İsmayıllı Rayon Məhkəməsi Qətnamə — İş №e-2(037)-565/2024

Azərbaycan Respublikası adından QƏTNAMƏ İsmayıllı rayonu İş № e-2(037)-565/2024 06.05.2024 İSMAYILLI RAYON MƏHKƏMƏSİ İsmayıllı Rayon Məhkəməsinin hakimi Hüseynov İlqar Vidayət oğlu İddiaçı cavabdehlər Cavabdeh2 və Cavabdeh1 qarşı borcun ödənilməsi tələbinə dair iddia ərizəsi üzrə mülki işə kiçik iddialara dair sadələşdirilmiş icraat qaydasında baxaraq, müəyyən etdi: İddiaçı (bundan sonra iddiaçı) Cavabdeh2 (bundan sonra birinci cavabdeh) və Cavabdeh1 (bundan sonra ikinci cavabdeh) qarşı ərizə ilə müraciət edərək iddiaçı ilə birinci cavabdeh arasında bağlanmış 001855/2021 nömrəli 10 dekabr 2021-ci il tarixli alqı-satqı müqaviləsinin və iddiaçı ilə ikinci cavabdeh arasında bağlanmış zaminlik müqaviləsinin ləğv edilməsi, cavabdehlərdən müştərək qaydada 78,98 manat əsas, 173,75 manat cərimə və 30 manat ödənilmiş dövlət rüsumu olmaqla cəmi 282,73 manat pulun alınaraq iddiaçının xeyrinə ödənilməsi barədə qətnamə çıxarılmasını xahiş etmişdir. İddia tələbi onunla əsaslandırılmışdır ki, iddiaçı ilə birinci cavabdeh arasında 10 dekabr 2021-ci il tarixli 001855/2021 saylı nisyə alqı-satqı müqaviləsi, ikinci cavabdehlə isə 10 dekabr 2021-ci il tarixli Z-001855/2021 nömrəli zaminlik müqaviləsi bağlanılmışdır. Həmin müqaviləyə əsasən birinci cavabdeh hər ay (10-u olmaqla) 17 manat ödəməlidir. Birinci cavabdeh tərəfindən 10 avqust 2023-cü il tarixdən başlayaraq öhdəlik pozulmuş, ödənişlər dayanmışdır. Dəfələrlə bildiriş göndərilməsinə və pozulmuş öhdəliyin bərpa edilməsinin tələb olunmasına baxmayaraq birinci cavabdeh tərəfindən pozulmuş öhdəlik bərpa edilməmiş, bu günə 78,98 manat əsas, 173,75 manat cərimə borcu yaranmışdır. İddiaçı birinci cavabdehlə bağlanmış 001855/2021 nömrəli 10 dekabr 2021-ci il tarixli alqı-satqı və ikinci cavabdehlə bağlanmış zaminlik müqavilələrinin ləğv edilməsi, cavabdehlərdən müştərək qaydada 78,98 manat əsas, 173,75 manat cərimə və 30 manat ödənilmiş dövlət rüsumu olmaqla cəmi 282,73 manat pulun alınaraq iddiaçının xeyrinə ödənilməsi barədə qətnamə çıxarılmasını xahiş edir. Azərbaycan Respublikası Mülki-Prosessual Məcəlləsinin (bundan sonra - MPM) 284-5.1-ci maddəsinə uyğun olaraq cavabdehlərə rəsmi qaydada bildiriş 29 mart 2024cü il tarixdə göndərilmişdir. MPM-in 284-5.2-ci maddəsinə əsasən cavabdehlərin iddiaya qarşı hər hansı əsaslandırılmış etirazı məhkəməyə daxil olmamışdır. Məhkəmə iş materiallarını araşdırıb, sübutlara məcmu halda obyektiv, qərəzsiz, hərtərəfli və tam baxdıqdan sonra həmin sübutlara tətbiq edilməli hüquq normalarına müvafiq olaraq hesab edir ki, iddia tələbi qismən təmin edilməlidir. Belə ki, iş materiallarında olan və məhkəmə tərəfindən tədqiq edilmiş: - 10 dekabr 2021-ci il tarixli 001855/2021 nömrəli nisyə alqı-satqı müqaviləsinin və müqaviləyə saylı əlavənin surətlərindən görünür ki, iddiaçı tərəfindən birinci cavabdehə 24 ay müddətinə hər ay 17 manat ödəmək şərti ilə cəmi 408 manat dəyərində əşya satılmışdır. - 10 dekabr 2021-ci il tarixli Z-001855/2021 nömrəli zaminlik müqaviləsinin surətindən görünür ki, ikinci