Azərbaycan Respublikası adından QƏTNAMƏ Sumqayıt şəhəri İş № e-2(060)-4152/2025 30.06.2025 SUMQAYIT ŞƏHƏR MƏHKƏMƏSİ Giriş hissə: Sumqayıt Şəhər Məhkəməsinin hakimi Həxiyeva Şəbnəm Səlim qızının sədrliyi ilə, İddiaçı "xxxx" MMC-nin Cavabdeh qarşı «pul tələbi»nə dair iddia ərizəsi ilə bağlı mülki işə kiçik iddialara dair işlər üzrə sadələşdirilmiş icraat qaydasında baxaraq, MÜƏYYƏN ETDİ: Təsviri hissə:
1. İddiaçı "xxxx" MMC Cavabdeh qarşı «pul tələbi»nə dair iddia ərizəsi ilə məhkəməyə müraciət etmişdir.
2. İddia tələbi onunla əsaslandırılmışdır ki, Cavabdeh "xxxx" MMC ilə bağladığı xx.xx.2024-cü il, xx.xx.2024-cü il və xx.xx.2024-cü il, xx.xx.2024-cü il tarixli müqavilələrə əsasən, “PS5 Dualsens Playstation 5 Slim” markalı əşya, zəmanət + 3 il xidməti, “Playstation 5 Slim” markalı əşya, 2 ədəd “Fashion Home” markalı yataq dəsti, “Galeria” markalı xalça, “Fen Rowenta” markalı əşya, “Panasonic KX” markalı ev telefonu almış və nəticədə 3293,64 manat borc yaranmışdır. Cavabdeh müqavilənin şərtlərini pozmuş və nəticədə xx.xx.2024-ci il tarixli müqaviləyə əsasən, alqı-satqı qiyməti 1726,02 manat “PS5 Dualsens Playstation 5 Slim” markalı əşya üçün ümumilikdə 1898,62 manat olmaqla ondan, 1726,02 manat ödənilməmiş hissə, güzəşt olunaraq 172,60 manat cərimə, xx.xx.2024-cü il tarixli müqaviləsinə əsasən, alqı-satqı qiyməti 1632 manat zəmanət + 3 il xidməti, “Playstation 5 Slim” markalı əşya üçün ümumilikdə 1199 manat olmaqla ondan, 1090 manat ödənilməmiş hissə, güzəşt olunaraq 109 manat cərimə miqdarında borc yaranmışdır. xx.xx.2024-cü il tarixli müqaviləsinə əsasən, alqı-satqı qiyməti 190,80 manat 2 ədəd “Fashion Home” markalı yataq dəsti, “Galeria” markalı xalça üçün ümumilikdə, 164,01 manat olmaqla ondan, 149,10 manat ödənilməmiş hissə, güzəşt olunaraq 14,91 manat cərimə miqdarında borc yaranmışdır. xx.xx.2024-cü il tarixli müqaviləsinə əsasən, alqı-satqı qiyməti 82,68 manat “Fen Rowenta” markalı əşya, “Panasonic KX” markalı ev telefonu üçün ümumilikdə 32,01 manat olmaqla ondan, 29,10 manat ödənilməmiş hissə, güzəşt olunaraq 2,91 manat cərimə miqdarında borc yaranmışdır. Cavabdeh xx.xx.2024cü il tarixli müqaviləsinə əsasən, zəmanət + 3 il xidmətindən xx.xx.2024-cü il tarixində imtina etmiş və məhsul 168 manat qiymətləndirilib borcundan silinərək geri qaytarılmışdır. Cavabdehin xx.xx.2024-ci il tarixli müqavilə üzrə cəmi ödədiyi məbləğ 374 manat, məhsul qaytarıldıqdan sonra qoyulan qiymət 168 manat, ümumilikdə 542 manat təşkil edir. Göstərilənlərə əsasən xx.xx.2024-ci il tarixli müqaviləyə əsasən “PS5 Dualsens Playstation 5 Slim” markalı əşya üçün 1726,02 manat ödənilməmiş hissə, 172,60 manat cərimə, xx.xx.2024-cü il tarixli müqaviləyə əsasən, “Playstation 5 Slim” markalı əşya üçün 1090 manat ödənilməmiş hissə, güzəşt olunaraq 109 manat cərimə, xx.xx.2024-cü il tarixli müqaviləyə əsasən, 2 ədəd “Fashion Home” markalı yataq dəsti, “Galeria” markalı xalça üçün 149,10 manat ödənilməmiş hissə, 14,91 manat cərimə, xx.xx.2024-cü il tarixli müqaviləyə əsasən, “Fen Rowenta” markalı əşya, “Panasonic KX” markalı ev telefonu üçün 29,10 manat ödənilməmiş hissə, güzəşt olunaraq 2,91 manat cərimə, ümumilikdə 3293,64 manat borc, 52,94 manat ödənilmiş dövlət rüsumunun Cavabdeh alınaraq "xxxx" Məhdud Məsuliyyətli Cəmiyyətinə ödənilməsi barədə qətnamə qəbul edilməsi xahiş edilmişdir.
