Zəngilan Rayon Məhkəməsi Qətnamə — İş №e-2(034)-178/2022

Azərbaycan Respublikası adından QƏTNAMƏ Zəngilan rayonu İş № e-2(034)-178/2022 06.04.2022 ZƏNGİLAN RAYON MƏHKƏMƏSİ Mən, Zəngilan Rayon Məhkəməsinin hakimi İmanova Gülsarə Kərimovna İddiaçı "xxxx" Məhdud Məsuliyyətli Cəmiyyətinin Cavabdeh qarşı «pul tələbinə dair» kiçik iddia ərizəsi üzrə mülki işə sadələşdirilmiş icraat qaydasında baxaraq, MÜƏYYƏN ETDİM: İddiaçı "xxxx" Məhdud Məsuliyyətli Cəmiyyəti Cavabdeh qarşı «pul tələbinə dair» kiçik iddialar üzrə sadələşdirilmiş icraat qaydasında ərizə ilə Zəngilan rayon Məhkəməsinə müraciət edərək, cavabdehdən 06.02.2020-ci il tarixli müqaviləyə əsasən, İMEİ kodu **********71722 olan X1 8 markalı telefon üçün 274 manat ödənilməmiş hissə, 27 manat cərimə, 26.03.2020-ci il tarixli müqaviləyə əsasən, İMEİ kodu **********75262 olan X1 8 markalı telefon üçün 277.40 manat ödənilməmiş hissə, 27.60 manat cərimə; 01.06.2020-ci il tarixli müqaviləyə əsasən, İMEİ kodu **********70188 olan X1 8 markalı telefon üçün 614 manat ödənilməmiş hissə, 61 manat cərimə borcu olmaqla, 1281 manat borcun və 32.81 manat dövlət rüsumunun tutulması barədə qətnamə qəbul edilməsini xahiş etmişdir. Ərizə onunla əsaslandırılmışdır ki, iddiaçı "xxxx" Məhdud Məsuliyyətli Cəmiyyəti ilə Cavabdeh arasında bağlanmış 06.02.2020-ci il, 26.03.2020-ci il və 01.06.2020-ci il tarixli müqavilələrə əsasən, İMEİ kodu **********71722, **********75262 və **********70188 olan 3 ədəd X1 8 markalı telefon almış və nəticədə 1281 manat borc yaranmışdır. Cavabdeh müqavilənin şərtlərini pozmuş və nəticədə 06.02.2020-ci il tarixli müqaviləyə əsasən, alqısatqı qiyməti 578.40 manat (12 ay x 48.2 manat + 0 manat ilkin ödəniş) İMEİ kodu **********71722 olan X1 8 markalı telefon üçün ümumilikdə 301 manat olmaqla, ondan 274 manat ödənilməmiş hissə, müştəriyə güzəşt olunaraq 27 manat cərimə miqdarında borc yaranmışdır. 26.03.2020-ci il tarixli müqaviləyə əsasən, alqı-satqı qiyməti 594.40 manat (12 ay x 36.7 manat + 154 manat ilkin ödəniş) İMEİ Kodu **********75262 olan X1 8 markalı telefon üçün ümumilikdə 305 manat olmaqla, ondan 277.40 manat ödənilməmiş hissə, müştəriyə güzəşt olunaraq 27.60 manat cərimə; 01.06.2020-ci il tarixli müqaviləyə əsasən, alqı-satqı qiyməti 736.20 manat (18 ay x 40.9 manat + 0 manat ilkin ödəniş) İMEİ Kodu **********70188 olan X1 8 markalı telefonüçün ümumilikdə, 675 manat olmaqla, ondan 614 manat ödənilməmiş hissə, müştəriyə güzəşt olunaraq 61 manat cərimə borcu vardır. Cavabdehin cəmi ödədiyi məbləğ 743.60 manat təşkil edir. Ödəniş cədvəlinin 2-ci bəndinə əsasən ödənişlərdə gecikmələr aşkarlanıbsa, müddəti keçmiş məbləğin hər növbəti təqvim gününə