Mingəçevir Şəhər Məhkəməsi Qətnamə — İş №e-2(051)-995/2022

Azərbaycan Respublikası adından QƏTNAMƏ Mingəçevir şəhəri İş № e-2(051)-995/2022 07.06.2022 MİNGƏÇEVİR ŞƏHƏR MƏHKƏMƏSİ Hakim Paşayev Nemət Şirkət oğlunun sədrliyi Abbasova Gülşən Elxan qızının katibliyi ilə İddiaçı: İddiaçı nümayəndəsi X1 iştirakı ilə İddiaçı Cavabdeh qarşı borcun ödənilməsi tələbinə dair iddia ərizəsinə açıq məhkəmə iclasında baxaraq, müəyyən etdi: İddiaçı Cavabdeh qarşı borcun ödənilməsi tələbinə dair kiçik iddia ərizəsi ilə məhkəməyə müraciət edərək, cavabdehdən 05.06.2020-ci il tarixli müqaviləyə əsasən 437 manat əsas, 43 manat hesablanmış cərimə borcu, 11.06.2020-ci il tarixli müqaviləyə əsasən 145 manat əsas, 14 manat cərimə borcu, 04.12.2020-ci il tarixli müqaviləyə əsasən 750 manat əsas, 75 manat cərimə borcu, 11.12.2020-ci iİ tarixli müqaviləyə əsasən 830 manat əsas, 83 manat cərimə borcu olmaqla, cəmi 2377 manat borcun və 43.77 manat dövlət rüsumunun tutularaq ona verilməsi haqda qətnamə çıxarılmasını xahiş etmişdir. Mingəçevir Şəhər Məhkəməsinin 22.04.2022-ci il tarixli, 2(051)-995/2022 saylı qərardadı ilə kiçik iddialara dair işlər üzrə sadələşdirilmiş icraat materialları iddia icraatına keçirilmişdir. İddiaçının nümayəndəsi X2 məhkəmə iclası zamanı iddia tələbini müdafiə etdi, əsasən iddia ərizəsinin məzmununa uyğun izahat verdi və əlavə olaraq göstərdi ki, tərəflər arasında bağlanmış 05.06.2020-ci il, 11.06.2020-ci il, 04.12.2020-ci il və 11.12.2020-ci tarixli alqı-satqı müqavilələrinə əsasən Cavabdeh İddiaçı MMC-dən , İMEİ kodu **********97500 X4 8 markalı telefon, X5, Ütü Panasonic , İMEİ kodu **********60787 X4 9S markalı telefon, Sony markalı qulaqlıq, X6 Redmi Note 9 Pro Pink markalı aksesuar və İMEİ kodu SDMPDJ7LRQ1GF iPad 10.2-inch markalı planşert almışdır. Cavabdehə dəfələrlə şifahi və yazılı xəbərdarlıq olunsa da, o, müqavilələrin qeyd olunan şərtlərini pozaraq borcunu ödəməmiş, nəticədə 05.06.2020-ci il tarixli müqavilə üzrə 437 manat əsas, 43 manat hesablanmış cərimə borcu, 11.06.2020-ci il tarixli müqavilə üzrə 145 manat əsas, 14 manat cərimə borcu, 04.12.2020-ci il tarixli müqavilə üzrə 750 manat əsas, 75 manat cərimə borcu və 11.12.2020-ci iİ tarixli müqavilə üzrə 830 manat əsas, 83 manat cərimə borcu olmaqla, cəmi 2377 manat borcu ödənilməmiş qalmışdır. Ona görə də hazırkı tələblə bağlı məhkəməyə müraciət edilmişdir. Odur ki, cavabdehdən 2377 manat borcun və 43.77 manat dövlət rüsumunun tutularaq iddiaçıya verilməsi barədə qətnamə çıxarılmasını xahiş edir. Cavabdehə məhkəmə iclasının vaxtı və yeri barədə lazımi qaydada məlumat verilməsinə baxmayaraq, məhkəmə iclasına gəlməmiş, gəlməməsinin səbəbləri barədə məhkəməyə məlumat verməmişdir. Məhkəmə işə cavabdehin iştirakı olmadan baxılmasını mümkün hesab etmişdir. Məhkəmə işdə olan sənədləri və digər iş materiallarını tam və hərtərəfli nəzərdən keçirərək və işin məhkəmə tərəfindən müəyyən olunmuş hallarını qiymətləndirərək hesab edir ki, iddia qismən əsaslı olduğundan qismən təmin edilməlidir. Azərbaycan Respublikası MPM–in 77.1–ci maddəsinə əsasən hər bir tərəf öz tələblərinin və etirazlarının