Kəlbəcər Rayon Məhkəməsi Qətnamə — İş №e-2(040)-391/2025

Azərbaycan Respublikası adından QƏTNAMƏ Göygöl rayonu İş № e-2(040)-391/2025 16.04.2025 KƏLBƏCƏR RAYON MƏHKƏMƏSİ Hakim Qəniyev Həsən Salman oğlunun sədrliyi, Heydərov Turxan İsmixan oğlunun katibliyi ilə, İddiaçı-"xxxx" Məhdud Məsuliyyətli Cəmiyyətinin nümayəndəsi Nümayəndə2 iştirakı ilə, İddiaçı "xxxx" Məhdud Məsuliyyətli Cəmiyyətinin Cavabdeh qarşı “nisyə alğı-satqı müqaviləsindən yaranmış borcun ödənilməsi” tələbinə dair iddiası üzrə mülki işə Kəlbəcər Rayon Məhkəməsinin binasında açıq məhkəmə iclasında baxaraq, məhkəmə müəyyənetdi: İddiaçı "xxxx" Məhdud Məsuliyyətli Cəmiyyəti Cavabdeh qarşı iddia ərizəsi ilə Kəlbəcər Rayon Məhkəməsinə müraciət edərək, cavabdehdən 1) 22 may 2021-ci il tarixli müqaviləyə əsasən, mikrodalğalı soba Gorenje, soba Hansa, LG kondisioner üçün 4894,50 (dörd min səkkiz yüz doxsan dörd manat 50 qəpik) manat ödənilməmiş hissə, 1468,35 (min dörd yüz altmış səkkiz manat 35 qəpik) manat dəbbə; 2) 14 aprel 2021-ci il tarixli müqaviləyə əsasən, KENWOOD ətçəkən üçün 358,70 (üç yüz əlli səkkiz manat 70 qəpik) manat ödənilməmiş hissə, 107,61 (yüz yeddi manat 61 qəpik) manat dəbbə pulu olmaqla, ümumilikdə 6829,16 manat (altı min səkkiz yüz iyirmi doqquz manat 16 qəpik) borc, 88,30 manat (səksən səkkiz manat 30 qəpik) ödənilmiş dövlət rüsumunun alınaraq "xxxx" Məhdud Məsuliyyətli Cəmiyyətinin xeyrinə ödənilməsi barədə qətnamə qəbul edilməsini xahiş etmişdir. İddia tələbi onunla əsaslandırılmışdır ki, cavabdeh, "xxxx" MMC ilə bağlanmış 14 aprel 2021-ci və 22 may 2021-ci il tarixli müqavilələrə əsasən, mikrodalğalı soba Gorenje, soba Hansa, LG kondisioner, KENWOOD ətçəkən almış və nəticədə 6829,16 manat borcu yaranmışdır. Xəbərdarlıq edilməsinə baxmayaraq cavabdeh müqavilə üzrə öhdəlikləri icra etmir. Belə ki, sadalanan əşyaları aldıqdan sonra, cavabdeh müqavilələrin şərtlərini pozmuş və nəticədə: 1. 22 may 2021-ci il tarixli müqaviləyə əsasən, Cavabdeh "xxxx" Məhdud Məsuliyyətli Cəmiyyətindən alqı-satqı qiyməti 5111 manat olan mikrodalğalı soba Gorenje, soba Hansa, LG kondisioner üçün ilkin ödəniş 95 manat etməklə, 24 ay müddətində hər ay 209 manat olmaqla, 4894,50 manat ödənilməmiş hissə, 1468,35 manat dəbbə pulu, cəmi 6362,85 manat, 2. 14 aprel 2021-ciil tarixli müqaviləyə əsasən, alqı-satqı qiyməti 379,80 manat olan KENWOOD ətçəkən üçün 0 manat ilkin ödəniş etməklə 18 ay müddətinə hər ay 21,10 manat olmaqla, 358,70 manat ödənilməmiş hissə, 107,61 manat dəbbə pulu, cəmi 466,31 manat borcu yaranmışdır. Cavabdehin iki müqavilə üzrə cəmi ödədiyi məbləğ 237,60 manat təşkil edir. Cavabdehlə aralarında bağlanılmış 22 may 2021ci və 14 aprel 2021-ci il müqavilənin ayrılmaz tərkib hissəsi olan əşyaların təhvil-təslim aktından görünür ki, cavabdeh əldə etdiyi məhsulu tam və qüsursuz şəkildə təhvil almışdır. Cavabdehlə aralarında olan telefon danışığı, həmçinin göndərdikləri 13 fevral 2024-cü il tarixli xəbərdarlıq məktubunda mübahisənin məhkəmədən kənar həll olunması, onun üzərinə düşən öhdəlikləri