Şəki Rayon Məhkəməsi Qətnamə — İş №e-2(075)-681/2025

Azərbaycan Respublikası adından QƏTNAMƏ Şəki şəhəri İş № e-2(075)-681/2025 15.08.2025 ŞƏKİ RAYON MƏHKƏMƏSİ Hakim Məmmədova Pərvanə Əziz qızının sədrliyi, X9 oğlunun katibliyi ilə, Ərizəçi “şəxsin fəaliyyət qabiliyyəti olmayan hesab edilməsi” barədə ərizəsinə dair mülki işə açıq məhkəmə iclasında baxaraq, müəyyənetdi: Ərizənin tələbi, onunla bağlı izahat və etirazlar: Ərizəçi ərizə ilə məhkəməyə müraciət edərək, oğlu xx.xx.2007-ci il təvəllüdlü X2 fəlaiyyət qabliyyətisiz hesab edilməsinə dair qətnamə çıxarılmasını məhkəmədən xаhiş etmişdir. Ərizə onunla əsaslandırılmışdır ki, oğlu xx.xx.2007-ci ildə anadan olmuşdur. O, doğulduğu andan ağır dərəcəliəqli gerilik xəstəliyindən əziyyət çəkir və hərəkətlərinin mənasını dərk edə bilmir. Doğulduğu andan ona o və atası tərəfindən zəruri qulluq göstərilmişdir. Uzun illərdir ki, oğlu ağır dərəcəli əqli gerilik xəstəliyindən əziyyət çəkir və ruhi xəstəliyinə görə öz hərəkətlərinin mənasını başa düşmür və öz hərəkətlərinin mənasını dərk etmək və onları idarə etmək iqtidarına malik deyildir. Ona müddətsiz birinci dərəcəli əlillik təyin edilmişdir. Son diaqnozu “Kvadropleglik spastik serebral iflic. Spastik tetraparez. Orta kəmağıllıq. Qulluq və müalicə tələb edilən nitq və davranış pozuntusu. KBS tərəfindən daxili çəplik” olmuşdur. Bu səbəbdən də o, oğlu X5 himayəçi təyin olunmağı üçün Şəki Rayon İcra Hakimiyyətinə müraciət etmişdir. Müraciətinə cavab olaraq Maraqlı şəxs Qəyyumluq və Himayəçilik Komissiyası xx.xx.2025-ci il tarixli məktubunda oğlu X2 məhdud fəaliyyət qabiliyyətli və ya fəaliyyət qabiliyyəti olmayan hesab edilməsi barədə qanuni qüvvəyə minmiş məhkəmə qətnaməsinin komissiyaya təqdim olunduqdan sonra qəyyum təyin edilməyim məsələsinə baxılacağını bildirmişdir. İş üzrə ərizəçinin nümayəndəsi məhkəməyə ərizə verərək işi ilə bağlı məhkəməyə gələ bilməyəcəyini göstərərək işə onun iştirakı olmadan baxılmasını xahiş etmişdir. Maraqlı şəxs məhkəmə iclasının vaxtı və yeri barədə məlumat verilmiş, buna baxmayaraq, maraqlı şəxs məhkəmə iclasında nümayəndəsinin iştirakını təmin etməmişdir. Məhkəmə, işə ərizəçinin və maraqlı şəxsin nümayəndəsinin iştirakı olmadan baxılmasını mümkün hesab etmişdir. Məhkəmə aşağıdakı sənədlərə istinad edir: Doğum haqqında şəhadətnamənin surətindən görünür ki, X6 xx.xx.2007-ci il tarixdə anadan olmuş, atası X7, anası X1r. Nikah haqqında şəhadətnamənin suərtindən görünür ki, X7 ilə X3 xx.xx.2010-cu il tarixdə nikaha daxil olmuşlar. Şəki ŞİH-nin xx.xx.2025-ci il tarixli məktubindan aydın olur ki, ərizəçi oğlu xx.xx.2007ci il təvəllüdlü X2 üzərində qəyyum təyin edilməsi üçün müraciət etmiş, ona şəxsin fəaliyyət qabiliyyəti olmayan hesab edilməsi barədə ərizə ilə məhkəməyə müraciət etməsi tövsiyə edilmişdir. Tibbi Sosial Ekspert Komissiyası tərəfindən aparılmış sonuncu müayinəyə dair məlumatda qeyd olunur ki, xx.xx.2007-ci il təvəllüdlü X2 diaqnozu “Kvadropleglik spastik serebral iflic. Spastik tetraparez. Orta kəmağıllıq. Qulluq və müalicə tələb edilən nitq və davranış pozuntusu. KBS tərəfindən daxili çəplik”dir. Azərbaycan Respublikası Səhiyyə Nazirliyi “Məhkəmə Psixatrik Ekspertiza Mərkəzi” X12 tərəfindən verilmiş xx.xx.2025-ci il tarixli, 1296 nömrəli akpert rəyindən görünür ki, xx.xx.2007-ci il təvəllüdlü X4 orta dərəcəli əqli gerilik davranış pozuntuları aşkar olunur. O, psixi vəziyyətinə görə hərəkətlərinin mənasını dərk etmək və onları şüurlu iadrə etmək qabiliyyətinə malik deyil. X6 öz psixi vəziyyətinə görə fəaliyyət qabiliyyəti olmayan sayıla