəsəlik hüququ haqqında şəhadətnamə barədə xx.xx.2023-cü il tarixdə məlumatlı olmuş, həmin şəhadətnamənin mübahisələndirilməsi üçün nəzərdə tutulmuş müddət onun tərəfindən ötürülmüşdür. Göstərilənlərə əsasən, iddia tələbinin rədd edilməsini məhkəmədən xahiş etmişdir. Cavabdeh Balakən regional “ASAN Xidmət” mərkəzində notariat ofisinin xüsusi notariusu X** məhkəmə iclasının vaxtı və yeri haqqında lazımi qaydada xəbərdar edilməsinə baxmayaraq məhkəmə iclasına gəlməmiş, işə iştirakı olmadan baxılmasını xahiş etməmişdir. Məhkəmə Azərbaycan Respublikası Mülki Prosessual Məcəlləsinin (bundan sonra Azərbaycan Respublikası MPM) *85.5-ci maddəsinə əsasən hazırki işə cavabdeh Balakən regional “ASAN Xidmət” mərkəzində notariat ofisinin xüsusi notariusu X6 iştirakı olmadan baxılmasını mümkün hesab etmişdir. Belə ki, Azərbaycan Respublikası MPM-nin *85.5-ci maddəsinə əsasən məhkəmə iclasının vaxtı və yeri haqqında lazımi qaydada xəbərdar edilmiş cavabdehin gəlməməsinin səbəbləri haqqında məlumat olmadıqda və ya məhkəmə gəlməməyin səbəblərini üzrsüz hesab etdikdə, yaxud məhkəmə cavabdehin icraatı qəsdən yubandırdığını aşkar etdikdə, işə baxmağa haqlıdır. İşdə olan və məhkəmə iclasında tədqiq olunmuş Balakən rayonu dövlət notariat kontorunun dövlət notariusu tərəfindən təsdiq edilmiş xx.xx.2004-cü il tarixli vəsiyyətnamədən görünür ki, X3 rayonu Mahamalar kəndində yerləşən evini və torpaq sahəsini İddiaçı Əsildar oğluna vəsiyyət etmişdir. İşdə olan və məhkəmə iclasında tədqiq olunmuş Azərbaycan Respublikası Əmlak Məsələləri Dövlət Komitəsinin Yanında Daşınmaz Əmlakın Dövlət Reyestri Xidməti tərəfindən verilmiş Hüquqların Dövlət Qeydiyyatı Haqqında Daşınmaz Əmlakın Dövlət Reyestrindən reyestr nömrəsi 40*0*3020804-*030* olan, 36220**59* qeydiyyat nömrəli *8.07.2022-ci il tarixli Çıxarışdan görünür ki, Balakən şəhəri, Ə.Ansuxski küçəsi (əvvəlki ünvanı Mahamalar kəndi) fərdi yaşayış evi və 0.09*5 ha yaşayış məntəqələrinin torpaqları *9 №li reyestr kitabının 7* №li vərəqində *8.07.2022-ci il tarixdə fərdi yaşayış evinin */2 hissəsi və torpaq sahəsi ümumi birgə X*3, fərdi yaşayış evinin */2 hissəsi və torpaq sahəsi ümumi birgə Cavabdeh* və torpaq sahəsi ümumi birgə İddiaçı adına mülkiyyət hüququ üzrə daşınmaz əmlakın dövlət reyestrində qeydiyyata alınmışdır. İşdə olan və məhkəmə iclasında tədqiq olunmuş Azərbaycan Respublikası Əmlak Məsələləri Dövlət Komitəsinin Yanında Daşınmaz Əmlakın Dövlət Reyestri Xidməti *8 saylı Zaqatala Ərazi idarəsi reyestr nömrəsi 40*0*3020804-*030* olan, 3722 inventar qeydiyyat nömrəli *5.07.2022-ci il tarixli Texniki Pasportdan görünür ki, Balakən şəhəri, Ə.Ansuxski küçəsi (əvvəlki ünvanı Mahamalar kəndi) fərdi yaşayış evinin */2 hissəsi və torpaq sahəsi ümumi birgə X*3, fərdi yaşayış evinin */2 hissəsi və torpaq sahəsi ümumi birgə Cavabdeh* və torpaq sahəsi ümumi birgə İddiaçı adına mülkiyyət hüququ üzrə daşınmaz əmlakın dövlət reyestrində qeydiyyata alınmışdır. İşdə olan və məhkəmə iclasında tədqiq olunmuş Balakən rayon Mahamalar kənd soveti tərəfindən 07 aprel *97*-ci il tarixdə verilmiş AZ seriyalı 06672* nömrəli doğum haqqında şəhadətnamədən görünür ki, X22 xx.xx.*970-ci il tarixdə anadan olmuş, atası X25, X*0 yazılmışdır. İşdə olan və məhkəmə iclasında tədqiq olunmuş Balakən rayon VVAQ tərəfindən *2 iyun *997-ci il tarixdə verilmiş Vİ-JQ seriyalı 342487 nömrəli nikahın bağlanması haqqında şəhadətnamədən görünür ki, X*6 ilə X22 arasında nikah Balakən rayon VVAQ şöbəsində *2 iyun *997-cu il tarixdə 35 nömrə ilə nikah qeyd edilmiş, nikah bağlandıqdan sonra arvada Mamedova soyadı verilmişdir. İşdə olan və məhkəmə iclasında tədqiq olunmuş Balakən rayonu Qeydiyyat Şöbəsinin 26 iyul 2022-cı il tarixli AZ-İİ 252262 nömrəli ölüm haqqında şəhadətnaməsindən görünür ki, X20 *4.09.2020-ci ildə ölmüş və bu barədə ölüm haqqında akt qeydləri kitabında 2020-ci ilin 09 ayının 22 günündə 282 № ilə qeyd edilmişdir. İşdə olan və məhkəmə iclasında tədqiq olunmuş Balakən şəhər İnzibati Ərazi Dairəsi üzrə Nümayəndəliyinin *3 oktyabr 2022-ci il tarixli *872 saylı arayışında göstərilir ki, həqiqətən X2 vəfat etdiyi *4.09.2020-ci il tarixdə Balakən şəhəri, Ə.Ansuxski küçəsi 50-də daimi qeydiyyatda olmuşdur. Mərhumun aşağıda qeyd edilən vərəsələri olmuşdur:yoldaşı- X25 (*5.04.