lazımınca icra etməli olduğunu rəsmi qaydada bildirsələr də, qarşı tərəf müqavilə ilə təsbit olunmuş öhdəlikləri icra etməmişdir. Məhkəmə iclasının vaxtı və yeri haqqında lazımi qaydada xəbərdarlıq edilməsinə baxmayaraq Cavabdeh məhkəmə iclasına gəlməmişdir. Məhkəmə, Azərbaycan Respublikasının Mülki Prosessual Məcəlləsinin 185.5-ci maddəsinə əsasən, işə cavabdehin iştirakı olmadan baxılmasını mümkün hesab etmişdir. İddiaçı "xxxx" Məhdud Məsuliyyətli Cəmiyyətinin nümayəndəsi Nümayəndə2 məhkəmə iclasında iddia tələbini müdafiə edərək və iddia ərizəsinə uyğun izahat verərək, iddia tələbinin təmin edilməsi barədə qətnamə qəbul edilməsini xahiş etmişdir. İş materiallarında olan: 14 aprel 2021-ci il tarixli 22465486 nömrəli müqavilədən və müqavilənin tərkib hissəsi olan əlavədən görünür ki, Cavabdeh "xxxx" Məhdud Məsuliyyətli Cəmiyyətindən alqı-satqı qiyməti 379,80 manat olan KENWOOD ətçəkən üçün ilkin ödəniş 0 manat etməklə, 18 ay müddətində hər ay 21,10 manat "xxxx" MMC-yə ödəməyi öhdəsinə götürmüşdür. İş materiallarında olan: 22 may 2021-ci il tarixli 23090667 nömrəli müqavilədən və müqavilənin tərkib hissəsi olan əlavədən görünür ki, alqı-satqı qiyməti 5111 manat olan mikrodalğalı soba Gorenje, soba Hansa, LG kondisioner üçün 95 manat ilkin ödəniş etməklə 24 ay müddətinə, hər ay 209 manat "xxxx" MMC-yə ödəməyi öhdəsinə götürmüşdür. İş materiallarında olan: "xxxx" MMC tərəfindən verilmiş 21 dekabr 2024-cü il tarixli maliyyə və ödəniş cədvəlindən görünür ki, Cavabdeh; 1) 14 aprel 2021-ci il tarixli müqavilə üzrə 21,10 manat ödəniş etmiş, onun 358,70 manat əsas, 107,61 manat dəbbə pulu olmaqla, cəmi 466,31 manat borcu, 2) 22 may 2021-ci il tarixli müqavilə üzrə 216,50 manat ödəniş etmiş, 4894,50 manat əsas, 1468,35 manat dəbbə pulu olmaqla, cəmi 6362,85 manat borcu, ümumilikdə iki müqavilə üzrə 5253,20 manat ödənilməmiş əsas, 1575,96 manat dəbbə pulu olmaqla, cəmi 6829,16 manat borcu vardır. İş materiallarında olan: 14 aprel 2021-ci il və 22 may 2021-ci il tarixli əşyaların təhviltəslim aktından görünür ki, Cavabdeh "xxxx" Məhdud Məsuliyyətli Cəmiyyətindən mikrodalğalı soba Gorenje, soba Hansa, LG kondisioneri və KENWOOD ətçəkəni tam qüsursuz halda təhvil almışdır. İş materiallarında olan: 02 dekabr 2024-cü il tarixdə göndərilmiş (poçt qəbzi var) xəbərdarlıq məktubundan görünür ki, Cavabdeh "xxxx" Məhdud Məsuliyyətli Cəmiyyətinə olan borcu barədə məlumat verilmişdir. Azərbaycan Respublikasının Mülki Məcəlləsinin (bundan sonra: “Mülki Məcəllə”) 567ci maddəsinə əsasən, alqı-satqı müqaviləsinə görə satıcı əşyanı alıcının mülkiyyətinə verməyi, alıcı isə əşyanı qəbul edib əvəzində müəyyənləşdirilmiş pul məbləğini (qiyməti) ödəməyi öhdəsinə götürür. - 598.1-ci maddəsinə görə, əgər alqı-satqı müqaviləsində ayrı qayda nəzərdə tutulmayıbsa və öhdəliyin mahiyyətindən ayrı qayda irəli gəlmirsə, alıcı əşyanı satıcıdan bilavasitə təhvil almazdan əvvəl və ya təhvil aldıqdan sonra ödəməlidir. - 600.1-ci maddəsinə görə, alqı-satqı müqaviləsində əşyanın alıcıya verildikdən müəyyən müddət