Kürdəmir Rayon Məhkəməsi Qətnamə — İş №e-2(041)-1607/2023

Azərbaycan Respublikası adından QƏTNAMƏ Kürdəmir rayon İş № e-2(041)-1607/2023 18.10.2023 KÜRDƏMİR RAYON MƏHKƏMƏSİ Azərbaycan Respublikası Kürdəmir rayon məhkəməsi Hakim Bayramov Müseyib Seyfəddin oğlunun sədrliyi, Cəbiyev Yaşar İlham oğlunun katibliyi ilə, İddiaçı X3 cavabdehlər Cavabdeh2 və Cavabdeh1 qarşı pul tələbinə dair mülki işə Kürdəmir şəhəri, H.Əliyev prospekti, 22 ünvanda məhkəmənin inzibati binasında açıq məhkəmə iclasında baxaraq, MÜƏYYƏN ETDİ: İddiaçı X1 iddialara dair işlər üzrə iddia ərizəsi ilə məhkəməyə müraciət edərək göstərmişdir ki, cavabdehlərin iddiaçı qarşısında olan müqavilə öhdəlikləri pozulmuş və lazımi qaydada icra olunmamışdır. Bu səbəbdən də məhkəməyə müraciət etmək zərurəti yaranmışdır. Belə ki, iddia ərizəsinə əlavə edilmiş müqavilələrdən görünür ki, cavabdehlər iddiaçı qarşısında məişət avadanlığını nisyə alaraq öhdəlik götürmüşlər. İddia ərizəsinə həmçinin əlavə edilmiş maliyyə arayışından görünür ki, cavabdehlərin iddiaçı qarşısında icra olunmamış pul öhdəlikləri qalmışdır. Ona görə də 28 iyun 2022-ci il tarixli, 06883/2022 saylı hissə-hissə ödəniş müqaviləsi üzrə cavabdehlər Cavabdeh2 və Cavabdeh1 müştərək qaydada 615 manat, 27 avqust 2022-ci il tarixli, 07432/2022 saylı hissə-hissə ödəniş müqaviləsi üzrə cavabdehlər Cavabdeh2 və Cavabdeh1 müştərək qaydada 630 manat, 15 dekabr 2022-ci il tarixli, 08352/2022 saylı hissə-hissə ödəniş müqaviləsi üzrə Cavabdeh2 335 manat,16 yanvar 2023-cü il tarixli, 08616/2023 saylı hissə-hissə ödəniş müqaviləsi üzrə cavabdehlər Cavabdeh2 və Cavabdeh1 müştərək qaydada 1620 manat pul vəsaitinin, 52 manat dövlət rüsumunun 48 manat hissəsinin cavabdehlər Cavabdeh2 və Cavabdeh1 müştərək qaydada yerdə qalanq 4 manatının Cavabdeh2 ayrıca tutularaq iddiaçı X4 ödənilməsi haqqında qətnamə qəbul edilməsini xahiş etmişdir. Məhkəmə hazırki iddianın qiymətinin beş min manatdan az olmasını nəzərə alaraq mülki işə kiçik iddialara dair işlər üzrə sadələşdirilmiş icraat qaydasında baxılmasını mümkün hesab etmişdir. Belə ki, Azərbaycan Respublikası Mülki Prosessual Məcəlləsinin 284-1-ci maddəsinə əsasən, mülki işlər üzrə iddianın qiyməti beş min manatdan, kommersiya mübahisələrinə dair işlər üzrə iddianın qiyməti on min manatdan az olan iddialar (kiçik iddialar) üzrə işlərə sadələşdiriliş qaydada baxılmasına yol verilir. İddia ərizəsi xx.xx.2023-cü il tarixdə məhkəməyə daxil olmuş və həmin tarixdə cavabdehlər Cavabdeh2 və Cavabdeh1 prosessual hüquq və vəzifələrinin izahı barədə rəsmi qaydada bildiriş göndərilmişdir. Azərbaycan Respublikası Mülki