Lənkəran Rayon Məhkəməsi Qətnamə — İş №e-2(049)-3912/2025

Azərbaycan Respublikası adından QƏTNAMƏ Lənkəran şəhəri İş № e-2(049)-3912/2025 09.12.2025 LƏNKƏRAN RAYON MƏHKƏMƏSİ GİRİŞ HİSSƏ: Lənkəran Rayon Məhkəməsinin hakimi Pənahov Anar Elman oğlunun sədrliyi, X1 kаtibliyi ilə İddiaçı Cavabdeh qarşı borcun ödənilməsi tələbinə dair mülki işə Lənkəran Rayon Məhkəməsinin inzibati binasında açıq məhkəmə iclasında baxaraq məhkəmə, m ü ə y y ə n e t d i: TƏSVİRİ HİSSƏ: İddiaçı Cavabdeh qarşı sadələşdirilmiş icraat qaydasında iddia ərizəsi ilə məhkəməyə müraciət edərək xx.xx.2025-ci il tarixli müqavilə üzrə 3036.24 manat əsas, 303.62 manat cərimə, xx.xx.2025-ci il tarixli müqavilə üzrə 876.24 manat əsas borc, 87.62 manat cərimə - cəmi 4303.73 manat borc və 63.04 manat dövlət rüsumu məbləğinin cavabdehdən tutularaq iddiaçının hesabına ödənilməsi barədə qətnamə çıxarılmasını məhkəmədən xahiş etmişdir. İddia ərizəsi və ona əlavə edilmiş sənədlərin surətləri cavabdehin qeydiyyatda olduğu ünvana rəsmi qaydada göndərilməklə cavabdehə izah edilmişdir ki, iddiaçının tələbinə dair əsaslandırılmış etirazı olduğu halda, bildirişi rəsmi qaydada aldığı gündən 10 (on) iş günü müddətində öz dəlillərini və onları təsdiq edən sənədləri məhkəməyə təqdim etməlidir. Eyni zamanda, cavabdehə izah edilmişdir ki, ərizə məhkəməyə daxil olduğu gündən 30 (otuz) iş günü ərzində işə tərəflərin təqdim etdiyi sənədlər əsasında, məhkəmə baxışı keçirilmədən və tərəflər izahatları dinlənilmək üçün çağırılmadan baxılacaq və həmin işin həllinə dair qətnamə çıxarılacaqdır. Cavabdeh bildirişi, iddia ərizəsini və ona əlavə edilmiş sənədlərin surətlərini almış və iddiaçının tələbinə dair etiraz ərizəsini məhkəməyə təqdim edərək işə sadələşdirilmiş icraat qaydasında deyil, iddia icraatı qaydasında baxılmasını məhkəmədən xahiş etmişdir. Həmin etiraz ərizəsi əsasında məhkəmənin xx.xx.2025-ci il tarixli qərardadına əsasən işə iddia icraatı qaydasında baxılması qərara alınmışdır. İddiaçı öz iddia tələbini onunla əsaslandırmışdır ki, cavabdeh onunla iddiaçı arasında bağlanmış xx.xx.2025-ci il tarixli və xx.xx.2025-ci il tarixli müqavilələrə əsasən həmin tarixlərdə dəyəri 3504.24 manat və 1190.24 manat olan əşyaları iddiaçıdan satın almışdır. xx.xx.2025-ci il tarixli müqavilənin şərtlərinə əsasən cavabdeh aldığı əmlakın dəyərindən 468 manat ilkin ödəniş edərək qalan məbləği hər ay 168.68 manat olmaqla 18 ay ərzində, xx.xx.2025-ci il tarixli müqavilənin şərtlərinə əsasən aldığı əmlakın dəyərindən 314 manat ilkin ödəniş edərək qalan məbləği hər ay 48.68 manat olmaqla 18 ay ərzində hissə-hissə ödəməyi öhdəsinə götürmüşdür. Lakin cavabdeh müqavilələrin şərtlərini pozaraq aylıq ödənişləri gecikdirmiş, onun iddiaçıya xx.xx.2025-ci il tarixli müqavilə üzrə 3036.24 manat əsas, 303.62 manat cərimə, xx.xx.2025-ci il tarixli müqavilə üzrə 876.24 manat əsas borc, 87.62 manat cərimə borcu hesablanmışdır. Hazırda cavabdehin iddiaçıya iki müqavilə üzrə cəmi 4303.73 manat borcu vardır. Cavabdehə şifahi və yazılı qaydada xəbərdarlıqlar edilməsinə baxmayaraq o, borcun ödənilməsini təmin etməmiş, onunla iddiaçı arasında bağlanmış müqavilələrdən irəli gələn öhdəliklərini icra etməmişdir. Cavabdeh müqavilə öhdəliyini vaxtında və lazımi qaydada icra etmədiyinə görə iddia ərizəsi ilə məhkəməyə müraciət edilmiş, məhkəməyə müraciət etmək üçün 63.04 manatdövlət rüsumu ödənilmişdir. Hazırda iddiaçı cavabdehdən hər iki müqavilə üzrə cəmi 4303.73 manat borc və 63.04 manat dövlət rüsumu məbləğinin ödənilməsini