hesablanmış 1%-i həcmində mübahisəsiz olaraq penya ödəyir. Sonda ərizədə iddianın təmin olunması barədə məhkəmə qətnaməsi çıxarılması xahiş olunur. Azərbaycan Respublikasının Mülki Prosessual Məcəlləsinin 284-5.3-cü maddəsinə əsasən ərizə məhkəməyə daxil olduğu gündən 30 (otuz) iş günü ərzində işə tərəflərin təqdim etdiyi sənədlər əsasında, məhkəmə baxışı keçirilmədən və tərəflər izahatları dinlənilmək üçün çağırılmadan baxılmalı və həmin işin həllinə dair qətnamə çıxarılmalıdır. Yuxarıda göstərilən qanunvericiliyin tələbini əsas götürərək işə sadələşdirilmiş icraat qaydasında baxılmasını mümkün hesab edirəm və aşağıdakılara əsasən iddia qismən təmin edilməlidir. Belə ki, İddiaçı MMC ilə Cavabdeh arasında bağlanmış 06.02.2020-ci il tarixli müqaviləyə əsasən alqı-satqı qiyməti 578.40 manat olan X1 8, 26.03.2020-ci il tarixli müqaviləyə əsasən alqı-satqı qiyməti 594.40 manat olan X1 8 və 01.06.2020-ci il tarixli müqaviləyə əsasən alqı-satqı qiyməti 736.20 manat olan X1 8 markalı telefonları cavabdehin sahibliyinə verməyi MMC öhdəsinə götürmüşdür. Cavabdeh 06.02.2020-ci il tarixli müqavilə üzrə ilkin ödənişsiz ödəniş, hər ayın ödəniş haqqı 48.20 manat olmaqla 12 ay müddətinə, 26.03.2020-ci il tarixli müqavilə üzrə 154 manat ilkin ödənişli, hər ayın ödəniş haqqı 36.70 manat olmaqla, 12 ay müddətinə, 01.06.2020-ci il tarixli müqavilə üzrə ilkinödənişsiz, hər yaın ödəniş haqqı 40.90 manat olmaqla 18 ay müddətinə əşyanın dəyərini hissə-hissə ödəməyi öhdəsinə götürmüşdür. Yəni Azərbaycan Respublikası Mülki Məcəlləsinin (MM) 600-cı maddəsinə müvafiq olaraq MMC ilə cavabdeh arasında əşyanın nisyə satışına dair alqı-satqı müqaviləsi bağlanmışdır. Lakin, iddia ərizəsinə əlavə edilmiş maliyyə və ödəniş cədvəlindən göründüyü kimi, cavabdeh aldığı əşyaya görə İddiaçı MMC-yə 06.02.2020-ci il tarixli, 26.03.2020-ci il tarixli, 01.06.2020-ci il tarixli müqavilələr üzrə cəmi 743.60 manat ödəniş etmiş, onun 06.02.2020-ci il tarixli müqaviləyə əsasən 274 manat ödənilməmiş hissə, 27 manat cərimə, 26.03.2020-ci il tarixli müqaviləyə əsasən, 277.40 manat ödənilməmiş hissə, 27.60 manat cərimə; 01.06.2020-ci il tarixli müqaviləyə əsasən, 614 manat ödənilməmiş hissə, 61 manat cərimə borcu olmaqla, cəmi 1281 manat borcu yaranmışdır. Azərbaycan Respublikası MM-nin 600-cı maddəsinə əsasən, «alqı-satqı müqaviləsində əşyanın alıcıya verildikdən müəyyən müddət sonra ödənilməsinin (əşyaların nisyə satışının) nəzərdə tutulduğu halda alıcı ödənişi müqavilədə nəzərdə tutulan müddətdə, müqavilədə belə müddət nəzərdə tutulmadıqda isə bu Məcəllənin 427ci maddəsinə uyğun müəyyənləşdirilmiş müddətdə həyata keçirməlidir. Əşyanı təhvil almış alıcı onu alğı-satqı