Prosessual Məcəlləsinin 284-5.2-ci maddəsinə görə cavabdeh bildirişi rəsmi qaydada aldığı gündən 10 (on) iş günü müddətində iddiaya qarşı əsaslandırılmış etirazını və ona əlavə olunmuş sənədləri, elektron qaydada verildikdə isə elektron imza ilə təsdiq edilmiş etirazını və ona əlavə olunmuş, “Elektron imza və elektron sənəd haqqında” Azərbaycan Respublikası Qanununda nəzərdə tutulmuş qaydada elektron sənəd formasında tərtib edilmiş sənədləri məhkəməyə göndərə bilər. İş materiallarına əlavə edilmiş X5 ilə cavabdehlər Cavabdeh2 və Cavabdeh1 arasında bağlanmış 16 yanvar 2023-cü il tarixli, 08616/2023 saylı hissə-hissə ödəniş müqavilələrinin surətindən görünür ki, cavabdehlər Cavabdeh2 və Cavabdeh1 iddiaçı X2 hissə-hissə ödəniş şərti ilə 1699 manat dəyərində TV LG almış, 79 manat ilkin ödəniş etmiş, qalan 1620 manat məbləği 15 ay müddətinə hər ay 108 manat olmaqla C.Y.Alıyevə ödəməyi öhdəsinə götürmüşdür. İş materiallarına əlavə edilmiş X5 ilə cavabdehlər Cavabdeh2 arasında bağlanmış 15 dekabr 2022-ci il tarixli, 08352/2022 saylı hissə-hissə ödəniş müqavilələrinin surətindən görünür ki, cavabdehlər Cavabdeh2 iddiaçı X2 hissə-hissə ödəniş şərti ilə 341 manat dəyərində Samsung Galaxy A04/32 GB almış, 5 manat ilkin ödəniş etmiş, qalan 336 manat məbləği 12 ay müddətinə hər ay 28 manat olmaqla C.Y.Alıyevə ödəməyi öhdəsinə götürmüşdür. İş materiallarına əlavə edilmiş X5 ilə cavabdehlər Cavabdeh2 və Cavabdeh1 arasında bağlanmış 27 avqust 2022-ci il tarixli, 07432/2022, saylı hissə-hissə ödəniş müqavilələrinin surətindən görünür ki, cavabdehlər Cavabdeh2 və Cavabdeh1 iddiaçı X2 hissə-hissə ödəniş şərti ilə 677 manat dəyərində Fr Atlant 2835-90 ağ almış, 47 manat ilkin ödəniş etmiş, qalan 630 manat məbləği 15 ay müddətinə hər ay 42 manat olmaqla C.Y.Alıyevə ödəməyi öhdəsinə götürmüşdür. İş materiallarına əlavə edilmiş X5 ilə cavabdehlər Cavabdeh2 və Cavabdeh1 arasında bağlanmış 28 iyun 2022-ci il tarixli, 06883/2022 saylı hissə-hissə ödəniş müqavilələrinin surətindən görünür ki, cavabdehlər Cavabdeh2 və Cavabdeh1 iddiaçı X2 hissə-hissə ödəniş şərti ilə 666 manat dəyərində TV Zimmer 43 Smart almış, 51 manat ilkin ödəniş etmiş, qalan 615 manat məbləği 15 ay müddətinə hər ay 41 manat olmaqla C.Y.Alıyevə ödəməyi öhdəsinə götürmüşdür. İş materiallarına əlavə edilmiş xx.xx.2023-ci il tarixli maliyyə arayışından görünür ki, X5 ilə Cavabdeh2 və Cavabdeh1 arasında bağlanmış 16 yanvar 2023-cü il tarixli, 08616/2023 saylı hissə-hissə ödəniş müqaviləsi üzrə ödənilməmiş 1620 manat borcu qalmışdır. İş materiallarına əlavə edilmiş xx.xx.2023-ci il tarixli maliyyə arayışından