Yevlax Rayon Məhkəməsi Qətnamə — İş №e-2(039)-1464/2024

Azərbaycan Respublikası adından QƏTNAMƏ Yevlax Rayou İş № e-2(039)-1464/2024 03.06.2024 YEVLAX RAYON MƏHKƏMƏSİ Hakim Əliyev Kamil Çingiz oğlu, İddiaçı "xxxx" MMC-nin Cavabdeh qarşı pul tələbinə dair mülki işə Yevlax Rayon Məhkəməsinin binasında baxaraq, məhkəmə MÜƏYYƏN ETDİ: "xxxx" MMC (bundan sonra - iddiaçı) Cavabdeh (bundan sonra - cavabdeh) qarşı kiçik iddialara dair sadələşdirilmiş icraat qaydasında iddia ərizəsi ilə Yevlax Rayon Məhkəməsinə müraciət edərək, xx.xx.2023-cü il tarixli müqavilə üzrə 1327.12 manat ödənilməmiş əsas, 132.88 manat cərimə borcu, xx.xx.2022-ci il tarixli müqavilə üzrə 1242.90 manat ödənilməmiş əsas, 124.10 manat cərimə borcu, xx.xx.2022-ci il tarixli müqavilə üzrə 215.90 manat ödənilməmiş əsas, 21.10 cərimə borcu və xx.xx.2022-ci il tarixli müqavilə üzrə 147.01 manat əsas, 14.99 cərimə borcu üzrə ümumilikdə 3226 manat borcu və 52.26 manat dövlət rüsumunun cavabdehdən iddiaçının xeyrinə tutulmasını xahiş etmişdir. İddia tələbi onunla əsaslandırılmışdır ki, tərəflər arasında bağlanmış xx.xx.2023-cü il, xx.xx.2022-ci il, xx.xx.2022-ci il və xx.xx.2022-ci il tarixli müqaviləyə əsasən, cavabdeh iddiaçıdan İmei kodu **********45473 İpone 11 markalı telefon, İmei kod **********95276 İpone 11 markalı telefon, İmei kodu **********73519 TCL 30 markalı telefon və İmei kodu **********21349 X1 markalı telefon almış və nəticədə 3226 manat borcu yaranmışdır. Cavabdeh müqavilənin şərtlərini pozmuş və müqaviləyə əsasən, alqı-satqı qiyməti 2041.04 manat, İmei kodu **********45473 İpone 11 markalı telefon üçün 12 ay müddətinə, aylıq 165.92 manat ödəməli olduğu halda, 1327.12 manat əsas borcu və 132.88 manat cərimə borcu, cavabdeh müqavilənin şərtlərini pozmuş və müqaviləyə əsasən, alqı-satqı qiyməti 1866 manat İmei kod **********95276 İpone 11 markalı telefon üçün 15 ay müddətinə, aylıq 124.4 manat ödəməli olduğu halda, 1242.9 manat əsas borcu və 124.1 manat cərimə borcu, alqı-satqı qiyməti 762 manat İmei kodu **********73519 TCL 30 markalı telefon üçün 12 ay müddətinə aylıq 63.50 manat ödəməli olduğu halda 215.90 əsas, 21.10 manat cərimə borcu,alqı-satqı qiyməti 885.96 İmei kodu **********21349 X1 markalı telefon üçün 12 ay müddətinə aylıq 73.83 manat ödəməli olduğu halda 147.01 manat əsas,14.99 manat cərimə yaranmışdır. Cavabdehin cəmi ödədiyi məbləğ 2622.07 manat təşkil edir. Məhkəmə təqdim olunmuş sübutları araşdıraraq hesab edir ki, aşağıdakılara əsasən iddia qismən təmin olunmalıdır. Belə ki, iş materiallarında olan xx.xx.2023-cü il tarixli 03622842 nömrəli müqaviləyə əsasən iddiaçı cavabdehə İmei kodu **********45473 İpone 11 markalı telefon satmış, cavabdeh isə bununla bağlı müvafiq haqqın 2041.04 manat ödənilməsi barədə öhdəlik götürmüşdür. İş materiallarında olan xx.xx.2022-cü il tarixli, 04312696 nömrəli müqaviləyə əsasən iddiaçı cavabdehə İmei kod **********95276 İpone 11 markalı telefon satmış, cavabdeh isə bununla bağlı müvafiq haqqın 1866 manat ödənilməsi barədə öhdəlik götürmüşdür. İş materiallarında olan xx.xx.2022-cü il tarixli, 03621994 nömrəli müqaviləyə əsasən iddiaçı cavabdehə İmei kodu **********73519 TCL 30 markalı telefon satmış, cavabdeh isə bununla bağlı müvafiq haqqın 762 manat ödənilməsi barədə öhdəlik götürmüşdür. İş