Şirvan Şəhər Məhkəməsi Qətnamə — İş №e-2(032)-983/2024

Azərbaycan Respublikası adından QƏTNAMƏ Şirvan şəhəri İş № e-2(032)-983/2024 22.07.2024 ŞİRVAN ŞƏHƏR MƏHKƏMƏSİ Hakim Mustafayev Ceyhun Mustafa oğlu iddiaçı "xxxx" MMC-nin Cavabdeh qarşı pul tələbinə dair kiçik iddia ərizəsi üzrə mülki işə baxaraq, müəyyən etdi: İddiaçı "xxxx" MMC iddia ərizəsi ilə məhkəməyə müraciət edərək, Cavabdeh xx.xx.2022-ci il tarixli, 02992474 saylı müqaviləyə əsasən İMEİ kodu SY7WF5MQ23Y olan “İPAD 9” markal planşet üçün 1101.96 manat ödənilməmiş hissə, 110.04 manat cərimə pulu, xx.xx.2022-ci il tarixli, 03481124 saylı müqaviləyə əsasən İMEİ kodu **********93582 olan “Xiaomi Redmi 10” markalı telefon üçün 594.38 manat ödənilməmiş hissə, 59.62 manat cərimə borcu, xx.xx.2022-ci il tarixli, 03481123 saylı müqaviləyə əsasən müqaviləyə əsasən İMEİ kodu **********37106 olan “Xiaomi Redmi 10” markalı telefon üçün 548.12 manat ödənilməmiş hissə, 54.88 manat cərimə pulu, ümumilikdə hər üç müqavilə üzrə 2469 manat və 44.69 manat dövlət rüsumu, cəmi 2513.69 manat alınaraq "xxxx" Məhdud Məsuliyyətli Cəmiyyətinə ödənilməsi barədə qətnamə çıxarılmasını xahiş etmişdir. İddia tələbi onunla əsaslandırılmışdır ki, cavabdehlə "xxxx" MMC arasında bağlanmış xx.xx.2022-ci il tarixli, xx.xx.2022-ci il tarixli və xx.xx.2022-ci il tarixli müqaviləyə əsasən cavabdeh İMEİ kodu SY7WF5MQ23Y olan “İPAD 9”, İMEİ kodu **********93582 olan “Xiaomi Redmi 10” markalı telefon və İMEİ kodu **********37106 olan “Xiaomi Redmi 10” markalı telefon almış və nəticədə 2469 manat borc yaranmışdır. Cavabdeh müqavilənin şərtlərini pozmuş və nəticədə xx.xx.2022-ci il tarixli müqaviləsinə əsasən alğı-satqı qiyməti 1372.96 manat (18 ay x 70.72 manat + 100 manat ilkin ödəniş) İMEİ kodu SY7WF5MQ23Y olan “İPAD 9” markalı planşet üçün ümumilikdə, 1212 manat olmaqla ondan 1101.96 manat ödənilməmiş hissə, müştəriyə güzəşt olunaraq 110.04 manat cərimə pulu, xx.xx.2022-ci il tarixli müqaviləsinə əsasən alğı-satqı qiyməti 782.58 manat (17 ay x 45.74 manat + 5 manat ilkin ödəniş) İMEİ kodu **********93582 olan “Xiaomi Redmi 10” markalı telefon üçün ümumilikdə 654 manat olmaqla, ondan 594.38 manat ödənilməmiş hissə, müştəriyə güzəşt olunaraq 59.62 manat cərimə pulu, xx.xx.2022-ci il tarixli müqaviləsinə əsasən alğı-satqı qiyməti 782.58 manat (18 ay x 43.59 manat + 5 manat ilkin ödəniş) İMEİ kodu **********37106 olan “Xiaomi Redmi 10” markalı telefon üçün ümumilikdə 603 manat olmaqla, ondan 548.12 manat ödənilməmiş hissə, müştəriyə güzəşt olunaraq 54.88 manat miqdarında borcu yaranmışdır. Cavabdehin cəmi ödədiyi məbləğ 700.7 manat təşkil edir. Cavabdehə üzərinə düşən öhdəlikləri lazımınca icra etməli olduğunu rəsmi qaydada bildirsələr də, qarşı tərəf müqavilə ilə təsbit olunmuş öhdəlikləri icra etməmişdir. Ödəniş