Beyləqan Rayon Məhkəməsi Qətnamə — İş №e-2(020)-1861/2025

Azərbaycan Respublikası adından QƏTNAMƏ Beyləqan rayon İş № e-2(020)-1861/2025 25.11.2025 BEYLƏQAN RAYON MƏHKƏMƏSİ Mən, Beyləqan Rayon Məhkəməsinin hakimi Səfərov Səbuhi Əlifağa oğlu, İddiaçı "xxxx" Məhdud Məsuliyyətli Cəmiyyətinnin Cavabdeh qarşı “pul” tələbi barədə kiçik iddiaya dair mülki işə sadələşdirilmiş icraat qaydasında baxaraq, M Ü Ə Y Y Ə N E T D İ M: İddiaçı "xxxx" MMC iddia ərizəsi ilə məhkəməyə müraciət edərək Cavabdeh 06 mart 2025-ci il tarixli nisyə alqı-satqı müqaviləsinə əsasən, “Hoffmann” markalı televizor, “Sonorous” markalı asqı, X1 3 il xidməti üçün 611.54 (altı yüz on bir manat, 54 qəpik) manat ödəniməmiş hissə, 61.15 (altmış bir manat, 15 qəpik) manat cərimə, 10 mart 2025ci il tarixli nisyə alqı-satqı müqaviləsinə əsasən, “Ardesto” markalı soyuducu, X1 3 il xidməti üçün 748 (yeddi yüz qırx səkkiz) manat ödəniməmiş hissə, 74.80 (yetmiş dörd manat, 80 qəpik) manat cərimə, 19 aprel 2025-ci il tarixli nisyə alqı-satqı müqaviləsinə əsasən, “Hyundai” markalı ot biçən üçün 271.08 (iki yüz yetmiş bir manat, 08 qəpik) manat ödəniməmiş hissə, 27.11 (iyirmi yeddi manat, 11 qəpik) manat cərimə, 24 aprel 2025-ci il tarixli nisyə alqı-satqı müqaviləsinə əsasən, Laqonda Wokın üçün 319.20 (üç yüz on doqquz manat, 20 qəpik) manat ödəniməmiş hissə, 31.92 (otuz bir manat, 92 qəpik) manat cərimə, dörd müqavilə üzrə cəmi 2144.80 (iki min yüz qırx dörd manat, 80 qəpik) manat borc və 41.45 (qırx bir manat 45 qəpik) manat ödənilmiş dövlət rüsumunun alınaraq "xxxx" MMC-yə ödənməsi barədə qətnamə çıxarılmasını хаhiş etmişdir. İddiaçı "xxxx" MMC iddia ərizəsini onunla əsaslandırmışdır ki, cavadeh Cavabdeh "xxxx" MMC ilə bağlanmış 06 mart 2025-ci il tarixli müqaviləyə əsasən, “Hoffmann” markalı televizor, “Sonorous” markalı asqı, X1 3 il xidməti, 10 mart 2025-ci il tarixli müqaviləyə əsasən, “Ardesto” markalı soyuducu, X1 3 il xidməti, 19 aprel 2025-ci il tarixli müqaviləyə əsasən, “Hyundai” markalı ot biçən və 24 aprel 2025-ci il tarixli müqaviləyə əsasən Laqonda Wokın və almışdır. Cavabdeh 10 mart 2025-ci il tarixli müqaviləsinə əsasən, alqısatqı qiyməti 792 manat (18 ay x 44 manat + 0 manat ilkin ödəniş) olan, Soyuducu Ardesto,X1 3 İL xidməti üçün ümumilikdə, 822.80 manat olmaqla ondan, 748 manat ödənilməmiş hissə, müştəriyə güzəşt olunaraq 74.80 manat cərimə, 06 mart 2025-ci il tarixli müqaviləsinə əsasən, alqı-satqı qiyməti 648.54 manat (18 ay x 36.03 manat + 0 manat ilkin ödəniş) olan, Hoffmann Tv, Sonorous asqı, X1 3 İL xidməti üçün ümumilikdə, 672.69 manat olmaqla ondan, 611.54 manat ödənilməmiş hissə, müştəriyə güzəşt olunaraq 61.15 manat cərimə, 24 aprel 2025-ci il tarixli müqaviləsinə əsasən, alqı-satqı qiyməti 336.20 manat (24 ay x 13.30 manat + 17 manat ilkin ödəniş) olan, Laqonda Wokın