Samux Rayon Məhkəməsi Qətnamə — İş №e-2(058)-1383/2023

Azərbaycan Respublikası adından QƏTNAMƏ Samux rayonu İş № e-2(058)-1383/2023 03.11.2023 SAMUX RAYON MƏHKƏMƏSİ Samux Rayon Məhkəməsinin hakimi Kərimova Tərifə Əbülfət qızı İddiaçı MMC-nin Cavabdeh qarşı “pul” tələbinə dair iddia ərizəsi üzrə mülki işə açıq məhkəmə iclasında baxaraq, məhkəmə m ü ə y y ə n e t d i: İddiaçı MMC Cavabdeh qarşı “pul” tələbinə dair iddia qaldıraraq, ********* saylı xx.xx.2021-ci il tarixli müddətli (nisyə) alqı-satqı müqaviləsi üzrə 123.80 manat əsas borc və 18.50 manat cərimə borcu, cəmi 142.30 manat pulun; ********* saylı xx.xx.2022-ci il tarixli müddətli (nisyə) alqı-satqı müqaviləsi üzrə 399.90 manat əsas borc və 59.90 manat cərimə borcu, cəmi 459.80 manat pulun, ümumilikdə iki müqavilə üzrə 523.70 manat əsas borc və 78.40 manat cərimə borcu, cəmi 602.10 manat məbləğində borcun və ödənilmiş 30 manat məbləğində dövlət rüsumunun cavabdehdən tutularaq iddiaçıya ödənilməsi barədə qətnamə çıxarılmasını xahiş etmişdir. İddiaçı tələbini onunla əsaslandırmışdır ki, Cavabdeh İddiaçı MMC ilə aralarında bağlanmış ********* saylı xx.xx.2021-ci il tarixli müddətli (nisyə) alqı-satqı müqaviləsinə əsasən, ümumi dəyəri 614.70 olan “Samsung” markalı telefonu hər ay 35 manat olmaqla 18 ay müddətinə hissə-hissə ödəmək şərti ilə almış, son ödəniş xx.xx.2023-cü il tarixində 35 manat məbləğində həyata keçirilmişdir. Ödənilməmiş əsas borc məbləği 123.80 manat, gecikdirilmiş günlərə görə 18.50 manat hesablanmışdır. ********* saylı xx.xx.2022-ci il tarixli müddətli (nisyə) alqı-satqı müqaviləsinə əsasən, ümumi dəyəri 599.90 olan “Honor” markalı telefonu hər ay 40 manat olmaqla 15 ay müddətinə hissə-hissə ödəmək şərti ilə almış, son ödəniş xx.xx.2023-cü il tarixində 17.50 manat məbləğində həyata keçirilmişdir. Ödənilməmiş əsas borc məbləği 399.90 manat, gecikdirilmiş günlərə görə 59.90 manat hesablanmışdır. Nisyə alqı-satqı müqavilələrinin №1 saylı əlavələrinin şərtlərinə uyğun olaraq, gecikdirilən borc məbləğinin 1% dərəcəsi ilə (minimum 50 qəpik) gündəlik dəbbə hesablanır və alıcı tərəfindən satıcıya ödənilir. Azərbaycan Respublikası Mülki Prosessual Məcəlləsinin 284-5-ci maddəsinə uyğun olaraq cavabdehə bildiriş göndərməklə ona iddia tələbinə dair əsaslandırılmış etirazını, dəlillərini və sübutlarını təqdim etmək təklif olunsa da cavabdehdən iddiaya dair etiraz daxil olmamışdır. İş materiallarına əlavə edilmiş iddiaçı ilə cavabdeh arasında bağlanmış ********* saylı xx.xx.2021-ci il tarixli müddətli (nisyə) alqı-satqı müqaviləsinə əsasən satıcı (iddiaçı) “Samsung” markalı mobil telefon adlı məhsulları alıcıya verməyi, alıcı isə həmin avadanlığı qəbul edib məhsulun dəyərini ödəniş cədvəlinə əsasən ödəməyi öhdəsinə götürmüşdür. Gecikdirilən aylıq borc məbləğinə cərimə kimi gündəlik 1 faiz dərəcəsi ilə (minimum 50 qəpik) dəbbə hesablanır və alıcı tərəfindən satıcıya ödənilir. İş materiallarına əlavə edilmiş ********* saylı xx.xx.2021-ci il tarixli müddətli (nisyə) alqı-satqı müqaviləsinə 1 saylı əlavədən görünür ki, alıcı (cavabdeh) 0 manat ilkin ödəniş etməyi, qalan 614.79 manat məbləğində pulu 18 ay müddətində hər ay 35 manat olmaqla ödəməyi öhdəsinə götürmüşdür. İş materiallarına əlavə edilmiş maliyyə arayışından görünür ki, cavabdeh xx.xx.2021ci il tarixli müqavilə üzrə malın dəyərindən 490.90 manat ödəmiş, hazırda 