Sabirabad Rayon Məhkəməsi Qətnamə — İş №e-2(056)-912/2024

Azərbaycan Respublikası adından QƏTNAMƏ Sabirabad rayon İş № e-2(056)-912/2024 28.03.2024 SABİRABAD RAYON MƏHKƏMƏSİ Hakim Allahverdiyev Səlim Məhərrəm oğlunun sədrliyi ilə, İddiaçı MMC-nin Cavabdeh qarşı «pul tələbi» barədə kiçik iddiaya dair işə sadələşdirilmiş qaydada baxaraq, məhkəmə MÜƏYYƏN ETDİ: İddiaçı MMC Cavabdeh qarşı «pul tələbi» barədə iddia ərizəsi ilə məhkəməyə müraciət edərək, 1385,26 manat əsas borcun və iddiaçı tərəfindən ödənilmiş dövlət rüsumunun əvəzi 33,85 manat pul vəsaitinin cavabdehdən iddiaçının xeyrinə tutulması barədə qətnamə çıxarılmasını xahiş etmişdir. İddia ərizəsi onunla əsaslandırılmışdır ki, İddiaçı MMC-nin Sabirabad filialı ilə cavabdeh arasında bağlanmış xx.xx.2019-ci tarixli alqı-satqı müqaviləsinə əsasən cavabdeh 4,69 hektar sahədə pambıq əkməyi və yetişdirdiyi məhsulu “İddiaçıya” satmağı öhdəsinə götürmüşdür. Müqavilənin icrası ilə əlaqədar “Cavabdeh” “İddiaçı”dan 2880,66 manat məbləğində vəsaiti avans olaraq götürmüşdür. Müqavilənin şərtlərinə əsasən götürdüyü avans vəsaitin dəyərini xam-pambıqla ödəməli və avans götürdüyü vəsait üzrə borcunu bağladıqdan sonra təhvil verməli olduğu xam-pambığın qalan dəyərini müqavilədə göstərilən müddətdə almalı idi. Lakin, “Cavabdeh” müqavilənin şərtlərini pozaraq mövsüm başa çatsa da, 1495,40 manat məbləği dəyərində pambıq təhvil vermiş, bununla da “İddiaçı”ya 1385,26 manat məbləğində borcu qalmışdır. Cavabdehin borclu qalması “İddiaçı” ilə ”Cavabdeh” arasında bağlanmış üzləşmə aktı və digər sənədlərlə təsdiq edilir. Borcun ödənilməsi barədə “Cavabdeh”ə dəfələrlə müraciət olunmasına baxmayaraq “İddiaçı”ya olan borcunu ödəməkdən üzürsüz səbəblərdən yayınmışdır. Buna görə də iddiaçı hazırkı iddia tələbi ilə məhkəməyə müraciət etməli olmuşdur. Cavabdehin iddia tələbinə dair əsaslandırılmış etirazı məhkəməyə daxil olmamışdır. Məhkəmə iddia ərizəsini nəzərdən keçirib və iş materiallarını araşdırıb, iş üzrə müəyyən olunmuş halları onlara tətbiq edilməli olan hüquq normaları baxımından qiymətləndirərək hesab edir ki, iddia təmin edilməlidir. Belə ki, iş üzrə təqdim olunmuş sübutlar sırasına daxil olan xam-pambığın istehsalı və alqı-satqısı sahəsində tərəflərin öhdəlikləri üzrə hüquq və vəzifələrini tənzimləyən İddiaçı MMC ilə Cavabdeh (pambıq istehsalçısı adından) arasında bağlanmış xx.xx.2019-ci il tarixli kitərəfli Alqı-satqı Müqaviləsinin surətindən görünür ki, həmin Müqaviləyə əsasən Cavabdeh 4,69 hektar torpaq sahəsində yüksək keyfiyyətli pambıq əkib becərməyi və əldə edilmiş məhsulu bu müqavilə ilə müəyyən edilmiş şərtlər daxilində və qiymətə İddiaçı MMC-yə təhvil verməyi öhdəsinə götürmüşdür. İş materiallarında olan Qaimə-Faktura, aktlar və arayışlardan görünür ki, istinad olunan mövsüm üzrə xam-pambığın istehsalına dair ikitərəfli Alqı-Satqı Müqaviləsi əsasında Cavabdeh tərəfindən 4,69 hektar torpaq sahəsində pambıq əkməsi və xam-pambıq məhsulu istehsal edib satması üçün İddiaçı MMC tərəfindən Cavabdehə göstərilmiş avans xidmətlərin (şumlama, mala, toxum, səpin, kultivasiya, əvvəlcədən verilmiş pul vəsaiti və digər x.) ümumilikdə dəyəri 2880,66 manat