cədvəlinin 2-ci bəndinə əsasən ödənişlərdən gecikmələr aşkarlanıbsa, müddəti keçmiş məbləğin hər növbəti təqvim gününə hesablanmış 1% həcmində “müştəri” mübahisəsiz olaraq peniya ödəyir. Cavabdehlə aralarında bağlanmış xx.xx.2022-ci il, xx.xx.2022-ci il, xx.xx.2022-ci il tarixli müqavilənin ayrılmaz tərkib hissəsi olan əşyaların təhvil-təslim aktından görünür ki, cavabdeh əldə etdiyi məhsulu tam və qüsursuz şəkildə təhvil almışdır. Azərbaycan Respublikası Mülki Prosessual Məcəlləsinin 284-5.1-ci maddəsinə uyğun olaraq cavabdehə rəsmi qaydada bildiriş göndərilmiş, lakin cavabdeh tərəfindən iddiaçının tələbinə dair hər hansı münasibət bildirilməmişdir. Məhkəmə Azərbaycan Respublikası Mülki Prosessual Məcəlləsinin 147-ci maddəsinin tələblərini rəhbər tutaraq hesab edir ki, mülki işə baxmağa haqlıdır. Məhkəmə iş materiallarını tədqiq edərək hesab edir ki, iddia tələbi qismən təmin edilməlidir. İş materiallarından görünür ki, "xxxx" MMC ilə Cavabdeh arasında xx.xx.2022-ci il tarixdə 02992474 saylı müqavilə bağlanmışdır. Göstərilən müqaviləyə əsasən alğı-satqı qiyməti 1372.96 manat olan İMEİ kodu SY7WF5MQ23Y olan “İPAD 9” markal planşet Cavabdeh nisyə satılmış və cavabdeh 18 ay müddətində ödəniş cədvəli üzrə hər ay 70.72 manat məbləğində pulu ödəməyi öhdəsinə götürmüşdür. İş materiallarından görünür ki, "xxxx" MMC ilə Cavabdeh arasında xx.xx.2022-ci il tarixdə 03481124 saylı müqavilə bağlanmışdır. Göstərilən müqaviləyə əsasən alğı-satqı qiyməti 782.58 manat olan İMEİ kodu **********93582 olan “Xiaomi Redmi 10” markalı telefon Cavabdeh nisyə satılmış və cavabdeh 17 ay müddətində ödəniş cədvəli üzrə hər ay 45.74 manat məbləğində pulu ödəməyi öhdəsinə götürmüşdür. İş materiallarından görünür ki, "xxxx" MMC ilə Cavabdeh arasında xx.xx.2022-ci il tarixdə 03481123 saylı müqavilə bağlanmışdır. Göstərilən müqaviləyə əsasən alğı-satqı qiyməti 789.62 manat olan İMEİ kodu **********37106 olan “Xiaomi Redmi 10” markalı telefon Cavabdeh nisyə satılmış və cavabdeh 18 ay müddətində ödəniş cədvəli üzrə hər ay 43.59 manat məbləğində pulu ödəməyi öhdəsinə götürmüşdür. İş materiallarında olan maliyyə və ödəniş cədvəlindən görünür ki, cavabdehin xx.xx.2022-ci il tarixli, 02992474 saylı müqavilə üzrə 1101.96 manat ödənilməmiş hissə və 110.04 manat dəbbə borcu, xx.xx.2022-ci il tarixli, 03481124 saylı müqavilə üzrə 594.38 manat ödənilməmiş hissə, 59.62 manat dəbbə borcu, xx.xx.2022-ci il tarixli, 03481123 saylı müqavilə üzrə 548.12 manat ödənilməmiş hissə, 54.88 manat dəbbə borcu mövcuddur. İş materiallarında olan xx.xx.2024-cü il tarixli xəbərdarlıq məktubundan görünür ki, cavabdehə borcun ödənilməsinin təmin olunması, əks təqdirdə məhkəməyə müraciət olunacağı barədə xəbərdarlıq edilmişdir. Azərbaycan Respublikası Mülki Məcəlləsinin 385.1-ci maddəsinə əsasən, öhdəliyə