Salyan Rayon Məhkəməsi Qətnamə — İş №e-2(057)-2182/2024

Azərbaycan Respublikası adından QƏTNAMƏ Salyan rayon İş № e-2(057)-2182/2024 15.11.2024 SALYAN RAYON MƏHKƏMƏSİ Hakim Məmmədli Ənnağı Əbdül oğlu, İddiaçın Cavabdeh qarşı “borcun tutulması” tələbinə dair kiçik iddia ərizəsi üzrə mülki işə baxaraq, MÜƏYYƏN ETDİ: İddiaçı (bundan sonra - İddiaçı MMC və ya iddiaçı) Cavabdeh qarşı “borcun tutulması” tələbinə dair kiçik iddia ərizəsi ilə məhkəməyə müraciət edərək, xx.xx.2024-cü il tarixinə yaranmış xx.xx.2023-cü il tarixli № ********* saylı Müddətli (Nisyə) alqı-satqı müqaviləsi üzrə 634.9 manat əsas 95.2 manat cərimə, cəmi 730.1 manat borc, xx.xx.2023-cü il tarixli № ********* saylı Müddətli (Nisyə) alqı-satqı müqaviləsi üzrə 424.3 manat əsas 63.6 manat cərimə, cəmi 487.9 manat borc ümumilikdə iki müqavilə üzrə 1059.2 manat əsas, 158.8 manat cərimə, 1218 manat cəmi borcun və 32.18 manat ödənilmiş dövlət rüsumunun Cavabdeh tutularaq İddiaçı MMC-yə ödənilməsi barədə qətnamə qəbul edilməsini xahiş etmişdir. İddiaçı iddia tələbini onunla əsaslandırmışdır ki, "xxxx" MMC ilə Cavabdeh arasında bağlanmış xx.xx.2023-cü il tarixli № ********* saylı müddətli (nisyə) alqı-satqı müqaviləsi üzrə “Taube” markalı paltaryuyan maşın və 3 ədəd telefon aksesuarına görə 952.96 manat pulu 18 ay ödəniş cədvəli üzrə hər ay 53 manat ödəməyi öhdəsinə götürmüşdür. “Taube” markalı paltaryuyan maşın və 3 ədəd telefon aksesuarı üçün sonuncu dəfə xx.xx.2024-cü il tarixdə 53 manat ödəniş edilmişdir. Cavabdeh müddətli (nisyə) alqı-satqı müqaviləsinin şərtlərini pozması nəticəsində "xxxx" MMC qarşısında 634.90 manat ödənilməmiş əsas borc, 952 manat gecikdirilmiş günlərə görə hesablanan cərimə borcu öhdəliyi yaranmışdır. Nisyə alqı-satqı müqaviləsinin № 1 saylı əlavəsinin şərtlərinə uyğun olaraq, gecikdirilən borc məbləğinin 1 (bir) % dərəcəsi ilə (minimum 50 qəpik) gündəlik dəbbə hesablanır və Alıcı tərəfindən Satıcıya ödənilir. Cərimə məbləğinə 90 % güzəşt tətbiq edilmişdir. Cavabdeh tərəfindən 95.20 manat cərimə, cəmi 730.10 manat məbləğində pul tutulmalıdır. İRŞAD-ELECTRONİCS” MMC ilə Cavabdeh arasında bağlanmış xx.xx.2023-cü il tarixli № ********* saylı müddətli (nisyə) alqı-satqı müqaviləsi üzrə “Samsung” markalı telefona görə 641.30 manat pulu 18 ay ödəniş cədvəli üzrə hər ay 36 manat ödəməyi öhdəsinə götürmüşdür. “Samsung” markalı telefon üçün sonuncu dəfə xx.xx.2024-cü il tarixdə 37 manat ödəniş edilmişdir. Cavabdeh müddətli (nisyə) alqı-satqı müqaviləsinin şərtlərini pozması nəticəsində "xxxx" MMC qarşısında 424.30 manat ödənilməmiş əsas borc, 636 manat gecikdirilmiş günlərə görə hesablanan cərimə borcu öhdəliyi yaranmışdır. Nisyə alqı-satqı müqaviləsinin №1 saylı əlavəsinin şərtlərinə uyğun olaraq, gecikdirilən borc məbləğinin 