üçün ümumilikdə, 351.12 manat olmaqla ondan, 319.20 manat ödənilməmiş hissə, müştəriyə güzəşt olunaraq 31.92 manat cərimə və 19 aprel 2025-ci il tarixli müqaviləsinə əsasən, alqı-satqı qiyməti 271.08 manat (18 ay x 15.06 manat + 0 manat ilkin ödəniş) olan, Benzinli ot biçən Hyundai üçün ümumilikdə, 298.19 manat olmaqla ondan, 271.08 manat ödənilməmiş hissə, müştəriyə güzəşt olunaraq 27.11 manat cərimə borcu yaranmışdır. Cavabdehin müqavilələr üzrə cəmi ödədiyi məbləğ 98 manat təşkil edir. İşdə olan ödəniş cədvəlinin 2-ci bəndinə əsasən ödənişlərdə gecikmələr aşkarlanıbsa, müddəti keçmiş məbləğin hər növbəti təqvim gününə hesablanmış 1 % həcmində mübahisəsiz olaraq peniya ödənilir. Məhkəmə iş üzrə toplanmış sənədləri nəzərdən keçirib hesab edir ki, iddia aşağıdakı əsaslara görə qismən təmin edilməlidir. Belə ki, işə əlavə edilmiş maliyyə və digər sənədlərindən görünür ki, 06 mart 2025-ci il tarixli nisyə alqı-satqı müqaviləsinə əsasən, “Hoffmann” markalı televizor, “Sonorous” markalı asqı, X1 3 il xidməti üçün 611.54 manat ödəniməmiş hissə, 61.15 manat cərimə, 10 mart 2025-ci il tarixli nisyə alqı-satqı müqaviləsinə əsasən, “Ardesto” markalı soyuducu, X1 3 il xidməti üçün 748 manat ödəniməmiş hissə, 74.80 manat cərimə, 19 aprel 2025-ci il tarixli nisyə alqı-satqı müqaviləsinə əsasən, “Hyundai” markalı ot biçən üçün 271.08 manat ödəniməmiş hissə, 27.11 manat cərimə, 24 aprel 2025-ci il tarixli nisyə alqı-satqı müqaviləsinə əsasən, Laqonda Wokın üçün 319.20 manat ödəniməmiş hissə, 31.92 manat cərimə olmaqla, ümumilikdə 2144.80 manat borc və 41.45 manat borcu vardır. İşdə olan müqavilələrin ayrılmaz hissəsi olan əşyaların təhvil-təslim aktlarından görünür ki, cavabdeh əldə etdiyi məhsulları tam və qüsursuz şəkildə təhvil almışdır. İddiaçı tərəfindən göndərilmiş xəbərdarlıq məktublarında mübahisənin məhkəmədən kənar həll olunması, onun üzərinə düşən öhdəlikləri lazımınca icra etməli olduğunu rəsmi qaydada bildirsədə cavabdeh müqavilələr ilə təsbit olunmuş öhdəlikləri icra etməmişdir. Azərbaycan Respublikası Mülki Prosessual Məcəlləsinin 284-1-ci maddəsinə əsasən mülki işlər üzrə iddianın qiyməti beş min manatdan, kommersiya mübahisələrinə dair işlər üzrə iddianın qiyməti on min manatdan az olan iddialar (kiçik iddialar) üzrə işlərə bu fəslə uyğun olaraq sadələşdirilmiş qaydada baxılmasına yol verilir. Həmin Məcəllənin 284-5.1-ci maddəsinə əsasən ərizə məhkəməyə daxil olduğu gündən 5 (beş) iş günü ərzində cavabdehə rəsmi qaydada bildiriş göndərilmişdir. Cavabdeh məhkəmə bildirişini almış, lakin onun iddiaya qarşı etirazı məhkəməyə daxil olmamışdır. Həmin Məcəllənin 284-5.3-cü maddəsinə əsasən ərizə məhkəməyə daxil olduğu gündən 30 (otuz) iş günü ərzində işə tərəflərin təqdim etdiyi sənədlər əsasında, məhkəmə baxışı keçirilmədən və tərəflər izahatları