123.80 manat müqavilə üzrə ödənilməmiş məbləğ və 185 manat cərimə borcu vardır. İş materiallarına əlavə edilmiş iddiaçı ilə cavabdeh arasında bağlanmış ********* saylı xx.xx.2022-ci il tarixli müddətli (nisyə) alqı-satqı müqaviləsinə əsasən satıcı (iddiaçı) “Honor” markalı mobil telefon adlı məhsulları alıcıya verməyi, alıcı isə həmin avadanlığı qəbul edib məhsulun dəyərini ödəniş cədvəlinə əsasən ödəməyi öhdəsinə götürmüşdür. Gecikdirilən aylıq borc məbləğinə cərimə kimi gündəlik 1 faiz dərəcəsi ilə (minimum 50 qəpik) dəbbə hesablanır və alıcı tərəfindən satıcıya ödənilir. İş materiallarına əlavə edilmiş ********* saylı xx.xx.2022-ci il tarixli müddətli (nisyə) alqı-satqı müqaviləsinə 1 saylı əlavədən görünür ki, alıcı (cavabdeh) ilkin ödəniş 0 manat, qalan 599.99 manat məbləğində pulu 15 ay müddətində hər ay 40 manat olmaqla ödəməyi öhdəsinə götürmüşdür. İş materiallarına əlavə edilmiş maliyyə arayışından görünür ki, cavabdeh xx.xx.2022ci il tarixli müqavilə üzrə malın dəyərindən 200 manat ödəmiş, hazırda 399.90 manat müqavilə üzrə ödənilməmiş məbləğ və 599 manat cərimə borcu vardır. İş materiallarına əlavə edilmiş xəbardarlığın surətindən görünür ki, İddiaçı MMC tərəfindən borclu Cavabdeh ********* saylı xx.xx.2021-ci il tarixli və ********* saylı xx.xx.2022-ci il tarixli alqı-satqı müqavilələr üzrə borcunu ödəməsi tələb edilmişdir. Azərbaycan Respublikası Mülki Məcəlləsinin 567-ci maddəsinə əsasən alqı-satqı müqaviləsinə görə satıcı əşyanı alıcının mülkiyyətinə verməyi, alıcı isə əşyanı qəbul edib əvəzində müəyyənləşdirilmiş pul məbləğini (qiyməti) ödəməyi öhdəsinə götürür. Həmin Məcəllənin 600.1-ci maddəsinə əsasən alqı-satqı müqaviləsində əşyanın alıcıya verildikdən müəyyən müddət sonra ödənilməsinin (əşyaların nisyə satışının) nəzərdə tutulduğu halda alıcı ödənişi müqavilədə nəzərdə tutulan müddətdə, müqavilədə belə müddət nəzərdə tutulmadıqda isə bu Məcəllənin 427-ci maddəsinə uyğun müəyyənləşdirilmiş müddətdə həyata keçirməlidir. Həmin Məcəllənin 600.4-cü maddəsinə əsasən əşyanı təhvil almış alıcı onu alqısatqı müqaviləsində nəzərdə tutulan müddətdə ödəmək vəzifəsini icra etmədikdə satıcı verilmiş əşyanın ödənilməsini və ya ödənilməmiş malın qaytarılmasını tələb edə bilər. Həmin Məcəllənin 601.1-ci maddəsinə əsasən əşyanın nisyə satılması haqqında müqavilədə onun hissə-hissə ödənilməsi nəzərdə tutula bilər. Hissə-hissə ödəmə şərti ilə əşyanın nisyə satılması haqqında müqavilə o halda bağlanmış sayılır ki, alqı-satqı müqaviləsinin digər mühüm şərtləri ilə yanaşı əşyanın qiyməti, ödənişlərin qaydası, müddətləri və məbləğləri nəzərdə tutulmuş olsun. Tədqiq edilmiş sübutlara əsasən müəyyən edilmişdir ki, Cavabdeh ilə İddiaçı MMC arasında bağlanmış xx.xx.2021-ci il tarixli müqaviləyə əsasən cavabdeh İddiaçı MMC-dən “Samsung” adlı məhsulu nisyə qaydada və 18 ay ərzində hissə-hissə ödəmək şərti ilə almış, ümumilikdə 490.90 manat ödəniş etmiş, lakin qalan 123.80 manat məbləği ödəməmişdir, xx.xx.2022-ci il tarixli müqaviləyə əsasən cavabdeh İddiaçı MMC-dən “Honor” adlı məhsulu nisyə qaydada və 15 ay ərzində hissə-hissə ödəmək şərti ilə almış, ümumilikdə 200 manat ödəniş etmiş, lakin qalan 399.90 manat məbləği ödəməmişdir. Bununla da cavabdeh müqavilənin şərtlərini pozmuşdur. İddiaçı Mülki Məcəllənin 600.4-cü maddəsi ilə nəzərdə tutulmuş qaydada verilmiş əşyanın ödənilməsini tələb