Salyan Rayon Məhkəməsi Qətnamə — İş №e-2(057)-1193/2024

Azərbaycan Respublikası adından QƏTNAMƏ Salyan rayon İş № e-2(057)-1193/2024 03.07.2024 SALYAN RAYON MƏHKƏMƏSİ Hakim Məmmədli Ənnağı Əbdül oğlu, İddiaçın Cavabdeh qarşı “borcun tutulması” tələbinə dair kiçik iddia ərizəsi üzrə mülki işə baxaraq, MÜƏYYƏN ETDİ: İddiaçı (bundan sonra - İddiaçı MMC) Cavabdeh qarşı “borcun tutulması” tələbinə dair kiçik iddia ərizəsi ilə məhkəməyə müraciət edərək, xx.xx.2024-cü il tarixinə yaranmış, xx.xx.2022-ci tarixli, № ********* saylı “Müddətli (nisyə) Alqı-satqı” müqaviləsi üzrə 126.9 manat əsas, 19 manat cərimə, cəmi 145.9 manat borc, xx.xx.2022-ci il tarixli, № ********* saylı “Müddətli (Nisyə) Alqı-satqı” müqaviləsi üzrə, 149.9 manat əsas, 22.4 manat cərimə, cəmi 172.3 manat borc, ümumilikdə iki müqavilə üzrə 276.8 manat əsas, 41.4 manat cərimə, 318.2 manat cəmi borcun və 30 manat ödənilmiş dövlət rüsumunun Cavabdeh tutularaq İddiaçı MMC-yə ödənilməsi barədə qətnamə çıxarılmasını xahiş etmişdir. İddiaçı tələbini onunla əsaslandırmışdır ki, İddiaçı MMC ilə Cavabdeh arasında bağlanmış, № ********* saylı, xx.xx.2022-ci tarixli “Müddətli (nisyə) Alğı-satqı” müqaviləsi üzrə “Qaz piltəsi”nə görə 289.90 manat pulu 18 ay ödəniş cədvəli üzrə hər ay 17 manat, № ********* saylı, xx.xx.2022-ci il tarixli “Müddətli (Nisyə) Alğı-satqı” müqaviləsinə əsasən, “Aspirator”a görə 319.90 manat pulu 18 ay ödəniş cədvəli üzrə hər ay 18 manat ödəməyi öhdəsinə götürmüşdür. Lakin cavabdeh müqavilələrin şərtlərini pozaraq nəticədə İddiaçı MMC qarşısında yaranmış borc öhdəliyi üzrə № ********* saylı, xx.xx.2022-ci tarixli “Müddətli (nisyə) Alğı-satqı” müqaviləsi üzrə ödənilməmiş əsas borc 126.90 manat gecikdirilmiş günlərə görə 190 manat, № ********* saylı, xx.xx.2022-ci il tarixli “Müddətli (nisyə) Alğı-satqı” müqaviləsi üzrə ödənilməmiş əsas borc 149.90 manat gecikdirilmiş günlərə görə 224 manat borc yaranmışdır. “X1-satqı” müqaviləsinin № 1 saylı əlavəsinin şərtlərinə uyğun olaraq, gecikdirilən borc məbləğinin 1 % dərəcəsi ilə (minimum 50 qəpik) gündəlik dəbbə hesablanır və alıcı tərəfindən satıcıya ödənilir. Göstərilənlərə əsasən, xx.xx.2024-cü il tarixinə yaranmış, xx.xx.2022-ci tarixli, № ********* saylı “Müddətli (nisyə) Alqı-satqı” müqaviləsi üzrə 126.9 manat əsas, 19 manat cərimə, cəmi 145.9 manat borc, xx.xx.2022-ci il tarixli, № ********* saylı “Müddətli (Nisyə) Alqı-satqı” müqaviləsi üzrə, 149.9 manat əsas, 22.4 manat cərimə, cəmi 172.3 manat borc, ümumilikdə iki müqavilə üzrə 276.8 manat əsas, 41.4 manat cərimə, 318.2 manat cəmi borcun və 30 manat ödənilmiş dövlət rüsumunun Cavabdeh tutularaq İddiaçı MMC-yə ödənilməsi barədə qətnamə çıxarılmasını xahiş etmişdir. Azərbaycan Respublikası Mülki Prosessual Məcəlləsinin (bundan sonra - MPM) 284-5.1-ci maddəsinə uyğun olaraq cavabdehə rəsmi qaydada bildiriş göndərilmiş, sifarişli məhkəmə bildirişi köçüb qeydi ilə