cavabdeh 10 dekabr 2021-ci il tarixli 001855/2021 nömrəli nisyə al-satqı müqaviləsi üzrə birinci cavabdehin iddiaçı qarşısında yaranmış öhdəliyini tamamilə icra etməsi üçün məsuliyyəti öz üzərinə götürmüşdür. - 17 mart 2023-cü il tarixli xəbərdarlıqların surətindən görünür ki, cavabdehlərdən 10 dekabr 2021-ci il tarixli müqavilə üzə yaranmış 78,98 manat əsas borc və 173,75 manat cərimə məbləğinin üç iş günü ərzində ödənilməsi tələb edilmiş, əks halda barələrində qanunamüvafiq qaydada tədbir görüləcəyi izah edilmişdir. Beləliklə, iddiaçı ilə birinci cavabdeh arasında bağlanılmış 10 dekabr 2021-ci il tarixli 001855/2021 nömrəli nisyə alqı-satqı müqaviləsinə əsasən birinci cavabdehə 24 ay müddətinə hər ay 17 manat ödəmək şərti ilə cəmi 408 manat dəyərində əşya satılmışdır. Birinci cavabdehin iddiaçı qarşısında yaranmış öhdəliyinin icrasının təminatı olaraq iddiaçı ilə ikinci cavabdeh arasında 10 dekabr 2021-ci il tarixli Z- 001855/2021 nömrəli zaminlik müqaviləsi bağlanılmışdır. Birinci cavabdeh müqavilə üzrə üzərinə götürdüyü öhdəliyini icra etməmiş, 78,98 manat əsas borcu ödənilməmiş qalmışdır. Əsas borca 173,75 manat cərimə hesablanmışdır. Cavabdehlərə xəbərdarlıq olunmasına baxmayaraq borcun ödənilməsi təmin olunmamışdır. İddiaçı birinci cavabdehlə bağlanmış 001855/2021 nömrəli 10 dekabr 2021-ci il tarixli alqı-satqı müqaviləsinin və ikinci cavabdehlə bağlanmış zaminlik müqaviləsinin ləğv edilməsi, cavabdehlərdən müştərək qaydada 78,98 manat əsas, 173,75 manat cərimə və 30 manat ödənilmiş dövlət rüsumu olmaqla cəmi 282,73 manat pulun alınaraq iddiaçının xeyrinə ödənilməsi barədə qətnamə çıxarılmasını xahiş edir. Cavabdehlər iddiaçının tələbinə dair hər hansı etirazını, dəlillərini və onları təsdiq edən sənədləri indiyədək məhkəməyə təqdim etməmişlər. Göründüyü kimi, cavabdehlər müqavilə üzrə üzərinə götürdüyü öhdəlikləri vaxtında icra etməmiş, iddiaçıya olan borcu müqavilə ilə nəzərdə tutulan vaxtda və qaydada ödəməmiş, bununla da müqavilənin şərtlərini pozmuşlar. Azərbaycan Respublikası Mülki Məcəlləsinin 385.1-ci maddəsinə uyğun olaraq öhdəliyə əsasən bir şəxs (borclu) başqa şəxsin (kreditorun) xeyrinə müəyyən hərəkəti etməlidir, məsələn, pul ödəməli, əmlak verməli, iş görməli, xidmətlər göstərməli və i.a. və ya müəyyən hərəkətdən çəkinməlidir, kreditorun isə borcludan vəzifəsinin icrasını tələb etmək hüququ vardır. 421.1-ci maddəsinə əsasən müqavilənin dəyişdirilməsi və ləğv edilməsi, əgər bu Məcəllədə və ya müqavilədə ayrı qayda nəzərdə tutulmayıbsa, tərəflərin razılaşması ilə mümkündür. 421.2-ci maddəsinə əsasən tərəflərdən birinin tələbi ilə müqavilə yalnız digər tərəf müqaviləni əhəmiyyətli dərəcədə pozduqda və ya bu Məcəllədə və ya müqavilədə nəzərdə tutulan digər hallarda dəyişdirilə və ya ləğv edilə bilər. Tərəflərdən birinin müqaviləni pozması o zaman əhəmiyyətli pozuntu sayılır ki, bunun digər tərəfə vurduğu zərər nəticəsində o, müqavilə bağlanarkən ümid etməyə haqqı çatanlardan xeyli dərəcədə məhrum olur. 472.1-ci maddəsinə əsasən borclu zaminliklə təmin edilmiş öhdəliyi icra etmədikdə və ya lazımınca icra etmədikdə, əgər bu Məcəllədə və ya zaminlik müqaviləsində zaminin subsidiar məsuliyyəti nəzərdə tutulmayıbsa, zamin və borclu kreditor qarşısında birgə məsuliyyət daşıyırlar. 