Azərbaycan Respublikası adından QƏTNAMƏ Sumqayıt şəhəri İş № e-2(060)-4790/2025 29.08.2025 SUMQAYIT ŞƏHƏR MƏHKƏMƏSİ iddiaçı "xxxx" MMC-nin Cavabdeh qarşı pul tələbinə dair iş üzrə (açar sözlər: alqı-satqı müqaviləsi, pul) Giriş hissə: Hakim İmamverdiyeva Pərvin Arif qızının sədrliyi, Atakişiyev Atakişi Nizami oğlunun katibliyi ilə iddiaçı "xxxx" MMC-nin Cavabdeh qarşı pul tələbinə dair mülki işə məhkəmənin inzibati binasında açıq məhkəmə iclasında baxaraq, aşağıdakı qətnaməni qəbul etdi. Təsviri hissə: a) iddia tələbi
1. İddiaçı iddia ərizəsi ilə məhkəməyə müraciət edərək, xx.xx.2023-cü il tarixli müqaviləyə əsasən, diamond - yataq - sürgülü dolab , diamond - yataq - çarpayı, diamond - yataq - termo, 2 ədəd diamond - yataq - tumba, ədyal - tekstil, matras üçün, 1854.94 (bir min səkkiz yüz əlli dörd manat, 94 qəpik) manat ödənilməmiş hissə, 185.49 (yüz səksən beş manat, 49 qəpik) manat cərimə, xx.xx.2024-cü il tarixli müqaviləyə əsasən, tuna-jurnal masa, 2 ədəd kare - yumşaq - 3 yerli divan, 2 ədəd kare - yumşaq - 1 yerli kreslo üçün 1237.08 (bir min iki yüz otuz yeddi manat, 8 qəpik) manat ödənilməmiş hissə, 123.71 (yüz iyirmi üç manat 71 qəpik) manat cərimə, xx.xx.2022-ci il tarixli müqaviləyə əsasən, beyaz - qonaq - tv stend, beyaz - qonaq - masa, beyaz – qonaq kamod, beyaz - qonaq - vitrin, quenn - yumşaq - 3 yerli divan, 6 ədəd stul, 9 ədəd zəmanət + 1 il xidmət üçün , 136.78 (yüz otuz altı manat, 78 qəpik) manat ödənilməmiş hissə, 13.68 (on üç manat, 68 qəpik) manat cərimə olmaqla, ümumilikdə 3551.68 manat borcun və 55.52 manat ödənilmiş dövlət rüsumunun Cavabdeh alınaraq "xxxx" Məhdud Məhsuliyyətli Cəmiyyətinə ödənilməsi barədə qətnamə çıxarılmasını xahiş etmişdir.
2. İddiaçı "xxxx" MMC iddia tələbini onunla əsaslandırmışdır ki, cavabdeh ilə "xxxx" MMC arasında bağlanmış xx.xx.2023-cü il, xx.xx.2024-cü il və xx.xx.2022-ci il tarixli müqavilələrə əsasən, diamond - yataq - sürgülü dolab, diamond - yataq - çarpayı, diamond - yataq - termo, 2 ədəd diamond - yataq - tumba, ədyal - tekstil, matras, tunajurnal masa, 2 ədəd kare - yumşaq - 3 yerli divan, 2 ədəd kare - yumşaq - 1 yerli kreslo, beyaz - qonaq - tv stend, beyaz - qonaq - masa, beyaz – qonaq kamod, beyaz - qonaq vitrin, quenn - yumşaq - 3 yerli divan, 6 ədəd stul, 9 ədəd zəmanət + 1 il xidmət almış və nəticədə 3551.68 (üç min beş yüz əlli bir manat, 68 qəpik) manat borc yaranmışdır. Cavabdeh müqavilənin şərtlərini pozmuş və nəticədə xx.xx.2023-cü il tarixli müqaviləyə əsasən, alqı-satqı qiyməti 3390.16 (üç min üç yüz doxsan manat, 16 qəpik) manat (24 ay x 130.84 manat + 250 manat ilkin ödəniş) olan diamond - yataq - sürgülü dolab, diamond - yataq - çarpayı, diamond - yataq - termo, 2 ədəd diamond - yataq - tumba, ədyal tekstil, matras üçün ümumilikdə, 2040.43 (iki min qırx manat, 43 qəpik) manat olmaqla ondan, 1854.94 (bi rmin səkkiz yüz əlli dörd manat, 94 qəpik) manat ödənilməmiş hissə, müştəriyə