bilər. Tətbiq edilən hüquq: Azərbaycan Respublikası Mülki Məcəlləsinin (bundan sonra MM) 28.8-ci maddəsinə əsasən, ağıl zəifliyi və ya ruhi xəstəlik nəticəsində öz hərəkətlərinin mənasını başa düşməyən və ya öz hərəkətlərinə rəhbərlik edə bilməyən şəxslər də məhkəmə tərəfindən fəaliyyət qabiliyyəti olmayan sayıla bilər. Onlar üzərində qəyyumluq müəyyənləşdirilir. Fəaliyyət qabiliyyəti olmayan sayılmış fiziki şəxsin adından əqdləri onun qəyyumu bağlayır. Fəaliyyət qabiliyyəti olmayan sayılmış şəxsin bağladığı əqd sonradan qəyyumun razılığı ilə etibarlı hesab edilə bilər. MM-in 33.1-ci maddəsinə əsasən, qəyyumluq və himayəçilik fəaliyyət qabiliyyəti olmayan və ya məhdud fəaliyyət qabiliyyətli fiziki şəxslərin hüquq və mənafelərinin müdafiəsi üçün təyin edilir. Yetkinlik yaşına çatmayanlar üzərində qəyyumluq və himayəçilik, həmçinin onların tərbiyələndirilməsi məqsədilə təyin edilir. Qəyyumların və himayəçilərin buna uyğun hüquq və vəzifələri Azərbaycan Respublikasının Ailə Məcəlləsi ilə müəyyənləşdirilir Аzərbаycаn Respublikаsının Mülki Prosessual Məcəlləsinin: 305.1.3-cü maddəsinə əsasən, məhkəmə xüsusi icraat qaydasında şəxsin məhdud fəaliyyət qabiliyyətli və ya fəaliyyət qabiliyyəti olmayan hesab edilməsi haqqında işlərə baxır; 317.2-ci maddəsinə əsasən, məhkəmədə psixi qüsurlarına görə şəxsin fəaliyyət qabiliyyəti olmayan hesab edilməsi haqqında iş, ailə üzvlərinin birgə yaşamasından asılı olmayaraq, yaxın qohumların (valideynlərin, uşaqların, qardaş-bacıların), müvafiq icra hakimiyyəti orqanının, psixiatriya (psixonevroloji) müəssisəsinin ərizəsi üzrə qaldırılır. 320.2-ci maddəsinə əsasən şəxsin fəaliyyət qabiliyyəti olmayan hesab edilməsi haqqında işə məhkəmə qəyyumluq və himayəçilik orqanının nümayəndəsinin məcburi iştirakı ilə baxır. Fəaliyyət qabiliyyəti olmayan hesab edilməsi haqqında işinə baxılan şəxs, səhhəti yol verirsə, məhkəmə iclasına çağırılır. 321.2-ci maddəsinə əsasən şəxsin fəaliyyət qabiliyyəti olmayan hesab edilməsinə dair məhkəmə qətnaməsi fəaliyyət qabiliyyəti olmayan hesab edilən şəxs üzərində qəyyum təyin etmək üçün əsasdır. Məhkəmənin mövqeyi: Beləliklə məhkəmə hesab edir ki, xx.xx.2007-ci il təvəllüdlü X2 üzərində qəyyumluğun təyin edilməsi zəruri olmaqla hüquqi əsaslar vardır. O, öz hərəkətlərini idarə etmək iqtidarında deyildir. Müvafiq ekspert rəyinə əsasən ərizənin təmin edilməsinə əsasların olması müəyyən edilir. Məhkəmə iş materiallarında olan sübutlara hüquqi qiymət verərək bu nəticəyə gəlir ki, ərizə əsaslıdır, təmin edilməlidir. xx.xx.2007-ci il təvəllüdlü X6 fəaliyyət qabiliyyəti olmayan şəxs hesab edilməlidir. Qətnamə müvafiq qaydada qəyyum təyin edilmə üçün hüquqi əsas təşkil etməlidir. Məhkəməyə müraciət olunarkən ərizəçi tərəfindən ödənilmiş dövlət rüsumu ərizəçinin özünə aid edilməlidir. Nəticə hissəsi: Göstərilənlərə əsasən Azərbaycan Respublikası MPM-in 216-220, 227, 233, 307.1, 307.2.8, və 308-ci maddələrini rəhbər tutaraq məhkəmə, qətetdi: Ərizə təmin edilsin. xx.xx.2007-ci il təvəllüdlü X6 fəaliyyət qabiliyyəti olmayan şəxs hesab edilsin. Qətnamə müvafiq qaydada qəyyum təyin edilmə üçün hüquqi əsas təşkil etsin. Məhkəmə xərcləri ərizəçiyə aid edilsin. Qətnamədən onun rəsmi qaydada verildiyi gündən 1 ay müddətində “Elektron məhkəmə” informasiya sistemində yaradılan elektron kabinet vasitəsilə Şəki Apellyasiya Məhkəməsinin Mülki Kollegiyasına apellyasiya şikayəti verilə bilər. Qətnamədən şikayət verilmədiyi təqdirdə işdə iştirak edən şəxslərə rəsmi qaydada verildiyi gündən 1 ay keçdikdən sonra qanuni qüvvəyə minir. Hakim: Pərvanə Məmmədova