təşkil edir. Məhkəmə araşdırması zamanı müəyyən olunmuşdur ki, mövsüm üzrə xam-pambığın istehsalı və alqı-satqısı sahəsində tərəflərin öhdəlikləri üzrə hüquq və vəzifələrini tənzimləyən İddiaçı MMC ilə Cavabdeh (Pambıq istehsalçısı adından) arasında bağlanmış xx.xx.2019-ci il tarixli ikitərəfli Müqaviləyə əsasən Cavabdeh 4,69 hektar torpaq sahəsində pambıq əkməyi və xam-pambıq məhsulu istehsal edib İddiaçı MMC-yə satmağı öhdəsinə götürmüş, Müqavilənin digər tərəfi olan İddiaçı MMC isə Cavabdehnın xam-pambıq məhsulu istehsal etməsi üçün ona 2880,66 manat məbləğində avans xidmətlər (şumlama, mala, toxum, səpin, kultivasiya, əvvəlcədən verilmiş pul vəsaiti və digər x.) göstərmiş, Cavabdeh göstərilən avans xidmətlərin əvəzini nağd və ya tədarük mövsümü vaxtı xam-pambıq verməklə qaytarılmasını üzərinə götürsə də, götürdüyü öhdəliyi tam və lazımı qaydada yerinə yetirməmiş, nəticədə İddiaçı MMCyə 1385,26 manat məbləğində borcu yaranmışdır. Azərərbaycan Respublikası Mülki Məcəlləsinin 385.1-ci maddəsinə görə öhdəliyə əsasən bir şəxs (borclu) başqa şəxsin (kreditorun) xeyrinə müəyyən hərəkətləri etməlidir, məsələn, pul ödəməli, əmlak verməli, iş görməli, xidmətlər göstərməli və i.a. və ya müəyyən hərəkətdən çəkinməlidir, kreditorun isə borcludan vəzifəsinin icrasını tələb etmək hüququ vardır. Həmin Məcəllənin 442-ci maddəsinə əsasən öhdəliyin icra edilməməsi dedikdə onun pozulması və ya lazımınca icra edilməməsi (vaxtında icra edilməməsi, mallarda, işlərdə və xidmətlərdə qüsurlarla və ya öhdəliyin məzmunun ilə müəyyənləşdirilmiş digər şərtləri pozmaqla icra edilməsi) başa düşülür. Həmin Məcəllənin 445.1-ci maddəsinə görə icranı gecikdirmiş borclu gecikdirmə nəticəsində vurduğu zərər üçün və gecikdirmə zamanı təsadüfən baş vermiş icra mümkünsüzlüyünün nəticələri üçün kreditor qarşısında məsuliyyət daşıyır. Həmin Məcəllənin 445.2.1-ci maddəsinə görə öhdəliyin onun icrası üçün müəyyənləşdirilmiş müddətdə icra edilməməsi borclunun icranı gecikdirməsi sayılır. İşin faktiki hallarına qiymət verib və qeyd olunan maddi hüquq normalarına əsaslanaraq məhkəmə hesab edir ki, Cavabdeh İddiaçı MMC tərəfindən ona göstərilmiş avans xidmətlərin (şumlama, mala, toxum, səpin, kultivasiya, əvvəlcədən verilmiş pul vəsaiti və digər x.) 2880,66 manat məbləğində əvəzini nağd formada və ya xam-pambıq məhsulu istehsal edib İddiaçı MMC-yə satmaqla qaytarmaq öhdəliyini götürsə də, üzərinə götürdüyü öhdəliyi tam və lazımi qaydada yerinə yetirmədiyi üçün Cavabdehdən 1385,26 manat pul vəsaiti alınıb iddiaçı təşkilat İddiaçı MMC-yə verilməlidir. Azərərbaycan Respublikası MPM-nin 14.2, 77.1 və 88-ci maddələrinə əsasən məhkəmə yalnız tərəflərin təqdim etdikləri sübutları araşdırmalı və onlardan istifadə etməlidir. Hər bir tərəf öz tələblərinin və etirazlarının əsası kimi istinad etdiyi halları sübut etməlidir. Məhkəmə sübutlara obyektiv, qərəzsiz, hərtərəfli və tam baxdıqdan sonra həmin sübutlara tətbiq edilməli hüquq normalarına müvafiq olaraq qiymət verir. Məhkəmə həmçinin hesab edir ki, hazırkı iş üzrə çəkilmiş məhkəmə xərcləri MPM-nin 119.1-ci maddəsi ilə müəyyən edilmiş qaydada ödənilmiş iddia tələbinin məbləğinə münasib