3. Məhkəmə iddia ərizəsinə dair mülki işə Azərbaycan Respublikası Mülki Prosessual Məcəlləsinin 284-1-ci maddəsinə əsasən kiçik iddialara dair işlər üzrə sadələşdirilmiş icraat qaydasında baxılmasını mümkün hesab etmişdir. Məhkəmə tərəfindən Mülki-Prosessual qanunvericiliyə əsasən cavabdehə rəsmi qaydada bildiriş göndərilsə də, cavabdeh iddiaya qarşı əsaslandırılmış etirazını məhkəməyə göndərməmişdir.
4. Azərbaycan Respublikası Mülki Prosessual Məcəlləsinin 284-1-ci maddəsinə əsasən mülki işlər üzrə iddianın qiyməti beş min manatdan, kommersiya mübahisələrinə dair işlər üzrə iddianın qiyməti on min manatdan az olan iddialar (kiçik iddialar) üzrə işlərə bu fəslə uyğun olaraq sadələşdirilmiş qaydada baxılmasına yol verilir.
5. Eyni Məcəllənin 284-5.2-ci maddəsinin tələblərinə görə cavabdeh bildirişi rəsmi qaydada aldığı gündən 10 (on) iş günü müddətində iddiaya qarşı əsaslandırılmış etirazını və ona əlavə olunmuş sənədləri, elektron qaydada verildikdə isə elektron imza ilə təsdiq edilmiş etirazını və ona əlavə olunmuş, “Elektron imza və elektron sənəd haqqında” Azərbaycan Respublikasının Qanununda nəzərdə tutulmuş qaydada elektron sənəd formasında tərtib edilmiş sənədləri məhkəməyə göndərə bilər.
6. Məhkəmə iş materiallarını araşdırıb, toplanmış sübutlara hüquqi qiymət verərək hesab edir ki, iddia qismən təmin edilməlidir.
Əsaslandırıcı hissə: a) Mülki işin materialları:
7. İş materiallarında olan "xxxx" MMC ilə Cavabdeh arasında bağlanmış xx.xx.2024-cü il tarixli, 10737262 saylı müqavilədən görünür ki, "xxxx" MMC “PS5 Dualsens Playstation 5 Slim” markalı əşyanı Cavabdeh satmış, Cavabdeh alınmış əşyanın əvəzində müqavilə ilə müəyyənləşdirilmiş 1632 manat pul məbləğini hissə-hissə 12 ay müddətinə hər ay 136 manat ödəməyi öhdəsinə götürmüşdür.
8. İş materiallarında olan "xxxx" MMC ilə Cavabdeh arasında bağlanmış xx.xx.2024-cü il tarixli, 10801526 saylı müqavilədən görünür ki, "xxxx" MMC “Fen Rowenta” markalı əşya, “Panasonic KX” markalı ev telefonu Cavabdeh satmış, Cavabdeh alınmış əşyanın əvəzində müqavilə ilə müəyyənləşdirilmiş 82,66 manat pul məbləğini hissə-hissə 6 ay müddətinə, hər ay 13 manat olmaqla ödəməyi öhdəsinə götürmüşdür.
9. İş materiallarında olan "xxxx" MMC ilə Cavabdeh arasında bağlanmış xx.xx.2024-cü il tarixli, 11682459 saylı müqavilədən görünür ki, "xxxx" MMC 2 ədəd “Fashion Home” markalı yataq dəsti, “Galeria” markalı xalçanı Cavabdeh satmış, Cavabdeh alınmış əşyaların əvəzində müqavilə ilə müəyyənləşdirilmiş 190,78 manat pul məbləğini hissə-hissə 6 ay müddətinə hər ay 30 manat ödəməyi öhdəsinə götürmüşdür.
