Azərbaycan Respublikası adından QƏTNAMƏ Sumqayıt şəhəri İş № e-2(060)-755/2025 07.03.2025 SUMQAYIT ŞƏHƏR MƏHKƏMƏSİ Giriş hissə: Hakim Tanrıverdiyeva Günel Cəbrayıl qızının sədrliyi, Atakişiyev Atakişi Nizami oğlunun katibliyi, İddiaçı “İri Şəhərlərin Birləşmiş Su Təchizatı Xidməti” publik hüquqi şəxsin etibarnamə üzrə səlahiyyətli nümayəndəsi Nümayəndə2, Cavabdeh iştirakı ilə, İddiaçı “İri Şəhərlərin Birləşmiş Su Təchizatı Xidməti” publik hüquqi şəxsin Cavabdeh qarşı su təchizatı və tullantı sularının axıdılması xidmətlərinə görə yaranmış borcun ödənilməsi tələbinə dair mülki işə açıq məhkəmə iclasında baxaraq, aşağıdakı qətnaməni qəbul etdi. Təsviri hissə: 1.İddiaçı “İri Şəhərlərin Birləşmiş Su Təchizatı Xidməti” publik hüquqi şəxsi iddia ərizəsi ilə məhkəməyə müraciət edərək, Cavabdeh su təchizatı və tullantı sularının axıdılması xidmətlərindən istifadəyə görə yaranmış 1.176 manat borcun (abonent kodu:**********520) və 31.76 manat dövlət rüsumunun tutularaq ”İri Şəhərlərin Birləşmiş Su Təchizatı Xidməti” publik hüquqi şəxsə ödənilməsinə dair qətnamə çıxarılmasını xahiş etmişdir. 2.İddiaçı “İri Şəhərlərin Birləşmiş Su Təchizatı Xidməti” publik hüquqi şəxsi iddia tələbini onunla əsaslandırmışdır ki, iddiaçı ”İri Şəhərlərin Birləşmiş Su Təchizatı Xidməti” publik hüquqi şəxs tərəfindən Cavabdeh (abonent kodu:**********520) su təchizatı sistemindən suyun buraxılması və tullantı sularının axıdılması xidmətləri göstərilir. Cavabdehin istifadə etdiyi su təchizatı və kanalizasiya xidmətlərinin dəyəri həmin ünvana xx.xx.2011-ci il tarixində quraşdırılmış SSS-15 markalı, 840304 nömrəli sayğacın göstəricilərinə uyğun olaraq hesablanmışdır. Cavabdeh əhali qrupu abonenti olmaqla xidmətlərdən mütəmadi olaraq istifadə etmiş, istifadə etdiyi xidmətlərin dəyərini tam ödəməmiş, nəticədə xx.xx.2024-cü il tarixinə 1.176 (min yüz yetmiş altı manat) manat borcu yaranmışdır. İddiaçı tərəfindən borcun ödənilməsi tələbi ilə cavabdehin ünvanına hər ay bildirişlər, sonuncu dəfə isə xx.xx.2024-cü il tarixində xəbərdarlıq məktubu göndərilmiş, lakin cavabdeh borcun ödənilməsini təmin etməmişdir. İddiaçı qeyd edilənlərə əsasən iddia tələbinin təmin edilməsini xahiş etmişdir. 3.Cavabdeh məhkəməyə iddia müddətinin tətbiqi barədə ərizə təqdim edərək bildirmişdir ki, ona qarşı irəli sürülmüş iddia tələbinə iddia müddətinin tətbiq edilməsini xahiş etmişdir. a) Məhkəmə icraatı iştirakçılarının izahatları: 4.Məhkəmə iclasında iştirak edən iddiaçı “İri Şəhərlərin Birləşmiş Su Təchizatı Xidməti” publik hüquqi şəxsin etibarnamə üzrə səlahiyyətli nümayəndəsi Nümayəndə2 iddia ərizəsinin məzmununa uyğun izahat verərək iddia tələbini müdafiə etdiyini bildirdi və əlavə olaraq qeyd etdi ki, cavabdeh mütəmadi olaraq sudan istifadə etmiş, lakin borcunu tam ödəməmişdir. xx.xx.2024-cü il tarixədək cavabdehin borcu 1176 manat təşkil edir. Borcun ödənilməsi üçün cavabdehə hər ay bildirişlər və xəbərdarlıq məktubu göndərilsə də cavabdeh borcun ödənilməsini təmin etməmişdir. Məhkəmənin nəzərinə çatdırır ki, abonent