Cəbrayıl Rayon Məhkəməsi Qətnamə — İş №e-2(072)-236/2025

Azərbaycan Respublikası adından QƏTNAMƏ Biləsuvar rayonu İş № e-2(072)-236/2025 02.04.2025 CƏBRAYIL RAYON MƏHKƏMƏSİ Hakim: Nüsrətov Tərlan Vaqif oğlunun sədrliyi ilə, İddiaçı MMC-nin Cavabdeh qarşı “pul” tələbinə dair iddia ərizəsi üzrə mülki işə kiçik iddialara dair işlər üzrə sadələşdirilmiş icraat qaydasında təqdim edilmiş sənədlər əsasında baxaraq, məhkəmə MÜƏYYƏN ETDİ: İddiaçı MMC Cavabdeh qarşı “pul” tələbinə dair iddia ərizəsi ilə məhkəməyə müraciət etmişdir. İddia ərizəsi onunla əsaslandırılmışdır ki, İddiaçı MMC ilə Cavabdeh arasında bağlanmış ********* saylı, 11 sentyabr 2023-cü il tarixli “Müddətli (nisyə) alğı-satqı” müqaviləsinə əsasən cəmiyyət tərəfindən ilkin ödəniş 0.30 (sıfır, otuz) AZN məbləği olmaqla, cavabdehə 18 (on səkkiz) ay müddətinə aylıq ödəniş 49 (qırx doqquz) AZN məbləği olmaqla, ümumi dəyəri 868.88 (səkkiz yüz altmış səkkiz, səksən səkkiz) AZN məbləği olan 1 (bir) ədəd “HONOR 90 LİTE” markalı mobil telefon və 1 (bir) ədəd “PANASONİC KX-TGC310UC1” markalı mobil telefon satılmışdır. Bundan başqa, ********* saylı, 06 mart 2024-cü il tarixli “Müddətli (nisyə) alğı-satqı” müqaviləsinə əsasən cəmiyyət tərəfindən cavabdehə 18 (on səkkiz) ay müddətinə aylıq ödəniş 56 (əlli altı) AZN məbləği olmaqla, ümumi dəyəri 999.99 (doqquz yüz doxsan doqquz, doxsan doqquz) AZN məbləği olan 1 (bir) ədəd “G65 RED(TOYS007457)” markalı uşaq üçün elektromobil satılmışdır. Alğı-satqı müqavilələrinə əsasən cəmiyyət qarşısında öhdəliklərini icra etməyən Cavabdeh cəmiyyətə olan borcu barədə bir neçə dəfə şifahi və yazılı formada xəbərdarlıq edilməsinə baxmayaraq, öhdəliklərini icra etməmişdir. Hal-hazırda cəmiyyət qarşısında olan öhdəliklərini tam icra etməyən Cavabdeh cəmiyyətə 13 yanvar 2025-ci il tarixə ********* saylı, 11 sentyabr 2023-cü il tarixli “Müddətli (nisyə) alğı-satqı” müqaviləsinə əsasən 422.30 (dörd yüz iyirmi iki, otuz) AZN məbləğində əsas borcu, 633 (altı yüz otuz üç) AZN məbləğində cərimə borcu, ********* saylı 06 mart 2024-cü il tarixli “Müddətli (nisyə) alğı-satqı” müqaviləsinə əsasən 831.90 (səkkiz yüz otuz bir, doxsan) AZN məbləğində əsas borcu, 1247 (min iki yüz qırx yeddi) AZN məbləğində cərimə borcu mövcuddur. Belə ki, cəmiyyət tərəfindən cərimə məbləği güzəşt edilərək, aşağı məbləğdə tələb edilir. Qeyd edilənlərə əsasən, Cavabdeh ********* saylı, 11 sentyabr 2023-cü il tarixli “Müddətli (nisyə) alğı-satqı” müqaviləsinə əsasən 422.30 (dörd yüz iyirmi iki, otuz) AZN məbləğində əsas borcun, 63.30 (altmış üç, otuz) AZN məbləğində cərimə borcunun, ********* saylı, 06 mart 2024-cü il tarixli “Müddətli (nisyə) alğı-satqı” müqaviləsinə əsasən 831.90 (səkkiz yüz otuz bir, doxsan) AZN məbləğində əsas borcun, 124.70 (yüz iyirmi dörd, yetmiş) AZN məbləğində cərimə borcunun, ümumilikdə 1442.20 (min dörd yüz qırx iki, iyirmi) AZN məbləğində borcun və iddia qaldırılması üçün iddiaçı tərəfindən ödənilmiş 34.42 (otuz dörd, qırx iki) AZN məbləğində dövlət rüsumunun tutularaq, İddiaçı MMC-nin xeyrinə ödənilməsi barədə məhkəmə tərəfindən qətnamə qəbul edilməsi xahiş edilmişdir. Azərbaycan Respublikasının Mülki Prosessual Məcəlləsinin 284-5.1-ci maddəsinə əsasən ərizə məhkəməyə daxil olduğu vaxtdan 5 (beş) iş günü ərzində məhkəmə tərəfindən Cavabdeh rəsmi qaydada bildiriş göndərilmiş və bildirişdə iddiaçının tələbinə dair cavabdehin əsaslandırılmış etirazının olduğu halda öz dəlillərini və onları təsdiq edən sənədləri təqdim etməli olduğu qeyd edilmişdir. Cavabdeh bildirişi rəsmi qaydada aldığı gündən 10 (on) iş günü müddətində iddiaya qarşı əsaslandırılmış etirazını və ona əlavə olunmuş sənədləri məhkəməyə göndərməmişdir. Məhkəmə Azərbaycan Respublikasının Mülki Prosessual Məcəlləsinin 284-5.3-cü maddəsinə əsasən ərizə məhkəməyə daxil olduğu gündən 30 (otuz) iş günü ərzində işə tərəflərin təqdim etdiyi sənədlər əsasında, məhkəmə baxışı keçirilmədən və tərəflər izahatları dinlənilmək üçün çağırılmadan baxaraq, həmin işin həllinə dair qətnamə çıxarılmasını məqsədə müvafiq hesab edir. Məhkəmə iş materiallarını tam, obyektiv və hərtərəfli araşdırıb və iş üzrə toplanmış sübutlara hüquqi qiymət verərək hesab edir ki, iddia tələbi əsaslı olduğu üçün qismən təmin edilməlidir. İş materiallarında olan İddiaçı MMC ilə Cavabdeh arasında bağlanmış ********* saylı, 11 sentyabr 2023-cü il tarixli “Müddətli (nisyə) alğı-satqı” müqaviləsinin surətindən görünür ki, “satıcı” İddiaçı MMC tərəfindən ilkin ödəniş 0.30 (sıfır, otuz) AZN məbləği olmaqla, 18 (on səkkiz) ay müddətinə aylıq ödəniş 49 (qırx doqquz) AZN məbləği olmaqla, ümumi dəyəri 868.88 (səkkiz yüz altmış səkkiz, səksən səkkiz) AZN məbləği olan 1 (bir) ədəd “HONOR 90 LİTE” markalı mobil telefon və 1 (bir) ədəd “PANASONİC KX-TGC310UC1” markalı mobil telefon “alıcı” Cavabdeh satılmışdır. İş materiallarında olan 11 sentyabr 2023-cü il tarixli “təhvil-təslim aktı”n surətindən görünür ki, “alıcı Cavabdeh ********* saylı, 11 sentyabr 2023-cü il tarixli “Müddətli (nisyə) alğı-satqı” müqaviləsinə əsasən ümumi dəyəri 868.88 (səkkiz yüz altmış səkkiz, səksən səkkiz) AZN məbləği olan 1 (bir) ədəd “HONOR 90 LİTE” markalı mobil telefonu və 1 (bir) ədəd “PANASONİC KX-TGC310UC1” markalı mobil telefonu təhvil almışdır. İş materiallarında olan ********* saylı, 11 sentyabr 2023-cü il tarixli “Müddətli (nisyə) alğı-satqı” müqaviləsinə əlavədən, yəni ödəniş cədvəlinin surətindən görünür ki, “alıcı” Cavabdeh ümumi dəyəri 868.88 (səkkiz yüz altmış səkkiz, səksən səkkiz) AZN məbləği olan 1 (bir) ədəd “HONOR 90 LİTE” markalı mobil telefonun və 1 (bir) ədəd “PANASONİC KX-TGC310UC1” markalı mobil telefonun dəyərinə görə 18 (on səkkiz) ay müddətinə hər ay 49 (qırx doqquz) AZN məbləğində pulu hissə-hissə “satıcı” İddiaçı MMC-nin xeyrinə ödəməlidir və “alıcı” ödənişləri gecikdirdikdə, aylıq borc məbləğinə cərimə kimi gündəlik 1 % dərəcəsi ilə (minimum 50 qəpik) dəbbə pulu