güzəşt olunaraq 185.49 (yüz səksən beş manat, 49 qəpik) manat cərimə, xx.xx.2024-cü il tarixli müqaviləyə əsasən, alqı-satqı qiyməti 2905.6 (iki min doqquz yüz beş manat, 60 qəpik) manat (24 ay x 86.9 manat + 820 manat ilkin ödəniş) olan tunajurnal masa, 2 ədəd kare - yumşaq - 3 yerli divan, 2 ədəd kare - yumşaq - 1 yerli kreslo üçün ümumilikdə, 1360.79 (bir min üçyüz altmış manat 79 qəpik) olmaqla ondan, 1237.08 (bir min iki yüz otuz yeddi manat, 8 qəpik) manat ödənilməmiş hissə, müştəriyə güzəşt olunaraq 123.71 (yüz iyirmi üç manat 71 qəpik) manat cərimə, xx.xx.2022-ci il tarixli müqaviləyə əsasən, alqı-satqı qiyməti 3911.22 (üç min doqquz yüz on bir manat 22 qəpik) manat (24 ay x 161.78 manat + 28.5 manat ilkin ödəniş) olan beyaz - qonaq - tv stend, beyaz - qonaq - masa, beyaz – qonaq kamod, beyaz - qonaq - vitrin, quenn - yumşaq - 3 yerli divan, 6 ədəd stul, 9 ədəd zəmanət + 1 il xidmət üçün ümumilikdə, 150.46 (yüz əlli manat, 46 qəpik) manat olmaqla ondan, 136.78 (yüz otuz altı manat, 78 qəpik) manat ödənilməmiş hissə, müştəriyə güzəşt olunaraq 13.68 (on üç manat, 68 qəpik) manat cərimə miqdarında borc yaranmışdır. Cavabdehin cəmi ödədiyi məbləğ 6978.19 manat təşkil edir. Ödəniş cədvəlinin 2-ci bəndinə əsasən ödənişlərdə gecikmələr aşkarlanıbsa, müddəti keçmiş məbləğin hər növbəti təqvim gününə hesablanmış 1%-i həcmində mübahisəsiz olaraq penya ödəyir. Cavabdehlə aralarında bağlanılmış xx.xx.2023-cü il, xx.xx.2024-cü il və xx.xx.2022-ci il tarixli Müqavilənin ayrılmaz tərkib hissəsi olan Əşyaların təhvil-təslim aktından görünür ki, cavabdeh əldə etdiyi məhsulu tam və qüsursuz şəkildə təhvil almışdır. Cavabdehlə aralarında olan telefon danışığı, həmçinin göndərdikləri xx.xx.2025-ci il tarixli xəbərdarlıq məktubunda mübahisənin məhkəmədənkənar həll olunması, onun üzərinə düşən öhdəlikləri lazımınca icra etməli olduğunu rəsmi qaydada bildirsələr də, qarşı tərəf müqavilə ilə təsbit olunmuş öhdəlikləri icra etməmişdir. Tələblərinin əsaslığını və əmlakın dəyərini sübut edən sənədlər tərəflər arasında bağlanılmış Müqavilə, onun əlavəsi, bildirişi, əşyaların təhvil-təslimaktı və ödəniş cədvəlindən ibarətdir.
b) iddiaya etiraz
3. Cavabdeh tərəfindən iddiaya etiraz daxil olmamışdır.
c) məhkəmə icraatı iştirakçılarının izahatları
4. Məhkəmə iclasının vaxtı və yeri haqqında lazımi qaydada (sənədin elektron kabinetə yerləşdirilməsinə dair çıxarışa və SMS xəbərdarlığın AZEMİS vasitəsi ilə göndərilməsinə dair bildirişə əsasən) xəbərdar edilməsinə baxmayaraq tərəflər məhkəmə iclasına gəlməmiş, lakin iddiaçı elektron ərizə ilə məhkəməyə müraciət edərək işə nümayəndəsinin iştirakı olmadan baxılmasını və iddia tələbinin təmin edilməsini xahiş etmişdir. Cavabdeh isə məhkəməyə gəlməməsinin səbəbləri barədə məhkəməyə məlumat verməmişdir. Azərbaycan Respublikası MPM-nin 185-ci maddəsinə əsasən məhkəmə işə tərəflərin iştirakı olmadan baxılmasını mümkün hesab etmişdir.
