Zəngilan Rayon Məhkəməsi Qətnamə — İş №e-2(034)-256/2022

Azərbaycan Respublikası adından QƏTNAMƏ Zəngilan rayonu İş № e-2(034)-256/2022 17.05.2022 ZƏNGİLAN RAYON MƏHKƏMƏSİ Mən, Zəngilan Rayon Məhkəməsinin hakimi İmanova Gülsarə Kərimovna İddiaçı "xxxx" Məhdud Məsuliyyətli Cəmiyyətinin Cavabdeh qarşı «pul tələbinə dair» kiçik iddia ərizəsi üzrə mülki işə sadələşdirilmiş icraat qaydasında baxaraq, MÜƏYYƏN ETDİM: İddiaçı "xxxx" Məhdud Məsuliyyətli Cəmiyyəti Cavabdeh qarşı «pul tələbinə dair» kiçik iddialar üzrə sadələşdirilmiş icraat qaydasında ərizə ilə Zəngilan Rayon Məhkəməsinə müraciət edərək, cavabdehdən 21.08.2020-ci il tarixli müqaviləyə əsasən, GREE kombi üçün 360 manat ödənilməmiş hissə, 36 manat cərimə, 11.02.2020-ci il tarixli müqaviləyə əsasən, HOFFMANN Mini soba üçün 268.60 manat ödənilməmiş hissə, 26.40 manat cərimə, 12.02.2021-ci il tarixli müqaviləyə əsasən, LG Paltaryuyan üçün 1081.20 ödənilməmiş hissə, 108.80 manat cərimə borcu olmaqla, cəmi 1881 manat məbləğində borcun və 38.81 manat məbləğində ödənilmiş dövlət rüsumunun tutulması barədə qətnamə qəbul edilməsini xahiş etmişdir. Ərizə onunla əsaslandırılmışdır ki, iddiaçı "xxxx" MMC ilə Cavabdeh arasında bağlanmış 21.08.2020-ci il, 11.02.2020-ci il, 12.02.2021-ci il tarixli müqavilələrə əsasən GREE kombi, HOFFMANN Mini soba, LG Paltaryuyan almış və nəticədə 1881 manat borc yaranmışdır. Cavabdeh müqavilənin şərtlərini pozmuş və nəticədə 21.08.2020-ci il tarixli müqaviləyə əsasən, alqı-satqı qiyməti 864 manat (12 ay x 72 manat + 0 manat ilkin ödəniş) GREE Kombi üçün ümumilikdə, 396 manat olmaqla, ondan 360 manat ödənilməmiş hissə, müştəriyə güzəşt olunaraq 36 manat cərimə, 11.02.2020-ci il tarixli müqaviləsinə əsasən, alqı-satqı qiyməti 284.40 manat (18 ay x 15.8 manat + 0 manat ilkin ödəniş) HOFFMANN Mini soba üçün ümumilikdə, 295 manat olmaqla, ondan 268.60 manat ödənilməmiş hissə, müştəriyə güzəşt olunaraq 26.40 manat cərimə; 12.02.2021-ci il tarixli müqaviləsinə əsasən, alqı-satqı qiyməti 1144.80 manat (18 ay x 63.6 manat + 0 manat ilkin ödəniş) LG Paltaryuyan üçün ümumilikdə 1190 manat olmaqla, ondan 1081.20 ödənilməmiş hissə, müştəriyə güzəşt olunaraq 108.80 manat cərimə miqdarında borc yaranmışdır. Cavabdehin cəmi ödədiyi məbləğ 583.40 manat təşkil edir. Ödəniş cədvəlinin 2-ci bəndinə əsasən ödənişlərdə gecikmələr aşkarlanıbsa, müddəti keçmiş məbləğin hər növbəti təqvim gününə hesablanmış 1%-i həcmində mübahisəsiz olaraq penya ödəyir. Cavabdehlə aralarında bağlanılmış 21.08.2020-ci il, 11.02.2020-ci il, 12.02.2021-ci il tarixli müqavilələrinin ayrılmaz tərkib hissəsi olan əşyaların təhvil-təslim aktından görünür ki, cavabdeh əldə