müqaviləsində nəzərdə tutulan müddətdə ödəmək vəzifəsini icra etmədikdə satıcı verilmiş əşyanın ödənilməsini və ya ödənilməmiş malın qaytarılmasını tələb edə bilər». Həmin Məcəllənin 601-ci maddəsindən göründüyü kimi, «əşyanın nisyə satılması haqqında müqavilədə onun hissə-hissə ödənilməsi nəzərdə tutula bilər. Hissə-hissə ödəmə şərti ilə əşyanın nisyə satılması haqqında müqavilə o halda bağlanmış sayılır ki, alğı-satqı müqaviləsinin digər mühüm şərtləri ilə yanaşı əşyanın qiyməti, ödənişlərin qaydası, müddətləri və məbləğləri nəzərdə tutulmuş olsun. Hissə-hissə ödəmə şərti ilə malın nisyə satılması haqqında müqaviləyə bu Məcəllənin 600.2-600.5-ci maddələrində nəzərdə tutulan qaydalar tətbiq edilir». Həmçinin, Azərbaycan Respublikası MM-nin 462.1-ci maddəsinə görə dəbbə pulu (cərimə, penya) müqavilə ilə müəyyənləşdirilən, öhdəliyin icra edilmədiyi və ya lazımınca icra edilmədiyi, o cümlədən icranın gecikdirildiyi halda borclunun kreditora ödəməli olduğu pul məbləğidir. Bundan əlavə Azərbyacan Respublikası MPM-nin 284-1-ci maddəsinə əsasən, mülki işlər üzrə iddianın qiyməti beş min manatdan, kommersiya mübahisələrinə dair işlər üzrə iddianın qiyməti on min manatdan az olan iddialar (kiçik iddialar) üzrə işlərə bu fəslə uyğun olaraq sadələşdirilmiş qaydada baxılmasına yol verilir. Həmin Məcəllənin 284-2-ci maddəsinə əsasən kiçik iddialara dair işlərdə ərizə bu Məcəllənin 4-cü fəslində müəyyən edilmiş ümumi aidiyyət qaydalarına əsasən verilir. Həmin Məcəllənin 284-6.1-ci maddəsinin tələbinə görə işə mahiyyəti üzrə baxan hakim tərəfindən iddianın təmin və ya rədd edilməsi haqqında qətnamə qəbul edilir. Həmin Məcəllənin 284-6.2-ci maddəsinə əsasən məhkəmə qətnaməsindən bu Məcəllə ilə nəzərdə tutulmuş qaydada apellyasiya şikayəti verilə bilər. Eyni Məcəlləninin 284-6.3-cü maddəsinin tələbinə görə kiçik iddialara dair işlər üzrə sadələşdirilmiş icraat qaydasında baxılmış işlər üzrə çıxarılmış məhkəmə qətnaməsindən şikayət verilməmişdirsə, qətnamə qəbul edildiyi gündən 1 (bir) ay keçdikdən sonra qanuni qüvvəyə minir. İddiaçı tərəfindən irəli sürülən 06.02.2020-ci il tarixli müqaviləyə əsasən 27 manat cərimə, 26.03.2020-ci il tarixli müqaviləyə əsasən 27.60 manat cərimə, 01.06.2020-ci il tarixli müqaviləyə əsasən 61 manat cərimə pulunun ödənilməsi barədə tələb isə qismən təmin edilməlidir. Belə ki, Azərbaycan Respublikası MM-nin 462.1-ci maddəsinə görə dəbbə pulu (cərimə, penya) müqavilə ilə müəyyənləşdirilən, öhdəliyin icra edilmədiyi və ya lazımınca icra edilmədiyi, o cümlədən icranın gecikdirildiyi halda borclunun kreditora ödəməli olduğu pul məbləğidir. Lakin, eyni zamanda məhkəmə hesab edir ki, MMC-nin 06.02.2020-ci