10. İş materiallarında olan "xxxx" MMC ilə Cavabdeh arasında bağlanmış xx.xx.2024-cü il tarixli, 03229924 saylı müqavilədən görünür ki, "xxxx" MMC “Playstation 5 Slim” markalı əşyanı Cavabdeh satmış, Cavabdeh alınmış əşyanın əvəzində müqavilə ilə müəyyənləşdirilmiş 1726,02 manat pul məbləğini hissə-hissə 18 ay müddətinə hər ay 95,89 manat ödəməyi öhdəsinə götürmüşdür.
11. İş materiallarında olan "xxxx" MMC tərəfindən məhkəməyə təqdim edilmiş 15 may 2025-ci il tarixli maliyyə və ödəniş cədvəlindən görünür ki, Cavabdeh "xxxx" MMC-yə xx.xx.2024-cü il tarixli müqavilə üzrə 1726,02 manat əsas, 172,6 manat cərimə borcu, cəmi 1898,62 manat, xx.xx.2024-cü il tarixli müqavilə üzrə 1090 manat əsas, 109 manat cərimə borcu, cəmi 1199 manat, xx.xx.2024-cü il tarixli müqavilə üzrə 149,1 manat əsas, 14,91 manat cərimə borcu, cəmi 164,01 manat, xx.xx.2024-cü il tarixli müqavilə üzrə 29,1 manat əsas, 2,91 manat cərimə borcu, cəmi 32,01 manat olmaqla, ümumilikdə 3293,64 manat ödənilməmiş borcu vardır.
12. İş materiallarında olan "xxxx" MMC tərəfindən Cavabdeh ünvanlanmış bildirişdən görünür ki, cavabdehə müqavilələr üzrə yaranmış borcun ödənilməsi ilə bağlı xəbərdarlıq edilmişdir. b) Məhkəmə tərəfindən müəyyən edilən hallar:
13. Beləliklə, məhkəmə iclasında müəyyən olundu ki, iddiaçı "xxxx" MMC ilə X2 arasında alqı-satqı müqaviləsindən irəli gələn öhdəlik hüquq münasibətləri yaranmış, iddiaçı üzərinə götürdüyü öhdəliyi yerinə yetirmiş, yəni müqavilələrdə nəzərdə tutulan əşyanı cavabdehə vermiş, lakin cavabdeh müqavilə əsasında müəyyənləşdirilmiş borc məbləğini hər ay ödəniş cədvəlinə uyğun olaraq ödəməli olduğu halda, vaxtında ödəniş etməmiş, bununla da müqavilədə nəzərdə tutulmuş öhdəliklərini lazımi qaydada və vaxtında yerinə yetirməmişdir. Nəticədə cavabdeh X1 iddiaçı "xxxx" MMC qarşısında icra edilməmiş pul öhdəliyi yaranmışdır.
c) Mülki iş üzrə tətbiq edilən hüquq və məhkəmənin gəldiyi nəticə:
14. Azərbaycan Respublikası Mülki Məcəlləsinin 601.1-ci maddəsinə əsasən əşyanın nisyə satılması haqqında müqavilədə onun hissə-hissə ödənilməsi nəzərdə tutula bilər. Hissə-hissə ödəmə şərti ilə əşyanın nisyə satılması haqqında müqavilə o halda bağlanmış sayılır ki, alqı-satqı müqaviləsinin digər mühüm şərtləri ilə yanaşı əşyanın qiyməti, ödənişlərin qaydası, müddətləri və məbləğləri nəzərdə tutulmuş olsun.
15. Həmin Məcəllənin 601.2-ci maddəsində göstərilmişdir ki, hissə-hissə ödəmə şərti ilə malın nisyə satılması haqqında müqaviləyə həmin Məcəllənin 600.2-600.5-ci maddələrində nəzərdə tutulan qaydalar tətbiq edilir.
16. Belə ki, Mülki Məcəllənin 600.2-ci maddəsinə əsasən əşyaların nisyə satışı satış günü qüvvədə olmuş qiymətlər üzrə həyata keçirilir. Nisyə satılmış əşyaların qiymətinin sonradan dəyişməsi, əgər müqavilədə ayrı qayda nəzərdə tutulmayıbsa, yenidən hesablaşmaya səbəb olmur.