*976-cı ildə vəfat edib),oğlu-İddiaçı və qızı Cavabdeh*. İşdə olan və məhkəmə iclasında tədqiq olunmuş **********076 saylı ərizədən görünür ki, Cavabdeh* mərhum X*0ndan qalmış əmlaka- fərdi yaşayış evinə, qeyri-yaşayış sahəsinə, torpaq sahəsinə və sair əmlaka qanun üzrə vərəsəlik hüququ haqqında şəhadətnamə almaq üçün ərizə ilə notariat ofisinə müraciət etmiş, 22 iyun 2022-ci il tarixdə Balakən regional «ASAN xidmət» mərkəzində notariat ofisinin xüsusi notariusu X** tərəfindən Cavabdeh* imzasının həqiqiliyi təsdiq edilərək, şəxsiyyəti müəyyən edilmiş, ərizə reyestrdə qeyd edilərək informasiya sisteminə daxil edilmişdir. İşdə olan və məhkəmə iclasında tədqiq olunmuş Balakən regional «ASAN xidmət» mərkəzində notariat ofisinin xüsusi notariusu tərəfindən verilmiş 22 iyun 2022-ci il tarixli qanun üzrə vərəsəlik hüququ haqqında şəhadətnamədən görünür ki, *4.09.2020-ci il tarixdə vəfat etmiş X*3 vərəsəsi: ünvan 4 ünvanında qeydiyyatda olan qızı Cavabdeh*dır (AA*******, xx.xx.2020 - Asan-Balakən, FİN:xxxxxxx, d/t:xx.xx.*970) və o miras əmlakdan */2 hissədə irs almalıdır. Şəhadətnamə verilən miras əmlak-ƏMDK-nin yanında DƏDRXnin *8 Saylı Zaqatala Ərazi idarəsi tərəfindən *3.05.2022 tarixdəX*5 verilmiş 40*0*3020804-*030* reyestr nömrəli, ********** qeydiyyat nömrəli dövlət reyestrindən çıxarışa əsasən ünvan 5 ünvanında yerləşən ümumi sahəsi 78.50 kv/m olan fərdi yaşayış evindən ibarətdir. Real vaxt rejimində daşınmaz əmlakın dövlət reyestrindən əldə edilmiş xx.xx.2022 tarixli qeydiyyat nömrəsi 222206*525GX3440* olan arayışa əsasən vərəsəlik hüququ haqqında şəhadətnamə verilənədək ünvan 5 ünvanında yerləşən fərdi yaşayış evi ipoteka ilə yüklü edilməmiş, həbs altında deyil və özgəninkiləşdirilməsinə qadağan qoyulmamışdır. Miras əmlakın */2 hissəsinə vərəsəlik hüququ haqqına şəhadətnamə verilmədən açıq saxlanılır. İşdə olan və məhkəmə iclasında tədqiq olunmuş Balakən Rayon Məhkəməsinin **.**.2022-ci il tarixli, e-2(0*9)-820/2022 saylı qətnaməsindən görünür ki, X7ndan miras qalmış Balakən şəhəri, Əli Ansuxski küçəsində (əvvəlki Balakən rayonu Mahamalar kəndi) ümumi sahəsi 78.5 kv.m olan fərdi yaşayış evinin yerləşdiyi 0.09*5 ha həyətyanı torpaq sahəsinin */3 hissəsinin ½ hissəsinə iddiaçı Cavabdeh* miras payı müəyyən edilmiş, X7ndan miras qalmış Balakən şəhəri, Əli Ansuxski küçəsində (əvvəlki Balakən rayonu Mahamalar kəndi) ümumi sahəsi 78.5 kv.m olan fərdi yaşayış evinin yerləşdiyi 0.09*5 ha həyətyanı torpaq sahəsinin */3 hissəsinin digər */2 hissə miras payı açıq saxlanılmış, ümumilikdə Balakən şəhəri, Əli Ansuxski küçəsində (əvvəlki Balakən rayonu Mahamalar kəndi) ümumi sahəsi 78.5 kv.m olan fərdi yaşayış evinin yerləşdiyi həmin 0.09*5 ha həyətyanı torpaq sahəsinin */2 hissəsinə iddiaçı Cavabdeh* payı müəyyən edilmişdir. İşdə olan və məhkəmə iclasında tədqiq olunmuş Balakən şəhər İnzibati Ərazi dairəsinin xx.xx.2023-cü il tarixli 048 nömrəli məktubundan görünür ki, Balakən Rayon Məhkəməsinin **.**.2022-ci il tarixli, e-2(0*9)-820/2022 saylı qətnaməsi xx.xx.2023-cü il tarixdə İddiaçı Əsildar oğluna təhvil verilmişdir. İşdə olan və məhkəmə iclasında tədqiq olunmuş Balakən regional “ASAN Xidmət” mərkəzində notariat ofisinin xx.xx.2023-cü il tarixli, *357 nömrəli məktubundan görünür ki, Balakən rayon dövlət notariat kontoru tərəfindən xx.xx.2004-cü il tarixdə 2V-58 nömrəsi ilə təsdiq edilmiş vəsiyyətnamənin ləğv edilməsi barədə məlumat aşkar edilməmişdir. Balakən Rayon Məhkəməsinin *0.07.2023-cü il tarixli, e-2(0*9)-525/2023 saylı qərardadı ilə İddiaçı Cavabdeh* qarşı miras qoyan X2 son iradəsini həyata keçirməsinə qəsdən maneə törətmiş və bununla da özünün vərəsəliyə çağırılmasına və ya miras paylarının artırılmasına kömək göstərmiş, habelə, vəsiyyət edənin 03 aprel 2004-cü il tarixdə qeydə alınmış vəsiyyətnaməsində ifadə edilmiş son iradəsinə qarşı qəsdən əxlaqsız hərəkət törətmiş X*4 ləyaqətsiz vərəsə sayılması, X*4 üzərinə ləyaqətsiz vərəsə kimi vərəsəlik üzrə aldıqlarının hamısını bəhərlər və gəlirlər ilə birlikdə qaytarması vəzifəsini qoyulması, Balakən şəhəri, Ə.Ansuxski küçəsi (əvvəlki ünvanı Mahamalar kəndi) fərdi yaşayış evi və 0.09*5 ha yaşayış məntəqələrinin torpaqları *9 №li reyestr kitabının 7* №li vərəqində *8.07.2022-ci il tarixdə fərdi yaşayış evinin */2 hissəsi və torpaq sahəsi ümumi birgə X*3, fərdi yaşayış evinin */2 hissəsi və torpaq sahəsi ümumi birgə Cavabdeh* və torpaq sahəsi ümumi birgə İddiaçı adına mülkiyyət hüququ üzrə daşınmaz əmlakın dövlət reyestrində qeydiyyata alınmış Azərbaycan Respublikası Əmlak Məsələləri Dövlət Komitəsinin yanında Daşınmaz Əmlakın Dövlət Reyestri Xidməti tərəfindən verilmiş Hüquqların Dövlət Qeydiyyatı Haqqında Daşınmaz Əmlakın Dövlət Reyestrindən reyestr nömrəsi 40*0*3020804-*030* olan, 36220**59* qeydiyyat nömrəli *8.07.2022-ci il tarixli Çıxarışı və *3 may 2022-ci il tarixdə verilmiş 40*0*3020804-*030* reyestr və ********** qeydiyyat nömrəli çıxarışın