Lənkəran Rayon Məhkəməsi Qətnamə — İş №e-2(049)-1000/2023

Azərbaycan Respublikası adından QƏTNAMƏ Lənkəran şəhəri İş № e-2(049)-1000/2023 28.02.2023 LƏNKƏRAN RAYON MƏHKƏMƏSİ Mən, Lənkəran Rayon Məhkəməsinin hakimi Pənahov Anar Elman oğlu İddiaçı MMC-nin Cavabdeh qarşı borcun ödənilməsi tələbi barədə kiçik iddialara dair mülki işlər üzrə sadələşdirilmiş icraat qaydasında ərizəsinə və ona əlavə edilmiş sənədlərə baxaraq, M Ü Ə Y Y Ə N E T D İ M: İddiaçı MMC-nin Cavabdeh qarşı borcun ödənilməsi barədə kiçik mübahisələr üzrə ərizə ilə məhkəməyə müraciət edərək, Cavabdeh xx.xx.2022-ci il tarixinə yaranmış xx.xx.2017-ci il tarixli, ********* saylı müddətli (nisyə) alqı-satqı müqaviləsi üzrə 117 manat əsas, 17,55 manat cərimə, cəmi 134,55 manat borcun, xx.xx.2017-ci il tarixli, ********* saylı müddətli (nisyə) alqı-satqı müqaviləsi üzrə 174 manat əsas, 26,1 manat cərimə, cəmi 200,1 manat borcun, ümumilikdə iki müqavilə üzrə 291 manat əsas, 43,65 manat cərimə, cəmi 334,65 manat borcun və 30 manat ödənilmiş dövlət rüsumunun alınaraq, onun xeyrinə tutulmasını xahiş etmişdir. İddiaçı MMC iddia ərizəsini onunla əsaslandırmışdır ki, Cavabdeh ilə aralarında bağlanmış xx.xx.2017-ci il tarixli, ********* saylı müddətli (nisyə) alqı-satqı müqaviləsinə əsasən cavabdeh aldığı “Alkatel” markalı mobil telefona görə 12 ay ödəniş cədvəli üzrə hər ay 29 manat olmaqla cəmi 339 manat borcu, xx.xx.2017-ci il tarixli, ********* saylı müddətli (nisyə) alqı-satqı müqaviləsinə əsasən, aldığı “Xiaomi” markalı mobil telefona görə 6 ay ödəniş cədvəli üzrə hər ay 49 manat olmaqla cəmi 289 manat borcu, ümumilikdə iki müqavilə üzrə 628 manat ödəməyi öhdəsinə götürmüşdür. Lakin, cavabdeh müqavilənin şərtlərini pozaraq, xx.xx.2017-ci il tarixli, ********* saylı müddətli (nisyə) alqısatqı müqaviləsi üzrə xx.xx.2018-ci il tarixində 5 manat, xx.xx.2017-ci il tarixli, ********* saylı müddətli (nisyə) alqı-satqı müqaviləsi üzrə xx.xx.2018-ci il tarixində 5 manat ödəniş etmiş və iki müqavilə üzrə cəmi qalıq qalmış 291 manat borcu qaytarmamışdır. Cavabdeh dəfələrlə xəbərdarlıq edilməsinə baxmayaraq, borcu ödəməkdən boyun qaçırır. Nisyə alqısatqı müqaviləsinin 1 saylı əlavəsinin şərtlərinə uyğun olaraq, gecikdirilən borc məbləğinin 1 faiz dərəcəsi ilə (minimum 50 qəpik) gündəlik dəbbə hesablanır və alıcı tərəfindən satıcıya ödənilir. Cavabdehin gecikdirdiyi günlərin faktiki cərimə borcu iki müqavilə üzrə 436,5 manat təşkil edir. Cavabdehin iki müqavilə üzrə hər bir günə görə hesablanmış cərimə məbləğinin miqdarı hər iki müqavilə üzrə 436,5 manat təşkil etdiyi halda, humanizm prinsipinə əsaslanaraq həmin cərimə məbləğinin 90 faizi iddiaçı tərəfindən güzəşt edilmiş və cavabdeh tərəfindən cərimə məbləğinin 10 faizi, yəni 43,65 manat