dinlənilmək üçün çağırılmadan baxılmalı və həmin işin həllinə dair qətnamə çıxarılmalıdır. Həmin Məcəllənin 284-6.1-cı maddəsinə əsasən işə mahiyyəti üzrə baxan hakim tərəfindən iddianın tam və ya qismən təmin və ya rədd edilməsi haqqında qətnamə qəbul edilir. Azərbaycan Respublikası Mülki Məcəlləsinin 600.1-ci maddəsinə əsasən alqı-satqı müqaviləsində əşyanın alıcıya verildikdən müəyyən müddət sonra ödənilməsinin (əşyanın nisyə satışının) nəzərdə tutulduğu halda alıcı ödənişi müqavilədə nəzərdə tutulan müddətdə, müqavilədə belə müddət nəzərdə tutulmadıqda isə bu Məcəllənin 427-ci maddəsinə uyğun müəyyənləşdirilmiş müddətdə həyata keçrilməlidir. Həmin Məcəllənin 600.5-ci maddəsinə əsasən alıcı verilmiş əşyanı müqavilədənəzərdə tutulan müddətdə ödəmək vəzifəsini icra etmədikdə və bu Məcəllədə və ya alqı-satqı müqaviləsində ayrı qayda nəzərdə tutulmadıqda gecikdirilmiş məbləğdən malın müqaviləyə görə ödənilməli olduğu gündən ödənildiyi günədək bu Məcəllənin 449cu maddəsinə uyğun faizlər ödənilməlidir. Müqavilədə alıcının satıcı tərəfindən əşyanın verildiyi gündən başlayaraq əşyanın qiymətinə uyğun məbləğdən faizlər ödəmək vəzifəsi nəzərdə tutula bilər. Həmin Məcəllənin 385.1-ci maddəsinə uyğun olaraq öhdəliyə əsasən bir şəxs (borclu) başqa şəxsin (kreditorun) xeyrinə müəyyən hərəkəti etməlidir, məsələn, pul ödəməli, əmlak verməli, iş görməli, xidmətlər göstərməli və i.a. və ya müəyyən hərəkətdən çəkinməlidir, kreditorun isə borcludan vəzifəsinin icrasını tələb etmək hüququ vardır. Həmin Məcəllənin 425.1-ci maddəsinə əsasən öz hüquqlarını həyata keçirərkən və vəzifələrini icra edərkən tərəflərdən hər biri vicdanlılığın tələb etdiyi tərzdə, yəni şərtləşdirilmiş vaxtda və yerdə lazımi şəkildə, öhdəliyin şərtlərinə və bu Məcəllənin tələblərinə müvafiq surətdə hərəkət etməlidir. Həmin Məcəllənin 442-ci maddəsinə əsasən “Öhdəliyin icra edilməməsi dedikdə, onun pozulması və ya lazımınca icra edilməməsi (vaxtında icra edilməməsi, və ya öhdəliyin məzmunu ilə müəyyənləşdirilmiş digər şərtləri pozmaqla icra edilməsi) başa düşülür”. Bu Məcəllənin 445.1-ci maddəsinə görə icranı gecikdirmiş borclu gecikdirmə nəticəsində vurduğu zərər üçün kreditor qarşısında məsuliyyət daşıyır. Bu Məcəllənin 445.2.1-ci maddəsinə əsasən isə öhdəliyin icrası üçün müəyyənləşdirilmiş müddətdə onun icra edilməməsi, borclunun icranı gecikdirməsi sayılır. Məcəllənin 448-ci maddəsinə əsasən isə borclu onun risk dairəsinə daxil olan öhdəliklərin icra edilmədiyi bütün hallar üçün cavabdehdir. Həmin Məcəllənin 449.1-ci maddəsinə əsasən “Özgəsinin pul vəsaitini qanunsuz saxlamaqla, onu qaytarmaqdan boyun qaçırmaqla, onun ödənilməsini digər şəkildə gecikdirməklə və ya başqa şəxsin hesabına pul vəsaitini əsassız əldə etməklə və ya toplamaqla ondan faydalanmağa görə həmin vəsaitin məbləğindən faizlər