1(bir) % dərəcəsi ilə (minimum 50 qəpik) gündəlik dəbbə hesablanır və Alıcı tərəfindən Satıcıya ödənilir. Cərimə məbləğinə 90 % güzəşt tətbiq edilmişdir. Cavabdeh tərəfindən 63.60 manat cərimə, cəmi 487.90 manat məbləğində pul tutulmalıdır. Göstərilənlərə əsasən, xx.xx.2024-cü il tarixinə yaranmış xx.xx.2023-cü il tarixli № ********* saylı Müddətli (Nisyə) alqı-satqı müqaviləsi üzrə 634.9 manat əsas 95.2 manat cərimə, cəmi 730.1 manat borc, xx.xx.2023-cü il tarixli № ********* saylı Müddətli (Nisyə) alqı-satqı müqaviləsi üzrə 424.3 manat əsas 63.6 manat cərimə, cəmi 487.9 manat borc ümumilikdə iki müqavilə üzrə 1059.2 manat əsas, 158.8 manat cərimə, 1218 manat cəmi borcun və 32.18 manat ödənilmiş dövlət rüsumunun Cavabdeh tutularaq İddiaçı MMC -yə ödənilməsi barədə qətnamə qəbul edilməsini xahiş etmişdir. Azərbaycan Respublikası Mülki Prosessual Məcəlləsinin (bundan sonra - MPM) 284-5.1-ci maddəsinə uyğun olaraq cavabdehə rəsmi qaydada bildiriş göndərilmişdir. Məhkəmə iddia ərizəsini və ona əlavə edilmiş sənədləri araşdıraraq hesab edir ki, iddia tələbi qismən təmin edilməlidir. Belə ki, iş materiallarında olan İddiaçı MMC ilə Cavabdeh arasında bağlanmış № ********* saylı, xx.xx.2023-cü tarixli “Müddətli (Nisyə) Alğı-satqı” müqaviləsinə əsasən, alıcı aldığı, “Taube” markalı paltaryuyan maşın və X1 Samsung USB-C 25W EP- TA800NWEGRU White (012155), Samsung Galaxy A24 Hard case X3 (012745) və X2 A24 Ceramics Black (Open) (012760) görə 18 ay ödəniş cədvəli üzrə 17 ay 53 manat, 18ci ay 51.96 manat olmaqla, cəmi 952.96 manat ödəməyi öhdəsinə götürmüşdür. İş materiallarında olan xx.xx.2024-cü tarixli maliyyə arayışından görünür ki, həmin tarixə Cavabdeh İddiaçı MMC-yə yaranmış borcu 1586.90 manat təşkil edir. İş materiallarında olan İddiaçı MMC ilə Cavabdeh arasında bağlanmış № ********* saylı, xx.xx.2023-cü tarixli “Müddətli (Nisyə) Alğı-satqı” müqaviləsinə əsasən, alıcı aldığı, “Samsung A245” markalı telefona görə 18 ay ödəniş cədvəli üzrə 17 ay 36 manat, 18-ci ay 29.3 manat olmaqla, cəmi 641.3 manat ödəməyi öhdəsinə götürmüşdür. İş materiallarında olan xx.xx.2024-cü tarixli maliyyə arayışından görünür ki, həmin tarixə Cavabdeh İddiaçı MMC-yə yaranmış borcu 1060.30 manat təşkil edir. İş materiallarında olan xəbərdarlığın surətindən görünür ki, Cavabdeh kredit müqaviləsi üzrə gecikdirilmiş borcunun olması, yaranmış borcun ödənilmədiyi təqdirdə məhkəməyə müraciət ediləcəyi barədə xəbərdar edilmişdir. İş materiallarında olan dövlət rüsumunun ödənilməsi barədə mədaxil qəbzindən görünür ki, İddiaçı MMC tərəfindən dövlət nəfinə 32.18 manat məbləğində pul ödənilmişdir. Azərbaycan Respublikası Mülki Məcəlləsinin (bundan sonra - Mülki Məcəllə) 385.1ci maddəsinə görə, öhdəliyə əsasən bir şəxs (borclu) başqa şəxsin (kreditorun) xeyrinə