geri qaytarılmışdır. Məhkəmə iş materiallarını araşdırıb, sübutlara məcmu halda obyektiv, hərtərəfli və tam baxdıqdan sonra həmin sübutlara tətbiq edilməli hüquq normalarına müvafiq olaraq hesab edir ki, iddia tələbi qismən təmin edilməlidir. Belə ki, iş materiallarında olan İddiaçı MMC ilə Cavabdeh arasında bağlanmış № ********* saylı, xx.xx.2022-ci tarixli “Müddətli (nisyə) Alğı-satqı” müqaviləsinə əsasən, aldığı, qaz piltəsinə görə 18 ay ödəniş cədvəli üzrə hər ay 17 manat, 01 ay 0.99 manat olmaqla, cəmi 289.99 manat ödəməyi öhdəsinə götürmüşdür. İş materiallarında olan İddiaçı MMC ilə Cavabdeh arasında bağlanmış № ********* saylı, xx.xx.2022-ci tarixli “Müddətli (nisyə) Alğı-satqı” müqaviləsinə əsasən, aldığı, Aspirator Boscha görə 18 ay ödəniş cədvəli üzrə hər ay 18 manat, 01 ay 13.99 manat olmaqla, cəmi 319.99 manat ödəməyi öhdəsinə götürmüşdür. İş materiallarında olan xx.xx.2024-cü tarixli maliyyə arayışından görünür ki, həmin tarixə Cavabdehnın İddiaçı MMC-yə yaranmış borcu 316.90 manat təşkil edir. İş materiallarında olan xx.xx.2024-cü tarixli maliyyə arayışından görünür ki, həmin tarixə Cavabdehnın İddiaçı MMC-yə yaranmış borcu 373.90 manat təşkil edir. İş materiallarında olan xəbərdarlığın surətindən görünür ki, Cavabdeh kredit müqaviləsi üzrə gecikdirilmiş borcunun olması, yaranmış borcun ödənilmədiyi təqdirdə məhkəməyə müraciət ediləcəyi barədə xəbərdar edilmişdir. İş materiallarında olan dövlət rüsumunun ödənilməsi barədə mədaxil qəbzindən görünür ki, İddiaçı MMC tərəfindən dövlət nəfinə 30 manat məbləğində pul ödənilmişdir. Azərbaycan Respublikası Mülki Məcəlləsinin (bundan sonra - Mülki Məcəllə) 567-ci maddəsinə əsasən, alqı-satqı müqaviləsinə görə satıcı əşyanı alıcının mülkiyyətinə verməyi, alıcı isə əşyanı qəbul edib əvəzində müəyyənləşdirilmiş pul məbləğini (qiyməti) ödəməyi öhdəsinə götürür. Mülki Məcəllənin 600.1-ci maddəsinə əsasən, alqı-satqı müqaviləsində əşyanın alıcıya verildikdən müəyyən müddət sonra ödənilməsinin (əşyaların nisyə satışının) nəzərdə tutulduğu halda alıcı ödənişi müqavilədə nəzərdə tutulan müddətdə, müqavilədə belə müddət nəzərdə tutulmadıqda isə bu Məcəllənin 427-ci maddəsinə uyğun müəyyənləşdirilmiş müddətdə həyata keçirməlidir. Mülki Məcəllənin 385.1-ci maddəsinin tələbinə görə öhdəliyə əsasən bir şəxs (borclu) başqa şəxsin (kreditorun) xeyrinə müəyyən hərəkətləri etməlidir, məsələn, pul ödəməli, əmlak verməli, iş görməli, xidmətlər göstərməli və i.a və ya müəyyən hərəkətdən çəkinməlidir, kreditorun isə borcludan vəzifəsinin icrasını tələb etmək hüququ vardır. Mülki Məcəllənin 442-ci maddəsinin tələbinə görə öhdəliyin icra edilməməsi dedikdə onun pozulması və ya lazımınca icra edilməməsi (vaxtında icra edilməməsi, mallarda, işlərdə və xidmətlərdə qüsurlarla və ya öhdəliyin məzmunu ilə müəyyənləşdirilmiş digər şərtləri pozmaqla icra edilməsi) başa düşülür. Mülki Məcəllənin 427.3-cü maddəsinə