etməkdə haqlıdır. Eyni zamanda maliyyə arayışları üzrə cavabdeh ödənişləri gecikdirmişdir. Müqavilələrə uyğun olaraq hər gecikdirilən gün üçün gecikdirilmiş məbləğin 1%-i (50 qəpikdən az olmamaqla) hesablandıqda iddiaçının dəbbə pulu tələbinin müqavilə şərtlərinə uyğun olduğu müəyyən edilir. Lakin, məhkəmə cavabdehin maddi vəziyyətini və tələbkarın əmlak mənafelərini nəzərə alaraq, borc məbləğinə nəzərən tənasübsüz sürətdə yüksək olan dəbbə pulunun miqdarının azaldılmasını məqsədəmüvafiq hesab edir. Azərbaycan Respublikası Mülki Məcəlləsinin 462.1-ci maddəsinə əsasən dəbbə pulu (cərimə, penya) müqavilə ilə müəyyənləşdirilən, öhdəliyin icra edilmədiyi və ya lazımınca icra edilmədiyi, o cümlədən icranın gecikdirildiyi halda borclunun kreditora ödəməli olduğu pul məbləğidir. Əgər öhdəliyin məzmununu hərəkətdən çəkinmək təşkil edirsə, dəbbə pulu hərəkətin edildiyi andan tutulmalıdır. Dəbbə pulunun ödənilməsi tələbi üzrə kreditor ona zərər vurulduğunu sübuta yetirməyə borclu deyildir. Azərbaycan Respublikası Mülki Məcəlləsinin 467-ci maddəsinə əsasən, məhkəmə işin hallarını nəzərə alaraq tənasübsüz surətdə yüksək dəbbə pulunu azalda bilər. Tənasüb müəyyənləşdirilərkən kreditorun həm əmlak mənafeləri, həm də bütün əsaslı mənafeləri nəzərə alınır. Buna görə də məhkəmə hesab edir ki, xx.xx.2021-ci il tarixli ********* saylı müqavilə üzrə dəbbə pulu azaldılmalı və 10 manat məbləğində müəyyən edilməlidir, xx.xx.2022-ci il tarixli ********* saylı müqavilə üzrə dəbbə pulu azaldılmalı və 30 manat məbləğində müəyyən edilməlidir. Beləliklə, iddiaçının cavabdehə qarşı pul tələbinə dair iddiası qismən təmin edilməli, cavabdehdən sözügedən müqavilələr üzrə əsas borc və cərimə daxil olmaqla ümumilikdə 563.70 manat pul tutularaq iddiaçıya ödənilməlidir. Məhkəmə, eyni zamanda qeyd edir ki, Azərbaycan Respublikasının Mülki Prosessual Məcəlləsinin 119.1-ci maddəsinə əsasən məhkəmə xərcləri ödənilmiş tələblərin məbləğinə münasib olaraq işdə iştirak edən şəxslərə aid edildiyindən ödənilmiş 30 manat dövlət rüsumunun əvəzi cavabdehdən tutularaq iddiaçıya verilməlidir. Azərbaycan Respublikası Mülki Prosessual Məcəlləsinin: 14.2-ci maddəsinə əsasən məhkəmə yalnız tərəflərin təqdim etdikləri sübutları araşdırmalı və onlardan istifadə etməlidir; 217.4-cü maddəsinə əsasən məhkəmə öz qətnaməsini yalnız məhkəmə iclasında tədqiq olunmuş sübutlarla əsaslandırır. Göstərilənlərə əsasən və Azərbaycan Respublikası Mülki Prosessual Məcəlləsinin 216-220-ci maddələrini rəhbər tutaraq məhkəmə qətetdi: İddia qismən təmin edilsin. Cavabdeh xx.xx.2021-ci il tarixli ********* saylı müqavilə üzrə 123.80 manat əsas borc və 10 manat dəbbə pulu, xx.xx.2022-ci il tarixli ********* saylı müqavilə üzrə 399.90 manat əsas borc və 30 manat dəbbə pulu olmaqla ümumilikdə 563.70 (beş yüz altmış üç manat, yetmiş qəpik) manat, həmçinin ödənilmiş dövlət rüsumunun əvəzi qismində 30 (otuz) manat pul tutularaq İddiaçınə ödənilsin. İddia tələbi qalan hissədə təmin edilməsin. Qətnamədən həmin qətnamə rəsmi qaydada verildiyi gündən 1 (bir) ay müddətində Samux Rayon Məhkəməsi vasitəsi ilə Elektron Məhkəmə İnformasiya sistemində yaradılmış elektron kabinet üzərindən Gəncə Apellyasiya Məhkəməsinə apellyasiya şikayəti verilə bilər. Qətnamədən şikayət verilmədikdə, qəbul edildiyi gündən 1 (bir) ay keçdikdən sonra qanuni qüvvəyə minir. Hakim: Tərifə Kərimova