sonra ödənilməsinin (əşyaların nisyə satışının) nəzərdə tutulduğu halda alıcı ödənişi müqavilədə nəzərdə tutulan müddətdə, müqavilədə belə müddət nəzərdə tutulmadıqda isə bu Məcəllənin 427-ci maddəsinə uyğun müəyyənləşdirilmiş müddətdə həyata keçirməlidir. - 601-ci maddəsinin tələbinə görə, əşyanın nisyə satılması haqqında müqavilədə onun hissə-hissə ödənilməsi nəzərdə tutula bilər. Hissə-hissə ödəmə şərti ilə əşyanın nisyə satılması haqqında müqavilə o halda bağlanmış sayılır ki, alqı-satqı müqaviləsinin digər mühüm şərtləri ilə yanaşı əşyanın qiyməti, ödənişlərin qaydası, müddətləri və məbləğləri nəzərdə tutulmuş olsun. Hissə-hissə ödəmə şərti ilə malın nisyə satılması haqqında müqaviləyə bu Məcəllənin 600.2-600.5-ci maddələrində nəzərdə tutulan qaydalar tətbiq edilir. - 600.4-ci maddəsinə əsasən, əşyanı təhvil almış alıcı onu alqı-satqı müqaviləsində nəzərdə tutulan müddətdə ödəmək vəzifəsini icra etmədikdə satıcı verilmiş əşyanın ödənilməsini və ya ödənilməmiş malın qaytarılmasını tələb edə bilər. - 385.1-ci maddəsinə görə, öhdəliyə əsasən bir şəxs (borclu) başqa şəxsin (kreditorun) xeyrinə müəyyən hərəkəti etməlidir, məsələn, pul ödəməli, əmlak verməli, iş görməli, xidmətlər göstərməli və ya müəyyən hərəkətdən çəkinməlidir, kreditorun isə borcludan vəzifəsinin icrasını tələb etmək hüququ vardır. - 386.1-ci maddəsinə görə, öhdəliyin zərər vurulması, əsassız varlanma və ya bu Məcəllədə nəzərdə tutulmuş digər əsaslar nəticəsində əmələ gəlməsi halları istisna olmaqla, öhdəliyin əmələ gəlməsi üçün onun iştirakçıları arasında müqavilə olmalıdır. - 442-ci maddəsinə görə, öhdəliyin icra edilməməsi dedikdə onun pozulması və ya lazımınca icra edilməməsi (vaxtında icra edilməməsi, mallarda, işlərdə və xidmətlərdə qüsurlarla və ya öhdəliyin məzmunu ilə müəyyənləşdirilmiş digər şərtləri pozmaqla icra edilməsi) başa düşülür. - 448.1-ci maddəsinə görə, əgər bu Məcəllə ilə və müqavilə ilə ayrı qayda müəyyənləşdirilməyibsə, borclu onun risk dairəsinə daxil olan öhdəliklərin icra edilmədiyi bütün hallar üçün cavabdehdir. - 465.2-ci maddəsinə əsasən, əgər borclu öhdəliyin lazımınca icra edilməməsi, o cümlədən müəyyənləşdirilmiş müddətdə icra edilməməsi üçün cərimə ödəyəcəyini vəd etmişdirsə, kreditor cərimənin ödənilməsini və öhdəliyin icrasını tələb edə bilər. - 467-ci maddəsinə əsasən, məhkəmə işin hallarını nəzərə alaraq tənasübsüz surətdə yüksək dəbbə pulunu azalda bilər. Tənasüb müəyyənləşdirilərkən kreditorun həm əmlak mənafeləri, həm də bütün əsaslı mənafeləri nəzərə alınır. Dəbbə pulu ödənildikdən sonra onun miqdarının azaldılması istisna edilir. Azərbaycan Respublikasının Mülki Prosessual Məcəlləsinin (bundan sonra: Mülki Prosessual Məcəllə) 14.2, 217.4 və 218.3-cü maddələrinin müddəalarından görünür ki, məhkəmə yalnız tərəflərin təqdim etdikləri sübutları araşdıraraq, onlardan istifadə edərək, yalnız məhkəmə iclasında tədqiq olunmuş sübutlara əsaslanaraq, iddia tələblərinin hədlərindən kənara çıxmadan işdə iştirak edən şəxslərin verdiyi tələblər üzrə qətnamə