ödəməyi öz üzərinə öhdəlik götürmüşdür. İş materiallarında olan İddiaçı MMC ilə Cavabdeh arasında bağlanmış ********* saylı, 06 mart 2024-cü il tarixli “Müddətli (nisyə) alğı-satqı” müqaviləsinin surətindən görünür ki, “satıcı” İddiaçı MMC tərəfindən 18 (on səkkiz) ay müddətinə aylıq ödəniş 56 (əlli altı) AZN məbləği olmaqla, ümumi dəyəri 999.99 (doqquz yüz doxsan doqquz, doxsan doqquz) AZN məbləği olan 1 (bir) ədəd “G65 RED(TOYS007457)” markalı uşaq üçün elektromobil “alıcı” Cavabdeh satılmışdır. İş materiallarında olan 06 mart 2024-cü il tarixli “təhvil-təslim aktı”n surətindən görünür ki, “alıcı Cavabdeh ********* saylı, 06 mart 2024-cü il tarixli “Müddətli (nisyə) alğısatqı” müqaviləsinə əsasən ümumi dəyəri 999.99 (doqquz yüz doxsan doqquz, doxsan doqquz) AZN məbləği olan 1 (bir) ədəd “G65 RED(TOYS007457)” markalı uşaq üçün elektromobili təhvil almışdır. İş materiallarında olan ********* saylı, 06 mart 2024-cü il tarixli “Müddətli (nisyə) alğısatqı” müqaviləsinə əlavədən, yəni ödəniş cədvəlinin surətindən görünür ki, “alıcı” Cavabdeh ümumi dəyəri 999.99 (doqquz yüz doxsan doqquz, doxsan doqquz) AZN məbləği olan 1 (bir) ədəd “G65 RED(TOYS007457)” markalı uşaq üçün elektromobilin dəyərinə görə 18 (on səkkiz) ay müddətinə hər ay 56 (əlli altı) AZN məbləğində pulu hissəhissə “satıcı” İddiaçı MMC-nin xeyrinə ödəməlidir və “alıcı” ödənişləri gecikdirdikdə, aylıq borc məbləğinə cərimə kimi gündəlik 1 % dərəcəsi ilə (minimum 50 qəpik) dəbbə pulu ödəməyi öz üzərinə öhdəlik götürmüşdür. İş materiallarında olan 13 yanvar 2025-ci il tarixli maliyyə arayışının sürətindən görünür ki, Cavabdeh cəmiyyətə 13 yanvar 2025-ci il tarixə ********* saylı, 11 sentyabr 2023-cü il tarixli “Müddətli (nisyə) alğı-satqı” müqaviləsinə əsasən 422.30 (dörd yüz iyirmi iki, otuz) AZN məbləğində əsas borcu, 633 (altı yüz otuz üç) AZN məbləğində cərimə borcu və ümumilikdə 1055.30 (min əlli beş, otuz) AZN məbləğində borcu mövcuddur. İş materiallarında olan 13 yanvar 2025-ci il tarixli maliyyə arayışının surətindən görünür ki, Cavabdeh cəmiyyətə 13 yanvar 2025-ci il tarixə ********* saylı, 06 mart 2024cü il tarixli “Müddətli (nisyə) alğı-satqı” müqaviləsinə əsasən 831.90 (səkkiz yüz otuz bir, doxsan) AZN məbləğində əsas borcu, 1247 (min iki yüz qırx yeddi) AZN məbləğində cərimə borcu və ümumilikdə 2078.90 (iki min yetmiş səkkiz, doxsan) AZN məbləğində borcu mövcuddur. İş materiallarında olan 15 yanvar 2025-ci il tarixli xəbərdarlığın surətindən görünür ki, Cavabdeh İddiaçı MMC-yə olan borcu barədə cəmiyyət tərəfindən rəsmi xəbərdarlıq edilmişdir. İş materiallarında olan ********** saylı, 30 may 2025-ci il tarixli ödəniş qəbzinin surətindən görünür ki, İddiaçı MMC tərəfindən iddia qaldırılması üçün 34.42 (otuz dörd, qırx iki) AZN məbləğində dövlət rüsumu ödənilmişdir. Azərbaycan Respublikasının Mülki Məcəlləsinin 385.1-ci maddəsinə əsasən öhdəliyə əsasən bir şəxs (borclu) başqa şəxsin (kreditorun) xeyrinə