etibarsız hesab edilməsi tələbinə dair iddia ərizəsi baxılmamış saxlanılmışdır. Məhkəmə iddiaçının və cavabdehin nümayəndə-vəkillərinin izahatlarını dinləyib, işdə olan sübutları bilavasitə tədqiq edərək hesab edir ki, iddia qismən təmin edilməlidir. Konstitusiyanın *3-cü maddəsinin İ hissəsinə və 29-cu maddəsinin İ və İİ hissələrinə əsasən, Azərbaycan Respublikasında mülkiyyət toxunulmazdır və dövlət tərəfindən müdafiə olunur. Hər kəsin mülkiyyət hüququ vardır. Mülkiyyətin heç bir növünə üstünlük verilmir. Mülkiyyət hüququ, o cümlədən xüsusi mülkiyyət hüququ qanunla qorunur. Mülkiyyət hüququ hamılıqla qəbul olunmuş hüquq olmaqla, insan hüquq və azadlıqlarına dair beynəlxalq-hüquqi aktlarda (İnsan hüquqları haqqında Ümumi Bəyannamənin *7-ci maddəsi, Mülki və siyasi hüquqlar haqqında Beynəlxalq Paktın *4-cü maddəsi və s.) da əsas və ayrılmaz hüquqlardan biri kimi önəmli yer tutur. İnsan Hüquqları üzrə Avropa Məhkəməsi “Marks Belçikaya qarşı” iş üzrə *3 iyun *979-cu il tarixli Qərarında mülkiyyət hüququ ilə bağlı qeyd etmişdir ki, öz əmlakına sərəncam vermək mülkiyyət hüququnun əsasını təşkil edən aspektidir və əmlakdan maneəsiz istifadə hüququ mahiyyət etibarilə mülkiyyət hüququna təminat verir. Konstitusiya Məhkəməsi Plenumunun formalaşdırdığı hüquqi mövqeyə görə, mülkiyyət hüququ Azərbaycan Respublikasında nəinki mülkiyyətçinin hüquqi təsbit olunmuş geniş səlahiyyətləridir (ona məxsus olan əmlaka faktiki sahib olmaq, öz tələbatlarının təmin olunması üçün təyinatından asılı olaraq bu əmlakdan istədiyi kimi istifadə etmək, əmlakın hüquqi müqəddəratını öz iradəsinə görə müəyyən etmək), həm də qüvvədə olan qanunvericiliyin çərçivəsində digər şəxslərin hüquq və qanunla qorunan maraqlarını pozmadan mülkiyyətçinin dövlət tərəfindən təminat altına alınmış həmin əmlak üzərində üstünlüyünə üçüncü şəxslərin müdaxiləsini aradan götürmək, bu zaman öz mülahizəsinə görə və maraqlarına uyğun hərəkət etmək səlahiyyətidir (R.Ağalarovun şikayəti üzrə 2007-ci il 26 sentyabr tarixli Qərar). Konstitusiyanın *3 və 29-cu maddələrindən irəli gələn və onu inkişaf etdirən Mülki Məcəllənin müvafiq maddələrində də mülki hüquq münasibətləri sahəsində mülkiyyət hüququnun yaranmasına, tanınmasına və müdafiə olunmasına yönəlmiş hüquqi mexanizmlər müəyyənləşdirilmişdir. Mülki Məcəllənin *40-cı, eləcə də “Daşınmaz əmlakın dövlət reyestri haqqında” Azərbaycan Respublikası Qanununun *6.6-cı maddəsində dövlət reyestrinin açıqlığı prinsipindən irəli gələrək daşınmaz əmlakın dövlət reyestrinin məzmununun həqiqiliyi və tamamlığı prezumpsiyası əks olunmuşdur. Belə ki, Mülki Məcəllənin *40-cı maddəsinə görə, reyestrin məzmununun qeyri-dəqiqliyi sübuta yetirilməyincə, həmin məzmunun həqiqiliyi və tamamlığı prezumpsiyası qüvvədədir. Əqd əsasında özgəninkiləşdirənin adına qeydiyyata alınmış hər hansı bir hüququ əldə edən şəxsin xeyrinə reyestrdəki qeyd, bu qeydə dair etirazın reyestrə daxil edildiyi və ya əldə edən şəxsin qeydin qeyri-dəqiq olmasını bildiyi hallar istisna olmaqla, həqiqi hesab edilir. Məhkəmə işdə iştirak edən şəxslərin izahatını dinləyib, işdə olan sənədlərə hüquqi qiymət verərək, hesab edir ki, iddia qismən təmin edilməlidir. Belə ki, məhkəmə iclasında müəyyən edildi ki, Hüquqların Dövlət Qeydiyyatı Haqqında Daşınmaz Əmlakın Dövlət Reyestrindən reyestr nömrəsi 40*0*3020804-*030* olan, ********** qeydiyyat nömrəli *3.05.2022-ci il tarixli çıxarışdan əsasən Balakən şəhəri, Ə.Ansuxski küçəsi (əvvəlki ünvanı Mahamalar kəndi) fərdi yaşayış evi tam X*3, adına, 0.09*5 ha yaşayış məntəqələrinin torpaqları isə ümumi birgə X*3, Cavabdeh* və İddiaçı adına mülkiyyət hüququ üzrə daşınmaz əmlakın dövlət reyestrində qeydiyyata alınmışdır. Balakən rayonu dövlət notariat kontorunun dövlət notariusu tərəfindən təsdiq edilmiş xx.xx.2004-cü il tarixli vəsiyyətnaməyə əsasən X3 rayonu Mahamalar kəndində yerləşən evini və torpaq sahəsini İddiaçı Əsildar oğluna vəsiyyət etmişdir. X20 *4.09.2020-ci ildə ölmüşdür. Onun ölümündən sonra onun iki nəfər vərəsəsi- İddiaçı və Cavabdeh* qalmışdır. Azərbaycan Respublikası Əmlak Məsələləri Dövlət Komitəsinin Yanında Daşınmaz Əmlakın Dövlət Reyestri Xidməti tərəfindən verilmiş Hüquqların Dövlət Qeydiyyatı Haqqında Daşınmaz Əmlakın Dövlət Reyestrindən reyestr nömrəsi 40*0*3020804-*030* olan, 36220**59* qeydiyyat nömrəli *8.07.2022-ci il tarixli Çıxarışa əsasən, Balakən şəhəri, Ə.Ansuxski küçəsi (əvvəlki ünvanı Mahamalar kəndi) fərdi yaşayış evi və 0.09*5 ha yaşayış məntəqələrinin torpaqları *9 №li reyestr kitabının 7* №li vərəqində *8.07.2022-ci il tarixdə fərdi yaşayış evinin */2 hissəsi və torpaq sahəsi ümumi birgə X*3, fərdi yaşayış evinin */2 hissəsi və torpaq sahəsi ümumi birgə Cavabdeh* və torpaq sahəsi ümumi birgə İddiaçı adına mülkiyyət hüququ üzrə daşınmaz əmlakın dövlət reyestrində qeydiyyata alınmışdır. Balakən Rayon Məhkəməsinin **.