görünür ki, X5 ilə Cavabdeh2 və Cavabdeh1 arasında bağlanmış 27 avqust 2022-ci il tarixli, 07432/2022 saylı hissə-hissə ödəniş müqaviləsi üzrə ödənilməmiş 630 manat borcu qalmışdır. İş materiallarına əlavə edilmiş xx.xx.2023-ci il tarixli maliyyə arayışından görünür ki, X5 ilə Cavabdeh2 və Cavabdeh1 arasında bağlanmış 28 iyun 2022-ci il tarixli, 08616/2023 saylı hissə-hissə ödəniş müqaviləsi üzrə ödənilməmiş 615 manat borcu qalmışdır. İş materiallarına əlavə edilmiş xx.xx.2023-ci il tarixli maliyyə arayışından görünür ki, X5 ilə Cavabdeh2 arasında bağlanmış 15 dekabr 2022-ci il tarixli, 08352/2022 saylı hissə-hissə ödəniş müqaviləsi üzrə ödənilməmiş 336 manat borcu qalmışdır. İş materiallarına əlavə edilmiş xx.xx.2023-cü il tarixli Zaminlik müqaviləsinə əsasən Zamin – Cavabdeh1 Kreditorla borclu Cavabdeh2 arasında bağlanmış 16 yanvar 2023-cü il tarixli, 08616/2023, saylı borc öhtəliyinin yuxarı həddi 1620 manat olan, 15 ay müddətinə bağlanmış Nisyə alqı-satqı müqaviləsi üzrə borcun ödənilməsinə görə birgə məsuliyyəti istisnasız və qeyd-şərtsiz öz üzərinə götürür. İş materiallarına əlavə edilmiş xx.xx.2022-ci il tarixli Zaminlik müqaviləsinə əsasən Zamin – Cavabdeh1 Kreditorla borclu Cavabdeh2 arasında bağlanmış xx.xx.2022 tarixli, 07432/2022, saylı borc öhtəliyinin yuxarı həddi 677 manat olan, 15 ay müddətinə bağlanmış Nisyə alqı-satqı müqaviləsi üzrə borcun ödənilməsinə görə birgə məsuliyyəti istisnasız və qeyd-şərtsiz öz üzərinə götürür. İş materiallarına əlavə edilmiş xx.xx.2022-ci il tarixli Zaminlik müqaviləsinə əsasən Zamin – Cavabdeh1 Kreditorla borclu Cavabdeh2 arasında bağlanmış 28 iyun 2022-ci il tarixli, 06883/2022, saylı borc öhtəliyinin yuxarı həddi 666 manat olan, 15 ay müddətinə bağlanmış Nisyə alqı-satqı müqaviləsi üzrə borcun ödənilməsinə görə birgə məsuliyyəti istisnasız və qeyd-şərtsiz öz üzərinə götürür. Məhkəmə işdə olan sənədləri tədqiq edərək müəyyən edir ki, cavabdehlər Cavabdeh2 və Cavabdeh1 X4 16 yanvar 2023-cü il tarixli, 08616/2023 saylı hissə-hissə ödəniş müqaviləsi üzrə xx.xx.2023-cü il tarixinə cəmi 1620 manat, 27 avqust 2022-ci il tarixli, 07432/2022 saylı hissə-hissə ödəniş müqaviləsi üzrə xx.xx.2023-cü il tarixə cəmi 630 manat, 28 iyun 2022-ci il tarixli, 06883/2022 saylı hissə-hissə ödəniş müqaviləsi üzrə xx.xx.2023-cü il tarixinə cəmi 615 manat bnorcu var. 15 dekabr 2022-ci il tarixli, 08352/2022, saylı hissə-hissə ödəniş müqaviləsi üzrə isə zaminlik müqaviləsi olmadığından xx.xx.2023-cü il tarixinə Cavabdeh2 cəmi 335 manat borcu var. İşin araşdırılan hallarından müəyyən olunur ki, cavabdeh üzərinə götürdüyü öhdəliyi