müəyyən hərəkət etməlidir, məsələn, pul ödəməli, xidmətlər göstərməli, əmlak verməli, iş görməli və i.a və ya müəyyən hərəkətdən çəkinməlidir, kreditorun isə borcludan vəzifəsinin icrasının tələb etmək hüququ vardır. Həmin Məcəllənin 442-ci maddəsinə əsasən öhdəliyin icra edilməməsi dedikdə, onun pozulması və ya lazımınca icra edilməməsi (vaxtında icra edilməməsi, mallarda, işlərdə və ya xidmətlərdə qüsurlarla və ya öhdəliyin məzmunu ilə müəyyənləşdirilmiş digər şərtləri pozmaqla icra edilməsi) başa düşülür. Həmin Məcəllənin 460.1-ci maddəsinə əsasən öhdəliklərin icrası girov, dəbbə pulu, borclunun əmlakının saxlanması, zaminlik, qarantiya, beh ilə və bu Məcəllədə və ya müqavilədə nəzərdə tutulan digər üsullarla təmin edilə bilər. Həmin Məcəllənin 567-ci maddəsinə əsasən alğı-satqı müqaviləsinə görə satıcı əşyanı alıcının mülkiyyətinə verməyi, alıcı isə əşyanı qəbul edib əvəzində müəyyənləşdirilmiş pul məbləğini (qiyməti) ödəməyi öhdəsinə götürür. Həmin Məcəllənin 600.1-ci maddəsinə əsasən alğı-satqı müqaviləsində əşyanın alıcıya verildikdən müəyyən müddət sonra ödənilməsinin (əşyaların nisyə satışının) nəzərdə tutulduğu halda alıcı ödənişi müqavilədə nəzərdə tutulan müddətdə, müqavilədə belə müddət nəzərdə tutulmadıqda isə bu Məcəllənin 427-ci maddəsinə uyğun müəyyənləşdirilmiş müddətdə həyata keçirməlidir. Həmin Məcəllənin 600.4-cü maddəsinə əsasən əşyanı təhvil almış alıcı onu alğısatqı müqaviləsində nəzərdə tutulan müddətdə ödəmək vəzifəsini icra etmədikdə satıcı verilmiş əşyanın ödənilməsini və ya ödənilməmiş malın qaytarılmasını tələb edə bilər. Həmin Məcəllənin 601.1-ci maddəsinə əsasən əşyanın nisyə satılması haqqında müqavilədə onun hissə-hissə ödənilməsi nəzərdə tutula bilər. Hissə-hissə ödəmə şərti ilə əşyanın nisyə satılması haqqında müqavilə o halda bağlanmış sayılır ki, alğı-satqı müqaviləsinin digər mühüm şərtləri ilə yanaşı əşyanın qiyməti, ödənişlərin qaydası, müddətləri və məbləğləri nəzərdə tutulmuş olsun. Məhkəmə irəli sürülmüş iddia tələbinin “011708867 saylı, 06 mart 2024-cü il tarixli “Müddətli (nisyə) alğı-satqı” müqaviləsi üzrə 124.70 (yüz iyirmi dörd, yetmiş) AZN məbləğində cərimə borcunun ödənilməsi” hissəsində hesab edir ki, Cavabdeh tərəfindən “Müddətli (nisyə) alğı-satqı” müqavilələrinə əsasən İddiaçı MMC-yə olan borcun bir hissəsi ödənildiyi, öhdəliyin icrasının gecikdirilməsinə görə İddiaçı MMC tərəfindən cərimə məbləği tənasübsüz surətdə yüksək həddə hesablandığı, eləcə də tərəflərin həm əmlak, həm də bütün əsaslı mənafelərini və mülki hüquq subyektlərinin bərabərliyini təmin etmədiyi üçün cərimə borcu işin hallarına görə mütənasib deyildir. Bu səbəbdən də “011708867 saylı, 06 mart 2024-cü il tarixli “Müddətli (nisyə) alğı-satqı” müqaviləsi üzrə 124.70 (yüz iyirmi dörd, yetmiş) AZN məbləğində cərimə borcu 40 (qırx) AZN məbləğinə” qədər azaldılmalı və iddia tələbinin “011708867 saylı, 06 mart 2024-cü il tarixli “Müddətli (nisyə) alğı-satqı” müqaviləsi