iddiaçıya ödənilməlidir. Beləliklə, Cavabdeh xx.xx.2022-ci il tarixədək İddiaçı MMC-yə olan borcu xx.xx.2017-ci il tarixli, ********* saylı müddətli (nisyə) alqı-satqı müqaviləsi üzrə 117 manat əsas, 17,55 manat cərimə, cəmi 134,55 manat, bundan başqa xx.xx.2017-ci il tarixli, ********* saylı müddətli (nisyə) alqı-satqı müqaviləsi üzrə 174 manat əsas, 26,1 manat cərimə, cəmi 200,1 manat, ümumilikdə iki müqavilə üzrə 291 manat əsas, 43,65 manat cərimə, cəmi 334,65 manat təşkil etmişdir. Azərbaycan Respublikasının Mülki Məcəlləsinin 385.1-ci maddəsinə əsasən, kreditorun borcludan vəzifəsinin icrasını tələb etmək hüququ vardır. Bu səbəbdən İddiaçı MMC Cavabdeh xx.xx.2022-ci il tarixinə yaranmış xx.xx.2017-ci il tarixli, ********* saylı müddətli (nisyə) alqı-satqı müqaviləsi üzrə 117 manat əsas, 17,55 manat cərimə, cəmi 134,55 manat borcun, bundan başqa xx.xx.2017-ci il tarixli, ********* saylı müddətli (nisyə) alqısatqı müqaviləsi üzrə 174 manat əsas, 26,1 manat cərimə, cəmi 200,1 manat borcun, ümumilikdə iki müqavilə üzrə 291 manat əsas, 43,65 manat cərimə, cəmi 334,65 manat borcun və 30 manat ödənilmiş dövlət rüsumunun alınaraq, onun xeyrinə tutulmasını xahiş etmişdir. Azərbaycan Respublikasının Mülki Prosessual Məcəlləsinin 284-1-ci maddəsinə əsasən, mülki işlər üzrə iddianın qiyməti beş min manatdan az olan iddialar (kiçik iddialar) üzrə işlərə sadələşdirilmiş qaydada baxılmasına yol verilir. Həmin Məcəllənin 284-5.1-ci maddəsinə müvafiq olaraq, hazırki iş üzrə cavabdehə rəsmi qaydada bildiriş göndərilmiş, bildirişdə iddiaçının tələbinə dair cavabdehin əsaslandırılmış etirazının olduğu halda öz dəlillərini və onları təsdiq edən sənədləri təqdim etməli olduğu qeyd edilmişdir. Lakin qanunvericilikdə nəzərdə tutulmuş müddətdə cavabdeh tərəfindən məhkəməyə iddiaçının tələbinə dair etiraz daxil olmamışdır. Həmin Məcəllənin 284-5.3-cü maddəsinə əsasən, ərizə məhkəməyə daxil olduğu gündən 30 (otuz) iş günü ərzində işə tərəflərin təqdim etdiyi sənədlər əsasında, məhkəmə baxışı keçirilmədən və tərəflər izahatları dinlənilmək üçün çağırılmadan baxılmalı və həmin işin həllinə dair qətnamə çıxarılmalıdır. Məhkəmə, ərizəni və işə əlavə edilmiş sənədləri nəzərdən keçirib belə hesab edir ki, kiçik mübahisələr üzrə iddia tələbinin təmin edilməsi barədə qətnamə çıxarılmalıdır. Belə ki, Azərbaycan Respublikasının Mülki Məcəlləsinin 739.1. və 739.2. maddələrindən görünür ki, kredit müqaviləsinə əsasən borc verən pula mülkiyyət hüququnu borc alana keçirməyi, borc alan isə aldıqlarını müvafiq olaraq pul şəklində borc verənə qaytarmağı öhdəsinə götürür. İş materiallarına əlavə edilmiş xx.xx.2017-ci il tarixli, ********* müddətli (nisyə) alqısatqı müqaviləsinin surətindən görünür ki, Cavabdeh aldığı “Alkatel” markalı mobil telefona görə 12 ay ödəniş cədvəli üzrə hər ay 29 manat olmaqla cəmi 339 manat borcu ödəməyi öhdəsinə götürmüşdür. İş materiallarına əlavə edilmiş ********* saylı ödəniş cədvəlindən görünür ki, Cavabdeh aldığı “Alkatel” markalı mobil telefona görə 12 ay ödəniş cədvəli üzrə hər ay 29 manat olmaqla cəmi 339 manat borcu ödəməyi öhdəsinə götürmüşdür. İş materiallarına əlavə edilmiş xx.xx.2017-ci il tarixli, ********* müddətli (nisyə) alqısatqı müqaviləsinin surətindən görünür ki, Cavabdeh aldığı “Xiaomi” markalı mobil telefona görə 6 ay ödəniş cədvəli üzrə hər ay 49 manat olmaqla cəmi 289 manat borcu ödəməyi öhdəsinə götürmüşdür. İş materiallarına əlavə edilmiş ********* saylı ödəniş cədvəlindən görünür ki, Cavabdeh aldığı “Xiaomi” markalı mobil telefona görə 6 ay ödəniş cədvəli üzrə hər ay 49 manat olmaqla cəmi 289 manat borcu ödəməyi öhdəsinə götürmüşdür. İş materiallarına əlavə edilmiş xx.xx.2017-ci il tarixli və xx.xx.2017-ci il tarixli maliyyə arayışından görünür ki, müştəri Cavabdeh ilə borcverən İddiaçı MMC arasında xx.xx.2017-ci il tarixdə müqavilə bağlanmış, müqaviləyə əsasən müştərinin cəmi ödədiyi məbləğ 222 manat olmuşdur. Müştəriyə 12 ay ödəniş cədvəli üzrə hər ay 29 manat olmaqla cəmi 339 manat məbləğində kredit verilmişdir. Müştəri qrafik üzrə sonuncu dəfə xx.xx.2018-ci il tarixdə 5 manat ödəniş etmiş və onun borcverənə əsas borc üzrə 117 manat, xx.xx.2018-ci il tarixdən hesablanmış cərimə üzrə 175,5 manat borcu, ümumilikdə 292,5 manat, bundan başqa xx.xx.2017-ci il tarixli müqaviləyə əsasən müştərinin cəmi ödədiyi məbləğ 115 manat olmuşdur. Müştəriyə 6 ay ödəniş cədvəli üzrə hər ay 49 manat olmaqla cəmi 289 manat məbləğində kredit verilmişdir. Müştəri qrafik üzrə sonuncu dəfə xx.xx.2018-ci il tarixdə 5 manat ödəniş etmiş və onun borcverənə əsas borc üzrə 174 manat, xx.xx.2018-ci il tarixdən hesablanmış cərimə üzrə 261 manat borcu, ümumilikdə 435 manat borcu vardır. Azərbaycan Respublikasının Mülki Məcəlləsinin 425.1. maddəsində göstərilir ki, tərəflərdən hər biri öz hüquqlarını həyata keçirərkən və vəzifələrini icra edərkən şərtləşdirilmiş vaxtda və yerdə lazımi şəkildə, öhdəliyin şərtlərinə və bu Məcəllənin tələblərinə müvafiq surətdə hərəkət etməlidir. Həmin Məcəllənin 427.3. maddəsində göstərilir ki, öhdəlik onun icrası gününü və ya icra edilməli olduğu vaxt dövrünü nəzərdə tutursa və ya müəyyənləşdirməyə imkan verirsə, öhdəlik həmin gün və ya bu cür dövr ərzində istənilən an icra edilməlidir. Həmin Məcəllənin 741 və 742.1. maddələrinin mənasından görünür ki, əgər tərəflər arasındakı müqavilədə borcun qaytarılmasına dair müddət nəzərdə tutulmuşdursa, borclu aldığı kredit məbləğini faizləri ilə birlikdə həmin müddət bitənədək qaytarmalıdır. Həmin