tələb edir. İddiaçının nümayəndəsi sonuncu məhkəmə iclasına gəlməsə də, məhkəməyə ərizə ünvanlayaraq işə iddiaçının nümayəndəsinin iştirakı olmadan mahiyyəti üzrə baxılaraq hazırki iddia tələbinin təmin edilməsi barədə qətnamə qəbul edilməsini məhkəmədən xahiş etmişdir. Əvvəlki məhkəmə iclasında iştirak etmiş iddiaçının nümayəndəsi X2 hazırki iddia tələbini müdafiə edərək məhkəmə iclasında verdiyi izahatında tələbin təmin olunması barədə qətnamə çıxarılmasını xahiş etmişdir. Cavabdeh məhkəmə iclaslarının vaxtı və yeri barədə lazımi qaydada xəbərdar edilməsinə baxmayaraq heç bir üzürlü səbəb olmadan məhkəmə iclasına gəlməmiş, gəlmədiyinin səbəbləri barədə məhkəməyə məlumat verməmiş, iddia tələbinin mahiyyəti üzrə fikrini bidirməmişdir. Məhkəmə cavabdehin gəlməməsinin səbəblərini üzürsüz hesab edərək Azərbaycan Respublikasının Mülki Prosessual Məcəlləsinin 185.5-ci maddəsinin tələblərinə uyğun olaraq məhkəmə iclasının tərəflərin iştirakı olmadan keçirilməsini qərara almışdır. Məhkəmə araşdırması zamanı iddiaçının əvvəlki məhkəmə iclasında verdiyi izahatı, həmçinin iş materiallarına əlavə edilmiş xx.xx.2025-ci il tarixli və xx.xx.2025-ci tarixli nisyə alqı-satqı müqavilələri, həmin müqavilələrə əlavə edilmiş ödəniş cədvəli, təhvil-təslim aktı, maliyyə arayışı, bildirişlər, xx.xx.2025ci il tarixli mədaxil qəbzi ilə müəyyən edildi ki, cavabdeh onunla iddiaçı arasında bağlanmış xx.xx.2025-ci il tarixli və xx.xx.2025-ci il tarixli müqavilələrə əsasən həmin tarixlərdə dəyəri 3504.24 manat və 1190.24 manat olan əşyaları iddiaçıdan satın almışdır. xx.xx.2025-ci il tarixli müqavilənin şərtlərinə əsasən cavabdeh aldığı əmlakın dəyərindən 468 manat ilkin ödəniş edərək qalan məbləği hər ay 168.68 manat olmaqla 18 ay ərzində, xx.xx.2025-ci il tarixli müqavilənin şərtlərinə əsasən aldığı əmlakın dəyərindən 314 manat ilkin ödəniş edərək qalan məbləği hər ay 48.68 manat olmaqla 18 ay ərzində hissə-hissə ödəməyi öhdəsinə götürmüşdür. Cavabdeh onunla iddiaçı arasında bağlanmış müqavilələrdən irəli gələn öhdəliyini vaxtında və lazımi qaydada icra etmədiyinə görə borcun ödənilməsi tələbi ilə iddiaçı tərəfindən məhkəməyə müraciət edilmiş, məhkəməyə müraciət etmək üçün 63.04 manat dövlət rüsumu ödənilmişdir. Hazırda iddiaçı cavabdehin xx.xx.2025-ci il tarixli müqavilə üzrə 3036.24 manat əsas, 303.62 manat cərimə, xx.xx.2025-ci il tarixli müqavilə üzrə 876.24 manat əsas borc, 87.62 manat cərimə - iki müqavilə üzrə cəmi 4303.73 manat ödənilməmiş borcu qaldığını bildirərək cavabdehdən cəmi 4303.73 manat borc və 63.04 manat dövlət rüsumu məbləğinin ödənilməsini tələb edir. İddiaçı öz iddia tələbinin əsası kimi tərəflər arasında bağlanmış müqavilənin şərtlərinə, həmin müqaviləyə əlavə edilmiş ödəniş cədvəlinə və təhvil-təslim aktına, xəbərdarlıq məktubuna və maliyyə arayışına istinad edir. Cavabdeh iddiaçının tələbinə dair məhkəməyə etiraz təqdim edərək iddia icraatı qaydasında işə baxılmasını tələb etsə də, məhkəmə iclasına gəlməmiş, hazırki iş üzrə dəlillərini və onları təsdiq edən sənədləri məhkəməyə təqdim etməmişdir. ƏSASLANDİRİCİ HİSSƏ: Məhkəmə iş materiallarını nəzərdən keçirərək və tərəflərin hazırki iddia tələbinə münasibətini nəzərə alaraq hesab edir ki, iddia tələbi qismən təmin edilməlidir. Belə ki, Azərbaycan Respublikası Mülki Məcəlləsinin 567-ci maddəsinə əsasən alqı-satqı müqaviləsinə görə satıcı əşyanı alıcının mülkiyyətinə verməyi, alıcı isə əşyanı qəbul edib əvəzində müəyyənləşdirilmiş pul məbləğini (qiyməti) ödəməyi öhdəsinə