Salyan Rayon Məhkəməsi Qətnamə — İş №e-2(057)-1480/2025

Azərbaycan Respublikası adından QƏTNAMƏ Salyan rayon İş № e-2(057)-1480/2025 26.05.2025 SALYAN RAYON MƏHKƏMƏSİ Salyan Rayon Məhkəməsinin hakimi Əliyeva X1 Elvin Elton oğlunun cavabdehlər Cavabdeh1, Cavabdeh2 və Cavabdeh3 qarşı “pul” tələbinə dair iddia ərizəsi üzrə mülki işə sadələşdirilmiş icraat qaydasında baxaraq, MÜƏYYƏN ETDİ: İddiaçı cavabdehlər Cavabdeh1, Cavabdeh2 və Cavabdeh3 qarşı kiçik iddialara dair işlər üzrə sadələşdirilmiş icraat qaydasında müqavilə üzrə yaranmış “pul” tələbinə dair iddia ərizəsi ilə məhkəməyə müraciət etmişdir. İddiaçı iddia tələbini onunla əsaslandırmışdır ki, Salyan rayonu H.Z.Tağıyev küçəsi ev 99A - da yerləşən ” Elektro Center” mağazasında sahibkar fəaliyyəti ilə məşğul olur.09 dekabr 2023-cü il tarixdə ünvan 1-də yaşayan Cavabdeh3 işlədiyi mağazaya gəlmiş, kreditə dəyər qiyməti 583 manat olan 1 ədəd Vegas 43 smart M markalı televizoru alqısatqı müqaviləsi bağladıqdan sonra 12 ay müddətinə kreditə götürmüşdür. Aralarında bağlanmış alqı-satqı müqaviləsinə əsasən Cavabdeh3 mağazadan götürdüyü televizora görə hər ay mağazaya 50 manat ödəniş etməli idi. Lakin cavabdeh mağazanın xəzinəsinə 1 il 5 ay müddət ərzində 250 manat əsas borcdan ödəmiş və 1 il 5 ay müddət ərzində gecikdirilmiş ödənişlərin toplam cəriməsi üçün 100 manat ödəniş etmişdir. Bununlada Cavabdeh3 hal-hazırda mağazanın xəzinəsinə 333 manat əsas borcu yaranmışdır . Növbəti dəfə 26 yanvar 2024-cü il tarixdə Cavabdeh3 işlədiyi mağazaya gəlmiş, kreditə dəyər qiyməti 441 manat olan 1 ədəd Samsung A04 (64gb) markalı telefonu alqı-satqı müqaviləsi bağladıqdan sonra 12 ay müddətinə kreditə götürmüşdür. Aralarında bağlanmış alqı-satqı müqaviləsinə əsasən Cavabdeh3 mağazadan götürdüyü telefona görə hər ay mağazaya 37 manat ödəniş etməli idi. Lakin cavabdeh mağazanın xəzinəsinə 1 il 4 ay müddət ərzində 204 manat əsas borcdan ödəmiş və 1 il 4 ay müddət ərzində gecikdirilmiş ödənişlərin toplam cəriməsi üçün 55 manat ödəniş etmişdir. Bununlada Cavabdeh3 hal-hazırda mağazanın xəzinəsinə 237 manat əsas borcu yaranmışdır. Növbəti dəfə 30 aprel 2024-cü il tarixdə Cavabdeh3 1 nəfər ona zaminlik edən Salyan şəhəri A.Həsənov küçəsi ev 4 sakini Cavabdeh2 ilə birlikdə işlədiyi mağazaya gəlmiş, kreditə dəyər qiyməti 311 manat olan 1 ədəd Samsung A05(4/64) markalı telefonu zamini vasitəsilə alqı-satqı müqaviləsi bağladıqdan sonra 6 ay müddətinə kreditə götürmüşdür. Aralarında bağlanmış alqı-satqı müqaviləsinə əsasən Cavabdeh3 mağazadan götürdüyü telefona görə mağazanın xəzinəsinə 11 manat ilkin ödəniş etməli və hər ay mağazaya 50 manat ödəniş etməli idi. Lakin cavabdeh mağazanın xəzinəsinə 11 manat ilkin ödəniş etmiş, 1 il 1 ay müddət ərzində 85 manat əsas borcdan ödəmiş və 1 il 1 ay müddət ərzində gecikdirilmiş ödənişlərin toplam cəriməsi üçün 65 