17. Həmin Məcəllənin 600.5-ci maddəsinə əsasən alıcı verilmiş əşyanı müqavilədə nəzərdə tutulan müddətdə ödəmək vəzifəsini icra etmədikdə və bu Məcəllədə və ya alqısatqı müqaviləsində ayrı qayda nəzərdə tutulmadıqda gecikdirilmiş məbləğdən malın müqaviləyə görə ödənilməli olduğu gündən ödənildiyi günədək bu Məcəllənin 449-cu maddəsinə uyğun faizlər ödənilməlidir. Müqavilədə alıcının satıcı tərəfindən əşyanın verildiyi gündən başlayaraq əşyanın qiymətinə uyğun məbləğdən faizlər ödəmək vəzifəsi nəzərdə tutula bilər.
18. Eyni Məcəllənin 600.1-ci maddəsinə əsasən alqı-satqı müqaviləsində əşyanın alıcıya verildikdən müəyyən müddət sonra ödənilməsinin (əşyaların nisyə satışının) nəzərdə tutulduğu halda alıcı ödənişi müqavilədə nəzərdə tutulan müddətdə, müqavilədə belə müddət nəzərdə tutulmadıqda isə həmin Məcəllənin 427-ci maddəsinə uyğun müəyyənləşdirilmiş müddətdə həyata keçirməlidir.
19. Həmin Məcəllənin 600.4-cü maddəsinə əsasən əşyanı təhvil almış alıcı onu alqı-satqı müqaviləsində nəzərdə tutulan müddətdə ödəmək vəzifəsini icra etmədikdə satıcı verilmiş əşyanın ödənilməsini və ya ödənilməmiş malın qaytarılmasını tələb edə bilər.
20. Həmçinin, Mülki Məcəllənin 467-ci maddəsinə əsasən məhkəmə işin hallarını nəzərə alaraq tənasübsüz surətdə yüksək dəbbə pulunu azalda bilər.
21. Hazırkı halda məhkəmə hesab edir ki, iddia dəbbə pulu hissəsində qismən təmin edilərək, xx.xx.2024-cü il tarixli müqavilə üzrə cərimə borcu azaldılaraq 50 manat və xx.xx.2024-cü il tarixli müqavilə üzrə cərimə borcu 30 manat məbləğində müəyyən edilməlidir.
22. Azərbaycan Respublikası Mülki Prosessual Məcəlləsinin 119.1-ci maddəsinin tələblərinə görə məhkəmə xərcləri ödənilmiş tələblərin məbləğinə mütənasib olaraq işdə iştirak edən şəxslərə aid edilir.
23. Məhkəmə iddianın ödənilmiş dövlət rüsumunun tutulması ilə bağlı hissəsini araşdıraraq hesab edir ki, iddia qismən təmin olunduğundan, dövlət rüsumu ilə bağlı tələb də qismən təmin edilməli, cavabdehdən ödənilmiş 50,92 manat dövlət rüsumu tutularaq iddiaçıya ödənilməlidir.
24. Beləliklə, məhkəmə mülki qanunvericiliyin yuxarıda qeyd edilən normalarını nəzərə alaraq hesab edir ki, iddia tələbi qismən təmin edilməli, Cavabdeh xx.xx.2024-cü il tarixli müqavilə üzrə 1726,02 (bir min yeddi yüz iyirmi altı manat, iki qəpik) manat əsas, 50 (əlli) manat cərimə borcu, cəmi 1776,02 (bir min yeddi yüz yetmiş altı manat, iki qəpik) manat, xx.xx.2024-cü il tarixli müqavilə üzrə 1090 (bir min doxsan) manat əsas, 30 (otuz) manat cərimə borcu, cəmi 1120 (bir min yüz iyirmi) manat, xx.xx.2024-cü il tarixli müqavilə üzrə 149,1 (bir yüz qırx doqquz manat, on qəpik) manat əsas, 14,91 (on dörd manat, doxsan bir qəpik) manat cərimə borcu, cəmi 164,01 (bir yüz altmış dörd manat, bir qəpik) manat, xx.xx.2024-cü il tarixli müqavilə üzrə 29,1 (iyirmi doqquz manat, on qəpik) manat əsas, 2,91 (iki manat, doxsan bir qəpik) manat cərimə borcu, cəmi 32,01 (otuz iki manat, bir qəpik) manat olmaqla, ümumilikdə 3092,04 (üç min doxsan iki manat, dörd qəpik) manat məbləğində pul və ödənilmiş 50,92 (əlli manat, doxsan iki qəpik) manat dövlət rüsumunun əvəzi alınaraq iddiaçı "xxxx" MMC-yə verilməli, iddia tələbi qalan hissədə təmin edilməməlidir.
