Şuşa Rayon Məhkəməsi Qətnamə — İş №e-2(077)-87/2024

Azərbaycan Respublikası adından QƏTNAMƏ Şuşa rayonu İş № e-2(077)-87/2024 28.02.2024 ŞUŞA RAYON MƏHKƏMƏSİ Şuşa Rayon Məhkəməsinin hakimi X1, İddiaçı Cavabdeh qarşı “borc tələbinə dair” kiçik iddiaya dair ərizəsi üzrə mülki işə Şuşa Rayon Məhkəməsinin inzibati binasında sadələşdirilmiş icraat qaydasında baxaraq, MÜƏYYƏN ETDİ: İddiaçı kiçik iddia ərizəsi ilə məhkəməyə müraciət edərək, Cavabdeh xx.xx.2019-cu il tarixli S18K5777388 saylı müqaviləyə əsasən 367 manat əsas borc, 110 manat cərimə olmaqla, cəmi 477 manat borcun, xx.xx.2020-ci il tarixli S18K5832305 saylı müqaviləyə əsasən 318 manat əsas borc, 95 manat cərimə olmaqla, cəmi 413 manat borcun, ümumilikdə 890 manat borcun və 30 manat məbləğində dövlət rüsumunun tutulması barədə qətnamə çıxarılmasını xahiş etmişdir. İddia tələbini onunla əsaslandırmışdır ki, tərəflər arasında bağlanmış xx.xx.2019-cu il tarixli S18K5777388 saylı müqaviləyə əsasən, Cavabdeh alqı-satqı qiyməti 1102 manat (12 ay x 84,75 manat + 85 manat ilkin ödəniş) olan 1 ədəd “Samsung Galaxy A70” markalı telefon, xx.xx.2020-ci il tarixli S18K5832305 saylı müqaviləyə əsasən, alqı-satqı qiyməti 685 manat (20 ay x 33 manat + 35 manat ilkin ödəniş) olan 1 ədəd “Grundig”markalı televizor almışdır. Alıcı tərəfindən xx.xx.2019-cu il tarixli S18K5777388 saylı müqavilə üzrə sonuncu dəfə xx.xx.2022-ci il tarixdə 50 manat və xx.xx.2020-ci il tarixli S18K5832305 saylı müqavilə üzrə xx.xx.2022-ci il tarixdə 50 manat ödəniş edilmişdir. Nəticədə xx.xx.2019-cu il tarixli S18K5777388 saylı müqaviləyə əsasən 367 manat əsas borc, 110 manat cərimə olmaqla, cəmi 477 manat, xx.xx.2020-ci il tarixli S18K5832305 saylı müqaviləyə əsasən 318 manat əsas borc, 95 manat cərimə olmaqla, cəmi 413 manat, ümumilikdə 890 manat borcu yaranmışdır. Cavabdehə dəfələrlə edilmiş yazılı və şifahi xəbərdarlıqlara baxmayaraq borcun ödənilməsi təmin edilməmişdir. Azərbaycan Respublikası MPM-nin 284-5.2-ci maddəsinə əsasən cavabdeh bildirişi rəsmi qaydada aldığı gündən 10 (on) iş günü müddətində iddiaya qarşı əsaslandırılmış etirazını və ona əlavə olunmuş sənədləri, elektron qaydada verildikdə isə elektron imza ilə təsdiq edilmiş etirazını və ona əlavə olunmuş, "Elektron imza və elektron sənəd haqqında” Azərbaycan Respublikasının Qanununda nəzərdə tutulmuş qaydada elektron sənəd formasında tərtib edilmiş sənədləri məhkəməyə göndərə bilər. Cavabdeh lazimi qaydada bildiriş göndərilmiş, lakin onun tərəfindən iddiaya qarşı əsaslandırılmış etirazı məhkəməyə daxil olmamışdır. Ərizəni və ona əlavə olunmuş sənədləri nəzərdən keçirərək, hesab edirəm ki, iddianın qiyməti beş min manatdan az olduğuna və Azərbaycan Respublikası Mülki Prosessual