görə əgər öhdəlik onun icrası gününü və ya icra edilməli olduğu vaxt dövrünü nəzərdə tutursa və ya müəyyənləşdirməyə imkan verirsə, öhdəlik həmin gün və ya bu cür dövr ərzində istənilən an icra edilməlidir. Mülki Məcəllənin 442-ci maddəsinə əsasən öhdəliyin icra edilməməsi dedikdə, onun pozulması və ya lazımınca icra edilməməsi (vaxtında icra edilməməsi, mallarda, işlərdə və xidmətlərdə qüsurlarla və ya öhdəliyin məzmunu ilə müəyyənləşdirilmiş digər şərtləri pozmaqla icra edilməsi) başa düşülür. Mülki Məcəllənin 445.1-ci maddəsinə görə icranı gecikdirmiş borclu gecikdirmə nəticəsində vurduğu zərər üçün və gecikdirmə zamanı təsadüfən baş vermiş icra mümkünsüzlüyünün nəticələri üçün kreditor qarşısında məsuliyyət daşıyır. Aşağıdakı hallar borclunun icranı gecikdirməsi sayılır: öhdəliyin onun icrasıüçün müəyyənləşdirilmiş müddətdə icra edilməməsi; icra müddəti çatanadək kreditorun etdiyi xəbərdarlıqdan sonra da öhdəliyin icra edilməməsi. MPM-nin 284-1-ci maddəsinə əsasən mülki işlər üzrə iddianın qiyməti beş min manatdan, kommersiya mübahisələrinə dair işlər üzrə iddianın qiyməti on min manatdan az olan iddialar (kiçik iddialar) üzrə işlərə bu fəslə uyğun olaraq sadələşdirilmiş qaydada baxılmasına yol verilir. MPM-nin 284-6.1-ci madəsinə əsasən işə mahiyyəti üzrə baxan hakim tərəfindən iddianın təmin və ya rədd edilməsi haqqında qətnamə qəbul edilir. MPM-nin 14.2-ci maddəsinə əsasən məhkəmə yalnız tərəflərin təqdim etdikləri sübutları araşdırmalı və onlardan istifadə etməlidir. MPM-nin 77-ci maddəsinə əsasən hər bir tərəf öz tələblərinin və etirazlarının əsası kimi istinad etdiyi halları sübut etməlidir. Mülki Məcəllənin 462.1-ci maddəsinə görə, dəbbə pulu (cərimə, penya) müqavilə ilə müəyyənləşdirilən, öhdəliyin icra edilmədiyi və ya lazımınca icra edilmədiyi, o cümlədən icranın gecikdirildiyi halda borclunun kreditora ödəməli olduğu pul məbləğidir. Əgər öhdəliyin məzmununu hərəkətdən çəkinmək təşkil edirsə, dəbbə pulu hərəkətin edildiyi andan tutulmalıdır. Dəbbə pulunun ödənilməsi tələbi üzrə kreditor ona zərər vurulduğunu sübuta yetirməyə borclu deyildir. Mülki Məcəllənin 467-ci maddəsinə əsasən, məhkəmə işin hallarını nəzərə alaraq tənasübsüz surətdə yüksək dəbbə pulunu azalda bilər. Tənasüb müəyyənləşdirilərkən kreditorun həm əmlak mənafeləri, həm də bütün əsaslı mənafeləri nəzərə alınır. Dəbbə pulu ödənildikdən sonra onun miqdarının azaldılması istisna edilir. Məhkəmə işin hallarını nəzərə alaraq hesab edir ki, tələb edilən cərimə pulunun miqdarı xx.xx.2024-cü il tarixə № ********* saylı, xx.xx.2022-ci tarixli müqaviləyə əsasən, 126.9 manat əsas kredit borcuna mütənasib olmadığından 19 manat məbləğində cərimə pulunun 02 manat, № ********* saylı, xx.xx.2022-ci il tarixli müqaviləyə əsasən 149.9 manat kredit borcuna mütənasib olmadığından 22.4 manat məbləğində cərimə pulunun 03 manat məbləğinə azaldılması məqsədəuyğundur. MPM-nin 217.4-cü