**.2022-ci il tarixli, e- 2(0*9)-820/2022 saylı qətnaməsinə əsasən X7ndan miras qalmış Balakən şəhəri, Əli Ansuxski küçəsində (əvvəlki Balakən rayonu Mahamalar kəndi) ümumi sahəsi 78.5 kv.m olan fərdi yaşayış evinin yerləşdiyi 0.09*5 ha həyətyanı torpaq sahəsinin */3 hissəsinin */2 hissəsinə iddiaçı Cavabdeh* miras payı müəyyən edilmiş, X7ndan miras qalmış Balakən şəhəri, Əli Ansuxski küçəsində (əvvəlki Balakən rayonu Mahamalar kəndi) ümumi sahəsi 78.5 kv.m olan fərdi yaşayış evinin yerləşdiyi 0.09*5 ha həyətyanı torpaq sahəsinin */3 hissəsinin digər */2 hissə miras payı açıq saxlanılmışdır. Balakən Rayon Məhkəməsinin **.**.2022-ci il tarixli, e-2(0*9)-820/2022 saylı qətnaməsi xx.xx.2023-cü il tarixdə İddiaçı Əsildar oğluna təqdim edilmiş, İddiaçı Əsildar oğlu qətnamədən apellyasiya şikayəti verilmiş və iş hazırda apellyasiya məhkəməsinin icraatındadır. Balakən Rayon Məhkəməsinin *0.07.2023-cü il tarixli, e-2(0*9)-525/2023 saylı qərardadı ilə İddiaçı Cavabdeh* qarşı şəxsin ləyaqətsiz vərəsə sayılması, vərəsəlik üzrə aldıqlarının hamısını bəhərlər və gəlirlər ilə birlikdə qaytarılması, torpaq və yaşayış sahəsi üzərində mülkiyyət hüquqları əldə etməsi barədə çıxarışların etibarsız hesab edilməsi tələbinə dair iddia ərizəsi baxılmamış saxlanmışdır. Balakən regional «ASAN xidmət» mərkəzində notariat ofisinin xüsusi notariusu tərəfindən verilmiş 22 iyun 2022-ci il tarixli qanun üzrə vərəsəlik hüququ haqqında şəhadətnaməyə əsasən *4.09.2020-ci il tarixdə vəfat etmiş X*3 vərəsəsi: ünvan 4 ünvanında qeydiyyatda olan qızı Cavabdeh* miras əmlakdan */2 hissədə irs verilmiş, Şəhadətnamə verilən miras əmlak-ƏMDK-nin yanında DƏDRX-nin *8 Saylı Zaqatala Ərazi idarəsi tərəfindən *3.05.2022 tarixdə X*5 verilmiş 40*0*3020804- *030* reyestr nömrəli, ********** qeydiyyat nömrəli dövlət reyestrindən çıxarışa əsasən ünvan 5 ünvanında yerləşən ümumi sahəsi 78.50 kv/m olan fərdi yaşayış evindən ibarətdir. Miras əmlakın */2 hissəsinə vərəsəlik hüququ haqqına şəhadətnamə verilmədən açıq saxlanılmışdır. İddiaçı miras əmlakların ona X*0 tərəfindən xx.xx.2004-cü il tarixli vəsiyyətnamə əsasında vəsiyyət edildiyini, mirasın vəsiyyətnamə əsasında bölüşdürülməsini, qanun üzrə vərəsəlik hüququ haqqında şəhadətnamənin etibarsız hesab edilməsini, miras əmlaklara dair daşınmaz əmlakın dövlət reyestrində qeydə alınmış çıxarışların ləğv edilməsini xahiş edərək hazırki iddia tələbi ilə məhkəməyə müraciət etmişdir. Azərbaycan Respublikası Mülki Məcəlləsinin **33.*-ci və **33.2-ci maddələrinə görə ölmüş şəxsin (miras qoyanın) əmlakı başqa şəxslərə (vərəsələrə) qanun üzrə və ya vəsiyyət üzrə və ya hər iki əsasla keçir. Qanun üzrə vərəsəlik (ölmüş şəxsin əmlakının qanunda göstərilmiş şəxslərə keçməsi) o zaman qüvvədə olur ki, miras qoyan vəsiyyətnamə qoymur, yaxud vəsiyyətnamə tamamilə və ya qismən etibarsız sayılır. Məhkəmə iclasında müəyyən edilmişdir ki, Balakən Rayon Məhkəməsinin **.**.2022ci il tarixli, e-2(0*9)-820/2022 saylı qətnaməsinə əsasən X7ndan miras qalmış Balakən şəhəri, Əli Ansuxski küçəsində (əvvəlki Balakən rayonu Mahamalar kəndi) ümumi sahəsi 78.5 kv.m olan fərdi yaşayış evinin yerləşdiyi 0.09*5 ha həyətyanı torpaq sahəsinin */3 hissəsinin */2 hissəsinə iddiaçı Cavabdeh* miras payı müəyyən edilmiş, X7ndan miras qalmış Balakən şəhəri, Əli Ansuxski küçəsində (əvvəlki Balakən rayonu Mahamalar kəndi) ümumi sahəsi 78.5 kv.m olan fərdi yaşayış evinin yerləşdiyi 0.09*5 ha həyətyanı torpaq sahəsinin */3 hissəsinin digər */2 hissə miras payı açıq saxlanılmışdır. Balakən Rayon Məhkəməsinin **.**.2022-ci il tarixli, e-2(0*9)-820/2022 saylı qətnaməsi xx.xx.2023-cü il tarixdə İddiaçı Əsildar oğluna təqdim edilmiş, qətnamədən apellyasiya şikayəti verilmiş vəqətnamə üzrə yekun nəticə verilməmişdir. Məhkəmə iclasında o da müəyyən edilmişdir ki, X3 rayon Notariat Kontorunda xx.xx.2004-cü ildə vəsiyyətnamə tərtib edərək Balakən rayonu Mahamalar kəndi ünvanında yerləşən evini və torpaq sahəsini oğlu İddiaçı vəsiyyət etmişdir. *4.09.2020-ci il tarixdə vəfat etmiş X7ndan miras qalmış Balakən şəhəri, Əli Ansuxski küçəsində (əvvəlki Balakən rayonu Mahamalar kəndi) ümumi sahəsi 78.5 kv.m olan fərdi yaşayış evinin yerləşdiyi 0.09*5 ha həyətyanı torpaq sahəsinin */3 hissəsindən ibarət miras əmlak vəsiyyətnamə üzrə vərəsəlik qaydasında 3/4 hissədə İddiaçı miras payı