lazımi qaydada icra etməmiş, onun iddiaçının qarşısında icra edilməmiş öhdəliyi vardır. Göstərilən xüsusatlara əsasən məhkəmə hesab edir ki, iddiaçı cavabdehə verdiyi krediti tələb etməkdə haqlıdır. İş materiallarında olan “Poçt göndərişinin verilməsi haqqında” reyestrdən çıxarışdan görünür ki, cavabdehlər Cavabdeh2 və Cavabdeh1 məhkəmə bildirişini qəbul etmiş, lakin qəbul etdiyi tarixdən 10 (on) iş günü müddəti keçməsinə baxmayaraq iddiaya qarşı əsaslandırılmış etirazını və ona əlavə olunmuş sənədləri məhkəməyə göndərməmişdir. Məhkəmə, cavabdehlər Cavabdeh2 və Cavabdeh1 qanunla müəyyən olunmuş qaydada prosessual hüquq və vəzifələrinin izah olunduğunu, müəyyən olunmuş müddət ərzində iddiaya qarşı etirazının daxil olmamasını və iddia tələbinin kiçik iddialar kateqoriyasına aid edilməklə yanaşı mübahisə doğurmayan tələb olunduğunu nəzərə alaraq hesab edir ki, mülki işin iddia icraatına keçirilməklə iş üzrə əlavə araşdırma aparılmasına, ekspertiza təyin olunmasına və ya tərəflərin məhkəməyə çağrılmaqla dindirilmələrinə lüzum yoxdur, mülki işin prosessual vəziyyəti işə sadələşdirilmiş icraat qaydasında baxılmasına maneə olmur. Azərbaycan Respublikası Mülki Prosessual Məcəlləsinin 284-5.3-cü maddəsinə əsasən, kiçik iddialar üzrə ərizə məhkəməyə daxil olduğu gündən 30 (otuz) iş günü ərzində işə tərəflərin təqdim etdiyi sənədlər əsasında, məhkəmə baxışı keçirilmədən və tərəflər izahatları dinlənilmək üçün çağrılmadan baxılmalı və həmin işin həllinə dair qətnamə çıxarılmalıdır. Məhkəmə iddiaçının təqdim etdiyi sənədləri tədqiq edərək toplanmış sübutlara Azərbaycan Respublikası Mülki Prosessual Məcəlləsinin 88-ci maddəsinə əsasən məcmusu halında qiymət verərək hesab edir ki, iddia tələbi təmin olunmalıdır. Məhkəmə gəldiyi nəticəni aşağıda qeyd olunanlarla əsaslandırır. Azərbaycan Respublikası Mülki Məcəlləsinin 600.1-ci maddəsinə əsasən alqı-satqı müqaviləsində əşyanın alıcıya verildikdən müəyyən müddət sonra ödənilməsinin (əşyaların nisyə satışının) nəzərdə tutulduğu halda alıcı ödənişi müqavilədə nəzərdə tutulan müddətdə, müqavilədə belə müddət nəzərdə tutulmadıqda isə bu Məcəllənin 427-ci maddəsinə uyğun müəyyənləşdirilmiş müddətdə həyata keçirilməlidir. Həmin Məcəllənin 600.4-cü maddəsinin tələbinə görə əşyanı təhvil almış alıcı onu alqı-satqı müqaviləsində nəzərdə tutulan müddətdə ödəmək vəzifəsini icra etmədikdə satıcı verilmiş əşyanın ödənilməsini və ya ödənilməmiş malın qaytarılmasını tələb edə bilər. Həmin Məcəllənin 601.1-ci maddəsində göstərilir ki, əşyanın nisyə satılması haqqında müqavilədə onun hissə-hissə ödənilməsi nəzərdə tutula bilər. Hissə-hissə