əsası kimi istinad etdiyi halları sübut etməlidir. Həmin Məcəllənin 14.2–ci maddəsinə görə məhkəmə yalnız tərəflərin təqdim etdikləri sübutları araşdırmalı və onlardan istifadə etməlidir. Belə ki, işdə olan 05.06.2020-ci il tarixli nisyə alqı-satqı müqaviləsindən görünür ki, İddiaçındən Cavabdeh 786.6 manat dəyərində, 18 ay müddətinə hər ay 43.7 manat ödəmək şərtilə İMEİ kodu **********97500 X4 8 markalı telefon almışdır. İşdə olan 11.06.2020-ci il tarixli nisyə alqı-satqı müqaviləsindən görünür ki, İddiaçındən Cavabdeh 297 manat dəyərində, 18 ay müddətinə hər ay 16.5 manat ödəmək şərtilə X5 və Ütü Panasonic almışdır. İşdə olan 04.12.2020-ci il tarixli nisyə alqı-satqı müqaviləsindən görünür ki, İddiaçındən Cavabdeh 898.2 manat dəyərində, 18 ay müddətinə hər ay 49.9 manat ödəmək şərtilə İMEİ kodu **********60787 X4 9S markalı telefon, Sony markalı qulaqlıq, X6 Redmi Note 9 Pro Pink markalı aksesuar almışdır. İşdə olan 11.12.2020-ci il tarixli nisyə alqı-satqı müqaviləsindən görünür ki, İddiaçındən Cavabdeh 1169 manat dəyərində, 18 ay müddətinə hər ay 53.5 manat ödəmək şərtilə İMEİ kodu SDMPDJ7LRQ1GF iPad 10.2-inch markalı planşert almışdır. İşdə olan xəbərdarlıq məktublarından görünür ki, iddiaçı borcun ödənilməsini cavabdehdən tələb etmiş, öhdəliklərin icra edilməyəcəyi təqdirdə məhkəməyə müraciət olunacağı barədə onu xəbərdar etmişdir. İşdə olan maliyyə və ödəniş cədvəllərindən görünür ki, cavabdehin İddiaçınə 05.06.2020-ci il tarixli müqavilə üzrə 437 manat əsas, 43 manat hesablanmış cərimə borcu, 11.06.2020-ci il tarixli müqavilə üzrə 145 manat əsas, 14 manat cərimə borcu, 04.12.2020-ci il tarixli müqavilə üzrə 750 manat əsas, 75 manat cərimə borcu və 11.12.2020 tarixli müqavilə üzrə 830 manat əsas, 83 manat cərimə borcu olmaqla, cəmi 2377 manat borcu vardır. İşin araşdırılan hallarından müəyyən olunur ki, cavabdeh üzərinə götürdüyü öhdəliyi lazımi qaydada icra etməmiş, onun iddiaçının qarşısında icra edilməmiş öhdəliyi vardır. Beləliklə, məhkəmə iddiaçının təqdim etdiyi sübutların tədqiqi nəticəsində müəyyən etdi ki, iddiaçı ilə cavabdeh arasında bağlanmış 05.06.2020-ci il tarixli alqı-satqı müqaviləsinə əsasən 786.6 manat dəyərində, 18 ay müddətinə hər ay 43.7 manat ödəmək şərtilə İMEİ kodu **********97500 X4 8 markalı telefon, 11.06.2020-ci il tarixli alqısatqı müqaviləsinə əsasən 297 manat dəyərində, 18 ay müddətinə hər ay 16.5 manat ödəmək şərtilə X5 və Ütü Panasonic, 04.12.2020-ci il tarixli alqı-satqı müqaviləsinə əsasən 898.2 manat dəyərində, 18 ay müddətinə hər ay 49.9 manat ödəmək şərtilə İMEİ kodu **********60787 X4 9S markalı telefon, Sony markalı qulaqlıq, X6 Redmi Note 9 Pro Pink markalı aksesuar və 11.12.2020-ci il tarixli nisyə alqı-satqı müqaviləsinə əsasən 1169 manat dəyərində, 18 ay müddətinə hər ay 53.5 manat ödəmək şərtilə İMEİ kodu SDMPDJ7LRQ1GF iPad 10.2-inch markalı planşert almışdır. Cavabdeh nisyə alqı-satqı müqaviləsinin şərtlərinə əsasən üzərinə götürdüyü öhdəliklərini yerinə yetirməmişdir. Nəticədə, onun iddiaçıya borcu yaranmışdır. Azərbaycan Respublikası MPM-in 88-ci maddəsinin tələbinə əsasən məhkəmə