25. Azərbaycan Respublikası Mülki Prosessual Məcəlləsinin 14.2-ci maddəsinə əsasən məhkəmə yalnız tərəflərin təqdim etdikləri sübutları araşdırmalı və onlardan istifadə etməlidir.
26. Həmin Məcəllənin 76.1 və 76.2-ci maddəsinə əsasən tərəflərin tələb və etirazlarını əsaslandıran halların və işi düzgün həll etmək üçün əhəmiyyətli olan başqa halların mövcud olduğunu və ya olmadığını məhkəmə müəyyən edərkən həmin Məcəllədə və başqa qanunlarda müəyyən olunmuş qaydada əldə etdiyi məlumatlar sübutlar hesab olunur.
27. Bu məlumatlar yazılı və maddi sübutlarla, ekspertlərin rəyləri ilə, yerində müayinə keçirməklə, səs və video yazıları ilə, şahidlərin ifadələri ilə, işdə iştirak edən şəxslərin izahatları ilə müəyyən edilir.
28. Azərbaycan Respublikası Mülki Prosessual Məcəlləsinin 77.1-ci maddəsinə əsasən hər bir tərəf öz tələblərinin və etirazlarının əsası kimi istinad etdiyi halları sübut etməlidir.
29. Həmin Məcəllənin 217.3-cü maddəsinə əsasən qətnamə iş üzrə müəyyən edilmiş həqiqi hallara və tərəflərin qarşılıqlı münasibətinə uyğun əsaslandırılmalıdır.
30. Qeyd olunan Məcəllənin 217.4-cü maddəsinə əsasən məhkəmə (hakim) öz qətnaməsini yalnız məhkəmə iclasında tədqiq olunmuş sübutlarla əsaslandırır.
Nəticə hissəsi:
31. Şərh olunanlara əsaslanaraq və Azərbaycan Respublikası Mülki Prosessual Məcəlləsinin 216-220, 227, 233 və 360-cı maddələrini rəhbər tutaraq, məhkəmə
QƏT ETDİ: İddia tələbi qismən təmin edilsin. Cavabdeh xx.xx.2024-cü il tarixli müqavilə üzrə 1726,02 (bir min yeddi yüz iyirmi altı manat, iki qəpik) manat əsas, 50 (əlli) manat cərimə borcu, cəmi 1776,02 (bir min yeddi yüz yetmiş altı manat, iki qəpik) manat, xx.xx.2024-cü il tarixli müqavilə üzrə 1090 (bir min doxsan) manat əsas, 30 (otuz) manat cərimə borcu, cəmi 1120 (bir min yüz iyirmi) manat, xx.xx.2024-cü il tarixli müqavilə üzrə 149,1 (bir yüz qırx doqquz manat, on qəpik) manat əsas, 14,91 (on dörd manat, doxsan bir qəpik) manat cərimə borcu, cəmi 164,01 (bir yüz altmış dörd manat, bir qəpik) manat, xx.xx.2024-cü il tarixli müqavilə üzrə 29,1 (iyirmi doqquz manat, on qəpik) manat əsas, 2,91 (iki manat, doxsan bir qəpik) manat cərimə borcu, cəmi 32,01 (otuz iki manat, bir qəpik) manat olmaqla, ümumilikdə 3092,04 (üç min doxsan iki manat, dörd qəpik) manat məbləğində pul və ödənilmiş 50,92 (əlli manat, doxsan iki qəpik) manat dövlət rüsumunun əvəzi alınaraq iddiaçı "xxxx" MMC-yə verilsin. İddia tələbi qalan hissədə təmin edilməsin. Qətnamədən rəsmi qaydada verildiyi gündən bir ay müddətində Sumqayıt Şəhər Məhkəməsi vasitəsi ilə Sumqayıt Apellyasiya Məhkəməsinə (“Elektron məhkəmə” informasiya sistemində yaradılan elektron kabinet vasitəsilə) apellyasiya şikayəti verilə bilər. Məhkəmə qətnaməsindən şikayət verilməmişdirsə, işdə iştirak edən şəxslərə rəsmi qaydada verildiyi gündən 1 (bir) ay keçdikdən sonra qanuni qüvvəyə minir.
Hakim Şəbnəm Həxiyeva