kartında cavabdehin ailə tərkibinin 7 nəfər olduğu görünür. Lakin, sudan istifadə çox cuzi qeydə alınır. Yaranmış borc əsaslıdır və ödənilməlidir. Sayğaclar mənzilin daxilində olmuşdur. Sayğacda göstəriciyə uyğun rəqəmə əsasən hesabat getmişdir. Sayğac çıxarılanda aktlaşdırılır. Borc hesablanarkən sayğacın üzərindəki sərfiyyatdakı kub fərqi hesablanaraq vətəndaşdan tutulur. Bir daha qeyd edir ki, cavabdehin ailə tərkibi kifayət qədər geniş olmuşdur. Sayğac kifayət qədər sərfiyyat olmasına baxmayaraq az yazmışdır. Sonradan da sayğac bu səbəblə dəyişdirilmişdir. Yeni sayğac qoşulanda yazılmamış sərfiyyat borcu həmin yeni sayğaca yazılmışdır. Bundan başqa iddia müddətinin tətbiqi barədə ərizənin həllini məhkəmənin mülahizəsinə verir. Nümayəndə qeyd edilənlərin nəzərə alınmasını və iddia tələbinin təmin edilməsini məhkəmədən xahiş etdi. 5.Məhkəmə iclasında iştirak edən Cavabdeh iddia tələbinə dair izahat verərək iddia tələbini qəbul etmədiyini bildirdi və əlavə olaraq qeyd etdi ki, onun qonşusu evində yaşamır. Qonşunun evində kirayəçi yaşayır. Kirayəçi isə kommunal ödənişi etmir. Buna görə də həmin evin sayğacını kəsmək istədikdə yanlışlıqla onun sayğacını kəsmişlər. Sonradan da yeni sayğac gətirib həmin sayğacı da yanlışlıqla onun adına quraşdırıblar. Beləcə kirayəçinin borcu ona yazılmışdır. Bildirir ki, həmin evin yiyəsi Lənkaranlıdır və ev yiyəsi evi kirayəyə verib. Ev yiyəsinin su idarəsində tanışı var. Bu səbəblə də həmin evin sayğac borcu onun sayğacına yazılmışdır. Onun heç bir kommunal borcu yoxdur. Bütün ödənişlərini vaxtıvaxtında ödəmişdir. Cavabdeh qərar qəbul edilərkən iddia müddətinin tətbiqi barədə ərizənin nəzərə alınmasını və iddia tələbinin rədd edilməsini xahiş etdi. 6.Məhkəmə tərəfləri dinləyib, iş materiallarını araşdıraraq hesab edir ki, iddia tələbi qismən təmin edilməlidir. Əsaslandırıcı hissə: a) Mülki işin materialları: 7.İş materiallarında olan abonent kartından görünür ki, Cavabdeh ilə "xxxx" ASC (hazırda “İri Şəhərlərin Birləşmiş Su Təchizatı Xidməti” publik hüquqi şəxsi) arasında bağlanmış müqaviləyə əsasən ünvan 1 ünvanında su təchizatı və tullantı sularının axıdılması xidmətlərinə görə 1176 manat məbləğində borc hesablanmışdır. 8.Cavabdeh yaranmış borcun ödənilməsi barədə xx.xx.2024-cü il tarixli xəbərdarlıq məktubu göndərilmiş, borcun ödənilməyəcəyi təqdirdə məhkəməyə müraciət olunacağı bildirilmişdir. Lakin buna baxmayaraq borcun ödənilməsi təmin edilməmişdir. 9.İşdə olan Mexaniki su sayğacının təmiri və ya dəyişdirilməsi barədə məlumatdan görünür ki, xx.xx.2024-cü il tarixdə ünvan 1 ünvanında Cavabdeh adına quraşdırılmış sayğac dəyişdirilmiş və plomblanmışdır. Faktiki sayğac nömrəsi ilə baza üzərində sayğac nömrəsi fərqlidir. b) Məhkəmə tərəfindən müəyyən edilən hallar:
10. Məhkəmə tərəfindən müəyyən edilmişdir ki, Cavabdeh yaşadığı ünvan 1 ünvanına su təchizatı və tullantı sularının axıdılması xidmətlərindən istifadəyə görə hazırda 1176 manat məbləğində borcu vardır. Cavabdeh iddia müddətinin tətbiqi barədə ərizə vermişdir.