təqdim olunmuş sübutlara obyektiv, qərəzsiz, hərtərəfli və tam baxdıqdan sonra həmin sübutlara tətbiq olunmalı hüquq normalarına müvafiq qiymət verməlidir. Həmin Məcəllənin 218.1–ci maddəsinin tələbinə görə qətnamə çıxarıldıqda hakim sübutları qiymətləndirir, iş üçün əhəmiyyətli olan nə kimi halların müəyyən edildiyini, nə kimi halların müəyyən edilmədiyini, tərəflərin hansı hüquqi münasibətdə olmalarını, həmin iş üzrə hansı qanunun tətbiq edilməli olduğunu və iddianın təmin olunub–olunmadığını müəyyən edir. Məhkəmə, işin müəyyən edilmiş hallarına qiymət verərək, belə qənaətə gəlir ki, tərəflər arasında mülki hüquq və vəzifələrin əmələ gəlməsinə müqavilədən irəli gələn öhdəlik hüquq münasibətləri əsas olmuşdur. Ona görə də hazırkı mübahisənin düzgün həll edilməsi üçün müqavilədən irəli gələn öhdəlik hüquq münasibətlərini tənzimləyən ümumi və xüsusi mülki hüquq normaları əlaqəli şəkildə tətbiq edilməlidir. İşin müəyyən olunmuş hallarından görünür ki, iddiaçı ilə cavabdeh arasında bağlanmış 05.06.2020-ci il tarixli alqı-satqı müqaviləsinə əsasən, cavabdeh 786.6 manat dəyərində şərtilə İMEİ kodu **********97500 X4 8 markalı telefon üçün hər ay 43.7 manat, 11.06.2020-ci il tarixli alqı-satqı müqaviləsinə əsasən 297 manat dəyərində X5 və Ütü Panasonic üçün, hər ay 16.5 manat, 04.12.2020-ci il tarixli alqı-satqı müqaviləsinə əsasən 898.2 manat dəyərində İMEİ kodu **********60787 X4 9S markalı telefon, Sony markalı qulaqlıq, X6 Redmi Note 9 Pro Pink markalı aksesuar üçün, hər ay 49.9 manat və 11.12.2020-ci il tarixli nisyə alqı-satqı müqaviləsinə əsasən 1169 manat dəyərində İMEİ kodu SDMPDJ7LRQ1GF iPad 10.2-inch markalı planşert üçün hər ay 53.5 manat ödəniş etməyi öhdəsinə götürmüşdür. Lakin cavabdeh öhdəliyini lazımi şəkildə icra etməmişdir. Ona görə də iddiaçı hüquqi şəxsin cavabdehə qarşı öhdəliyin icra edilməsini tələb etmək hüququ yaranmışdır. Azərbaycan Respublikası Mülki Məcəlləsinin 385.1-ci maddəsinin tələbinə görə, öhdəliyə əsasən bir şəxs (borclu) başqa şəxsin (kreditorun) xeyrinə müəyyən hərəkəti etməlidir, məsələn, pul ödəməli, əmlak verməli, iş görməli, xidmətlər göstərməli və i.a. və ya müəyyən hərəkətdən çəkinməlidir, kreditorun isə borcludan vəzifəsinin icrasını tələb etmək hüququ vardır. Həmin Məcəllənin 600.1–ci maddəsinə əsasən alqı–satqı müqaviləsində əşyanın alıcıya verildikdən sonra ödənilməsinin (əşyaların nisyə satışının) nəzərdə tutulduğu halda alıcı ödənişi müqavilədə nəzərdə tutulan müddətə, müqavilədə belə müddət nəzərdə tutulmadıqda isə bu Məcəllənin 427–ci maddəsinə uyğun müəyyənləşdirilmiş müddətə həyata keçirməlidir. Həmin Məcəllənin 601.1–ci maddəsinə əsasən əşyanın nisyə satılması haqqında müqavilədə onun hissə–hissə ödənilməsi nəzərdə tutula bilər. Hissə–hissə ödəmə şərti ilə əşyanın nisyə satılması haqqında müqavilə o halda bağlanmış sayılır ki, alqı–satqı müqaviləsinin digər mühüm şərtləri ilə yanaşı əşyanın qiyməti, ödənişlərin qaydası, müddətləri və məbləğləri nəzərdə tutulmuş olsun. Həmin Məcəllənin 600.4–cü maddəsinə əsasən əşyanı təhvil almış alıcı onu alqı– satqı müqaviləsində nəzərdə tutulan müddətə