manat ödəniş etmişdir. Bununlada Cavabdeh3 hal-hazırda mağazanın xəzinəsinə 215 manat əsas borcu yaranmışdır. Növbəti dəfə 08 fevral 2024-cü il tarixdə Salyan şəhəri A.Həsənov küçəsi ev 1A sakini Cavabdeh1 1 nəfər ona zaminlik edən ünvan 1 sakini Cavabdeh3 ilə birlikdə işlədiyi mağazaya gəlmiş, kreditə dəyər qiyməti 269 manat olan 1 ədəd Xiaomi Redmi A2+(3/64) markalı telefonu zamini vasitəsilə alqı-satqı müqaviləsi bağladıqdan sonra 6 ay müddətinə kreditə götürmüşdür. Aralarında bağlanmış alqı-satqı müqaviləsinə əsasən Cavabdeh1 mağazadan götürdüyü telefona görə hər ay mağazaya 45 manat ödəniş etməli idi. Lakin cavabdeh mağazanın xəzinəsinə 1 il 3 ay müddət ərzində 90 manat əsas borcdan ödəmiş və 1 il 3 ay müddət ərzində gecikdirilmiş ödənişlərin toplam cəriməsi üçün 100 manat ödəniş etmişdir. Bununlada Cavabdeh1 hal-hazırda mağazanın xəzinəsinə 179 manat əsas borcu yaranmışdır Müqavilənin icrasından irəli gələn mübahisələri danışıq yolları ilə həll etmək mümkün olmadığı üçün mən ünvan 1 ünvanında yaşayan Cavabdeh3 Mizağa oğlunun, ünvan 2 yaşayan Cavabdeh2 və Salyan şəhəri A.Həsənov küçəsi ev 1A ünvanında yaşayan Cavabdeh1 ünvanına məktublar göndərərək mağazaya vurduğu ziyanı ödəməsini tələb etsədə Cavabdeh3, Cavabdeh2 və Cavabdeh1 bundan qəsdən imtina etmiş mübahisənin danışıq yolu ilə nizama salınmasını istəməmiş və bizimlə heç bir əlaqə saxlamamışlar.Odur ki, cavabdehlər Cavabdeh3, Cavabdeh2 və Cavabdeh1 ilə aralarında bağlanılmış alqı-satqı müqaviləsinin şərtlərini pozduğu üçün mən məhkəmə qarşısında iddia qaldırmaq məcburiyyətində qalmışdır. Göstərilənlərə əsasən, cavabdehlər Cavabdeh3 570 manat əsas borc, Cavabdeh3 və zamini Cavabdeh2 215 manat əsas borc, Cavabdeh1 və zamini Cavabdeh3 179 manat əsas borc və dövlət rüsumu kimi ödədiyim 30 manat pulun alınaraqona verilməsi barədə qətnamə çıxarılmasını xahiş etmişdir. Məhkəmə Azərbaycan Respublikasının Mülki Prosessual Məcəlləsinin 23-1-ci fəslində təsbit edilmiş müddəaları rəhbər tutaraq, iddianın qiymətini nəzərə alıb, ərizəyə kiçik iddialara dair işlər üzrə sadələşdirilmiş icraat qaydasında tərəflərin təqdim etdiyi sənədlər əsasında, məhkəmə baxışı keçirilmədən və tərəflər izahatları dinlənilmək üçün çağırılmadan baxmışdır. Məhkəmə tərəfindən Azərbaycan Respublikasının Mülki Prosessual Məcəlləsinin 284-5.2-ci maddəsinin tələblərinə uyğun olaraq iddiaçının ərizəsinə dair əsaslandırılmış etirazının olduğu halda öz dəlillərini və onları təsdiq edən sənədlərin təqdim olunması barədə bildiriş cavabdehə qanunvericiliklə müəyyən edilmiş qaydada və müddətdə göndərilmiş, lakin cavabdeh tərəfindən iddiaçının tələbinə dair hər hansı münasibət bildirilməmişdir. Məhkəmə araşdırması zamanı Azərbaycan Respublikasının Mülki Prosessual Məcəllənin 284-5.4-cü maddəsi ilə nəzərdə tutulmuş işə iddia icraatı qaydasında baxılması əsasları aşkar