etdiyi məhsulu tam və qüsursuz şəkildə təhvil almışdır. Cavabdehlə aralarında olan telefon danışığı, həmçinin göndərdikləri 24.02.2022-ci il tarixli xəbərdarlıq məktubunda mübahisənin məhkəmədən kənar həll olunması, onun üzərinə düşən öhdəlikləri lazımınca icra etməli olduğunu rəsmi qaydada bildirsələrdə, qarşı tərəf müqavilə ilə təsbit olunmuş öhdəlikləri icra etməmişdir. Sonda ərizədə iddianın təmin olunması barədə məhkəmə qətnaməsi çıxarılması xahiş olunur. Azərbaycan Respublikasının Mülki Prosessual Məcəlləsinin 284-5.3-cü maddəsinə əsasən ərizə məhkəməyə daxil olduğu gündən 30 (otuz) iş günü ərzində işə tərəflərin təqdim etdiyi sənədlər əsasında, məhkəmə baxışı keçirilmədən və tərəflər izahatları dinlənilmək üçün çağırılmadan baxılmalı və həmin işin həllinə dair qətnamə çıxarılmalıdır. Yuxarıda göstərilən qanunvericiliyinin tələbini əsas götürərək işə sadələşdirilmiş icraat qaydasında baxılmasını mümkün hesab edirəm və aşağıdakılara əsasən iddia qismən təmin edilməlidir. Belə ki, İddiaçı MMC ilə Cavabdeh arasında bağlanmış 21.08.2020-ci il tarixli müqaviləyə əsasən alqı-satqı qiyməti 864 manat olan GREE Kombini, 11.02.2020-ci il tarixli müqaviləyə əsaəsn alqı-satqı qiyməti 284.40 manat olan HOFFMANN Mini sobanı, 12.02.2021-ci il tarixli müqaviləyə əsasən alqı-satqı qiyməti 1144.80 manat olan LG Paltaryuyanı cavabdehin sahibliyinə verməyi MMC öhdəsinə götürmüşdür. Cavabdeh 21.08.2020-ci il tarixli müqavilə üzrə ilkin ödənişsiz, hər ayın ödəniş haqqı 72 manat olmaqla 12 ay müddətinə, 11.02.2020-ci il tarixli müqavilə üzrə ilkin ödənişsiz, hər ayın ödəniş haqqı 15.80 manat olmaqla 18 ay müddətinə,12.02.2021-ci il tarixli müqavilə üzrə ilkin ödənişsiz, hər ayın ödəniş haqqı 63.60 manat olmaqla 18 ay müddətinə əşyanın dəyərini hissə-hissə ödəməyi öhdəsinə götürmüşdür. Yəni Azərbaycan Respublikası Mülki Məcəlləsinin (MM) 600-cı maddəsinə müvafiq olaraq MMC ilə cavabdeh arasında əşyanın nisyə satışına dair alqı-satqı müqaviləsi bağlanmışdır. Cavabdehin cəmi ödədiyi məbləğ 583.40 manat təşkil edir. Lakin, iddia ərizəsinə əlavə edilmiş maliyyə və ödəniş cədvəlindən göründüyü kimi, cavabdeh aldığı əşyalara görə İddiaçı MMC-yə 21.08.2020-ci il tarixli müqaviləyə əsasən, 360 manat ödənilməmiş hissə, 36 manat cərimə, 11.02.2020ci il tarixli müqaviləyə əsasən 268.60 manat ödənilməmiş hissə, 26.40 manat cərimə, 12.02.2021-ci il tarixli müqaviləyə əsasən 1081.20 ödənilməmiş hissə, 108.80 manat cərimə borcu olmaqla, cəmi 1881 manat məbləğində borcu yaranmışdır. Azərbaycan Respublikası MM-nin 600-cı maddəsinə əsasən, «alqı-satqı müqaviləsində əşyanın alıcıya verildikdən müəyyən müddət sonra ödənilməsinin (əşyaların