ödəmək vəzifəsini icra etmədikdə satıcı verilmiş əşyanın ödənilməsini və ya ödənilməmiş malın qaytarılmasını tələb edə bilər. Həmin Məcəllənin 442-ci maddəsinin tələbinə görə, öhdəliyin icra edilməməsi dedikdə onun pozulması və ya lazımınca icra edilməməsi (vaxtında icra edilməməsi, mallarda, işlərdə və xidmətlərdə qüsurlarla və ya öhdəliyin məzmunu ilə müəyyənləşdirilmiş digər şərtləri pozmaqla icra edilməsi) başa düşülür. Məhkəmə hesab edir ki, cavabdehdən 05.06.2020-ci il, 11.06.2020-ci il, 04.12.2020ci il və 11.12.2020-ci il tarixli nisyə alqı-satqı müqavilələri üzrə 437 manat, 145 manat, 750 manat və 830 manat əsas borc alınmalı, lakin hesablanmış dəbbə pulu Azərbaycan Respublikası Mülki Məcəlləsinin 467-ci madddəsinə əsasən kreditin məbləği ilə uzlaşmadığından azaldılaraq, müvafiq olaraq 5 manat, 3 manat, 10 manat və 11 manat məbləğində müəyyən edilməlidir. Belə ki, Azərbaycan Respublikası Mülki Məcəlləsinin 467-ci maddəsində göstərilmişdir ki, məhkəmə işin hallarını nəzərə alaraq tənasübsüz surətdə yüksək dəbbə pulunu azalda bilər. Ona görə də məhkəmə hesab edir ki, dəbbə pulunun azaldılaraq 05.06.2020-ci il tarixli müqavilə üzrə 5 manat, 11.06.2020-ci il tarixli müqavilə üzrə 3 manat, 04.12.2020-ci il tarixli müqavilə üzrə 10 manat və 11.12.2020-ci il tarixli müqavilə üzrə isə 11 manat məbləğində müəyyən edilməsi qanuni, əsaslı və ədalətlidir. Odur ki, məhkəmə hesab edir ki, cavabdehdən 05.06.2020-ci il tarixli müqavilə üzrə 437 manat əsas, 5 manat hesablanmış cərimə, 11.06.2020-ci il tarixli müqavilə üzrə 145 manat əsas, 3 manat cərimə, 04.12.2020-ci il tarixli müqavilə üzrə 750 manat əsas, 10 manat cərimə, 11.12.2020-ci il tarixli müqavilə üzrə isə 830 manat əsas, 11 manat cərimə olmaqla, cəmi 2191 manat borc cavabdehdən alınıb iddiaçıya verilməlidir. MPM-in 119-cu maddəsinə əsasən, iddiaçının məhkəməyə ərizə verərkən dövlət rüsumu kimi ödədiyi 43.77 manat məbləğdə pul vəsaiti də cavabdehdən tutulub iddiaçıya ödənilməlidir. Göstərilənlərə əsasən və Azərbaycan Respublikası MPM-in 119, 216-220, 227, 233, 284-5.3, 284-6.1, 284-6.2 və 284-6.3-cü maddələrini rəhbər tutaraq məhkəmə, Qət etdi: İddia qismən təmin edilsin. Cavabdeh Xəlilova Nuranə Vaqif qızından 05.06.2020-ci il tarixli müqavilə üzrə 437 (dörd yüz otuz yeddi) manat əsas, 5 (beş) manat cərimə, 11.06.2020-ci il tarixli müqavilə üzrə 145 (bir yüz qırx beş) manat əsas, 3 (üç) manat cərimə, 04.12.2020-ci il tarixli müqavilə üzrə 750 (yeddi yüz əlli) manat əsas, 10 (on) manat cərimə, 11.12.2020-ci il tarixli müqavilə üzrə isə 830 (səkkiz yüz otuz) manat əsas, 11 (on bir) manat cərimə olmaqla, cəmi 2191 (iki min yüz doxsan bir) manat məbləğində pul alınıb İddiaçınə verilsin. Cavabdeh ödənilmiş dövlət rüsumunun əvəzi olan 43.77 (qırx üç manat yetmiş yeddi qəpik) manat məbləğində pul alınıb, İddiaçınə verilsin. Qətnamədən rəsmi qaydada verildiyi gündən 1 (bir) ay müddətində Mingəçevir Şəhər Məhkəməsi vasitəsi ilə (Elektron Məhkəmə İnformasiya Sistemində yaradılan elektron kabinetdən istifadə edilməklə) Şəki Apelyasiya Məhkəməsinə şikayət verilə bilər. Sədrlik edən: Nemət Paşayev