müəyyən hərəkəti etməlidir, məsələn, pul ödəməli, əmlak verməli, iş görməli, xidmətlər göstərməli və i.a. və ya müəyyən hərəkətdən çəkinməlidir, kreditorun isə borcludan vəzifəsinin icrasını tələb etmək hüququ vardır. Mülki Məcəllənin 427.3-cü maddəsinə görə, əgər öhdəlik onun icrası gününü və ya icra edilməli olduğu vaxt dövrünü nəzərdə tutursa və ya müəyyənləşdirməyə imkan verirsə, öhdəlik həmin gün və ya bu cür dövr ərzində istənilən an icra edilməlidir. Mülki Məcəllənin 442-ci maddəsinə əsasən, öhdəliyin icra edilməməsi dedikdə, onun pozulması və ya lazımınca icra edilməməsi (vaxtında icra edilməməsi, mallarda, işlərdə və xidmətlərdə qüsurlarla və ya öhdəliyin məzmunu ilə müəyyənləşdirilmiş digər şərtləri pozmaqla icra edilməsi) başa düşülür. Mülki Məcəllənin 567-ci maddəsinə əsasən, alğı-satqı müqaviləsinə görə satıcı əşyanı alıcının mülkiyyətinə verməyi, alıcı isə əşyanı qəbul edib əvəzində müəyyənləşdirilmiş pul məbləğini (qiyməti) ödəməyi öhdəsinə götürür. Mülki Məcəllənin 600.1-ci maddəsinə əsasən, alğı-satqı müqaviləsində əşyanın alıcıya verildikdən müəyyən müddət sonra ödənilməsinin (əşyaların nisyə satışının) nəzərdə tutulduğu halda alıcı ödənişi müqavilədə nəzərdə tutulan müddətdə, müqavilədə belə müddət nəzərdə tutulmadıqda isə bu Məcəllənin 427-ci maddəsinə uyğun müəyyənləşdirilmiş müddətdə həyata keçirməlidir. MPM-in 284-1-ci maddəsinə əsasən mülki işlər üzrə iddianın qiyməti beş min manatdan, kommersiya mübahisələrinə dair işlər üzrə iddianın qiyməti on min manatdan az olan iddialar (kiçik iddialar) üzrə işlərə bu fəslə uyğun olaraq sadələşdirilmiş qaydada baxılmasına yol verilir. MPM-in 284-5.3-cü maddəsinə əsasən kiçik iddialara dair ərizə məhkəməyə daxil olduğu gündən 30 (otuz) iş günü ərzində işə tərəflərin təqdim etdiyi sənədlər əsasında, məhkəmə baxışı keçirilmədən və tərəflər izahatları dinlənilmək üçün çağırılmadan baxılmalı və həmin işin həllinə dair qətnamə çıxarılmalıdır. Mülki Məcəllənin 462.1-ci maddəsinə görə, dəbbə pulu (cərimə, penya) qanun və ya müqavilə ilə müəyyənləşdirilən, öhdəliyin icra edilmədiyi və ya lazımınca icra edilmədiyi, o cümlədən icranın gecikdirildiyi halda borclunun kreditora ödəməli olduğu pul məbləğidir. Əgər öhdəliyin məzmununu hərəkətdən çəkinmək təşkil edirsə, dəbbə pulu hərəkətin edildiyi andan tutulmalıdır. Dəbbə pulunun ödənilməsi tələbi üzrə kreditor ona zərər vurulduğunu sübuta yetirməyə borclu deyildir. Mülki Məcəllənin 467-ci maddəsinə əsasən, məhkəmə işin hallarını nəzərə alaraq tənasübsüz surətdə yüksək dəbbə pulunu azalda bilər. Tənasüb müəyyənləşdirilərkən kreditorun həm əmlak mənafeləri, həm də bütün əsaslı mənafeləri nəzərə alınır. Dəbbə pulu ödənildikdən sonra onun miqdarının azaldılması istisna edilir. Məhkəmə işin hallarını