olunmamışdır. Məhkəmə iddia ərizəsini vəona əlavə olunmuş iş materiallarını araşdıraraq hesab edir ki, iddia tələbi təmin edilməlidir. Belə ki, İş materiallarında olan və məhkəmə tərəfindən tədqiq edilmiş; İddiaçı ilə Cavabdeh3 arasında bağlanmış 09 dekabr 2023-cü il tarixdə ünvan 1-də yaşayan Cavabdeh3 işlədiyi mağazaya gəlmiş, kreditə dəyər qiyməti 583 manat olan 1 ədəd Vegas 43 smart M markalı telefonu satmışdır. İddiaçı ilə Cavabdeh3 arasında bağlanmış 26 yanvar 2024-cü il tarixdə Cavabdeh3 işlədiyi mağazaya gəlmiş, kreditə dəyər qiyməti 441 manat olan 1 ədəd Samsung A04 (64gb) markalı telefonu satmışdır. İddiaçı ilə Cavabdeh3 arasında bağlanmış 30 aprel 2024-cü il tarixdə Cavabdeh3 1 nəfər ona zaminlik edən Salyan şəhəri A.Həsənov küçəsi ev 4 sakini Cavabdeh2 ilə birlikdə işlədiyi mağazaya gəlmiş, kreditə dəyər qiyməti 311 manat olan 1 ədəd Samsung A05(4/64) markalı telefonu satmışdır. İddiaçı ilə Cavabdeh3 arasında bağlanmış 08 fevral 2024-cü il tarixdə Salyan şəhəri A.Həsənov küçəsi ev 1A sakini Cavabdeh1 1 nəfər ona zaminlik edən ünvan 1 sakini Cavabdeh3 ilə birlikdə işlədiyi mağazaya gəlmiş, kreditə dəyər qiyməti 269 manat olan 1 ədəd Xiaomi Redmi A2+(3/64) markalı telefonu satmışdır. İddiaçı cavabdehlər Cavabdeh3, Cavabdeh2 və Cavabdeh1 ünvanladığı xəbərdarlıq məktubunun surətindən görünür ki, cavabdehlər öhdəliklərinin yerinə yetirilməsi zəruriliyi barədə xəbərdarlıq edilmişdirlər. Ödənilmiş qəbzdən görünür ki, iddiaçı tərəfindən mülki işin Salyan Rayon Məhkəməsində baxılması üçün 30 manat dövlət rüsumu ödənilmişdir. İş üzrə İddiaçı qeyd olunan müqaviləyə əsasən üzərinə düşən öhdəliyi yerinə yetirmiş, lakin cavabdeh müqavilə üzrə öhdəliyi lazımınca icra etməməklə müqavilənin və mülki qanunvericiliyin şərtlərini pozmuşdur. Azərbaycan Respublikasının Mülki Məcəlləsinin; 385.1-ci maddəsinə əsasən, öhdəliyə əsasən bir şəxs (borclu) başqa şəxsin (kreditorun) xeyrinə müəyyən hərəkəti etməlidir, məsələn, pul ödəməli, əmlak verməli, iş görməli, xidmətlər göstərməli və i.a. və ya müəyyən hərəkətdən çəkinməlidir, kreditorun isə borcludan vəzifəsinin icrasını tələb etmək hüququ vardır. 442-ci maddəsinə əsasən, öhdəliyin icra edilməməsi dedikdə, onun pozulması və ya lazımınca icra edilməməsi (vaxtında icra edilməməsi, mallarda, işlərdə və xidmətlərdə qüsurlarla və ya öhdəliyin məzmunu ilə müəyyənləşdirilmiş digər şərtləri pozmaqla icra edilməsi) başa düşülür. 443-cü maddəsinə əsasən, öhdəliyini icra etməyən borclu kreditora dəymiş zərərin əvəzini ödəməyə borcludur. 445.1-ci maddəsinə əsasən, icranı gecikdirmiş borclu gecikdirmə nəticəsində vurduğu zərər üçün və gecikdirmə zamanı təsadüfən baş vermiş icra mümkünsüzlüyünün nəticələri üçün kreditor qarşısında məsuliyyət daşıyır. Aşağıdakı hallar borclunun icranı gecikdirməsi sayılır: öhdəliyin onun icrasıüçün müəyyənləşdirilmiş müddətdə icra edilməməsi; icra müddəti çatanadək kreditorun etdiyi xəbərdarlıqdan sonra da öhdəliyin icra edilməməsi. 