materiallarında olan xx.xx.2022-cü il tarixli, 04311689 nömrəli müqaviləyə əsasən iddiaçı cavabdehə İmei kodu **********21349 X1 markalı telefon satmış, cavabdeh isə bununla bağlı müvafiq haqqın 885.96 manat ödənilməsi barədə öhdəlik götürmüşdür İş materiallarına əlavə edilmiş xx.xx.2024-cü il tarixli maliyyə və ödəniş cədvəlinə əsasən cavabdehin qiyməti qiyməti 2041.04 manat, İmei kodu **********45473 İpone 11 markalı telefon üçün, 1327.12 manat əsas borcu və 132.88 manat cərimə borcu, qiyməti 1866 manat İmei kod **********95276 İpone 11 markalı telefon üçün, 1242.9 manat əsas borcu və 124.10 manat cərimə borcu, qiyməti 762 manat İmei kodu **********73519 TCL 30 markalı telefon üçün 215.90 əsas, 21.10 manat cərimə borcu, qiyməti 885.96 İmei kodu **********21349 X1 markalı telefon üçün 147.01 manat əsas,14.99 manat cərimə borcu olmaqla, ümumilikdə 3226 manat borcu yaranmışdır. Azərbaycan Respublikası Mülki Məcəlləsinin 6.2-ci maddəsinə əsasən, fiziki və hüquqi şəxslər mülki hüquqları öz mənafelərini gerçəkləşdirmək üçün iradələrinə uyğun olaraq əldə edir və həyata keçirirlər. Onlar müqavilə əsasında öz hüquq və vəzifələrini müəyyənləşdirməkdə və qanunvericiliyə zidd olmayan hər hansı müqavilə şərtləri qoymaqda sərbəstdirlər. Azərbaycan Respublikası Mülki Məcəlləsinin 385.1-ci maddəsinə əsasən, öhdəliyə əsasən bir şəxs (borclu) başqa şəxsin (kreditorun) xeyrinə müəyyən hərəkəti etməlidir, məsələn, pul ödəməli, əmlak verməli, iş görməli, xidmətlər göstərməli və i.a. və ya müəyyən hərəkətdən çəkinməlidir, kreditorun isə borcludan vəzifəsinin icrasını tələb etmək hüququ vardır. Azərbaycan Respublikası Mülki Məcəlləsinin 386.1-ci maddəsinə əsasən, öhdəliyin zərər vurulması, əsassız varlanma və ya bu Məcəllədə nəzərdə tutulmuş digər əsaslar nəticəsində əmələ gəlməsi halları istisna olmaqla, öhdəliyin əmələ gəlməsi üçün onun iştirakçıları arasında müqavilə olmalıdır. Azərbaycan Respublikası MM-nin 467-ci maddəsində göstərilir ki, məhkəmə işin hallarını nəzərə alaraq tənasübsüz surətdə yüksək dəbbə pulunu azalda bilər. Tənasüb müəyyənləşdirilərkən kreditorun həm əmlak mənafeləri, həm də bütün əsaslı mənafeləri nəzərə alınır. Dəbbə pulu ödənildikdən sonra onun miqdarının azaldılması istisna edilir. Odur ki, məhkəmə iddia ərizəsində göstərilən hər iki müqavilə üzrə 293.07 manat dəbbə pulunu yüksək hesab etdiyindən onu azaltmağı məqsədə müvafiq hesab edir. Azərbaycan Respublikası Mülki Məcəlləsinin 567-ci maddəsinə əsasən alqı-satqı müqaviləsinə görə satıcı əşyanı alıcının mülkiyyətinə verməyi, alıcı isə əşyanı qəbul edib əvəzində müəyyənləşdirilmiş pul məbləğini (qiyməti) ödəməyi öhdəsinə götürür. Həmin Məcəllənin 600.1-ci bəndinə əsasən alqı-satqı müqaviləsində əşyanın alıcıya verildikdən müəyyən müddət sonra ödənilməsinin (əşyaların nisyə satışının) nəzərdə tutulduğu halda alıcı ödənişi müqavilədə nəzərdə tutulan müddətdə, müqavilədə belə müddət nəzərdə tutulmadıqda isə bu Məcəllənin 427-ci maddəsinə uyğun müəyyənləşdirilmiş müddətdə həyata keçirməlidir. Həmin Məcəllənin 442-ci maddəsinə görə, öhdəliyin icra edilməməsi dedikdə onun pozulması və ya lazımınca icra edilməməsi (vaxtında icra edilməməsi, mallarda, işlərdə və xidmətlərdə qüsurlarla və ya öhdəliyin məzmunu ilə müəyyənləşdirilmiş digər şərtləri pozmaqla icra