götürür. Həmin Məcəllənin 600.1-ci maddəsinə əsasən alqı-satqı müqaviləsində əşyanın alıcıya verildikdən müəyyən müddət sonra ödənilməsinin (əşyaların nisyə satışının) nəzərdə tutulduğu halda alıcı ödənişi müqavilədə nəzərdə tutulan müddətdə, müqavilədə belə müddət nəzərdə tutulmadıqda isə bu Məcəllənin 427-ci maddəsinə uyğun müəyyənləşdirilmiş müddətdə həyata keçirməlidir. Həmin Məcəllənin 465.2-ci maddəsinə əsasən əgər borclu öhdəliyin lazımınca icra edilməməsi, o cümlədən müəyyənləşdirilmiş müddətdə icra edilməməsi üçün cərimə ödəyəcəyini vəd etmişdirsə, kreditor cərimənin ödənilməsini və öhdəliyin icrasını tələb edə bilər. Əgər kreditorun lazımınca icra etməmək nəticəsində dəyən zərərin əvəzinin ödənilməsi hüququ varsa, kreditor onun ödənilməsini tələb edə bilər. Əgər kreditor icranı qəbul etmişsə, cərimənin tutulmasını yalnız icranı qəbul edərkən bu hüququ özündə saxlamış olduğu halda tələb edə bilər. Həmin Məcəllənin 467-ci maddəsinə əsasən məhkəmə işin hallarını nəzərə alaraq tənasübsüz surətdə yüksək dəbbə pulunu azalda bilər. Tənasüb müəyyənləşdirilərkən kreditorun həm əmlak mənafeləri, həm də bütün əsaslı mənafeləri nəzərə alınır. Dəbbə pulu ödənildikdən sonra onun miqdarının azaldılması istisna edilir. İşin məhkəmə tərəfindən müəyyən edilmiş faktiki hallarından görünür ki, cavabdehlə iddiaçı arasında bağlanmış müqavilələrə əsasən cavabdeh borcunu hissə-hissə ödəməyi öhdəsinə götürsə də, həmin müqavilələr üzrə öhdəliklərini icra etməmişdir. İddiaçı isə tərəflər arasında bağlanmış müqavilələrdən irəli gələn öhdəliklərini icra etmiş, habelə, mübahisənin məhkəməyə qədər həlli qaydası ilə bağlı həmin müqavilələrdə və qanunvericilikdə nəzərdə tutulan qaydalara da riayət etmişdir. Qeyd olunan əsaslara görə məhkəmə qərara gəlir ki, iddia tələbinin cavabdehdən xx.xx.2025-ci il tarixli müqavilə üzrə 3036.24 manat əsas, 150 manat cərimə, xx.xx.2025-ci il tarixli müqavilə üzrə 876.24 manat əsas borc, 40 manat cərimə - cəmi 4102.48 manat borcun tutulmasına dair hissələri təmin edilməli, iddia tələbi qalan hissədə təmin edilməməlidir. Azərbaycan Respublikası Mülki Prosessual Məcəlləsinin 119.1-ci maddəsinə əsasən məhkəmə xərcləri ödənilmiş tələblərin məbləğinə mütənasib olaraq işdə iştirak edən şəxslərə aid edilir. Məhkəmə qərara gəlir ki, hazırki iş üzrə ödənilmiş tələblərin məbləği nəzərə alınmaqla, məhkəməyə müraciət etmək üçün ödənilmiş 63.04 manat dövlət rüsumu cavabdehdən tutularaq iddiaçıya ödənilməlidir. Qeyd olunan əsaslara görə məhkəmə qərara gəlir ki, iddia tələbinin cavabdehdən 48,93 manat dövlət rüsumu məbləği tutulmasına dair hissəsi də təmin edilməlidir. NƏTİCƏ HİSSƏ: Göstərilənlərə əsasən və Azərbaycan Respublikası Mülki Prosessual Məcəlləsinin 216-220-ci maddələrini rəhbər tutaraq məhkəmə, q ə t e t d i: İddia tələbi qismən təmin edilsin. Cavabdeh xx.xx.2025-ci il tarixli müqavilə üzrə 3036.24 manat əsas, 150 manat cərimə, xx.xx.2025-ci il tarixli müqavilə üzrə 876.24 manat əsas borc, 40 manat cərimə, 63.04 manat dövlət rüsumu - cəmi 4165.52 manat tutularaq İddiaçı hesabına ödənilsin. Məhkəmə qətnaməsi rəsmi qaydada verildiyi gündən 1 ay müddətində qətnamədən Lənkəran Rayon Məhkəməsi vasitəsilə “Elektron Məhkəmə” informasiya sistemində yaradılan elektron kabinetdən istifadə etməklə Şirvan Apellyasiya Məhkəməsinə apellyasiya şikayəti verilə bilər. Məhkəmə qətnaməsindən şikayət verilməmişdirsə, işdə iştirak edən şəxslərə rəsmi qaydada verildiyi gündən 1 ay keçdikdən sonra qanuni qüvvəyə minir. Hakim : Anar Pənahov