448.1-ci maddəsinə əsasən, əgər bu Məcəllə ilə və müqavilə ilə ayrı qayda müəyyənləşdirilməyibsə, borclu onun risk dairəsinə daxil olan öhdəliklərin icra edilmədiyi bütün hallar üçün cavabdehdir. 600.1-ci maddəsinə əsasən, alqı-satqı müqaviləsində əşyanın alıcıya verildikdən müəyyən müddət sonra ödənilməsinin (əşyaların nisyə satışının) nəzərdə tutulduğu halda alıcı ödənişi müqavilədə nəzərdə tutulan müddətdə, müqavilədə belə müddət nəzərdə tutulmadıqda isə bu Məcəllənin 427- ci maddəsinə uyğun müəyyənləşdirilmiş müddətdə həyata keçirməlidir. 600.4-cü maddəsinə əsasən, əşyanı təhvil almış alıcı onu alqı-satqı müqaviləsində nəzərdə tutulan müddətdə ödəmək vəzifəsini icra etmədikdə, satıcı verilmiş əşyanın ödənilməsini və ya ödənilməmiş malın qaytarılmasını tələb edə bilər. 601.1-ci maddəsinə əsasən, əşyanın nisyə satılması haqqında müqavilədə onun hissə-hissə ödənilməsi nəzərdə tutula bilər. Hissə-hissə ödəmə şərti ilə əşyanın nisyə satılması haqqında müqavilə o halda bağlanmış sayılır ki, alqı-satqı müqaviləsinin digər mühüm şərtləri ilə yanaşı əşyanın qiyməti, ödənişlərin qaydası, müddətləri və məbləğləri nəzərdə tutulmuş olsun. 601.2-ci maddəsinə əsasən, hissə-hissə ödəmə şərti ilə malın nisyə satılması haqqında müqaviləyə bu Məcəllənin 600.2-600.5-ci maddələrində nəzərdə tutulan qaydalar tətbiq edilir. Beləliklə, sadalanan qanunvericilik aktı normalarına və xüsusatlara əsasən, məhkəmə hesab edir ki, cavabdeh nisyə alqı-satqı müqaviləsi üzrə öhdəliklərini lazımınca yerinə yetirməmişdir. Belə ki, cavabdeh nisyə alqı-satqı müqaviləsi əsasında iddiaçıdan əşya almaq hüququna malik olduğu kimi, eyni zamanda, həmin müqavilə əsasında aldığı avadanlıqların dəyərini iddiaçıya qaytarmalı olmasına dair vəzifələrin daşıyıcısı olmuşdur. Cavabdeh müqavilə əsasında iddiaçıdan avadanlıqlar almasına dair hüququndan istifadə etmiş, lakin həmin avadanlıqların dəyərini ödəməli olmasına dair vəzifəsini icra etməyərək, pul öhdəliyini yerinə yetirməmişdir. Odur ki, iddiaçı borcun qaytarılmasını tələb etməkdə haqlıdır. Azərbaycan Respublikasının Mülki Prosessual Məcəlləsinin; 14.2-ci maddəsinə əsasən, məhkəmə yalnız tərəflərin təqdim etdikləri sübutları araşdırmalı və onlardan istifadə etməlidir; 77.1-ci maddəsinə əsasən, hər bir tərəf öz tələblərinin və etirazlarının əsası kimi istinad etdiyi halları sübut etməlidir; 119.1-ci maddəsinə əsasən, məhkəmə xərcləri ödənilmiş tələblərin məbləğinə münasib olaraq işdə iştirak edən şəxslərə aid edildiyindən məhkəmə hesab edir ki, ödənilmiş dövlət rüsumu cavabdehə aid edilməlidir. 