Məcəlləsinin 284-4.1-ci maddəsində nəzərdə tutulmuş hallar mövcud olmadığına görə iddia tələbinə sadələşdirilmiş qaydada baxılaraq qismən təmin edilməsi barədə qətnamə çıxarılmalıdır. İş materiallarında olan və məhkəmə baxışında tədqiq edilmiş: İddiaçı ilə Cavabdeh arasında bağlanmış xx.xx.2019-cu il tarixli S18K5777388 saylı müqavilənin surətindən görünür ki, cavabdeh alqı-satqı qiyməti 1102 manat (12 ay x 84,75 manat + 85 manat ilkin ödəniş) olan 1 ədəd “Samsung Galaxy A70” markalı telefon almışdır. İddiaçı ilə Cavabdeh arasında bağlanmış xx.xx.2020-ci il tarixli S18K5832305 saylı müqavilənin surətindən görünür ki, cavabdeh alqı-satqı qiyməti 685 manat (20 ay x 33 manat + 35 manat ilkin ödəniş) olan 1 ədəd “Grundig”markalı televizor almışdır. Maliyyə arayışından görünür ki, Cavabdeh xx.xx.2019-cu il tarixli S18K5777388 saylı müqaviləyə əsasən 367 manat əsas borc, 110 manat cərimə olmaqla, cəmi 477 manat, xx.xx.2020-ci il tarixli S18K5832305 saylı müqaviləyə əsasən 318 manat əsas borc, 95 manat cərimə olmaqla, cəmi 413 manat, ümumilikdə 890 manat borcu vardır. Qəbzdən görünür ki, məhkəməyə iddia verilməsi üçün iddiaçı tərəfindən 30 manat dövlət rüsumu ödənilmişdir. Göründüyü kimi,cavabdehlər müqavilə öhdəliklərini yerinə yetirməmişdirlər. Azərbaycan Respublikası Mülki Məcəlləsinin 601.1-ci maddəsinə əsasən əşyanın nisyə satılması haqqında müqavilədə onun hissə-hissə ödənilməsi nəzərdə tutula bilər. Hissə-hissə ödəmə şərti ilə əşyanın nisyə satılması haqqında müqavilə o halda bağlanmış sayılır ki, alqı-satqı müqaviləsinin digər mühüm şərtləri ilə yanaşı əşyanın qiyməti, ödənişlərin qaydası, müddətləri və məbləğləri nəzərdə tutulmuş olsun. Azərbaycan Respublikası Mülki Prsessual Məcəlləsinin: 385.1-ci maddəsinə görə öhdəliyə əsasən bir şəxs (borclu) başqa şəxsin (kreditorun) xeyrinə müəyyən hərəkətləri etməlidir, məsələn, pul ödəməli, əmlak verməli, iş görməli, xidmətlər göstərməli və i.a. və ya müəyyən hərəkətdən çəkinməlidir, kreditorun isə borcludan vəzifəsinin icrasını tələb etmək hüququ vardır. 442-ci maddəsinə görə isə öhdəliyin icra edilməməsi dedikdə onun pozulması və ya lazımınca icra edilməməsi başa düşülür. Bu mənada, öhdəliyin pozulması - öhdəliyin tərkibini təşkil edən hərəkətlərin ümumiyyətlə yerinə yetirilməməsində ifadə olunur. 445.1-ci maddəsinə görə icranı gecikdirmiş borclu gecikdirmə nəticəsində vurduğu zərər üçün kreditor qarşısında məsuliyyət daşıyır. 