Qəbələ Rayon Məhkəməsi Qətnamə — İş №e-2(025)-1084/2024

Azərbaycan Respublikası adından QƏTNAMƏ Qəbələ şəhəri İş № e-2(025)-1084/2024 22.10.2024 QƏBƏLƏ RAYON MƏHKƏMƏSİ İddiaçı Cavabdeh qarşı "lizinq haqqının və dəymiş maddi zərərin ödənilməsi” tələbinə dair mülki iş üzrə (Açar sözlər: müqavilələrdən əmələ gələn öhdəliklər üzrə mübahisələr, lizing müqaviləsi üzrə mübahisələr) Qəbələ Rayon Məhkəməsi Qənbərov Ülvi Oktay oğlunun sədrliyi, Tahirova Ləman Kamran qızının katibliyi ilə, İddiaçı MMC-nin Cavabdeh qarşı “lizinq haqqının və dəymiş maddi zərərin ödənilməsi” tələbi barədə iddiasına dair mülki işə açıq məhkəmə iclasında baxaraq M Ü Ə Y Y Ə N E T D İ: İddiaçı MMC Cavabdeh qarşı lizinq haqqının və dəymiş maddi zərərin ödənilməsi tələbi barədə iddia qaldıraraq, 17 aprel 2023-cü il tarixli MAS-5861 saylı “Daxili lizinq” müqaviləsinə əsasən, müqavilə üzrə lizinqə verilmiş “Khazar SD” minik markalı, **-PD-*** dövlət nömrə nişanlı avtomobilin müvəqqəti sahiblik və istifadəsinə görə xx.xx.2024-cü il tarixə hesablanmış 1202,15 manat əsas borc, 493,40 manat mükafat və 545.58 manat dəbbə pulu və lizinq obyekti olan avtomobilin nasazlığı ilə əlaqədar yaranmış 371.70 manat məbləğində maddi zərərin Cavabdeh tutularaq cəmiyyətin xeyrinə ödənilməsi barədə qətnamə çıxarılmasını xahiş etmişdir. İşdə olan Nəqliyyat vasitəsinin Qeydiyyat şəhadətnaməsinin surətinə əsasən 2022-ci il buraxılışlı, “Khazar SD” minik markalı, **-PD-*** dövlət nömrə nişanlı avtomobil xx.xx.2022-ci il tarixdən İddiaçı MMC-nin mülkiyyətindədir. İşdə olan Lizinq verən İddiaçı MMC ilə Lizinq alan X3 arasında bağlanmış xx.xx.2023-cü il tarixli MAS-5861 saylı Daxili Lizinq müqaviləsinin surətinə əsasən 20963,0 manat dəyərində «Khazar SD» markalı **-PD-*** dövlət qeydiyyat nişanlı avtomobili 46 ay müddətində illik 17.5 faizlə ödənilməsindən sonra mülkiyyətə keçməsi şərti ilə lizinqə verilmişdir. Müqavilənin 4.1.1-ci maddəsinə əsasən Lizinq alan bü müqavilə ilə müəyyən edilmiş şərtlərə riaəyət edərək Lizinq obyektinə müvəqqəti sahiblik və istifadə hüququ əldə edir. Müqavilənin 4.4.4-cü maddəsinə əsasən Lizinq alan lizinq obyektinin lizinq müqaviləsinin şərtlərinə uyğun olaraq öz vəsaiti hesabına lizinq müqaviləsinin qüvvədə olduğu müddət ərzində kasko və həmçinin icbari sığortalamalıdır. Müqavilənin 9.1.4-cü maddəsinə əsasən Lizinq alan Lizinq ödənişlərini müqavilə ilə müəyyən edilmiş müddətlərdə ən azı 2 dəfə ardıcıl olaraq ödəmədikdə və ya 15 təqvim günündən artıq müddətə 3 dəfədən artıq ödənişi gecikdirdikdə bu müqavilə Lizinq verənin təşəbbüsü ilə ləğv edilə bilər. İşdə olan xx.xx.2023-cü il tarixli Təhvil-təslim aktının surətinə əsasən Lizinq alan X1 verən İddiaçı MMC-nin mülkiyyətində