Naxçıvan MR Culfa Rayon Məhkəməsi Qətnamə — İş №e-2(089)-236/2025

Azərbaycan Respublikası adından QƏTNAMƏ Culfa rayon İş № e-2(089)-236/2025 18.08.2025 NAXÇIVAN MR CULFA RAYON MƏHKƏMƏSİ Hakim əvəzi X1 İddiaçı Cavabdeh qarşı borcun tutulması tələbinə dair mülki işə yazılı icraat qaydasında baxaraq, müəyyən etdi: İddiaçı Cavabdeh qarşı borcun tutulması tələbi ilə məhkəməyə müraciət etmiş, Cavabdeh 1490 manat əsas borcun, gecikdirilmiş dəbbə pulu olan 120 manatın, ümumilikdə 1610 manat pulun və bundan əlavə iddia qaldırmaq üçün ödənilən 35 manat dövlət rüsumunun alınaraq ona verilməsi barədə qətnamə çıxarılmasını xahiş etmişdir. İddiaçı tələbini onunla əsaslandırmışdır ki, hüquqi şəxs yaratmadan fiziki şəxs kimi sahibkarlıq fəaliyyəti ilə məşğul olur. Fəaliyyət sahəsi mobil telefonların və onların aksesuarlarının alqı-satqısıdır. Hazırkı iddia üzrə Cavabdeh ilə 08 fevral 2025-ci il tarixli, 445 nömrəli “Mal satınalması” müqaviləsi bağlamışlar. Həmin müqaviləyə əsasən Cavabdeh “honor x9c” markalı telefonu 10 aylıq kreditlə 790 manat dəyərində almışdır və 15 mart 2025-ci il tarixli, 475 nömrəli “Mal satınalması” müqaviləsi bağlamışlar. Həmin müqaviləyə əsasən Cavabdeh “redmi note 14 pro” markalı telefonu 9 aylıq kreditlə 800 manat dəyərində almışdır. Ümumi 1590 manat borcdan hazırkı vaxtadək onun tərəfindən müqavilələr üzrə 100 manat ödənilmiş, qalan 1490 manat borcu ödəməkdən imtina edir. Cavabdehin yuxarıda qeyd olunan 08 fevral 2025-ci il tarixli, 445 nömrəli və 15 mart 2025ci il tarixli 475 nömrəli “Mal satınalması” müqavilələrindən yaranan 1490 manat borcun, bundan əlavə müqaviləyə qoşma Əlavə 1-ə, Müqavilənin ödəniş şərtlərinin 3.3-cü bəndinə və xx.xx.2025-ci il tarixli dəbbə pulunun hesablanma arayışına əsasən hər gecikdirilmiş gün üçün ödənilməli olan 2%, yəni ümumilikdə cərimə olaraq yaranan 120 manat dəbbə pulunun, həmçinin 35 manat dövlət rüsumunun da cavabdehdən alınıb ona qaytarılmasını istəyir. Azərbaycan Respubikası Mülki Prosessual Məcəlləsinin: 284-1-ci maddəsinə əsasən mülki işlər üzrə iddianın qiyməti beş min manatdan, iqtisadi mübahisələrə dair işlər üzrə iddianın qiyməti on min manatdan az olan iddialar (kiçik iddialar) üzrə işlərə bu fəslə uyğun olaraq sadələşdirilmiş qaydada baxılmasına yol verilir; 284-5.3-cü maddəsinə əsasən ərizə məhkəməyə daxil olduğu gündən 35 (otuz) iş günü ərzində işə tərəflərin təqdim etdiyi sənədlər əsasında, məhkəmə baxışı keçirilmədən və tərəflər izahatları dinlənilmək üçün çağırılmadan baxılmalı və həmin işin həllinə dair qətnamə çıxarılmalıdır. Məhkəmə iş üzrə toplanmış materialları tədqiq edərək, araşdırılan sübutlara məcmu halda hüquqi qiymət verərək hesab edir ki, iddia qismən təmin edilməlidir. Belə ki, 08 fevral 2025-ci il tarixli, 445 nömrəli müqavilədən görünür ki, İddiaçı və Cavabdeh arasında “Nisyə mal satınalması müqaviləsi” bağlanmış, müqaviləyə əsasən Cavabdeh “honor x9c” markalı telefon satılmış, 15 mart 2025-ci il tarixli, 475 nömrəli müqavilədən görünür ki, İddiaçı və Cavabdeh arasında “Nisyə mal satınalması müqaviləsi” bağlanmış, müqaviləyə əsasən Cavabdeh “honor x9c” markalı telefon satılmışdır. 