müəyyənləşdirilməli, */4 hissədə isə Cavabdeh* miras payı müəyyən edilməlidir. Azərbaycan Respublikası Mülki Məcəlləsinin **78-ci maddəsinə əsasən əgər vəsiyyətnamədə bütün miras əmlak vəsiyyət üzrə vərəsələr arasında bölüşdürülmüşdürsə, lakin mirasın açıldığı vaxt vərəsələrdən biri sağ deyildirsə, qanun üzrə vərəsəlik əmələ gəlmir və onun əmlak payını vəsiyyət üzrə digər vərəsələr paylarına mütənasib surətdə alırlar. Azərbaycan Respublikası Mülki Məcəlləsinin *222-ci maddəsinə əsasən əgər vəsiyyət edən bir neçə vəsiyyətnamə tərtib etmişdirsə, lakin onlar bir-birini tamamlayır və tam əvəz etmirsə, bütün vəsiyyətnamələr qüvvədə qalır. Əvvəlki vəsiyyətnamənin göstərişləri sonrakı vəsiyyətnamə ilə dəyişdirilmədiyi halda qüvvədə qalır. Azərbaycan Respublikası Mülki Məcəlləsinin *224-cü maddəsində vəsiyyətnamənin qüvvədən düşmə əsasları göstərilmişdir: *224.0.*. xeyrinə vəsiyyətnamə tərtib edilmiş şəxs vəsiyyət edəndən tez öldükdə; *224.0.2. vəsiyyət edilmiş əmlak vəsiyyət edənin sağlığında itirildikdə və ya onun tərəfindən özgəninkiləşdirildikdə; *224.0.3. yeganə vərəsə mirası qəbul etməkdən imtina etdikdə. Mirasda məcburi pay-vərəsəlik hüququnun sosial-iqtisadi və əxlaqi yükü (dəyəri) olan ənənəvi hissəsidir. Mirasda məcburi payın anlayışı və ona hüququ olan subyektlərin dairəsi Mülki Məcəllənin **93-cü maddəsində öz əksini tapmışdır. Həmin maddəyə müvafiq olaraq, vəsiyyət edənin uşaqlarının, valideynlərinin və arvadının (ərinin) vəsiyyətnamənin məzmunundan asılı olmayaraq mirasda məcburi payı vardır. Bu pay qanun üzrə vərəsəlik zamanı onlara çatası payın yarısını (məcburi pay) təşkil etməlidir. Məcburi payı tələb etmək hüququ isə mirasın açıldığı an əmələ gəlir. Azərbaycan Respublikası Mülki Məcəlləsinin **93 və *200-cü maddələrinin əlaqəli şəkildə şərh edilməsinə dair 08 yanvar 202*-ci il tarixli Azərbaycan Respublikası Konstitusiya Məhkəməsinin Plenum Qərarında göstərilmişdir ki, Azərbaycan Respublikası Mülki Məcəlləsinin **59.*.* və **93-cü maddələrinin tələblərinə uyğun olaraq, qanun üzrə vərəsələrdən birinci növbə vərəsələr (vəsiyyət edənin uşaqları, valideynləri və arvadı (əri) vəsiyyətnamənin mövcudluğundan asılı olmayaraq məcburi pay hüququna malik olan şəxslərdir. Eyni zamanda məhkəmə iclasında oda müəyyən edildi ki, Balakən Rayon Məhkəməsinin *0.07.2023-cü il tarixli, e-2(0*9)-525/2023 saylı qərardadı ilə İddiaçı Cavabdeh* qarşı miras qoyan X2 son iradəsini həyata keçirməsinə qəsdən maneə törətmiş və bununla da özünün vərəsəliyə çağırılmasına və ya miras paylarının artırılmasına kömək göstərmiş, habelə, vəsiyyət edənin 03 aprel 2004-cü il tarixdə qeydə alınmış vəsiyyətnaməsində ifadə edilmiş son iradəsinə qarşı qəsdən əxlaqsız hərəkət törətmiş X*4 ləyaqətsiz vərəsə sayılması, X*4 üzərinə ləyaqətsiz vərəsə kimi vərəsəlik üzrə aldıqlarının hamısını bəhərlər və gəlirlər ilə birlikdə qaytarması vəzifəsini qoyulması, Balakən şəhəri, Ə.Ansuxski küçəsi (əvvəlki ünvanı Mahamalar kəndi) fərdi yaşayış evi və 0.09*5 ha yaşayış məntəqələrinin torpaqları *9 №li reyestr kitabının 7* №li vərəqində *8.07.2022-ci il tarixdə fərdi yaşayış evinin */2 hissəsi və torpaq sahəsi ümumi birgə X*3, fərdi yaşayış evinin */2 hissəsi və torpaq sahəsi ümumi birgə Cavabdeh* və torpaq sahəsi ümumi birgə İddiaçı adına mülkiyyət hüququ üzrə daşınmaz əmlakın dövlət reyestrində qeydiyyata alınmış Azərbaycan Respublikası Əmlak Məsələləri Dövlət Komitəsinin yanında Daşınmaz Əmlakın Dövlət Reyestri Xidməti tərəfindən verilmiş Hüquqların Dövlət Qeydiyyatı Haqqında Daşınmaz Əmlakın Dövlət Reyestrindən reyestr nömrəsi 40*0*3020804-*030* olan, 36220**59* qeydiyyat nömrəli *8.07.2022-ci il tarixli Çıxarışı və *3 may 2022-ci il tarixdə verilmiş 40*0*3020804-*030* reyestr və ********** qeydiyyat nömrəli çıxarışın etibarsız hesab edilməsi tələbinə dair iddia ərizəsi baxılmamış saxlanılmışdır. Göründüyü kimi, iddiaçı İsayev X*9 regional «ASAN xidmət» mərkəzində notariat ofisinin xüsusi notariusu tərəfindən verilmiş 22 iyun 2022-ci il tarixli 2V-462 nömrəli qanun üzrə vərəsəlik hüququ haqqında şəhadətnamənin mövcudluğundan ən geci Balakən Rayon Məhkəməsinin *0.07.2023-cü il tarixli, e-2(0*9)-525/2023 saylı qərardadı ilə baxılmamış saxlanılanadək xəbərdar olmuşdur. Beləliklə iddiaçı İsayev X*9 regional «ASAN xidmət» mərkəzində notariat ofisinin xüsusi notariusu tərəfindən verilmiş 22 iyun 2022-ci il tarixli 2V-462 nömrəli qanun üzrə vərəsəlik hüququ haqqında şəhadətnamənin mövcudluğundan Balakən Rayon Məhkəməsinin *0.07.2023-cü il tarixli, e-2(0*9)-525/2023 saylı qərardadı ilə baxılmamış saxlanılanadək xəbərdar olduğundan, iddiaçının hazırkı iddia ərizəsi isə birinci instansiya məhkəməsinə 3* iyul 2023-cü il tarixdə elektron qaydada təqdim edilməklə artıq qanunla müəyyən edilmiş 2 aylıq müddət ötürülmüşdür. “Azərbaycan Respublikası Mülki Məcəlləsinin 337, 339.6, 346.