əsasən bir şəxs (borclu) başqa şəxsin (kreditorun) xeyrinə müəyyən hərəkəti etməlidir, məsələn, pul ödəməli, əmlak verməli, iş görməli, xidmətlər göstərməli və i.a. və ya müəyyən hərəkətdən çəkinməlidir, kreditorun isə borcludan vəzifəsinin icrasını tələb etmək hüququ vardır. Həmin Məcəllənin 442-ci maddəsinə əsasən, öhdəliyin icra edilməməsi dedikdə onun pozulması və ya lazımınca icra edilməməsi (vaxtında icra edilməməsi, mallarda, işlərdə və xidmətlərdə qüsurlarla və ya öhdəliyin məzmunu ilə müəyyənləşdirilmiş digər şərtləri pozmaqla icra edilməsi) başa düşülür. Həmin Məcəllənin 600.1-ci maddəsinə əsasən, alğı-satqı müqaviləsində əşyanın alıcıya verildikdən müəyyən müddət sonra ödənilməsinin (əşyaların nisyə satışının) nəzərdə tutulduğu halda alıcı ödənişi müqavilədə nəzərdə tutulan müddətdə, müqavilədə belə müddət nəzərdə tutulmadıqda isə bu Məcəllənin 427-ci maddəsinə uyğun müəyyənləşdirilmiş müddətdə həyata keçirməlidir. Həmin Məcəllənin 600.4-cü maddəsinə görə əşyanı təhvil almış alıcı onu alğı-satqı müqaviləsində nəzərdə tutulan müddətdə ödəmək vəzifəsini icra etmədikdə satıcı verilmiş əşyanın ödənilməsini və ya ödənilməmiş malın qaytarılmasını tələb edə bilər. Məhkəmə araşdırması zamanı müəyyən edilmişdir ki, "xxxx" Məhdud Məsuliyyətli Cəmiyyəti ilə Cavabdeh arasında bağlanmış nisyə alğı-satqı müqavilələrinə əsasən cavabdehə əşyalar satılmış və xidmətlərin göstərilməsi nəzərdə tutulmuş, cavabdeh həmin müqavilə üzrə dövri ödənişlər etməyi öhdəsinə götürmüş, lakin müqavilələr üzrə üzərinə düşən öhdəliyi lazımınca icra etməməklə müqavilənin şərtlərini pozmuşdur. Buna görə də, iddiaçı ödənilməmiş əsas məbləğin qaytarılmasını tələb etməkdə haqlıdır. Belə olan halda məhkəmə hesab edir ki, xx.xx.2022-ci il tarixli, 02992474 saylı müqaviləsinə əsasən 1101.96 manat, xx.xx.2022-ci il tarixli, 03481124 saylı müqaviləsinə əsasən 594.38 manat, xx.xx.2022-ci il tarixli, 03481123 saylı müqaviləsinə əsasən 548.12 manat əsas borcun cavabdehdən tutulması hissəsində iddia tələbi təmin edilməlidir. İddia tələbinin dəbbə pulu hissəsinə münasibətdə məhkəmə nəzərə alır ki, Mülki Məcəllənin 467-ci maddəsinə əsasən isə məhkəmə işin hallarını nəzərə alaraq tənasübsüz surətdə yüksək dəbbə pulunu azalda bilər. Tənasüb müəyyənləşdirilərkən kreditorun həm əmlak mənafeləri, həm də bütün əsaslı mənafeləri nəzərə alınır. Hər bir konkret iş üzrə dəbbə pulunun azaldılması meyarları kimi dəbbə pulunun qeyri-mütənasib olması, öhdəliyin pozulması nəticəsində yarana biləcək mümkün zərərin həcmindən əhəmiyyətli dərəcədə artıq olması, öhdəliklərin yerinə yetirilməsindən yayınma müddətləri və s. çıxış edə bilər. Məhkəmə nəzərə alır ki, dəbbə pulunun göstərilən həcmdə tutulması cavabdehin əmlak mənafelərinə xələl gətirə bilər. Dəbbə pulunun məbləğinin azaldılması kreditorun