08 fevral 2025-ci il tarixli, 445 nömrəli “Nisyə mal satınalması” müqaviləsi üzrə alqı-satqı qiyməti 790 manat, ödəniş müddəti 10 ay, aylıq ödəniş 69 manat müəyyən edilmiş və cavabdeh əsas borcdan 100 manat ödəniş etmiş, ödənilməmiş əsas borc 690 manat, 15 mart 2025ci il tarixli, 475 nömrəli “Nisyə mal satınalması” müqaviləsi üzrə alqı-satqı qiyməti 800 manat, ödəniş müddəti 9 ay, aylıq ödəniş 81.25 manat müəyyən edilmiş və cavabdeh əsas borcdan 0 manat ödəniş etmiş, ödənilməmiş əsas borc 800 manat, 04 may 2025-ci il tarixli arayışa əsasən ümumilikdə iki müqavilə üzrə dəbbə pulu 120 manat təşkil edir. Cavabdehə İddiaçı olan borcu vaxtında ödəmədiyi üçün aralarında bağlanmış müqavilələrin şərtlərinə əməl etməməsi barədə rəsmi qaydada xəbərdarlıq edilmişdir. İş materiallarına əlavə olunmuş 10 iyul 2025-ci il tarixli, ********** nömrəli mədaxil qəbzindən görünür ki, məhkəmədə iddia qaldırılması üçün 35 manat məbləğində dövlət rüsumu ödənilmişdir. 08 fevral 2025-ci il tarixli, 445 nömrəli “Nisyə mal satınalması” müqaviləsinin 1.1 və 3.1-ci maddəsinə əsasən İddiaçı 790 manat dəyərində mobil telefonu satmağı, Cavabdeh mobil telefonun dəyərinin 100 manatını ilkin ödəniş kimi müqavilənin imzalandığı tarixdə, qalan məbləğin, 690 manat ödənilməmiş hissəsini müqavilənin tərkib hissəsi olan əlavə 1dəki cədvələ müvafiq olaraq ödəməyi, 15 mart 2025-ci il tarixli, 475 nömrəli “Nisyə mal satınalması” müqaviləsinin 1.1 və 3.1-ci maddəsinə əsasən İddiaçı 800 manat dəyərində mobil telefonu satmağı, Cavabdeh mobil telefonun dəyərini müqavilənin tərkib hissəsi olan əlavə 1-dəki cədvələ müvafiq olaraq ödəməyi öhdəsinə götürmüşdür. Həmin müqavilələrin 3.2-ci bəndinə əsasən kredit ödənişinin gecikdirilməsi halında alıcı satıcıya hər gecikdirilən gün üçün müqavilə üzrə aylıq ödənişin 2 faizi miqdarında dəbbə pulu ödəməlidir. Beləliklə, müəyyən olundu ki, İddiaçı və Cavabdeh arasında bağlanmış 08 fevral 2025-ci il tarixli, 445 nömrəli və 15 mart 2025-ci il tarixli, 475 nömrəli müqavilələr üzrə Cavabdeh ümumilikdə 1610 manat borcu vardır. Azərbaycan Respublikası Mülki Məcəlləsinin 6.2-ci maddəsinə əsasən, fiziki və hüquqi şəxslər mülki hüquqları öz mənafelərini gerçəkləşdirmək üçün iradələrinə uyğun olaraq əldə edir və həyata keçirirlər. Onlar müqavilə əsasında öz hüquq və vəzifələrini müəyyənləşdirməkdə və qanunvericiliyə zidd olmayan hər hansı müqavilə şərtləri qoymaqda sərbəstdirlər; Azərbaycan Respubikası Mülki Məcəlləsinin: 385.1-ci maddəsinin tələbinə görə, öhdəliyə əsasən bir şəxs (borclu) başqa