472.2-ci maddəsinə əsasən əgər zaminlik müqaviləsində ayrı qayda nəzərdə tutulmayıbsa, faizlərin, borc tutulması üzrə məhkəmə xərclərinin və borclunun öhdəliyi icra etməməsi və ya lazımınca icra etməməsi nəticəsində kreditora dəymiş zərərin əvəzinin ödənilməsi də daxil olmaqla, zamin kreditor qaşısında borclu ilə eyni həcmdə məsuliyyət daşıyır. Məhkəmə qərara gəlir ki, iddia tələbi iddiaçı ilə birinci cavabdeh arasında bağlanmış 001855/2021 nömrəli 10 dekabr 2021-ci il tarixli alqı-satqı müqaviləsinin və iddiaçı ilə ikinci cavabdeh arasında bağlanmış zaminlik müqaviləsinin ləğv edilməsi, cavabdehlərdən müştərək qaydada 78,98 manat əsas borcun tutulması hissələrində təmin edilməlidir. Azərbaycan Respublikası Mülki Məcəlləsinin 465.2-ci maddəsinə əsasən əgər borclu öhdəliyin lazımınca icra edilməməsi, o cümlədən müəyyənləşdirilmiş müddətdə icra edilməməsi üçün cərimə ödəyəcəyini vəd etmişdirsə, kreditor cərimənin ödənilməsini və öhdəliyin icrasını tələb edə bilər. 467-ci maddəsinə əsasən məhkəmə işin hallarını nəzərə alaraq tənasübsüz surətdə yüksək dəbbə pulunu azalda bilər. Tənasüb müəyyənləşdirilərkən kreditorun həm əmlak mənafeləri, həm də bütün əsaslı mənafeləri nəzərə alınır. Məhkəmə qərara gəlir ki, cavabdehlərdən tələb edilən cərimə borcunun miqdarının yüksək olması nəzərə alınmaqla iddia tələbinin cavabdehlərdən 173,75 manat cərimə borcunun tutulmasına dair hissəsi qismən - 8 manat həddində təmin edilməlidir. Beləliklə, məhkəmə belə nəticəyə gəlir ki, iddia tələbi qismən təmin edilməli, iddiaçı ilə birinci cavabdeh arasında bağlanmış 001855/2021 nömrəli 10 dekabr 2021ci il tarixli alqı-satqı müqaviləsi və iddiaçı ilə ikinci cavabdeh arasında bağlanmış zaminlik müqaviləsi ləğv edilməli, cavabdehlər Cavabdeh2 və Cavabdeh1 müştərək qaydada 78,98 manat əsas, 8 manat cərimə və 30 manat ödənilmiş dövlət rüsumu olmaqla cəmi 116,98 manat məbləği alınaraq İddiaçı ödənilməlidir. Qeyd olanlara əsasən və MPM-in 216-220, 284-6-cı maddələrini rəhbər tutaraq, məhkəmə qət etdi: İddia tələbi qismən təmin edilsin. İddiaçı ilə Cavabdeh2 arasında bağlanmış 10 dekabr 2021-ci il tarixli 001855/2021 saylı nisyə alqı-satqı müqaviləsi ləğv edilsin. İddiaçı ilə Cavabdeh1 arasında bağlanmış 10 dekabr 2021-ci il tarixli Z- 001855/2021 saylı zaminlik müqaviləsi ləğv edilsin. Cavabdehlər Cavabdeh2 və Cavabdeh1 müştərək qaydada 78,98 manat əsas, 8 manat cərimə və 30 manat ödənilmiş dövlət rüsumu olmaqla cəmi 116 (bir yüz on altı) manat 98 (doxsan səkkiz) qəpik məbləği alınaraq İddiaçı ödənilsin. Qətnamədən onun rəsmi qaydada verildiyi gündən 1 (bir) ay müddətində elektron qaydada İsmayıllı Rayon Məhkəməsi vasitəsilə Şəki Apellyasiya Məhkəməsinə apelyasiya şikayəti verilə bilər. Məhkəmə qətnaməsindən şikayət verilməmişdirsə, işdə iştirak edən şəxslərə rəsmi qaydada verildiyi gündən 1 ay keçdikdən sonra qanuni qüvvəyə minir. Sədrlik edən: İlqar Hüseynov