əmlak mənafelərinə əsaslı təsir etmir. Belə ki, dəbbə pulunu əldə edəcəyi gözlənilən qazanc kimi deyil, öhdəliyin icrasının təminatı üsulu kimi nəzərdə tutmuşdur. Qeyd edilənləri rəhbər tutmaqla məhkəmə belə qənaətə gəlir ki, xx.xx.2022-ci il tarixli, 02992474 saylı müqaviləyə əsasən 1101.96 manat məbləğində əsas borca münasibətdə cavabdehdən 110.04 manat dəbbə (cərimə) pulunun, xx.xx.2022-ci il tarixli, 03481124 saylı müqaviləyə əsasən 594.38 manat məbləğində əsas borca münasibətdə cavabdehdən 59.62 manat dəbbə (cərimə) pulunun, xx.xx.2022-ci il tarixli, 03481123 saylı müqaviləyə əsasən 548.12 manat məbləğində əsas borca münasibətdə cavabdehdən 54.88 manat dəbbə (cərimə) pulunun tutulması əsaslı hesab edilə bilməz və yüksək olduğundan azaldılmalıdır. Qeyd edilənlərə əsasən məhkəmə hesab edir ki, Cavabdeh iddiaçının xeyrinə xx.xx.2022-ci il tarixli, 02992474 saylı müqaviləyə əsasən 10 manat dəbbə (cərimə) pulu, xx.xx.2022-ci il tarixli, 03481124 saylı müqaviləyə əsasən 3 manat dəbbə (cərimə) pulu, xx.xx.2022-ci il tarixli, 03481123 saylı müqaviləyə əsasən 3 manat dəbbə (cərimə) pulu tutulmalıdır. Həmin Məcəllənin 119.1-ci maddəsinə görə məhkəmə xərcləri ödənilmiş tələblərin məbləğinə münasib olaraq işdə iştirak edən şəxslərə aid edilir. İş materiallarına əlavə olunmuş hökumət ödəniş portalından görünür ki, iddiaçı tərəfindən 44.69 (qırx dörd manat altmış doqquz qəpik) manat dövlət rüsumu ödənilmişdir. Məhkəmə xərcləri ilə bağlı məsələni müzakirə edərək məhkəmə hesab edir ki, iddiaçı tərəfindən ödənilmiş 44.69 (qırx dörd manat altmış doqquz qəpik) manat dövlət rüsumu cavabdehdən iddiaçının xeyrinə tutulmalıdır. Beləliklə, məhkəmə hesab edir ki, iddia qismən təmin edilməlidir Qeyd olunanlara əsasən və Azərbaycan Respublikası MPM-in 216-220, 227, 233, 360-cı maddələrini rəhbər tutaraq, məhkəmə qət etdi: İddia qismən təmin edilsin. Cavabdeh xx.xx.2022-ci il tarixli, 02992474 saylı nisyə alğı-satqı müqaviləsinə əsasən 1101.96 manat ödənilməmiş hissə, 10 manat cərimə, xx.xx.2022-ci il tarixli, 03481124 saylı alğı-satqı müqaviləsinə əsasən 594.38 manat ödənilməmiş hissə, 3 manat cərimə, xx.xx.2022-ci il tarixli, 03481123 saylı alğı-satqı müqaviləsinə əsasən 548.12 manat ödənilməmiş hissə, 3 manat cərimə borcu, cəmi 2260,46 manat və ödənilmiş dövlət rüsumuna görə 44.69 (qırx dörd manat altmış doqquz qəpik) manat olmaqla, ümumilikdə 2305,15 (iki min üç yüz beş manat on beş qəpik) manat pul alınaraq iddiaçı "xxxx" MMCyə ödənilsin. İddia qalan hissədə rədd edilsin. Qətnamədən rəsmi qaydada verildiyi gündən 1 (bir) ay müddətində “Elektron məhkəmə” informasiya sistemində yaradılan elektron kabinetlə Şirvan şəhər məhkəməsi vasitəsilə Şirvan Apellyasiya Məhkəməsinin Mülki kollegiyasına apellyasiya şikayəti verilə bilər. Sədrlik edən Ceyhun Mustafayev