Əsaslandırıcı hissə
a) mülki işin materialları
5. "xxxx" MMC ilə Cavabdeh arasında bağlanmış xx.xx.2023-cü il tarixli, 05075191 nömrəli alqı-satqı müqaviləsindən görünür ki, satıcı müqavilənin predmeti olan diamond yataq - sürgülü dolab , diamond - yataq - çarpayı, diamond - yataq - termo, 2 ədəd diamond - yataq - tumba, ədyal - tekstil, matras adlı əşyaları alıcıya verməyi, alıcı isə ödəniş cədvəli üzrə ödənişləri vaxtında ödəməyi öhdəsinə götürmüşdür.
6. "xxxx" MMC ilə Cavabdeh arasında bağlanmış xx.xx.2024-cü il tarixli, 12087049 nömrəli alqı-satqı müqaviləsindən görünür ki, satıcı müqavilənin predmeti olan tuna-jurnal masa, 2 ədəd kare - yumşaq - 3 yerli divan, 2 ədəd kare - yumşaq - 1 yerli kreslo adlı əşyaları alıcıya verməyi, alıcı isə ödəniş cədvəli üzrə ödənişləri vaxtında ödəməyi öhdəsinə götürmüşdür.
7. "xxxx" MMC ilə Cavabdeh arasında bağlanmış xx.xx.2022-ci il tarixli, 03793401 nömrəli alqı-satqı müqaviləsindən görünür ki, satıcı müqavilənin predmeti olan beyaz qonaq - tv stend, beyaz - qonaq - masa, beyaz – qonaqkamod, beyaz - qonaq - vitrin, quenn - yumşaq - 3 yerli divan, 6 ədəd stul, 9 ədəd zəmanət + 1 il xidmət adlı əşyaları alıcıya verməyi, alıcı isə ödəniş cədvəli üzrə ödənişləri vaxtında ödəməyi öhdəsinə götürmüşdür.
8. 23 iyun 2025-ci il tarixli maliyyə arayışından görünür ki, Cavabdeh "xxxx" MMC-yə müqavilələr üzrə 3551.68 manat ödənilməmiş hissə məbləğində borcu vardır.
9. xx.xx.2025-ci il tarixli xəbərdarlıq məktubundan görünür ki, yaranmış borcunu ödəməyəcəyi təqdirdə məhkəməyə müraciət olunacağı barədə Cavabdeh yazılı bildiriş ünvanlanmışdır.
b) tətbiq edilən hüquq
10. Azərbaycan Respublikası Mülki Məcəlləsi: Maddə 386.1. Öhdəliyin zərər vurulması, əsassız varlanma və ya bu Məcəllədə nəzərdə tutulmuş digər əsaslar nəticəsində əmələ gəlməsi halları istisna olmaqla, öhdəliyin əmələ gəlməsi üçün onun iştirakçıları arasında müqavilə olmalıdır; Maddə 462.1. Dəbbə pulu (cərimə, penya) qanun və ya müqavilə ilə müəyyənləşdirilən, öhdəliyin icra edilmədiyi və ya lazımınca icra edilmədiyi, o cümlədən icranın gecikdirildiyi halda borclunun kreditora ödəməli olduğu pul məbləğidir. Əgər öhdəliyin məzmununu hərəkətdən çəkinmək təşkil edirsə, dəbbə pulu hərəkətin edildiyi andan tutulmalıdır. Dəbbə pulunun ödənilməsi tələbi üzrə kreditor ona zərər vurulduğunu sübuta yetirməyə borclu deyildir; Maddə 465.2. Əgər borclu öhdəliyin lazımınca icra edilməməsi, o cümlədən müəyyənləşdirilmiş müddətdə icra edilməməsi üçün cərimə ödəyəcəyini vəd etmişdirsə, kreditor cərimənin ödənilməsini və öhdəliyin icrasını tələb edə bilər; Maddə 467. Məhkəmə işin hallarını nəzərə alaraq tənasübsüz surətdə yüksək dəbbə pulunu azalda bilər. Tənasüb müəyyənləşdirilərkən kreditorun həm əmlak mənafeləri, həm də bütün əsaslı mənafeləri nəzərə alınır. Dəbbə pulu ödənildikdən sonra onun miqdarının azaldılması istisna edilir; Maddə 567. Alğı-satqı müqaviləsinə görə satıcı əşyanı alıcının mülkiyyətinə verməyi, alıcı isə əşyanı qəbul edib əvəzində müəyyənləşdirilmiş pul məbləğini (qiyməti) ödəməyi öhdəsinə götürür; Maddə 600.1. Alğı-satqı müqaviləsində əşyanın alıcıya verildikdən müəyyən müddət sonra ödənilməsinin (əşyaların nisyə satışının) nəzərdə tutulduğu halda alıcı ödənişi müqavilədə nəzərdə tutulan müddətdə, müqavilədə belə müddət nəzərdə tutulmadıqda isə bu Məcəllənin 427-ci maddəsinə uyğun müəyyənləşdirilmiş müddətdə həyata keçirməlidir; Maddə 600.4. Əşyanı təhvil almış alıcı onu alğı-satqı müqaviləsində nəzərdə tutulan müddətdə ödəmək vəzifəsini icra etmədikdə satıcı verilmiş əşyanın ödənilməsini və ya ödənilməmiş malın qaytarılmasını tələb edə bilər; Maddə 601.2. Hissə-hissə ödəmə şərti ilə malın nisyə satılması haqqında müqaviləyə bu Məcəllənin 600.2-600.5-ci maddələrində nəzərdə tutulan qaydalar tətbiq edilir.