284-1-ci maddəsinə əsasən, mülki işlər üzrə iddianın qiyməti beş min manatdan, kommersiya mübahisələrinə dair işlər üzrə iddianın qiyməti on min manatdan az olan iddialar (kiçik iddialar) üzrə işlərə bu fəslə uyğun olaraq sadələşdirilmiş qaydada baxılmasına yol verilir; 284-5.1-ci maddəsinə əsasən, ərizənin qəbulundan imtina olunmamışdırsa, onun məhkəməyə daxil olduğu vaxtdan 5 (beş) iş günü ərzində işə baxan hakim cavabdehə rəsmi qaydada bildiriş göndərir. Bildirişdə iddiaçının tələbinə dair cavabdehin əsaslandırılmış etirazının olduğu halda öz dəlillərini və onları təsdiq edən sənədləri təqdim etməli olduğu qeyd edilir; 284-5.2-ci maddəsinə əsasən, cavabdeh bildirişi rəsmi qaydada aldığı gündən 10 (on) iş günü müddətində iddiaya qarşı əsaslandırılmış etirazını və ona əlavə olunmuş sənədləri, elektron qaydada verildikdə isə elektron imza ilə təsdiq edilmiş etirazını və ona əlavə olunmuş, “Elektron imza və elektron sənəd haqqında” Azərbaycan Respublikasının Qanununda nəzərdə tutulmuş qaydada elektron sənəd formasında tərtib edilmiş sənədləri məhkəməyə göndərə bilər; 284-5.3-cü maddəsinə əsasən, ərizə məhkəməyə daxil olduğu gündən 30 (otuz) iş günü ərzində işə tərəflərin təqdim etdiyi sənədlər əsasında, məhkəmə baxışı keçirilmədən və tərəflər izahatları dinlənilmək üçün çağırılmadan baxılmalı və həmin işin həllinə dair qətnamə çıxarılmalıdır; 284-6.1-ci maddəsinə əsasən, işə mahiyyəti üzrə baxan hakim tərəfindən iddianın tam və ya təmin və ya rədd edilməsi haqqında qətnamə qəbul edilir. “Dövlət rüsumu haqqında” Azərbaycan Respublikası Qanununun 8.1.2-ci madəsinə əsasən, məhkəməyə verilən iddia ərizələrindən iddia qiyməti 1.000 manatdan 10.000 manatadək olduqda 30 manat + 1.000 manatdan yuxarı olan iddia qiymətinin 1 faizi məbləğində dövlət rüsumu tutulur. Məhkəmə Azərbaycan Respublikasının Mülki Prosessual Məcəlləsinin 119.1-ci maddəsinin tələbini nəzərə alaraq hesab edir ki, 30 manat məbləğində dövlət rüsumu cavabdehdən iddiaçının xeyrinə tutulmalıdır. Beləliklə, məhkəmə yuxarıda göstərilənləri ümumiləşdirərək hesab edir ki, iddia tələbi təmin edilməli, cavabdehlər Cavabdeh3 570 manat əsas borc, Cavabdeh3 və zamini Cavabdeh2 215 manat əsas borc, Cavabdeh1 və zamini Cavabdeh3 179 manat əsas borc və dövlət rüsumu kimi ödədiyi 30 manat pulun alınaraq İddiaçı xeyrinə ödənilməlidir. Qeyd olunanlara əsasən və Azərbaycan Respublikasının MPM-nin 216-220, 227,233,284-1- 284-6 və 360-cı maddələrini rəhbər tutaraq, məhkəmə QƏT ETDİ: İddia tələbi təmin edilsin. Cavabdehlər Cavabdeh3 570 manat əsas borc, Cavabdeh3 və zamini Cavabdeh2 215 manat əsas borc , Cavabdeh1 və zamini Cavabdeh3 179 manat əsas borc və dövlət rüsumu kimi ödədiyi 30 manat pulun alınaraq İddiaçı xeyrinə ödənilsin. Qətnamədən rəsmi qaydada verildiyi gündən 1 (bir) ay müddətində “Elektron məhkəmə” informasiya sistemində yaradılan elektron kabinetdən istifadə edilməklə Salyan Rayon Məhkəməsi vasitəsilə Şirvan Apellyasiya Məhkəməsinə apellyasiya şikayəti verilə bilər. Hakim Vəsilə Əliyeva