olan «Khazar SD» markalı **-PD-*** dövlət qeydiyyat nişanlı avtomobili təhvil almışdır. İşdə olan xx.xx.2023-cü il tarixli MAS-5861 nömrəli öhdəliklərin ötürülməsi müqaviləsinin surətinə əsasən Lizinq verən İddiaçı MMC ilə Lizinq alan X4 arasında bağlanmış xx.xx.2023-cü il tarixli MAS-5861 saylı Daxili Lizinq müqaviləsi üzrə Lizinq alanın İddiaçı MMC qarşısındakı öhdəlikləri tam həcmdə Öhdəlikləri qəbul edən X5 ötürülmüşdür. İşdə olan xx.xx.2023-cü il tarixli Təhvil-təslim aktının surətinə əsasən Lizinq alan X2 verən İddiaçı MMC-nin mülkiyyətində olan «Khazar SD» markalı **-PD-*** dövlət qeydiyyat nişanlı avtomobili təhvil almışdır. İşdə olan xx.xx.2023-cü il tarixli MAS-5861 nömrəli öhdəliklərin ötürülməsi müqaviləsinin surətinə əsasən Lizinq verən İddiaçı MMC ilə Lizinq alan X6 arasında bağlanmış xx.xx.2023-cü il tarixli MAS-5861 saylı Daxili Lizinq müqaviləsi üzrə Lizinq alanın İddiaçı MMC qarşısındakı öhdəlikləri tam həcmdə Öhdəlikləri qəbul edən Cavabdeh ötürülmüşdür. İşdə olan xx.xx.2023-cü il tarixli Təhvil-təslim aktının surətinə əsasən Lizinq alan Cavabdeh Lizinq verən İddiaçı MMC-nin mülkiyyətində olan «Khazar SD» markalı **-PD-*** dövlət qeydiyyat nişanlı avtomobili təhvil almışdır. İşdə olan xx.xx.2023-cü il tarixli MAS-5861 nömrəli Müqaviləyə 3 saylı Əlavəyə (Lizinq ödənişlərinin qrafiki) əsasən Lizinq alan X4 xx.xx.2023-cü il tarixdə 2200,0 manat ödədikdən sonra xx.xx.2023-cü il tarixdən başlayaraq xx.xx.2027-ci il tarixədək hər ay 407.90 manat məbləğində lizinq haqqını ödəyərək 46 ay müddətində Lizinq verənə 15,800 manat əsas və 5163,0 manat mükafat, cəmi 20963,0 ödəməyi öhdəsinə götürmüşdür. İşdə olan xx.xx.2024-cü il tarixli Aktın surətinə əsasən «Xəzər SD» markalı **-PD-*** dövlət qeydiyyat nişanlı avtomobil zədələnmiş vəziyyətdə (ön bufer əzik) öz hərəkəti ilə gətirilərək İddiaçı MMC-ə təhvil verilmişdir. İşdə olan xx.xx.2024-cü il tarixli Aktın surətinə əsasən «X13» MMC mərkəzində texniki baxış zamanı «Khazar SD» markalı **-PD-*** dövlət qeydiyyat nişanlı avtomobilin dəyişdirilməli olan ehtiyat hissəsi 135,0 manat, görülən işlər isə 371,70 manat məbləğində müəyyən edilmişdir. İşdə olan İddiaçı MMC tərəfindən verilmiş xx.xx.2024-cü il tarixli 1678 saylı arayışa əsasən xx.xx.2023-cü il tarixli MAS-5861 saylı “Daxili Lizinq” müqaviləsi üzrə Cavabdeh xx.xx.2024-cü il tarixə olan əsas borcu 1202.15 manat, mükafat üzrə 493.40 manat, cərimə 545.58 manat, cəmi 2241.13 manat təşkil edir. AR Mülki Məcəlləsinin 421.2-ci maddəsinə əsasən tərəflərdən birinin tələbi ilə müqavilə yalnız digər tərəf müqaviləni əhəmiyyətli dərəcədə pozduqda və ya bu Məcəllədə və ya müqavilədə nəzərdə tutulan digər hallarda dəyişdirilə və ya ləğv