* və 354-cü maddələrinin əlaqəli şəkildə şərh edilməsinə dair” Azərbaycan Respublikası Konstitusiya Məhkəməsi Plenumunun 2 aprel 202*-ci il tarixli Qərarında qeyd olunur ki, Azərbaycan Respublikası Mülki Məcəlləsinin 354.2-ci maddəsində müəyyən edilmiş müddətlər iradə ifadəsinin zədələnməsi hallarında əqdi mübahisələndirmək hüququnun həyata keçirilməsi ilə bağlı nəzərdə tutulmuş kəsici müddətlərdir. Maraqlı şəxs əqdin etibarsız sayılmasına əsas verən halları bildiyi gündən bir il ərzində həmin əqdin etibarsızlığına dair mübahisə açmaq hüququna malikdir. Həmin müddət keçdikdən sonra isə maraqlı şəxs bu hüququnu itirir. Qanunun mənasına görə, qeyd olunan müddət, hüququn itirilməsi ilə bağlı olmaqla iddia müddətinə deyil, kəsici müddətlərə aiddir. Belə ki, kəsici müddət-şəxsin müəyyən zaman ərzində öz hüququndan istifadə etməməsi nəticəsində həmin hüquqa xitam verilməsini nəzərdə tutan müddətdir. Belə hallarda hüquqa xitam verilməsi yalnız zamanın keçməsindən deyil, müəyyənləşdirilmiş müddət ərzində hüquq sahibinin hərəkətsiz qalmasından irəli gəlir. Kəsici müddət subyektiv hüququn həyata keçirilməməsi və ya lazımi qaydada həyata keçirilməməsi halında bu hüququn vaxtından əvvəl xitamına səbəb olur. Mülki Məcəllənin *272-ci maddəsinə əsasən, mirasın qəbul edilməsi və ya qəbulundan imtina edilməsi barəsində mübahisə maraqlı şəxsin bundan ötrü müvafiq əsas olduğunu bildiyi gündən iki ay ərzində açıla bilər. Buna görə də Balakən regional «ASAN xidmət» mərkəzində notariat ofisinin xüsusi notariusu tərəfindən verilmiş 22 iyun 2022-ci il tarixli 2V-462 nömrəli qanun üzrə vərəsəlik hüququ haqqında şəhadətnaməni mübahisələndirmək üçün qanunla müəyyən edilmiş müddəti ötürdüyündən iddia tələbi Balakən regional “Asan xidmət” mərkəzində notariat ofisinin xüsusi notariusu X** tərəfindən verilmiş 22 iyun 2022-ci il tarixli 2V-462 nömrəli qanun üzrə vərəsəlik hüququ haqqında şəhadətnamənin etibarsız hesab edilməsi hissəsində əsassız olduğundan təmin edilməməlidir. Beləliklə iddia tələbi Balakən regional “Asan xidmət” mərkəzində notariat ofisinin xüsusi notariusu X** tərəfindən verilmiş 22 iyun 2022-ci il tarixli 2V-462 nömrəli qanun üzrə vərəsəlik hüququ haqqında şəhadətnamənin etibarsız hesab edilməsi hissəsində təmin edilmədiyindən 22 iyun 2022-ci il tarixli 2V-462 nömrəli qanun üzrə vərəsəlik hüququ haqqında şəhadətnaməyə əsasən Azərbaycan Respublikası Əmlak Məsələləri Dövlət Komitəsinin Yanında Daşınmaz Əmlakın Dövlət Reyestri Xidmətinin *8 saylı Ərazi idarəsi tərəfindən verilmiş reyestr nömrəsi 40*0*3020804-*030* olan, 36220**59* qeydiyyat nömrəli *8.07.2022-ci il tarixli daşınmaz əmlakın dövlət reyestrindən Çıxarış ünvan 5 ünvanında yerləşən ümumi sahəsi 78.50 kv/m olan fərdi yaşayış evinin Cavabdeh* adına qeydə alınmış */2 hissəsində və bu hissədə Cavabdeh* adına daşınmaz əmlakın dövlət reyestrində aparılmış qeydin ləğv edilməsi də həmin hissədə əsassızdır. Azərbaycan Respublikası MPM-nin 88-ci maddəsinə əsasən məhkəmə sübutlara obyektiv, qərəzsiz, hərtərəfli və tam baxdıqdan sonra həmin sübutlara tətbiq edilməli hüquq normalarına müvafiq olaraq qiymət verir. Heç bir sübutun məhkəmə üçün qabaqcadan müəyyən edilmiş qüvvəsi yoxdur. Eyni zamanda məhkəmə iclasında o da müəyyən edildi ki, Balakən regional «ASAN xidmət» mərkəzində notariat ofisinin xüsusi notariusu tərəfindən verilmiş 22 iyun 2022-ci il tarixli qanun üzrə vərəsəlik hüququ haqqında şəhadətnamə verilən miras əmlak-ƏMDKnin yanında DƏDRX-nin *8 Saylı Zaqatala Ərazi idarəsi tərəfindən *3.05.2022 tarixdə X*5 verilmiş 40*0*3020804-*030* reyestr nömrəli, ********** qeydiyyat nömrəli dövlət reyestrindən çıxarışa əsasən ünvan 5 ünvanında yerləşən ümumi sahəsi 78.50 kv/m olan fərdi yaşayış evindən ibarətdir. İddia tələbi qalan hissələrdə təmin edilməməlidir. Azərbaycan Respublikası Mülki Məcəlləsinin **45-ci madddəsinə görə miras fiziki şəxsin ölümü və ya məhkəmə tərəfindən ölmüş elan edilməsi ilə açılır. Azərbaycan Respublikası Mülki Məcəlləsinin **5*.* və **5*.2-ci maddələrinə əsasən mirasa (miras əmlaka) miras qoyanın öldüyü məqamadək malik olduğu əmlak hüquqlarının (miras aktivi) və vəzifələrin (miras passivi) toplusu daxildir; mirasa ümumi mülkiyyətdən ölənə çatası pay, əmlakın naturada bölünməsi, mümkün olmadıqda isə bu əmlakın dəyəri daxildir. Azərbaycan Respublikası Mülki Məcəlləsinin **59.