nəzərə alaraq hesab edir ki, tələb edilən cərimə pulunun miqdarı № ********* saylı, xx.xx.2023-cü tarixli müqaviləyə əsasən 95.2 manat məbləğində cərimə pulunun 10 manat, № ********* saylı, xx.xx.2023-cü il tarixli müqaviləyə əsasən 63.6 manat məbləğində cərimə pulunun 10 manat məbləğinə azaldılması məqsədəuyğundur. MPM-in 119.1-ci maddəsinə əsasən, məhkəmə xərcləri ödənilmiş tələblərin məbləğinə münasib olaraq işdə iştirak edən şəxslərə aid edilir. Beləliklə, məhkəmə iş üzrə təqdim edilmiş sübutları məcmu halında qiymətləndirərək hesab edir ki, iddia tələbi qismən təmin edilməli, Cavabdeh № ********* saylı, xx.xx.2023-cü tarixli “Müddətli (nisyə) Alğı-satqı” müqaviləsi üzrə 634.9 (altı yüz otuz dörd manat doxsan qəpik) manat əsas, 10 (on) manat cərimə, cəmi 644.90 (altı yüz qırx dörd manat doxsan qəpik) manat borc, № ********* saylı, xx.xx.2023-cü tarixli “Müddətli (nisyə) Alğı-satqı” müqaviləsi üzrə 424.3 (dörd yüz iyirmi dörd manat otuz qəpik) manat əsas, 10 (on) manat cərimə, cəmi 434.3 (dörd yüz otuz dörd manat otuz qəpik) manat borc, ümumilikdə iki müqavilə üzrə 1079.2 (bir min yetmiş doqquz manat iyirmi qəpik) manat borcun və iddia tələbinin təmin olunmuş hissəsinə mütənasib olaraq 30.80 (otuz manat səksən qəpik) manat ödənilmiş dövlət rüsumunun əvəzi tutulub İddiaçı MMC-nin xeyrinə ödənilməlidir. Göstərilənlərə əsasən və MPM-in 216-220, 227, 233 və 284-1-284-6-cı maddələrini rəhbər tutaraq, məhkəmə Q Ə T E T D İ: İddia tələbi qismən təmin edilsin. Cavabdeh № ********* saylı, xx.xx.2023-cü tarixli “Müddətli (nisyə) Alğı-satqı” müqaviləsi üzrə 634.9 (altı yüz otuz dörd manat doxsan qəpik) manat əsas, 10 (on) manat cərimə, cəmi 644.90 (altı yüz qırx dörd manat doxsan qəpik) manat borc, № ********* saylı, xx.xx.2023-cü tarixli “Müddətli (nisyə) Alğı-satqı” müqaviləsi üzrə 424.3 (dörd yüz iyirmi dörd manat otuz qəpik) manat əsas, 10 (on) manat cərimə, cəmi 434.3 (dörd yüz otuz dörd manat otuz qəpik) manat borc, ümumilikdə iki müqavilə üzrə 1079.2 (bir min yetmiş doqquz manat iyirmi qəpik) manat borcun və iddia tələbinin təmin olunmuş hissəsinə mütənasib olaraq 30.80 (otuz manat səksən qəpik) manat ödənilmiş dövlət rüsumunun əvəzi tutulub İddiaçı MMC-nin hesabına ödənilsin. İddia tələbi qalan hissədə təmin edilməsin. Qətnamədən işdə iştirak edən şəxslərin “Elektron məhkəmə” informasiya sistemində yaradılan elektron kabinetinə yerləşdirildiyi tarixdən (elektron kabinet olmadığı təqdirdə poçt vasitəsilə çatdırıldığı tarixdən) 1 (bir) ay müddətində elektron kabinetdən istifadə edilməklə Salyan Rayon Məhkəməsi vasitəsilə Şirvan Apellyasiya Məhkəməsinə apellyasiya şikayəti verilə bilər. Qətnamədən şikayət verilmədikdə, qəbul edildiyi gündən 1 (bir) ay keçdikdən sonra qanuni qüvvəyə minir. Hakim: Ənnağı Məmmədli