edilə bilər. Həmin Məcəllənin 421.3-cü maddəsinə əsasən müqavilənin tamamilə və ya hissə-hissə icrasından birtərəfli imtina edildikdə və belə imtinaya bu Məcəllə ilə və ya tərəflərin razılaşması ilə yol verildikdə müqavilə müvafiq surətdə ləğv edilmiş və ya dəyişdirilmiş sayılır. Həmin Məcəllənin 424.2-ci maddəsinə əsasən müqavilə ləğv edilərkən tərəflərin öhdəliklərinə xitam verilir. Həmin Məcəllənin 747.1-ci maddəsinə əsasən lizinq müqaviləsinə görə, lizinq verən müəyyən əşyanı müqavilə ilə şərtləşdirilmiş müəyyən halda, müəyyən müddətə və digər şərtlərlə (lizinq alana əmlakı satın almaq hüququnun verilməsi də daxil olmaqla) lizinq alanın istifadəsinə verməyə borcludur. Lizinq alan müəyyənləşdirilmiş dövriliklə muzd ödəməyə borcludur. Həmin Məcəllənin 748-11.1-ci maddəsinə əsasən lizinq ödənişlərinin ümumi məbləğinə lizinq obyektinin amartizasiya ödənişləri, lizinq obyektinin əldə edilməsi ilə bağlı zəruri xərclər, lizinq obyektini əldə etmək üçün alınan kreditə görə faizlər, lizinq verənin mükafatının məbləği, lizinq obyekti lizinq verən tərəfindən sığorta edilmişdirsə, sığorta üçün ödənilən məbləğ, lizinq verənin əlavə xidmətlərinin haqqı, lizinq verənin lizinq müqaviləsi ilə nəzərdə tutulmuş digər xərcləri daxildir. Həmin Məcəllənin 748-1.12.4-cü maddəsinə əsasən lizinq alan lizinq obyektindən istifadə üçün haqqı müqavilə ilə nəzərdə tutulan ödəniş müddətləri üzrə ardıcıl olaraq iki dəfədən artıq ödəmirsə lizinq verənin pul məbləğlərini və lizinq obyektini mübahisəsiz geri almaq və bununla da lizinq müqaviləsini vaxtından əvvəl ləğv etmək hüququ vardır. Həmin Məcəllənin 750-ci maddəsinə əsasən lizinq alanın təqsiri üzündən müqaviləyə vaxtından əvvəl xitam verildikdə lizinq verən icra ilə bağlı öz mənafelərinə aid olmayan tələbləri irəli sürə bilməz. Tələblər müəyyənləşdirilərkən lizinq əmlakının qalıq dəyəri, lizinq muzdu üzrə faizlərin qalığı və qənaət edilmiş digər xərclər nəzərə alınır. Məhkəmə tədqiq olunmuş sübutlara qiymət verərək hesab edir ki, İddiaçı MMC ilə Cavabdeh lizinq üzrə 1202,15 manat əsas borc, 493,40 manat mükafat və 50 manat cərimə məbləği tutularaq İddiaçı MMC-nin xeyrinə ödənilməlidir. AR Mülki Məcəlləsinin 748-6.1-cı maddəsinə əsasən Lizinq müqaviləsində ayrı qayda nəzərdə tutulmayıbsa, satıcı əmlakı lizinq verənə verdiyi andan lizinq müqaviləsinin müddəti başa çatanadək lizinq obyektini itirilmə (məhv olma), çatışmazlıq və ya zədələnmə risklərindən sığortalamalıdır. Həmin Məcəllənin 748-7.1-ci maddəsinə əsasən lizinq obyekti olan əmlakın zərərin bütün növlərindən qorunması, həmçinin onun məhv edilməsi, itirilməsi, korlanması, talanması, vaxtından əvvəl sıradan çıxması, quraşdırılması və ya istifadəsi zamanı