nisyə satışının) nəzərdə tutulduğu halda alıcı ödənişi müqavilədə nəzərdə tutulan müddətdə, müqavilədə belə müddət nəzərdə tutulmadıqda isə bu Məcəllənin 427ci maddəsinə uyğun müəyyənləşdirilmiş müddətdə həyata keçirməlidir. Əşyanı təhvil almış alıcı onu alğı-satqı müqaviləsində nəzərdə tutulan müddətdə ödəmək vəzifəsini icra etmədikdə satıcı verilmiş əşyanın ödənilməsini və ya ödənilməmiş malın qaytarılmasını tələb edə bilər». Həmin Məcəllənin 601-ci maddəsindən göründüyü kimi, «əşyanın nisyə satılması haqqında müqavilədə onun hissə-hissə ödənilməsi nəzərdə tutula bilər. Hissə-hissə ödəmə şərti ilə əşyanın nisyə satılması haqqında müqavilə o halda bağlanmış sayılır ki, alğı-satqı müqaviləsinin digər mühüm şərtləri ilə yanaşı əşyanın qiyməti, ödənişlərin qaydası, müddətləri və məbləğləri nəzərdə tutulmuş olsun. Hissə-hissə ödəmə şərti ilə malın nisyə satılması haqqında müqaviləyə bu Məcəllənin 600.2-600.5-ci maddələrində nəzərdə tutulan qaydalar tətbiq edilir». Həmçinin, Azərbaycan Respublikası MM-nin 462.1-ci maddəsinə görə dəbbə pulu (cərimə, penya) müqavilə ilə müəyyənləşdirilən, öhdəliyin icra edilmədiyi və ya lazımınca icra edilmədiyi, o cümlədən icranın gecikdirildiyi halda borclunun kreditora ödəməli olduğu pul məbləğidir. Bundan əlavə Azərbyacan Respublikası MPM-nin 284-1-ci maddəsinə əsasən, mülki işlər üzrə iddianın qiyməti beş min manatdan, kommersiya mübahisələrinə dair işlər üzrə iddianın qiyməti on min manatdan az olan iddialar (kiçik iddialar) üzrə işlərə bu fəslə uyğun olaraq sadələşdirilmiş qaydada baxılmasına yol verilir. Həmin Məcəllənin 284-2-ci maddəsinə əsasən kiçik iddialara dair işlərdə ərizə bu Məcəllənin 4-cü fəslində müəyyən edilmiş ümumi aidiyyət qaydalarına əsasən verilir. Həmin Məcəllənin 284-6.1-ci maddəsinin tələbinə görə işə mahiyyəti üzrə baxan hakim tərəfindən iddianın tam və ya qismən təmin və ya rədd edilməsi haqqında qətnamə qəbul edilir. Həmin Məcəllənin 284-6.2-ci maddəsinə əsasən Məhkəmə qətnaməsindən bu Məcəllə ilə nəzərdə tutulmuş qaydada apellyasiya şikayəti verilə bilər. İddiaçı tərəfindən irəli sürülən 21.08.2020-ci il tarixli müqaviləyə əsasən 36 manat cərimə, 11.02.2020-ci il tarixli müqaviləyə əsasən 26.40 manat cərimə, 12.02.2021-ci il tarixli müqaviləyə əsasən 108.80 manat cərimə pulunun ödənilməsi barədə tələb isə qismən təmin edilməlidir. Belə ki, Azərbaycan Respublikası MM-nin 462.1-ci maddəsinə görə dəbbə pulu (cərimə, penya) müqavilə ilə müəyyənləşdirilən, öhdəliyin icra edilmədiyi və ya lazımınca icra edilmədiyi, o cümlədən icranın gecikdirildiyi halda borclunun kreditora ödəməli olduğu pul məbləğidir. Lakin, eyni zamanda məhkəmə hesab edir ki, MMC-nin 