çıxarır. Sadalanan qanunvericilik normalarına əsasən məhkəmə hesab edir ki, iddia qismən təmin edilməlidir. Belə ki, Cavabdeh alqı-satqı müqaviləsi əsasında əşyanı almaq hüququna malik olduğu kimi, eyni zamanda göstərilən müqavilə əsasında pul məbləğini iddiaçıya qaytarmalı olmasına dair vəzifənin daşıyıcısı olmuşdur. Lakin cavabdeh müqavilə üzrə öhdəliklərini icra etməyərək, pul öhdəliyini lazımınca yerinə yetirməmişdir. Odur ki, iddiaçı cavabdehdən iki alqı-satqı müqaviləsi üzrə yaranmış 5253,20 manat (beş min iki yüz əlli üç manat 20 qəpik) əsas borcun ödənilməsini tələb etməkdə haqlıdır. İddia tələbinin cəriməyə aid hissəsi ilə bağlı məhkəmə hesab edir ki, cavabdehə iki müqavilə üzrə hesablanmış 1575,96 manat (bir min beş yüz yetmiş beş manat 96 qəpik) məbləğində cərimə borcu azaldılmalı (Mülki Məcəllənin 467-ci maddəsinə əsasən), cavabdehin üzərində 1. 14 aprel 2021-ci il tarixli müqavilə üzrə 3,58 AZN (üç manat-58 qəpik) manat, 2. 22 may 2021-ci il tarixli müqavilə üzrə 48,94 AZN (qırx səkkiz manat-94 qəpik), cəmi 52,52 manat (əlli iki manat-52 qəpik) məbləğində dəbbə pulu borcu saxlanmalıdır. Qalan hissədə - 1523,44 manat cərimə borcu hissəsində Mülki Məcəllənin 467-ci maddəsi tətbiq edildiyindən, həmin hissədə iddia təmin edilməməlidir. Bundan başqa, Mülki Prosessual Məcəllənin 119.1-ci maddəsinə görə, məhkəmə xərcləri ödənilmiş tələblərin məbləğinə mütənasib olaraq işdə iştirak edən şəxslərə aid edilir. Buna görə iş üzrə iddiaçı tərəfindən iddia ərizəsinin verilməsi ilə əlaqədar ödənilmiş 88,30 manat dövlət rüsumunun 73,05 manatı cavabdehdən iddiaçının xeyrinə tutulmalıdır. Şərh olunanlara əsasən və Azərbaycan Respublikasının Мülki Prosessual Мəcəlləsinin 216-220-ci maddələrini rəhbər tutaraq, məhkəmə qətetdi: İddia qismən təmin edilsin. Cavabdeh 1) 14 aprel 2021-ci il tarixli 22465486 nömrəli müqavilə üzrə yaranmış 358,70 AZN (üç yüz əlli səkkiz manat-70 qəpik) əsas borc və 3,58 AZN (üç manat- 58 qəpik) cərimə borcu olmaqla, həmin müqavilə üzrə cəmi 362,28 AZN (üç yüz altmış iki manat-28 qəpik) borc, 2) 22 may 2021-ci il tarixli 23090667 nömrəli müqavilə üzrə yaranmış 4894,50 AZN (dörd min səkkiz yüz doxsan dörd manat-50 qəpik) əsas borc və 48,94 AZN (qırx səkkiz manat-94 qəpik) cərimə borcu olmaqla, həmin müqavilə üzrə cəmi 4943,44 AZN (dörd min doqquz yüz qırz üç manat-44 qəpik) borc, iki müqavilə üzrə cəmi 5305,72 AZN (beş min üç yüz beş manat-72 qəpik) borc, həmçinin iddiaçı tərəfindən ödənilmiş dövlət rüsumunun 73,05 AZN (yetmiş üç manat-05 qəpik) hissəsinin pul əvəzi, ümumilikdə 5378,77 AZN (beş min üç yüz yetmiş səkkiz manat-77 qəpik) məbləğdə pul vəsaiti iddiaçı "xxxx" Məhdud Məsuliyyətli Cəmiyyətinin xeyrinə tutulsun. İddia qalan hissədə təmin edilməsin. Qətnamədən, surəti rəsmi qaydada verildiyi gündən 1 (bir) ay müddətində Kəlbəcər Rayon Məhkəməsi vasitəsilə (“Elektron məhkəmə” informasiya sistemində yaradılan elektron kabinetə daxil edilməklə) Gəncə Apellyasiya Məhkəməsinin Mülki kollegiyasına apellyasiya şikayəti verilə bilər. Hakim: Həsən Qəniyev