ödəmə şərti ilə əşyanın nisyə satılması haqqında müqavailə o halda bağlanmış sayılır ki, alqı-satqı müqaviləsinin digər mühüm şərtləri ilə yanaşı əşyanın qiyməti, ödənişlərin qaydası, müddəti və məbləğləri nəzərdə tutulmuş olsun. Azərbaycan Respublikası Konstitusiyasının 60-cı maddəsi ilə hər kəsin hüquq və azadlıqlarının məhkəmədə müdafiəsinə təminat verilir. Azərbaycan Respublikası Mülki Prosessual Məcəlləsinin 14.2-ci maddəsinə əsasən məhkəmə yalnız tərəflərin təqdim etdikləri sübutları araşdırmalı və onlardan istifadə etməlidir. Həmin Məcəllənin 77.1-ci madldəsinə görə hər bir tərəf öz tələblərinin və etirazlarının əsası kimi istinad etdiyi halları sübut etməlidir. Həmin Məcəllənin 78.1-ci maddəsinə əsasən sübutlar işdə iştirak edən şəxslər tərəfindən birinci instansiya məhkəməsinə təqdim edilir. Həmin Məcəllənin 88-ci maddəsinə əsasən məhkəmə sübutlara obyektiv, qərəzsiz, hərtərəfli və tam baxdıqdan sonra həmin sübutlara tətbiq edilməli hüquq normalarına müvafiq olaraq qiymət verir. İş materiallarından görünür ki, iddiaçı X5 ilə cavabdehlər Cavabdeh2 və Cavabdeh1 arasında bağlanmış 27 avqust 2022-ci il tarixli, 07432/2022 saylı, 28 iyul 2022-ci il tarixli, 06883/2022 saylı və 15 dekabr 2022-ci il tarixli, 08352/2022 saylı və 16 yanvar 2023-cü il tarixli, 08616/2023 saylı nisyə alqı-satqı müqavilələrinə əsasən cavabdehlər Cavabdeh2 və Cavabdeh1 nisyə aldığı məişət məhsullarının dəyərini hər ay iddiaçıya ödəməsi ilə bağlı öhdəlik götürmüşdür. Azərbaycan Respublikası Mülki Məcəlləsinin 385.1-ci maddəsinə görə öhdəliyə əsasən bir şəxs (borclu) başqa şəxsin (kreditorun) xeyrinə müəyyən hərəkətlər etməlidir, məsələn pul ödəməli, əmlak verməli, iş görməli, xidmət göstərməli və i.a. və ya müəyyən hərəkətdən çəkinməlidir, kreditorun isə borcludan vəzifəsinin icrasını tələb etmək hüququ vardır. Həmin Məcəllənin 425.1-ci maddəsinə əsasən öz hüquqlarını həyata keçirərkən və vəzifələrini icra edərkən tərəflərdən hər biri vicdanlılığın tələb etdiyi tərzdə, yəni şərtləşdirilmiş vaxtda və yerdə lazımi şəkildə, öhdəliyin şərtlərinə və bu Məcəllənin tələblərinə müvafiq surətdə, belə şərtlər və tələblər olmadıqda isə işgüzar adətlərə və ya adətən irəli sürülən digər tələblərə müvafiq surətdə hərəkət etməlidir. Həmin Məcəllənin 442-ci maddəsinə görə öhdəliyin icra edilməməsi dedikdə onun pozulması və ya lazımınca icra edilməməsi (vaxtında icra edilməməsi, mallarda, işlərdə və xidmətlərdə qüsurlarla və ya öhdəliyin məzmunu ilə müəyyənləşdirilmiş digər şərtləri pozmaqla icra edilməsi) başa düşülür. Həmin Məcəllənin 445.1-ci maddəsinin tələbinə görə icranı gecikdirmiş