il tarixli müqaviləyə əsasən ödənilməmiş 274 manat məbləğində borc üçün tələb etdiyi 27 manat məbləğində cərimə, 26.03.2020-ci il tarixli müqaviləyə əsaəsn ödənilməmiş 277.40 manat məbləğində borc üçün tələb etdiyi 27.60 manat məbləğində cərimə, 01.06.2020-ci il tarixli müqaviləyə əsasən ödənilməmiş 61 manat məbləğində cərimə tənasübsüz surətdə yüksəkdir. Azərbaycan Respublikası MPM-nin 467-ci maddəsinə görə məhkəmə işin hallarını nəzərə alaraq tənasübsüz surətdə yüksək dəbbə pulunu azalda bilər. Tənasüb müəyyənləşdirilərkən kreditorun həm əmlak mənafeləri, həm də bütün əsaslı mənafeləri nəzərə alınır. Odur ki, məhkəmə MMC-nin tələb etdiyi 06.02.2020-ci il tarixli müqavilə üzrə 27 manat dəbbə pulu azaldılaraq 5 manat məbləğində, 26.03.2020-ci il tarixli müqavilə üzrə 27.60 manat dəbbə pulu azaldılaraq 5 manat məbləğində və 01.06.2020-ci il tarixli müqavilə üzrə 61 manat dəbbə pulu azaldılaraq 10 manat məbləğində müəyyən edilməsi qənaətinə gəlir. Odur ki, qeyd olunanlara əsasən "xxxx" MMC ilə Cavabdeh arasında bağlanmış 06.02.2020-ci il tarixli müqavilə üzrə 274 manat məbləğində ödənilməmiş hissə, 5 manat məbləğində cərimə, 26.03.2020-ci il tarixli müqavilə üzrə 277.40 manat məbləğində ödənilməmiş hissə, 5 manat məbləğində cərimə, 01.06.2020-ci il tarxli müqavilə üzrə 614 manat məbləğində ödənilməmiş hissə, 10 manat məbləğində cərimə borcu olmaqla, cəmi 1185.40 manat borc tutularaq iddiaçı "xxxx" MMC-nin xeyrinə ödənilməlidir. İddia ərizəsinin verilməsinə görə iddiaçı tərəfindən 32.81 manat dövlət rüsumu ödənilmişdir. MPM-nin 119.1-ci maddəsinə görə “Məhkəmə xərcləri ödənilmiş tələblərin məbləğinə münasib olaraq işdə iştirak edən şəxslərə aid edilir”. Odur ki, iddia ərizəsinin verilməsinə görə iddiaçı tərəfindən ödənilmiş 31.81 manat dövlət rüsumu cavabdehdən iddiaçının xeyrinə tutulmalıdır. Yuxarıda göstərilənlərə əsasən və Azərbaycan Respublikası MPM-nin 216-220 və 222-ci maddələrini rəhbər tutaraq, QƏT ETDİM: İddia qismən təmin edilsin. Cavabdeh 06.02.2020-ci il tarixli müqavilə üzrə 274 manat məbləğində ödənilməmiş hissə, 5 manat məbləğində cərimə, 26.03.2020-ci il tarixli müqavilə üzrə 277.40 manat məbləğində ödənilməmiş hissə, 5 manat məbləğində cərimə, 01.06.2020-ci il tarxli müqavilə üzrə 614 manat məbləğində ödənilməmiş hissə, 10 manat məbləğində cərimə borcu olmaqla, cəmi 1185.40 manat borc və 32.81 manat dövlət rüsumu tutularaq iddiaçı "xxxx" Məhdud Məsuliyyətli Cəmiyyətinin xeyrinə ödənilsin. Qətnamədən təqdim olunan (alınan) gündən 1 (bir) ay müddətində Zəngilan Rayon Məhkəməsi vasitəsi ilə Sumqayıt Apelyasiya Məhkəməsinin Mülki Kollegiyasına apellyasiya şikayəti verilə bilər. Sədrlik edən Gülsarə İmanova