11. Azərbaycan Respublikası Mülki Prosessual Məcəlləsi: Maddə 14.1. Məhkəmə həqiqətə nail olmaq üçün işin hərtərəfli, tam və obyektiv tədqiqinə lazımi şərait yaradır. Bunun üçün məhkəmə: işdə iştirak edən şəxslərə onların prosessual hüquq və vəzifələrini izah edir, görüləcək, yaxud görülməyəcək hərəkətlərin nəticələri barədə onları xəbərdar edir, onların prosessual hüquqlarının həyata keçməsinə kömək göstərir; Maddə 14.2. Məhkəmə yalnız tərəflərin təqdim etdikləri sübutları araşdırmalı və onlardan istifadə etməlidir; Maddə 77.1. Hər bir tərəf öz tələblərinin və etirazlarının əsası kimi istinad etdiyi halları sübut etməlidir; Maddə 119. Məhkəmə xərcləri ödənilmiş tələblərin məbləğinə mütənasib olaraq işdə iştirak edən şəxslərə aid edilir; Maddə 217.1. Məhkəmənin qətnaməsi qanuni və əsaslı olmalıdır;
c) məhkəmə baxışının hədləri
12. Azərbaycan Respublikası Mülki Prosessual Məcəlləsinin 218.3-cü maddəsinə əsasən hakim işdə iştirak edən şəxslərin verdiyi tələblər üzrə qətnamə çıxarır. Lakin hakim qanunda göstərilən müstəsna hallarda iddia tələblərindən kənara çıxa bilər.
d) məhkəmənin mövqeyi
13. İşin müəyyən olunmuş faktiki hallarına mübahisənin maddi hüquqi əsasları baxımından qiymət verən məhkəmə hesab edir ki, alqı-satqı müqaviləsinə əsasən təhvil aldığı əşyaların dəyərinin ödənilməsi ilə bağlı öhdəliyi pozaraq, müqavilə ilə nəzərdə tutulan müddətdə ödəməyən, onun risk dairəsinə daxil olan öhdəliklərin icra edilmədiyi bütün hallar və öz öhdəliklərinin hər bir təqsirli pozuntusu üçün məsuliyyət daşıyan cavabdeh müqavilə üzrə iddiaçıya olan borcunu ödəməlidir.
14. Bu mənada məhkəmə iddiaçı tərəfin dəlilləri ilə razılaşır.
15. Belə ki, borcun əsası olan alqı-satqı müqavilələri, müqavilələrə əlavə olan ödəniş cədvəlləri, əşyaların təhvil-təslim aktları və maliyyə arayışından görünür ki, cavabdeh iddiaçı ilə arasında bağlanmış xx.xx.2023-cü il, xx.xx.2024-cü il və xx.xx.2022-ci il tarixli müqavilələrə əsasən müvafiq olaraq diamond - yataq - sürgülü dolab , diamond - yataq çarpayı, diamond - yataq - termo, 2 ədəd diamond - yataq - tumba, ədyal - tekstil, matras, tuna- jurnal masa, 2 ədəd kare - yumşaq - 3 yerli divan, 2 ədəd kare - yumşaq - 1 yerli kreslo, beyaz - qonaq - tv stend, beyaz - qonaq - masa, beyaz – qonaqkamod, beyaz qonaq - vitrin, quenn - yumşaq - 3 yerli divan, 6 ədəd stul, 9 ədəd zəmanət + 1 il xidmət adlı müqavilələrin predmeti olan əşyaları almış, əşyaların qiyməti müvafiq olaraq 3390.16 manat, 2905.6 manat və 3911.22 manat, aylıq ödəniş müvafiq olaraq 130.84 manat, 86.9 manat və 161.78 manat olaraq razılaşdırılmış, əşyalar alıcıya təhvil verilmişdir.