maddəsinə əsasən, məhkəmə öz qətnaməsini yalnız məhkəmə iclasında tədqiq olunmuş sübutlarla əsaslandırır. MPM-nin 284-5.3-cü maddəsinə əsasən kiçik iddialara dair ərizə məhkəməyə daxil olduğu gündən 30 (otuz) iş günü ərzində işə tərəflərin təqdim etdiyi sənədlər əsasında, məhkəmə baxışı keçirilmədən və tərəflər izahatları dinlənilmək üçün çağırılmadan baxılmalı və həmin işin həllinə dair qətnamə çıxarılmalıdır. MPM-nin 119.1-ci maddəsinə görə, məhkəmə xərcləri ödənilmiş tələblərin məbləğinə mütənasib olaraq işdə iştirak edən şəxslərə aid edilir. Beləliklə, məhkəmə iş üzrə təqdim edilmiş sübutları məcmu halında qiymətləndirərək hesab edir ki, iddia tələbi qismən təmin edilməli, Cavabdeh xx.xx.2024cü il tarixinə yaranmış, № ********* saylı, xx.xx.2022-ci tarixli “Müddətli (nisyə) Alğı-satqı” müqaviləsi üzrə 126.9 (yüz iyirmi altı manat doxsan qəpik) manat əsas, 2 (iki) manat cərimə, cəmi 128.9 (yüz iyirmi səkkiz manat doxsan qəpik) manat borc, № ********* saylı, xx.xx.2022-ci il tarixli “Müddətli (Nisyə) Alğı-satqı” müqaviləsi üzrə, 149.9 (yüz qırx doqquz manat doxsan qəpik) manat əsas, 3 (üç) manat cərimə, cəmi 152.9 (yüz əlli iki manat doxsan qəpik) manat borc, ümumilikdə iki müqavilə üzrə 281.8 (iki yüz səksən bir manat səksən qəpik) manat borcun və iddia tələbinin təmin olunmuş hissəsinə mütənasib olaraq 30 (otuz) manat ödənilmiş dövlət rüsumunun əvəzi tutulub İddiaçı MMC-nin xeyrinə tutulmalıdır. Göstərilənlərə əsasən və Azərbaycan Respublikası MPM-nin 216-220, 227, 233 və 284-1- 284-6-cı maddələrini rəhbər tutaraq, məhkəmə Q Ə T E T D İ: İddia tələbi qismən təmin edilsin. Cavabdeh xx.xx.2024-cü il tarixinə yaranmış, № ********* saylı, xx.xx.2022-ci tarixli “Müddətli (nisyə) Alğı-satqı” müqaviləsi üzrə 126.9 (yüz iyirmi altı manat doxsan qəpik) manat əsas, 2 (iki) manat cərimə, cəmi 128.9 (yüz iyirmi səkkiz manat doxsan qəpik) manat borc, № ********* saylı, xx.xx.2022-ci il tarixli “Müddətli (Nisyə) Alğı-satqı” müqaviləsi üzrə, 149.9 (yüz qırx doqquz manat doxsan qəpik) manat əsas, 3 (üç) manat cərimə, cəmi 152.9 (yüz əlli iki manat doxsan qəpik) manat borc, ümumilikdə iki müqavilə üzrə 281.8 (iki yüz səksən bir manat səksən qəpik) manat borcun və iddia tələbinin təmin olunmuş hissəsinə mütənasib olaraq 30 (otuz) manat ödənilmiş dövlət rüsumunun əvəzi tutulub İddiaçı MMC-nin hesabına ödənilsin. Qətnamədən işdə iştirak edən şəxslərin “Elektron məhkəmə” informasiya sistemində yaradılan elektron kabinetinə yerləşdirildiyi tarixdən (elektron kabinet olmadığı təqdirdə poçt vasitəsilə çatdırıldığı tarixdən) 1 (bir) ay müddətində “Elektron məhkəmə” informasiya sistemində yaradılan elektron kabinet istifadə edilməklə Salyan Rayon Məhkəməsi vasitəsilə Şirvan Apellyasiya Məhkəməsinə apellyasiya şikayəti verilə bilər. Qətnamədən şikayət verilmədikdə, qəbul edildiyi gündən 1 (bir) ay keçdikdən sonra qanuni qüvvəyə minir. Hakim: Ənnağı Məmmədli