üzrə cərimə məbləğinin ödənilməsi” hissəsi qismən təmin edilməlidir. Azərbaycan Respublikasının Mülki Məcəlləsinin 467-ci maddəsinə əsasən məhkəmə işin hallarını nəzərə alaraq tənasübsüz surətdə yüksək dəbbə pulunu azalda bilər. Tənasüb müəyyənləşdirilərkən kreditorun həm əmlak mənafeləri, həm də bütün əsaslı mənafeləri nəzərə alınır. Dəbbə pulu ödənildikdən sonra onun miqdarının azaldılması istisna edilir. Azərbaycan Respublikasının Mülki Prosessual Məcəlləsinin 119.1-ci maddəsinə əsasən məhkəmə xərcləri ödənilmiş tələblərin məbləğinə mütənasib olaraq işdə iştirak edən şəxslərə aid edilir. Həmin Məcəllənin 217.3-cü maddəsinə əsasən qətnamə iş üzrə müəyyən edilmiş hallara və tərəflərin qarşılıqlı münasibətinə uyğun əsaslandırılmalıdır. Beləliklə, məhkəmə toplanmış sübutların məcmusuna tam, obyektiv və hüquqi qiymət verərək, yuxarıda göstərilən qanunvericilik aktı normalarına əsasən hesab edir ki, İddiaçı MMC ilə Cavabdeh arasında bağlanmış “Müddətli (nisyə) alğı-satqı” müqavilələrinin şərtləri pozulduğu, yəni “borclu” tərəfindən müqavilə öhdəlikləri tam icra edilmədiyi üçün iddia qismən təmin edilməli, Cavabdeh ********* saylı, 11 sentyabr 2023-cü il tarixli “Müddətli (nisyə) alğı-satqı” müqaviləsinə əsasən 422.30 (dörd yüz iyirmi iki, otuz) AZN məbləğində əsas borc, 63.30 (altmış üç, otuz) AZN məbləğində cərimə borcu, ********* saylı, 06 mart 2024-cü il tarixli “Müddətli (nisyə) alğı-satqı” müqaviləsinə əsasən 831.90 (səkkiz yüz otuz bir, doxsan) AZN məbləğində əsas borc, 40 (qırx) AZN məbləğində cərimə borcu, ümumilikdə 1357.50 (min üç yüz əlli yeddi, əlli) AZN məbləğində borc və 32.39 (otuz iki, otuz doqquz) AZN məbləğində dövlət rüsumu (ödənilmiş tələblərin məbləğinə mütənasib olaraq...) tutularaq, İddiaçı MMC-nin xeyrinə ödənilməlidir. Azərbaycan Respublikasının Mülki Prosessual Məcəlləsinin 218.3-cü maddəsinə əsasən hakim işdə iştirak edən şəxslərin verdiyi tələblər üzrə qətnamə çıxarır. Yuxarıda göstərilənlərə əsasən və Azərbaycan Respublikasının MPM-nin 216-220, 284-6 və 360-ci maddələrini rəhbər tutaraq, məhkəmə QƏT ETDİ: İddia qismən təmin edilsin. Cavabdeh ********* saylı, 11 sentyabr 2023-cü il tarixli “Müddətli (nisyə) alğısatqı” müqaviləsinə əsasən 422.30 (dörd yüz iyirmi iki, otuz) AZN məbləğində əsas borc, 63.30 (altmış üç, otuz) AZN məbləğində cərimə borcu, ********* saylı, 06 mart 2024cü il tarixli “Müddətli (nisyə) alğı-satqı” müqaviləsinə əsasən 831.90 (səkkiz yüz otuz bir, doxsan) AZN məbləğində əsas borc, 40 (qırx) AZN məbləğində cərimə borcu, ümumilikdə 1357.50 (min üç yüz əlli yeddi, əlli) AZN məbləğində borc və 32.39 (otuz iki, otuz doqquz) AZN məbləğində dövlət rüsumu tutularaq, İddiaçı MMC-nin xeyrinə ödənilsin. Qətnamədən işdə iştirak edən şəxslərə rəsmi qaydada verildiyi gündən 1 (bir) ay müddətində Cəbrayıl Rayon Məhkəməsi vasitəsi ilə Şirvan Apellyasiya Məhkəməsinin Mülki Kollegiyasına apellyasiya şikayəti verilə bilər. Hakim: Tərlan Nüsrətov