16. Cavabdeh aylıq ödənişlərin vaxtında yerinə yetirilməsi ilə bağlı öhdəliyini pozaraq ümumi olaraq 3228.8 manat əsas borcu yaranmışdır, hansı ki, bu məbləğ cavabdehdən tutulmalıdır.
17. Həmçinin, iddiaçı tərəfindən müqavilələr üzrə müvafiq olaraq 185.49 manat, 123.71 manat və 13.68 manat cərimə borcları hesablanmışdır.
18. Məhkəmə cərimə məbləğlərinə münasibətdə qeyd edir ki, bu hissədə iddia tələbi qismən əsaslıdır.
19. Belə ki, nəzərə alınmalıdır ki, iddiaçı dəbbə pulunun ödənilməsini tələb etmək hüququna malikdir. Bununla belə, məhkəmə işin hallarını nəzərə alaraq tənasübsüz surətdə yüksək dəbbə pulunu azalda bilər (MM 467).
20. Hazırkı işin halları baxımından da əsas borc və dəbbə pulunun nisbəti nəzərə alan məhkəmə xx.xx.2023-cü il tarixli müqavilə üzrə hesablanmış 185.49 manat dəbbə pulunun məbləğinin azaldılaraq 50 manat, xx.xx.2024-cü il tarixli müqavilə üzrə hesablanmış 123.71 manat dəbbə pulunun məbləğinin azaldılaraq 30 manat və xx.xx.2022-ci il tarixli müqavilə üzrə hesablanmış 13.68 manat dəbbə pulunun məbləğinin azaldılaraq 5 manat müəyyən edilməsini ədalətli və məqsədəmüvafiq sayır.
21. Məhkəmə xərclərlə bağlı məsələni müzakirə edərək hesab edir ki, iddia qismən təmin olunduğundan, iddiaçı tərəfindən ödənilmiş 55.52 manat məbləğdə dövlət rüsumunun iddianın təmin olunan hissəsinə uyğun olaraq 51.6 manat hissəsi cavabdehdən iddiaçının xeyrinə tutulmalıdır.
22. Beləliklə, məhkəmə hesab edir ki, iddia qismən təmin edilməli, cavabdehin iddiaçıya ödənilməmiş qalan borc məbləği, cərimə və ödənilmiş dövlət rüsumunun əvəzi yuxarıda müzakirə olunan qaydada cavabdehdən iddiaçının xeyrinə tutulmalıdır.
Nəticə hissəsi:
23. Göstərilənlərə əsasən və MPM-in 119, 216-220, 227, 233, 358, 360-cı maddələrini rəhbər tutaraq, məhkəmə
qət etdi:
İddia qismən təmin edilsin. xx.xx.2023-cü il tarixli müqavilə üzrə 1854.94 manat ödənilməmiş hissə, 50 manat cərimə; xx.xx.2024-cü il tarixli müqavilə üzrə 1237.08 manat ödənilməmiş hissə, 30 manat cərimə; xx.xx.2023-cü il tarixli müqavilə üzrə 136.78 manat ödənilməmiş hissə, 5 manat cərimə və ödənilmiş dövlət rüsumunun əvəzi olaraq 51.6 manat olmaqla, cəmi 3365.4 manat pul Cavabdeh tutularaq İddiaçınə ödənilsin. İddia qalan hissədə təmin edilməsin. Qətnamədən rəsmi qaydada verildiyi gündən bir ay müddətində Sumqayıt Şəhər Məhkəməsi vasitəsilə Sumqayıt Apellyasiya Məhkəməsinə (“Elektron məhkəmə” İnformasiya sistemində yaradılan elektron kabinet vasitəsilə) apellyasiya şikayəti verilə bilər. Qətnamədən şikayət verilməmişdirsə, işdə iştirak edən şəxslərə rəsmi qaydada verildiyi gündən bir ay keçdikdən sonra qanuni qüvvəyə minir.
Hakim Pərvin İmamverdiyeva