*-ci maddəsinə əsasən qanun üzrə vərəsəlik zamanı aşağıdakılar bərabər pay hüquqlu vərəsələr sayılırlar: **59.*.*. Birinci növbədə - ölənin uşaqları, miras qoyanın ölümündən sonra doğulmuş uşaq, arvad (ər), valideynlər (övladlığa götürənlər); **59.*.2. Övladlığa götürülən və onun övladları övladlığa götürənin vərəsələri və ya qohumları kimi övladlığa götürənin uşaqlarına və onların övladlarına bərabər tutulurlar; **59.*.3. Bu sonuncuların nəvələri, nəticələri və uşaqları o halda qanun üzrə vərəsə sayılırlar ki, mirasın açıldığı vaxt miras qoyanın vərəsələri olacaq valideynləri sağ olmasın. Onlar qanun üzrə vərəsəlik zamanı onların ölmüş valideyninə çatası paydan bərabər miras alırlar; **59.*.4. Sonuncuların nəvələri, nəticələri və uşaqları, əgər onların valideynləri mirasın qəbulundan imtina etmişlərsə, vərəsə ola bilməzlər; **59.*.5. Övladlığa götürən və onun qohumları övladlığa götürülənin və onun övladlarının vərəsələri kimi övladlığa götürülənin valideynlərinə və digər qan qohumlarına bərabər tutulurlar. Övladlığa götürülən və ya onun övladları öldükdən sonra övladlığa götürülənin valideynlərinə, onun yüksələn xətt üzrə digər qan qohumlarına, bacı və qardaşlarına qanun üzrə vərəsəlik hüququ daha mənsub olmur; **59.*.2. İkinci növbədə - ölənin bacıları və qardaşları. Miras qoyanın bacısı uşaqları və qardaşı uşaqları və onların uşaqları o halda qanun üzrə vərəsə sayılırlar ki, mirasın açıldığı vaxt miras qoyanın vərəsəsi olacaq valideynləri sağ olmasın. Onlar qanun üzrə vərəsəlik zamanı onların ölmüş valideyninə çatası miras payını bərabər olaraq miras alırlar… Azərbaycan Respublikası Mülki Məcəlləsinin *243.*-ci maddəsinə əsasən mirası istər qanun üzrə, istərsə də vəsiyyət üzrə vərəsə qəbul edir. Azərbaycan Respublikası Mülki Məcəlləsinin *243.2-ci maddəsinə əsasən vərəsə mirasın açıldığı yer üzrə notariat ofisinə mirası qəbul etdiyi barədə ərizə verdikdə və ya əmlaka sahiblik etməyə və ya əmlakı idarə etməyə faktik başladıqda və bununla da mirası qəbul etdiyini şəksiz nümayiş etdirdikdə miras vərəsə tərəfindən qəbul edilmiş sayılır. Azərbaycan Respublikası Mülki Məcəlləsinin *243.3-cü maddəsinə əsasən vərəsə mirasın bir hissəsinə sahiblik etməyə faktik başladıqda hesab edilir ki, mirasın nədə ifadə edilməsindən və harada olmasından asılı olmayaraq, o, mirası tamamilə qəbul etmişdir. Azərbaycan Respublikası Mülki Məcəlləsinin *255-ci maddəsinə əsasən qəbul edilmiş miras onun açıldığı gündən vərəsənin mülkiyyəti sayılır. Azərbaycan Respublikası Mülki Məcəlləsinin *256-cı maddəsinə əsasən vərəsə vərəsəliyə çağırıldığını bildiyi və ya bilməli olduğu gündən üç ay ərzində mirasın qəbulundan imtina edə bilər. Üzrlü səbəb olduqda məhkəmə bu müddəti iki aydan çox olmayaraq uzada bilər. Mirasın qəbulundan imtina notariat orqanında rəsmiləşdirilməlidir. Azərbaycan Respublikası Mülki Məcəlləsinin *26*-ci maddəsinə əsasən vərəsə mirası qəbul etməkdən qanun üzrə və ya vəsiyyət üzrə vərəsələr sırasından başqa şəxslərin xeyrinə imtina edə bilər. Ləyaqətsiz vərəsə sayılmış və ya vəsiyyətnamənin birbaşa göstərişi ilə vərəsəlik hüququndan məhrum edilmiş şəxsin xeyrinə mirasdan imtina yolverilməzdir. Bu cür imtina barəsində digər vərəsələr məhkəməyə şikayət verə bilərlər. Azərbaycan Respublikası Mülki Məcəlləsinin *268.*-ci maddəsinə əsasən vərəsə mirası qəbul etməkdən imtina etdiyi barədə ərizəni geri götürə bilməz. Azərbaycan Respublikası Mülki Məcəlləsinin *269-cu maddəsinə əsasən mirasa sahiblik etməyə və ya onu idarə etməyə faktik başlamış vərəsə mirasın qəbulu üçün müəyyənləşdirilmiş vaxt ərzində mirasın qəbulundan imtina edə bilər. Bu barədə ərizə ilə o, notariat orqanına müraciət etməlidir. Azərbaycan Respublikası Mülki Məcəlləsinin *272-ci maddəsinə əsasən mirasın qəbul edilməsi və ya qəbulundan imtina edilməsi barəsində mübahisə maraqlı şəxsin bundan ötrü müvafiq əsas olduğunu bildiyi gündən iki ay ərzində açıla bilər. Azərbaycan Respublikası Mülki Məcəlləsinin *274-cü maddəsinə əsasən miras onu qəbul edən vərəsələrin razılaşması üzrə onlardan hər birinə qanun və ya vəsiyyətnamə üzrə düşən paya uyğun bölüşdürülür. Azərbaycan Respublikası Mülki Məcəlləsinin *276-cı maddəsinə əsasən hər bir vərəsə həm daşınar, həm də daşınmaz əmlakdan öz payının naturada ayrılmasını tələb edə bilər, bir şərtlə ki, bu şəkildə ayırma mümkün olsun və ya qanunla qadağan edilməsin. Azərbaycan Respublikası Mülki Məcəlləsinin *29*-ci maddəsinə əsasən miras şərikləri arasında mirasın bölüşdürülməsi haqqında ixtilaflar olduqda, mübahisəyə məhkəmə baxır. Əmlakın bölüşdürülməsi zamanı məhkəmə bölüşdürülməli əmlakın xarakterini, miras şəriklərindən hər birinin fəaliyyətini və digər konkret halları nəzərə almalıdır. Azərbaycan Respublikası Mülki Məcəlləsinin *32*.