ödənilməlidir. Cavabdehin iddiaçı ilə arasında olan müqavilənin şərtlərinə əməl etməməsi və bunun nəticəsində hazırkı borcun yaranması iş materialları ilə kifayət qədər sübuta yetdiyindən iddianın qismən təmin edilməsini qanunamüvafiq hesab edirəm. Azərbaycan Respublikası Mülki Məcəlləsinin 462.1-ci maddəsinə əsasən dəbbə pulu (cərimə, penya) müqavilə ilə müəyyənləşdirilən, öhdəliyin icra edilmədiyi və ya lazımınca icra edilmədiyi, o cümlədən icranın gecikdirildiyi halda borclunun kreditora ödəməli olduğu pul məbləğidir. Həmin Məcəllənin 467-ci maddəsinəəsasən məhkəmə işin hallarını nəzərə alaraq tənasübsüz surətdə yüksək dəbbə pulunu azalda bilər. Тənasüb müəyyənləşdirilərkən kreditorun həm əmlak mənafeləri, həm də bütün əsaslı mənafeləri nəzərə alınır. Mülki qanunverciliklə öhdəliklərin icrasının təminatıüsulu və mülki hüquq məsuliyyət tədbiri olaraq dəbbə pulu borcluya qarşı maliyyə sanksiyası kimi müəyyən edilir və onun məqsədi kreditorun pozulmuş hüquqlarının bərpasıdır. Dəbbə pulu heç bir halda kreditorun varlanma vasitəsi ola bilməz və buna yol verilməməlidir. Bu mənada 06 mart 2025-ci il tarixli müqaviləyə əsasən 61.15 manat məbləğində dəbbə pulunun 30.57 manat, 10 mart 2025-ci il tarixli müqaviləyə əsasən 74.80 manat məbləğində dəbbə pulunun 37.40 manat, 19 aprel 2025-ci il tarixli müqaviləyə əsasən 27.11 manat məbləğində dəbbə pulunun 13.55 manat və 24 aprel 2025-ci il tarixli müqaviləyə əsasən 31.92 manat məbləğində dəbbə pulunun 15.96 manat saxlanmasını daha məqəsədə müvafiq hesab edirəm. MPM-in 119.1-ci maddəsinə əsasən iddia qaldırılması üçün iddiaçının ödədiyi 41.45 manat dövlət rüsumu da iddiaçının xeyrinə cavabdehdən tutulmalıdır. Şərh olunanları və Azərbaycan Respublikası MPM-in 216-220, 222, 284-1-284-6-cı maddələrini rəhbər tuturaq, Q Ə T E T D İ M: İddia qismən təmin edilsin. Cavabdeh 06 mart 2025-ci il tarixli müqaviləyə əsasən 611.54 manat ödəniməmiş hissə, 30.57 manat cərimə, 10 mart 2025-ci il tarixli müqaviləyə əsasən 748 manat ödəniməmiş hissə, 37.40 manat cərimə, 19 aprel 2025-ci il tarixli müqaviləyə əsasən 271.08 manat ödəniməmiş hissə, 13. 55 manat cərimə və 24 aprel 2025-ci il tarixli müqaviləyə əsasən 319.20 manat ödəniməmiş hissə, 15.96 manat cərimə borcu olmaqla, cəmi 2047.30 manat borc və 41.45 manat ödənilmiş dövlət rüsumu alınıb iddiaçı "xxxx" MMC-yə ödənilsin. Qətnamədən tərəflərə onun surəti rəsmi qaydada verildiyi gündən 1(bir) ay müddətində (“Elektron məhkəmə” informasiya sistemində yaradılan elektron kabinetdən istifadə etməklə) Beyləqan Rayon Məhkəməsi vasitəsilə Şirvan Apellyasiya Məhkəməsinin Mülki Kollegiyasına apellyasiya şikayəti verilə bilər. Qətnamədən göstərilən müddət ərizində apellyasiya şikayəti verilmədikdə qətnamə həmin müddət bitdikdən sonrakı gün qanuni qüvvəyə minir. Sədrlik edən: Səbuhi Səfərov