olaraq işdə iştirak edən şəxslərə aid edilməli olduğundan, iddia tələbi tam təmin olduğu üçün iddiaçı tərəfindən dövlət büdcəsinə ödənilmiş 33,85 manat dövlət rüsumunun əvəzi cavabdehdən tutulmalıdır. Azərbaycan Respublikasının Mülki Prosessual Məcəlləsinin 284-1-ci maddəsinə əsasən Mülki işlər üzrə iddianın qiyməti beş min manatdan, kommersiya mübahisələrinə dair işlər üzrə iddianın qiyməti on min manatdan az olan iddialar (kiçik iddialar) üzrə işlərə bu fəslə uyğun olaraq sadələşdirilmiş qaydada baxılmasına yol verilir. Həmin Məcəllənin 284-5.1-ci maddəsinə əsasən ərizənin qəbulundan imtina olunmamışdırsa, onun məhkəməyə daxil olduğu vaxtdan 5 (beş) iş günü ərzində işə baxan hakim cavabdehə rəsmi qaydada bildiriş göndərir. Bildirişdə iddiaçının tələbinə dair cavabdehin əsaslandırılmış etirazının olduğu halda öz dəlillərini və onları təsdiq edən sənədləri təqdim etməli olduğu qeyd edilir. Həmin Məcəllənin 284-5.2-ci maddəsinə əsasən cavabdeh bildirişi rəsmi qaydada aldığı gündən 10 (on) iş günü müddətində iddiaya qarşı əsaslandırılmış etirazını və ona əlavə olunmuş sənədləri, elektron qaydada verildikdə isə elektron imza ilə təsdiq edilmiş etirazını və ona əlavə olunmuş, “Elektron imza və elektron sənəd haqqında” Azərbaycan Respublikasının Qanununda nəzərdə tutulmuş qaydada elektron sənəd formasında tərtib edilmiş sənədləri məhkəməyə göndərə bilər. Həmin Məcəllənin 284-5.3-cü maddəsinə əsasən ərizə məhkəməyə daxil olduğu gündən 30 (otuz) iş günü ərzində işə tərəflərin təqdim etdiyi sənədlər əsasında, məhkəmə baxışı keçirilmədən və tərəflər izahatları dinlənilmək üçün çağırılmadan baxılmalı və həmin işin həllinə dair qətnamə çıxarılmalıdır. Məhkəmə iş materiallarını araşdırıb hesab edir ki, ərizə Azərbaycan Respublikasının MPM-nin 284-3-cü maddəsinin tələblərinə uyğundur, həmin Məcəllənin 284-4-cü maddəsində qeyd olunan işi sadələşdirilmiş qaydada baxılmasının yolverilməzliyinə səbəb olan hallar yoxdur. Odur ki, Azərbaycan Respublikasının MPM-nin 23-1-ci fəslində müəyyən edilmiş kiçik iddialara dair işlər üzrə sadələşdirilmiş icraat qaydasında baxılması qanuni və əsaslıdır. Həmin Məcəllənin 284-6.1-ci maddəsinə əsasən işə mahiyyəti üzrə baxan hakim tərəfindən iddianın təmin və ya rədd edilməsi haqqında qətnamə qəbul edilir. Həmin Məcəllənin 284-6.2-ci maddəsinə əsasən məhkəmə qətnaməsindən bu Məcəllə də nəzərdə tutulmuş qaydada apellyasiya şikayəti verilə bilər. Beləliklə məhkəmə belə nəticəyə gəlir ki, iddia tələbinin əsaslı olduğu iş materialları ilə kifayət qədər sübut edildiyindən iddia tələbi təmin edilməlidir. Şərh olunanlara əsasən və Azərbaycan Respublikasının Mülki Prosessual Məcəlləsinin 216-220, 284-5 və 284-6-cı maddələrini rəhbər tutaraq, məhkəmə QƏT ETDİ: İddia təmin edilsin. Cavabdeh 1385,26 manat əsas borc, 33,85 manat dövlət rüsumunun əvəzi olmaqla, ümumilikdə 1419,11 (bir min dörd yüz on doqquz manat on bir qəpik) manat məbləğində pul vəsaiti tutularaq iddiaçı «P-Aqro” MMC-yə ödənilsin. Qətnamədən, onun surəti tərəfə rəsmi qaydada verildiyi gündən 1 (bir) ay müddətində Sabirabad Rayon Məhkəməsi vasitəsi ilə Şirvan Apelyasiya Məhkəməsinə apelyasiya şikayəti verilə bilər.