Məcəllənin 449.4-cü maddəsinin tələbinə görə, özgə vəsaitindən istifadə üçün faizlər, əgər müqavilədə faizlərin hesablanması üçün daha qısa müddət müəyyənləşdirilməyibsə, həmin vəsait məbləğinin kreditora ödənildiyi günə qədər tutulur. İş materiallarından görünür ki, Cavabdeh müqavilələrin şərtlərinə əməl etməyərək üzərinə düşən öhdəlikləri lazımınca yerinə yetirməmiş, nəticədə onun İddiaçı MMC-yə xx.xx.2022-ci il tarixinə yaranmış xx.xx.2017-ci il tarixli, ********* saylı müddətli (nisyə) alqısatqı müqaviləsi üzrə 117 manat əsas, 17,55 manat cərimə, cəmi 134,55 manat borcu, bundan başqa xx.xx.2017-ci il tarixli, ********* saylı müddətli (nisyə) alqı-satqı müqaviləsi üzrə 174 manat əsas, 26,1 manat cərimə, cəmi 200,1 manat borcu, ümumilikdə iki müqavilə üzrə 291 manat əsas, 43,65 manat cərimə, cəmi 334,65 manat borcu vardır. Azərbaycan Respublikasının Mülki Məcəlləsinin 442-ci maddəsinin tələbinə görə öhdəliyin icra edilməməsi dedikdə onun pozulması və ya lazımınca icra edilməməsi başa düşülür. Həmin Məcəllənin 443.1-ci maddəsinə əsasən, öhdəliyini icra etməyən borclu kreditora dəymiş zərərin əvəzini ödəməyə borcludur. Həmin Məcəllənin 448.2-ci maddəsinə əsasən, borclu öz öhdəliklərinin hər bir təqsirli pozuntusu (hərəkət və hərəkətsizlik) üçün məsuliyyət daşıyır. Beləliklə, işin müəyyən edilən hallarına əsasən cavabdeh kredit müqaviləsi üzrə öhdəliklərini lazımınca yerinə yetirməmiş, nəticədə isə iddiaçı müqavilə bağlanarkən ümid etməyə haqqı çatanlardan xeyli dərəcədə məhrum olmuşdur. Azərbaycan Respublikasının Mülki Məcəlləsinin 428.4. və 743-cü maddələrinin tələbindən görünür ki, əgər borclu ödəniş qabiliyyətini itirərsə və ya şərtləşdirilmiş təminatı azaldarsa, yaxud ümumiyyətlə, belə təminat verə bilməzsə, kreditor dərhal icranı tələb edə bilər. İş materiallarına əlavə edilmiş xx.xx.2023-cü il tarixli, ********** saylı qəbzdən görünür ki, iddiaçı tərəfindən kiçik mübahisələr üzrə iddia ərizəsinin verilməsi üçün 30 manat məbləğində dövlət rüsumu, 0,4 manat xidmət haqqı ödənilmişdir. «Dövlət rüsumu haqqında» Azərbaycan Respublikasının Qanununun 8.1.2. maddəsinin tələbinə əsasən iddia qiyməti 1.000 manatadək olduqda, məhkəməyə verilən iddia ərizələrindən 30 manat məbləğində dövlət rüsumu tutulur. Azərbaycan Respublikasının Mülki Prosessual Məcəlləsinin 119.1. maddəsinin tələbinə əsasən məhkəmə xərcləri ödənilmiş tələblərin məbləğinə münasib olaraq işdə iştirak edən şəxslərə aid edilir. Məhkəmə, Azərbaycan Respublikasının Mülki Prosessual Məcəlləsinin qeyd olunan maddəsinin tələbini nəzərə alaraq hesab edir ki, iddiaçı tərəfindən dövlət büdcəsinə ödənilmiş 30 manat məbləğində dövlət rüsumu cavabdehdən iddiaçının xeyrinə tutulmalıdır. Azərbaycan Respublikasının Mülki Prosessual Məcəlləsinin 