445.2.1-ci maddəsinə əsasən isə öhdəliyin onun icrası üçün müəyyənləşdirilmiş müddətdə icra edilməməsi borclunun icranı gecikdirməsi sayılır. Beləliklə, məhkəmə iclasında araşdırılan sübutlarla Cavabdeh İddiaçı xx.xx.2019-cu il tarixli S18K5777388 saylı müqaviləyə əsasən 367 manat, xx.xx.2020-ci il tarixli S18K5832305 saylı müqaviləyə əsasən 318 manat əsas borcunun qalması müəyyən olunmuşdur. Ona görə də məhkəmə hesab edir ki, iddia tələbi həmin borcun cavabdehdən iddiaçının xeyrinə tutulması hissəsində təmin edilməlidir. Bununla yanaşı məhkəmə hesab edir ki, borcun vaxtında ödənilməməsinə görə cərimə alınması tələbi qismən təmin edilməlidir. Belə ki, Azərbaycan Respublikası Mülki Məcəlləsinin 467-ci maddəsinə əsasən məhkəmə işin hallarını nəzərə alaraq tənasübsüz surətdə yüksək dəbbə pulunu azalda bilər. Tənasüb müəyyənləşdirilərkən kreditorun həm əmlak mənafeləri, həm də bütün əsaslı mənafeləri nəzərə alınır. Dəbbə pulu ödənildikdən sonra onun miqdarının azaldılması istisna edilir. Bu baxımdan məhkəmə belə bir nəticəyə gəlir ki, tələb olunan penya xx.xx.2019-cu il tarixli S18K5777388 saylı müqaviləyə əsasən 15 manat və xx.xx.2020-ci il tarixli S18K5832305 saylı müqaviləyə əsasən 15 manat məbləğinədək azaldılmalıdır. Azərbaycan Respublikası Mülki Prosessual Məcəlləsinin 119-cu maddəsinə əsasən məhkəmə xərcləri ödənilmiş tələblərin məbləğinə münasib olaraq işdə iştirak edən şəxslərə aid edilir. Məhkəmə hesab edir ki, iddia tələbi təqribən 80 faiz həcmində təmin edildiyinə görə 30 manat dövlət rüsumunun 24 manat hissəsi cavabdehdən iddiaçının xeyrinə tutulmalıdır. Azərbaycan Respublikası Mülki Prosessual Məcəlləsinin 284-1-ci maddəsinə əsasən mülki işlər üzrə iddianın qiyməti beş min manatdan az olan iddialar (kiçik iddialar) üzrə işlərə bu fəslə uyğun olaraq sadələşdirilmiş qaydada baxılmasına yol verilir. Həmin Məcəllənin 284-6.1-ci maddəsinə əsasən, işə mahiyyəti üzrə baxan hakim tərəfindən iddianın tam və ya qismən təmin və ya rədd edilməsi haqqında qətnamə qəbul edilir. Yuxarıdakılara əsasən və Azərbaycan Respublikası Mülki Prosessual Məcəlləsinin 216-220-ci maddələrini rəhbər tutaraq, məhkəmə QƏT ETDİ: Kiçik iddiaya dair ərizə qismən təmin edilsin. Cavabdeh xx.xx.2019-cu il tarixli S18K5777388 saylı müqaviləyə əsasən 367 manat əsas borc, 15 manat cərimə olmaqla, cəmi 382 manat, xx.xx.2020-ci il tarixli S18K5832305 saylı müqaviləyə əsasən 318 manat əsas borc, 15 manat cərimə olmaqla, cəmi 333 manat, ümumilikdə 715 (yeddi yüz on beş) manat borc və ödənilmiş dövlət rüsumunun 24 (iyirmi dörd) manat hissəsi tutularaq İddiaçı xeyrinə ödənilsin. İddia tələbi qalan hissədə təmin edilməsin. Qətnamə rəsmi qaydada verildikdən sonra 1 (bir) ay müddətində (Elektron Məhkəmə İnformasiya Sistemində yaradılan elektron kabinetdən istifadə edilməklə) Şuşa Rayon Məhkəməsi vasitəsi ilə Sumqayıt Apellyasiya Məhkəməsinə apellyasiya şikayəti verilə bilər. Qətnamədən şikayət verilmədikdə, qəbul edildiyi gündən bir ay keçdikdən sonra qanuni qüvvəyə minir.