21.08.2020-ci il tarxli müqaviləyə əsasən ödənilməmiş 360 manat məbləğində borc üçün tələb etdiyi 36 manat məbləğində cərimə, 11.02.2020-ci il tarixli müqaviləyə əsasən 268.60 manat məbləğində borc üçün tələb etdiyi 26.40 manat cərimə, 12.02.2021-ci il tarixli müqaviləyə əsasən ödənilməmiş 1081.20 manat borc üçün tələb etdiyi 108.80 manat cərimə borcu tənasübsüz surətdə yüksəkdir. Azərbaycan Respublikası MPM-nin 467-ci maddəsinə görə məhkəmə işin hallarını nəzərə alaraq tənasübsüz surətdə yüksək dəbbə pulunu azalda bilər. Tənasüb müəyyənləşdirilərkən kreditorun həm əmlak mənafeləri, həm də bütün əsaslı mənafeləri nəzərə alınır. Odur ki, məhkəmə MMC-nin tələb etdiyi 21.08.2020-ci il tarixli müqavilə üzrə 36 manat dəbbə pulu azaldılaraq 3 manat məbləğində, 11.02.2020-ci il tarixli müqavilə üzrə 26.40 manat dəbbə pulu azaldılaraq 2 manat, 12.02.2021-ci il tarixli müqavilə üzrə 108.80 manat dəbbə pulu azaldılaraq 5 manat məbləğində müəyyən edilməsi qənaətinə gəlir. Məhkəmə qeyd olunanları nəzərə alaraq, hesab edir ki, "xxxx" MMC ilə Cavabdeh arasında bağlanmış 21.08.2020-ci il tarixli müqaviləyə əsasən 360 manat ödənilməmiş hissə, 3 manat cərimə, 11.02.2020-ci il tarixli müqaviləyə əsasən 268.60 manat ödənilməmiş hissə, 2 manat cərimə, 12.02.2021-ci il tarixli müqaviləyə əsasən 1081.20 manat ödənilməmiş hissə, 5 manat cərimə borcu olmaqla, cəmi 1719.80 manat məbləğində borc tutularaq iddiaçı "xxxx" MMC-nin xeyrinə ödənilməlidir. İddia ərizəsinin verilməsinə görə iddiaçı tərəfindən 38.81 manat dövlət rüsumu ödənilmişdir. MPM-nin 119.1-ci maddəsinə görə “Məhkəmə xərcləri ödənilmiş tələblərin məbləğinə münasib olaraq işdə iştirak edən şəxslərə aid edilir”. Odur ki, iddia ərizəsinin verilməsinə görə iddiaçı tərəfindən ödənilmiş 38.81 manat dövlət rüsumu cavabdehdən iddiaçının xeyrinə tutulmalıdır. Yuxarıda göstərilənlərə əsasən və Azərbaycan Respublikası MPM-nin 216-220 və 222-ci maddələrini rəhbər tutaraq, QƏT ETDİM: İddia qismən təmin edilsin. Cavabdeh 21.08.2020-ci il tarixli müqaviləyə əsasən 360 manat ödənilməmiş hissə, 3 manat cərimə, 11.02.2020-ci il tarixli müqaviləyə əsasən 268.60 manat ödənilməmiş hissə, 2 manat cərimə, 12.02.2021-ci il tarixli müqaviləyə əsasən 1081.20 manat ödənilməmiş hissə, 5 manat cərimə borcu olmaqla, cəmi 1719.80 manat məbləğində borc və ödənilmiş 38.81 manat məbləğində dövlət rüsumu tutularaq iddiaçı "xxxx" Məhdud Məsuliyyətli Cəmiyyətinin xeyrinə ödənilsin. Qətnamədən təqdim olunan (alınan) gündən 1(bir) ay müddətində Zəngilan Rayon Məhkəməsi vasitəsi ilə Sumqayıt Apelyasiya Məhkəməsinin Mülki Kollegiyasına apellyasiya şikayəti verilə bilər. Sədrlik edən Gülsarə İmanova