14.2-ci maddəsinə əsasən, məhkəmə yalnız tərəflərin təqdim etdikləri sübutları araşdırmalı və onlardan istifadə etməlidir. Həmin Məcəllənin 77.1-ci maddəsinə əsasən, hər bir tərəf öz tələblərinin və etirazlarının əsası kimi istinad etdiyi halları sübut etməlidir. Həmin Məcəllənin 88-ci maddəsinə əsasən məhkəmə sübutlara obyektiv, qərəzsiz, hərtərəfli və tam baxdıqdan sonra həmin sübutlara tətbiq edilməli hüquq normalarına müvafiq olaraq qiymət verir. Həmin Məcəllənin 217.4. maddəsinə əsasən məhkəmə (hakim) öz qətnaməsini yalnız məhkəmə iclasında tədqiq olunmuş sübutlarla əsaslandırır. 600.1. Alğı-satqı müqaviləsində əşyanın alıcıya verildikdən müəyyən müddət sonra ödənilməsinin (əşyaların nisyə satışının) nəzərdə tutulduğu halda alıcı ödənişi müqavilədə nəzərdə tutulan müddətdə, müqavilədə belə müddət nəzərdə tutulmadıqda isə bu Məcəllənin 427-ci maddəsinə uyğun müəyyənləşdirilmiş müddətdə həyata keçirməlidir. 600.4. Əşyanı təhvil almış alıcı onu alğı-satqı müqaviləsində nəzərdə tutulan müddətdə ödəmək vəzifəsini icra etmədikdə satıcı verilmiş əşyanın ödənilməsini və ya ödənilməmiş malın qaytarılmasını tələb edə bilər. Beləliklə, məhkəmə, yuxarıda göstərilənləri ümumiləşdirərək hesab edir ki, iddia tələbi təmin edilməli, Cavabdeh xx.xx.2022-ci il tarixinə yaranmış xx.xx.2017-ci il tarixli, ********* saylı müddətli (nisyə) alqı-satqı müqaviləsi üzrə 117 manat əsas, 17,55 manat cərimə, cəmi 134,55 manat borc, xx.xx.2017-ci il tarixli, ********* saylı müddətli (nisyə) alqısatqı müqaviləsi üzrə 174 manat əsas, 26,1 manat cərimə, cəmi 200,1 manat borc, ümumilikdə iki müqavilə üzrə 291 manat əsas, 43,65 manat cərimə, cəmi 334,65 manat borc və 30 manat dövlət rüsumu alınaraq, İddiaçı MMC xeyrinə tutulmalıdır. Yuxarıda göstərilənlərə əsasən və Azərbaycan Respublikasının Mülki Prosessual Məcəlləsinin 216-220, 227, 233, 360-cı maddələrini rəhbər tutaraq, məhkəmə Qətetdi: İddia tələbi təmin edilsin. İddiaçı MMC-nin xeyrinə Cavabdeh xx.xx.2022-ci il tarixinə yaranmış xx.xx.2017-ci il tarixli, ********* saylı müddətli (nisyə) alqı-satqı müqaviləsi üzrə 117 manat əsas, 17,55 manat cərimə, cəmi 134,55 manat borc, xx.xx.2017-ci il tarixli, ********* saylı müddətli (nisyə) alqı-satqı müqaviləsi üzrə 174 manat əsas, 26,1 manat cərimə, cəmi 200,1 manat borc, ümumilikdə iki müqavilə üzrə 291 manat əsas, 43,65 manat cərimə, cəmi 334,65 manat borc və 30 manat dövlət rüsumu tutulsun. Qətnamədən 1 (bir) ay müddətində Lənkəran rayon məhkəməsi vasitəsilə Şirvan Apellyasiya Məhkəməsinin Mülki Kollegiyasına apellyasiya şikayəti verilə bilər. Məhkəmə qətnaməsindən şikayət verilməmişdirsə, işdə iştirak edən şəxslərə rəsmi qaydada verildiyi gündən 1 ay keçdikdən sonra qanuni qüvvəyə minir. Hakim Anar Pənahov