buraxılan səhvlərdən və istismarı zamanı yol verilən risklərdən qorunması ilə bağlı məsuliyyəti, lizinq müqaviləsi ilə ayrı qayda nəzərdə tutulmayıbsa, lizinq obyektinin faktiki qəbulu anından lizinq alan daşıyır. AR Mülki Məcəlləsinin 1096.1-ci maddəsinə əsasən mülki hüquq pozuntusu (delikt) hüquqla və ya qanunla müdafiə edilən başqa şəxsə (zərərçəkənə) birbaşa ziyan və ya zərər vurulmasına gətirib çıxaran təqsirli, hüquqa zidd (mülki qanunvericiliyin normalarını pozan) əməldir (hərəkət və ya hərəkətsizlikdir). Həmin Məcəllənin 1096.2-ci maddəsinə əsasən delikt törətmiş şəxs mülki hüquq məsuliyyəti daşıyır. Həmin Məcəllənin 1097.1-ci maddəsinə əsasən mülki hüquq pozuntusu (delikt) nəticəsində fiziki şəxsin şəxsiyyətinə və ya əmlakına vurulmuş zərərin, habelə hüquqi şəxsin əmlakına və işgüzar nüfuzuna vurulmuş zərərin əvəzi zərərvuran tərəfindən tam həcmdə ödənilməlidir. Qanunla zərərin əvəzini ödəmək vəzifəsi zərəri vurmayan şəxsin öhdəsinə qoyula bilər. Həmin Məcəllənin 1097.3-cü maddəsinə əsasən qanunla zərərvuranın təqsiri olmadıqda da (obyektiv surətdə hüquqa zidd əməl üçün) zərərin əvəzinin ödənilməsi nəzərdə tutula bilər. Həmin Məcəllənin 1097-ci maddəsinə əsasən mülki hüquq pozuntusu nəticəsində fiziki şəxsin şəxsiyyətinə və ya əmlakına vurulmuş zərərin, habelə hüquqi şəxsin əmlakına və işgüzar nüfuzuna vurulmuş zərərin əvəzi zərərvuran tərəfindən tam həcmdə ödənilməlidir. Məhkəmə hesab edir ki, İddiaçı MMC-nin mülkiyyətində olan 2022-ci il buraxılışlı, “Khazar SD” minik markalı, **-PD-*** dövlət nömrə nişanlı avtomobilə dəymiş zərər AR Mülki Məcəlləsinin 748-7.1-ci maddəsində nəzərdə tutulan hallarda deyil, mülki hüquq pozuntusu nəticəsində yaranmışdır (zədələrin xarakterinə görə müəyyən edilir) və obyektiv surətdə hüquqa zidd əməllərlə əlaqədar deyil. Cavabdehnun mülki hüquq pozuntusu törətməkdə təqsirli olub olmadığı və sığorta məsələsinin hansı qaydada həll edildiyi müəyyən edilmədiyindən İddiaçı MMC “Khazar SD” minik markalı, **-PD-*** dövlət nömrə nişanlı avtomobilə dəymiş maddi zərərin ödənilməsini ondan tələb etməkdə haqlı deyil. Yuxarıda qeyd olunanlara əsasən Azərbaycan Respublikası MPM-nin 216-220,227,233,357 və 360-cı maddələrini rəhbər tutaraq Q Ə T E T D İ: İddia tələbi qismən təmin olunsun. Cavabdeh 1202,15 (min iki yüz iki) manat əsas borc, 493,40 (dörd yüz doxsan üç) manat mükafat, 50 (əlli) manat dəbbə pulu və 36,13 (otuz altı manat on üç qəpik) manat dövlət rüsumu İddiaçı MMC-nin xeyrinə ödənilsin. Qalan hissədə iddia tələbi təmin edilməsin. Qətnamədən 1 (bir) ay müddətində Qəbələ Rayon Məhkəməsi vasitəsi ilə Azərbaycan Respublikası Şəki Apellyasiya Məhkəməsinə apellyasiya şikayəti verilə bilər. Hakim: Ülvi Qənbərov.