c) Mülki iş üzrə tətbiq edilən hüquq və məhkəmənin gəldiyi nəticə: 11.Azərbaycan Respublikası Nazirlər Kabinetinin 2014-cü il 17 iyul tarixli 262 nömrəli qərarı ilə təsdiq edilmiş “Sudan istifadə qaydaları”nın 4.1.3-cü bəndinə əsasən, verilən suyun və axıdılan tullantı sularının həcminə uyğun olaraq ona təqdim edilmiş hesab üzrə ödənişin həyata keçirilməsini istehlakçı təmin etməlidir. 12.“Su təchizatı və tullantı suları haqqında” Azərbaycan Respublikasının Qanununun 30-cu maddəsinin birinci hissəsində göstərilmişdir ki, su təchizatı müəssisəsi istehlakçıya verilən suyun həcmini suölçən cihazlar vasitəsilə və ya müvafiq normativ hüquqi aktlarla nəzərdə tutulmuş qaydada hesablama yolu ilə müəyyənləşdirir. Su təchizatı müəssisəsi istehlakçıya verdiyi suyun dəyərini tam hesablamalıdır və hər ay istehlakçıya məlumat (hesab) təqdim etməlidir (göndərməlidir). 13.Həmin Qanunun 61-ci maddəsinin 1-ci bəndində göstərilir ki, su təchizatı və kanalizasiya müəssisəsi ilə fərdi istehlakçı arasında müqavilənin olub-olmamasından asılı olmayaraq, xidmətlərin haqqının ödənilməsi üzrə istehlakçıların vəzifələri onların obyektdə yaşaması, obyektin icarəçisi olması və ya onlar tərəfindən su təchizatı obyektlərindən hər hansı digər məqsədlər üçün istifadə faktına əsaslanır. 14.Mülki Məcəllənin öhdəliklərin icra edilməməsi ilə əlaqədar yaranan münasibətləri tənzimləyən normalarına görə isə öhdəliyin icra edilməməsi dedikdə onun pozulması və ya lazımınca icra edilməməsi (vaxtında icra edilməməsi, mallarda, işlərdə və xidmətlərdə qüsurlarla və ya öhdəliyin məzmunu ilə müəyyənləşdirilmiş digər şərtləri pozmaqla icra edilməsi) başa düşülür (442). Öhdəliyini icra etməyən borclu kreditora dəymiş zərərin əvəzini ödəməyə borcludur. Borclunun üzərinə öhdəliyi pozmağa görə məsuliyyət qoyulmadıqda bu qayda qüvvədə olmur (443.1). Öhdəliyin onun icrası üçün müəyyənləşdirilmiş müddətdə icra edilməməsi borclunun icranı gecikdirməsi sayılır və icranı gecikdirmiş borclu gecikdirmə nəticəsində vurduğu zərər üçün kreditor qarşısında məsuliyyət daşıyır (445.2.1). 15.“Azərbaycan Respublikası Mülki Məcəlləsinin 373-cü maddəsinin şərh edilməsinə dair” Azərbaycan Respublikası Konstitusiya Məhkəməsinin 27 dekabr 2001-ci il tarixli Qərarında iddia müddəti anlayışının tətbiqi ilə bağlı qeyd edilir ki, “iddia müddətinin əhəmiyyəti bunlardır: birinci, o, hüquq münasibətləri iştirakçılarını intizamlandırır, onları öz hüquqlarını vaxtında müdafiə etməyə məcbur edir, müqavilə və maliyyə intizamının nizamlanmasına kömək edir; ikinci, iddia müddəti institutu mülki hüquq münasibətlərində qeyri-müəyyənliyin, qeyri-sabitliyin aradan qaldırılmasına xidmət göstərir; üçüncü, iddia müddəti tərəflərə üzərindən çox vaxt ötmüş mötəbərliyinin yoxlanılması çətin və ya qeyrimümkün olan sübutlara istinad etməsini aradan qaldıraraq ədalət mühakiməsi orqanlarına mübahisələri obyektiv əsaslarla həll etmək imkanı yaradır. Qanunda başqa qayda nəzərdə tutulmayıbsa, bütün tələblər üzrə iddia müddəti şamil edilir. İddia müddətlərinin müəyyən edilməməsi yaranmış münasibətlərin daim mübahisələndirilməsinə zəmin yaradardı”. 