borclu gecikdirmə nəticəsində vurduğu zərər üçün və gecikdirmə zamanı təsadüfən baş vermiş icra mümkünsüzlüyünün nəticələri üçün kreditor qarşısında məsuliyyət daşıyır. Həmin Məcəllənin 448.1-ci maddəsinə əsasən bu Məcəllə il əvə müqavilə ilə ayrı qayda müəyyənləşdirilməyibsə, borclu onun risk dairəsinə daxil olan öhdəliklərin icra edilmədiyi bütün hallar üçün cavabdehdir. İş materiallarından görünür ki, iddiaçı 52 manat dövlət rüsumu ödəmişdir. Azərbaycan Respublikası Mülki Prosessual Məcəlləsinin 119.1-ci maddəsinə əsasən, məhkəmə xərcləri ödənilmiş tələblərin məbləğinə münasib olaraq işdə iştirak edən şəxslərə aid edilir. Beləliklə, məhkəmə yuxarıda qeyd olunan normalara əsaslanaraq hesab edir ki, iddia təmin edilməli, cavabdehlər Cavabdeh2 və Cavabdeh1 16 yanvar 2023-cü il tarixli, 08616/2023 saylı nisyə alqı-satqı müqaviləsi üzrə 1620 manat, 27 avqust 2022-ci il tarixli, 07432/2022 saylı nisyə alqı-satqı müqaviləsi üzrə 630 manat, 28 iyun 2022-ci il tarixli, 06883/2022 saylı nisyə alqı-satqı müqaviləsi üzrə 615 manat və 15 dekabr 2022-ci il tarixli, 08352/2022, saylı nisyə alqı-satqı müqaviləsi üzrə 336 manat əsas borc və 52 manat dövlət rüsumunun 48 manat hissəsinin cavabdehlər Cavabdeh2 və Cavabdeh1 müştərək qaydada yerdə qalanq 4 manatının Cavabdeh2 ayrıca tutularaq iddiaçı X4 ödənilməlidir. Azərbaycan Respublikası Mülki Prosessual Məcəlləsinin 284-6.3-cü maddəsinə əsasən, kiçik iddialara dair işlər üzrə sadələşdirilmiş icraat qaydasında baxılmış işlər üzrə çıxarılmış məhkəmə qətnaməsindən şikayət verilməmişdirsə, qətnamə qəbul edildiyi gündan 1 (bir) ay keçdikdən sonra qanuni qüvvəyə minir. Yuxarıda göstərilənləri və Azərbaycan Respublikası Mülki Prosessual Məcəlləsinin 216- 220, 222, 284-5 və 284-6-cı maddələrini rəhbər tutaraq, məhkəmə QƏT ETDİ: İddia tələbi təmin edilsin. Cavabdehlər Cavabdeh2 və Cavabdeh1 16 yanvar 2023-cü il tarixli, 08616/2023 saylı nisyə alqısatqı müqaviləsi üzrə 1620 manat, 27 avqust 2022-ci il tarixli, 07432/2022 saylı nisyə alqısatqı müqaviləsi üzrə 630 manat, 28 iyun 2022-ci il tarixli, 06883/2022 saylı nisyə alqısatqı müqaviləsi üzrə 615 manat və 15 dekabr 2022-ci il tarixli, 08352/2022, saylı nisyə alqı-satqı müqaviləsi üzrə 335 manat əsas borc və 52 manat dövlət rüsumunun 48 manat hissəsinin cavabdehlər Cavabdeh2 və Cavabdeh1 müştərək qaydada, qalan 4 manatının Cavabdeh2 ayrıca tutularaq iddiaçı X4 ödənilsin. Qətnamədən rəsmi qaydada verildiyi gündən tərəflər bir ay müddətində Kürdəmir rayon məhkəməsi vasitəsilə Şirvan Apellyasiya məhkəməsinə apellyasiya şikayəti verilə bilər. Sədrlik edən: Müseyib Bayramov