edilməsi) başa düşülür. Həmin Məcəllənin 445.2.1-ci maddəsinə görə öhdəliyin onun icrası üçün müəyyənləşdirilmiş müddətdə icra edilməməsi borclunun icranı gecikdirməsi sayılır. Həmin Məcəllənin 448.1-ci maddəsinə əsasən əgər bu Məcəllə ilə və müqavilə ilə ayrı qayda müəyyənləşdirilməyibsə, borclu onun risk dairəsinə daxil olan öhdəliklərin icra edilmədiyi bütün hallar üçün cavabdehdir. Borclu öz öhdəliklərinin hər bir təqsirli pozuntusu (hərəkət və ya hərəkətsizlik) üçün məsuliyyət daşıyır. Azərbaycan Respublikası Mülki Prosessual Məcəlləsinin 284-1-ci maddəsinə əsasən mülki işlər üzrə iddianın qiyməti beş min manatdan az olan iddialar (kiçik iddialar) üzrə işlərə bu fəslə uyğun olaraq sadələşdirilmiş qaydada baxılmasına yol verilir. Həmin Məcəllənin 284-5.3-cü maddəsinə əsasən ərizə məhkəməyə daxil olduğu gündən 30(otuz) iş günü ərzində işə tərəflərin təqdim etdiyi sənədlər əsasında, məhkəmə baxışı keçirilmədən və tərəflər izahatları dinlənilmək üçün çağırılmadan baxılmalı və həmin işin həllinə dair qətnamə çıxarılmalıdır. Həmin Məcəllənin 284-6.1-ci maddəsinə əsasən işə mahiyyəti üzrə baxan hakim tərəfindən iddianın tam və ya qismən təmin və ya rədd edilməsi haqqında qətnamə qəbul edilir. Xəbərdarlıq və bildiriş məktublarından görünür ki, "xxxx" MMC pretenziya qaydasına riayət edərək, Cavabdeh borcu ödəməsini tələb etmiş, əks təqdirdə məhkəməyə müraciət olunacağı barədə onu xəbərdar etmişdir. Beləliklə, işin araşdırılan hallarından müəyyən edilir ki, tərəflər arasında bağlanmış alqı-satqı müqavilələrinə əsasən iddiaçı üzərinə düşən öhdəliyi icra etmiş, yəni həmin müqavilədə nəzərdə tutulmuş əşyaları cavabdehə vermişdir. Cavabdeh isə müqavilələrə əsasən öz üzərinə götürdüyü vəzifəni yerinə yetirməmiş, nəticədə iddiaçıya ümumilikdə 3156.93 manat borcu yaranmışdır. Sadalanan xüsusatlara əsasən məhkəmə hesab edir ki, iddia qismən təmin edilməli 3156.93 manat məbləğində borcu Cavabdeh alınaraq iddiaçıya ödənilməlidir. Azərbaycan Respublikası MPM-nin 119.1-ci maddəsinə əsasən məhkəmə xərcləri ödənilmiş tələblərin məbləğinə münasib olaraq işdə iştirak edən şəxslərə aid edilir. Məhkəmə xərclərlə bağlı məsələni müzakirə edərək hesab edir ki, iddia qismən təmin olunduğundan, Azərbaycan Respublikası Mülki Prosessual Məcəlləsinin 119.1-ci maddəsinə əsasən iddiaçı tərəfindən ödənilmiş 51.56 manat dövlət rüsumu cavabdehdən iddiaçının xeyrinə tutulmalıdır. Şərh olunanlara əsaslanaraq və Azərbaycan Respublikası Mülki Prosessual Məcəlləsinin 216-220, 227, 284-6.1 və 360-cı maddələrini rəhbər tutaraq, məhkəmə QƏT ETDİ: İddia qismən təmin edilsin. xx.xx.2023-cü il tarixli müqavilə üzrə 1327.12 manat ödənilməmiş əsas, 10 manat cərimə borcu, xx.xx.2022-ci il tarixli müqavilə üzrə 1242.90 manat ödənilməmiş əsas, 10 manat cərimə, xx.xx.2022-ci il tarixli müqavilə üzrə 215.90 manat ödənilməmiş əsas, 2 manat cərimə borcu və xx.xx.2022-ci il tarixli müqavilə üzrə 147.01 manat ödənilməmiş əsas, 2 manat cərimə borcu olmaqla, ümumilikdə 3156.93 manat borcu və 51.56 manat dövlət rüsumu Cavabdeh alınaraq "xxxx" MMC-yə ödənilsin. İddia qalan hissədə təmin edilməsin. Qətnamədən, rəsmi qaydada verildiyi gündən bir ay müddətində Yevlax Rayon Məhkəməsi vasitəs ilə Şəki Apellyasiya Məhkəməsinə apellyasiya şikayəti verilə bilər. Hakim Kamil Əliyev