16.Azərbaycan Respublikası Mülki Məcəlləsinin 377-ci maddəsinə əsasən iddia müddətinin axımı şəxsin öz hüququnun pozulduğunu bildiyi və ya bilməli olduğu gündən başlanır (377.1). İcra müddəti müəyyənləşdirilmiş öhdəliklər üzrə iddia müddətinin axımı icra müddəti bitdikdə başlanır (377.2). İcra müddəti müəyyənləşdirilməmiş və ya tələbetmə məqamı ilə müəyyənləşdirilmiş öhdəliklər üzrə iddia müddətinin axımı kreditorun öhdəliyi icra etmək tələbini irəli sürmək hüququnun əmələ gəldiyi andan başlanır, borcluya həmin tələbin icrası üçün güzəştli müddət verildikdə isə iddia müddəti göstərilən müddət bitdikdən sonra hesablanmağa başlanır (377.3). 17.Həmin Məcəllənin 373.2 və 373.3-cü maddələrinə əsasən vaxtaşırı icra edilməli öhdəliklərdən irəli gələn və müqavilə tələbləri üzrə iddia müddəti 3 (üç) ildir. 18.Azərbaycan Respublikası Mülki Məcəlləsinin 375.2-ci maddəsinə əsasən məhkəmə tərəfindən iddia müddəti yalnız mübahisə tərəfinin məhkəmə qərarı çıxarılanadək verdiyi ərizə əsasında tətbiq edilir. Mübahisə tərəfinin tətbiq edilməsi barədə ərizə verdiyi iddia müddətinin keçməsi məhkəmənin iddiadan imtina barəsində qərar çıxarması üçün əsasdır. 19.Məhkəmə hesab edir ki, hazırkı iddia tələbi vaxtaşırı icra edilməli öhdəliklərdən irəli gəldiyindən iddiaçı “İri Şəhərlərin Birləşmiş Su Təchizatı Xidməti” publik hüquqi şəxsin tələbinə üç illik iddia müddəti şamil edilməlidir.
20. Məhkəmə ilk növbədə qeyd edir ki, hazırda cavabdehdən tutulması tələb edilən borc onun abonent kartına 2024-cü ilin iyul ayında işlənsə də, məhkəmə tərəfindən müəyyən edilmişdir ki, həmin borcun yaranma səbəbi sayğacın istifadə olunmuş sərfiyyatı düzgün qeyd etməməsi ilə bağlı olmuşdur. Cavabdehin ünvanında sonuncu dəfə sayğac dəyişdirilməsi isə xx.xx.2018-ci ildə baş vermişdir. Beləliklə cavabdehə hesablanmış borcun 1157 manat hissəsi 2018-ci ildən 2024-cü ilədək keçən 6 il müddətində sərfiyyatla bağlı yaranmışdır.
21. Belə olduğu təqdirdə məhkəmə hesab edir ki, iddiaçı tərəfindən cavabdehə 6 il üçün hesablanmış 1157 manat borcun 3 ili üzrə (1157/6=193x3=579 manat) mülki qanunvericilikdə nəzərdə tutulan iddia müddəti keçmişdir.
22. Bu səbəbdən məhkəmə hesab edir ki, iddia qismən təmin edilməli, su təchizatı xidmətlərindən istifadəyə görə cavabdehdən iddiaçının xeyrinə 597 (1176-579) manat məbləğində borc tutulmalıdır. 23.Məhkəmə həmçinin Azərbaycan Respublikası MPM-in 119.1-ci maddəsinə istinad edərək hesab edir ki, iddia qismən (təxminən 50% həcmində) təmin edildiyindən ödənilmiş dövlət rüsumunun 16 manat hissəsi cavabdehdən cavabdehdən tutularaq iddiaçıya ödənilməli, qalan hissəsi isə iddiaçıya aid edilməlidir. 24.Azərbaycan Respublikası MPM-nin 217.4-cü maddəsinə əsasən, məhkəmə öz qətnaməsini yalnız məhkəmə iclasında tədqiq olunmuş sübutlara əsaslandırır.
Nəticə hissəsi: 25.Qeyd edilənlərə əsasən və Azərbaycan Respublikası MPM-nin 216-220-ci maddələrini rəhbər tutaraq, məhkəmə qət etdi:
İddia qismən təmin edilsin. Cavabdeh (abonent kodu: **********520) 597 (beş yüz doxsan yeddi) manat borc və ödənilmiş dövlət rüsumunun 16 (on altı) manat hissəsi tutularaq “İri Şəhərlərin Birləşmiş Su Təchizatı Xidməti” publik hüquqi şəxsə ödənilsin. Qətnamə rəsmi qaydada verildiyi gündən 1 (bir) ay müddətində Sumqayıt şəhər Məhkəməsi vasitəsi ilə Sumqayıt Apellyasiya Məhkəməsinə (“Elektron məhkəmə” İnformasiya sistemində yaradılan elektron kabinet vasitəsilə) apellyasiya şikayəti verilə bilər.
Hakim Günel Tanrıverdiyeva