*-ci maddəsinə əsasən vərəsəliyə çağrılmış şəxslər mirasın açıldığı yerdəki notariat orqanından vərəsəlik şəhadətnaməsi tələb edə bilərlər. Azərbaycan Respublikası Mülki Məcəlləsinin *32*.2-ci maddəsinə əsasən qanunda nəzərdə tutulmuş hallarda vərəsəlik şəhadətnaməsinin alınması məcburidir. Azərbaycan Respublikası Mülki Məcəlləsinin *322-ci maddəsinə əsasən vərəsəlik şəhadətnaməsi vərəsələrə mirasın açıldığı gündən altı ay keçdikdən sonra istənilən vaxt verilir. Əgər notariat orqanında şəhadətnamə tələb edən şəxslərdən savayı, başqa vərəsələrin olmadığı barədə məlumat vardırsa, vərəsəlik şəhadətnaməsi altı aydan da tez verilir. Azərbaycan Respublikası MPM-nin 76.*-ci maddəsinə əsasən tərəflərin tələb və etirazlarını əsaslandıran halların və işi düzgün həll etmək üçün əhəmiyyəti olan başqa halların mövcudluğunu və ya olmadığını məhkəmə müəyyən edərkən bu Məcəllədə və başqa qanunlarda müəyyən olunmuş qaydada əldə etdiyi məlumatlar sübutlar hesab olunur. Azərbaycan Respublikası MPM-nin 77.*-ci maddəsinə əsasən hər bir tərəf öz tələblərinin və etirazlarının əsası kimi istinad etdiyi halları sübut etməlidir. Azərbaycan Respublikası MPM-nin 78.*-ci maddəsinə əsasən sübutlar işdə iştirak edən şəxslər tərəfindən birincİ instansiya məhkəməsinə təqdim edilir. Azərbaycan Respublikası MPM-nin 80-ci maddəsinə əsasən məhkəmə işin gedişində təqdim olunmuş ancaq o sübutları qəbul edir və nəzərə alır ki, onlar işdə tərəflərin tələblərini müəyyən edən faktlarla və hallarla əlaqədardır. Azərbaycan Respublikası MPM-nin 8*-ci maddəsinə əsasən qanuna və ya digər normativ-hüquqi aktlara əsasən müəyyən sübutetmə vasitələri ilə təsdiq edilməli olan işin başqa halları başqa sübutlarla təsdiq oluna bilməz. Azərbaycan Respublikası MPM-nin 88-ci maddəsinə əsasən məhkəmə sübutlara obyektiv,qərəzsiz, hərtərəfli və tam baxdıqdan sonra həmin sübutlara tətbiq edilməli hüquq normalarına müvafiq olaraq qiymət verir. Heç bir sübutun məhkəmə üçün qabaqcadan müəyyən edilmiş qüvvəsi yoxdur. Azərbaycan Respublikası MPM-nin 2*7.4-cü maddəsinə müvafiq olaraq məhkəmə (hakim) öz qətnaməsini yalnız məhkəmə iclasında tədqiq olunmuş sübutlarla əsaslandırır. Azərbaycan Respublikası MPM-nin 2*8.3-cü maddəsinə əsasən hakim işdə iştirak edən şəxslərin verdiyi tələblər üzrə qətnamə çıxarır. Lakin hakim qanunda göstərilən müstəsna hallarda iddia tələblərindən kənara çıxa bilər. Belə ki, Azərbaycan Respublikası MPM-nin **9.*-ci maddəsinə əsasən məhkəmə xərcləri ödənilmiş tələblərin məbləğinə münasib olaraq işdə iştirak edən şəxslərə aid edilir. Göstərilənlərə əsasən və Azərbaycan Respublikası Mülki Prosessual Məcəlləsinin 2*6-220 və 360-cı maddəsini rəhbər tutaraq, məhkəmə q ə t e t d i: İddia qismən təmin edilsin. *4.09.2020-ci il tarixdə vəfat etmiş X7ndan miras qalmış Balakən şəhəri, Əli Ansuxski küçəsində (əvvəlki Balakən rayonu Mahamalar kəndi) ümumi sahəsi 78.5 kv.m olan fərdi yaşayış evinin yerləşdiyi 0.09*5 ha həyətyanı torpaq sahəsinin */3 hissəsindən ibarət miras əmlak vəsiyyətnamə üzrə vərəsəlik qaydasında 3/4 hissədə İddiaçı miras payı, */4 hissədə isə Cavabdeh* miras payı müəyyən edilsin. 22 iyun 2022-ci il tarixli 2V-462 nömrəli qanun üzrə vərəsəlik hüququ haqqında şəhadətnaməyə əsasən Azərbaycan Respublikası Əmlak Məsələləri Dövlət Komitəsinin Yanında Daşınmaz Əmlakın Dövlət Reyestri Xidmətinin *8 saylı Ərazi idarəsi tərəfindən verilmiş reyestr nömrəsi 40*0*3020804-*030* olan, 36220**59* qeydiyyat nömrəli *8.07.2022-ci il tarixli daşınmaz əmlakın dövlət reyestrindən Çıxarış qismən, ünvan 5 ünvanında yerləşən ümumi sahəsi 0.09*5 ha həyətyanı torpaq sahəsinin X7na məxsus */3 hissəsi üzrə Cavabdeh* adına qeydə alınmış */2 hissəsində və bu hissədə Cavabdeh* adına daşınmaz əmlakın dövlət reyestrində aparılmış qeyd ləğv edilsin. İddia qalan hissədə təmin edilməsin. Hazırki iddianın qaldırılması üçün ödənilmiş *00 manat məbləğində dövlət rüsumu cavabdehlər Cavabdeh*, Balakən regional «Asan xidmət» mərkəzində notariat ofisinin xüsusi notariusu X** və Azərbaycan Respublikası İqtisadiyyat Nazirliyi yanında Əmlak Məsələləri Dövlət Xidməti Daşınmaz Əmlakın Dövlət Kadastrı və Reyestri publik hüquqi şəxsi *8 saylı Zaqatala Ərazi İdarəsindən alınıb İddiaçı Əsildar oğlunun xeyrinə ödənilsin. Qətnamədən rəsmi qaydada verildiyi gündən * (bir) ay müddətində Balakən Rayon Məhkəməsi vasitəsilə Şəki Apellyasiya Məhkəməsinə apellyasiya şikayəti verilə bilər. Sədrlik edən: Zamin Tahirov