şəxsin (kreditorun) xeyrinə müəyyən hərəkəti etməlidir, məsələn, pul ödəməli, əmlak verməli, iş görməli, xidmətlər göstərməli və i.a. və ya müəyyən hərəkətdən çəkinməlidir, kreditorun isə borcludan vəzifəsinin icrasını tələb etmək hüququ vardır; 386.1-ci maddəsinin tələbinə görə, öhdəliyin zərər vurulması, əsassız varlanma və ya bu Məcəllədə nəzərdə tutulmuş digər əsaslar nəticəsində əmələ gəlməsi halları istisna olmaqla, öhdəliyin əmələ gəlməsi üçün onun iştirakçıları arasında müqavilə olmalıdır; 442-ci maddəsinin tələbinə görə, öhdəliyin icra edilməməsi dedikdə onun pozulması və ya lazımınca icra edilməməsi (vaxtında icra edilməməsi, mallarda, işlərdə və xidmətlərdə qüsurlarla və ya öhdəliyin məzmunu ilə müəyyənləşdirilmiş digər şərtləri pozmaqla icra edilməsi) başa düşülür. Tərəflər arasında olan müqavilə münasibətlərindən göründüyü kimi, tərəflər əşyanın nisyə alınıb-satılması barədə razılığa gəlmişlər. Azərbaycan Respublikası Mülki Məcəlləsinin: 600.1-ci maddəsinin tələbinə görə, alqı-satqı müqaviləsində əşyanın alıcıya verildikdən müəyyən müddət sonra ödənilməsinin (əşyanın nisyə satışının) nəzərdə tutulduğu halda alıcı ödənişi müqavilədə nəzərdə tutulan müddətdə, müqavilədə belə müddət nəzərdə tutulmadıqda isə bu Məcəllənin 427-ci maddəsinə uyğun müəyyənləşdirilmiş müddətdə həyata keçirməlidir; 600.4-cü maddəsinin tələbinə görə, əşyanı təhvil almış alıcı onu alqı-satqı müqaviləsində nəzərdə tutulan müddətdə ödəmək vəzifəsini icra etmədikdə satıcı verilmiş əşyanın ödənilməsini və ya ödənilməmiş malın qaytarılmasını tələb edə bilər; 462.1-ci maddəsinə görə, dəbbə pulu (cərimə, penya) qanun və ya müqavilə ilə müəyyənləşdirilən, öhdəliyin icra edilmədiyi və ya lazımınca icra edilmədiyi, o cümlədən icranın gecikdirildiyi halda borclunun kreditora ödəməli olduğu pul məbləğidir. Əgər öhdəliyin məzmununu hərəkətdən çəkinmək təşkil edirsə, dəbbə pulu hərəkətin edildiyi andan tutulmalıdır. Dəbbə pulunun ödənilməsi tələbi üzrə kreditor ona zərər vurulduğunu sübuta yetirməyə borclu deyildir; 465.2-ci maddəsinə əsasən, əgər borclu öhdəliyin lazımınca icra edilməməsi, o cümlədən müəyyənləşdirilmiş müddətdə icra edilməməsi üçün cərimə ödəyəcəyini vəd etmişdirsə, kreditor cərimənin ödənilməsini və öhdəliyin icrasını tələb edə bilər. Beləliklə, təqdim edilən sənədlər iş üzrə yekun qərarın çıxarılması üçün kifayət etdiyindən, məhkəmə hesab edir ki, iddia təmin edilərək yaranmış borc məbləği cavabdehdən iddiaçının xeyrinə tutulmalıdır. Azərbaycan Respublikası Mülki Prosessual Məcəlləsinin 119.1-ci maddəsinin tələblərinə görə, məhkəmə xərcləri ödənilmiş tələblərin məbləğinə münasib olaraq işdə iştirak edən şəxslərə aid edilir. İddia təmin edildiyindən, ödənilmiş 35 manat məbləğində dövlət rüsumu cavabdehdən tutularaq iddiaçıya ödənilməlidir. Göstərilənlərə əsaslanaraq və Azərbaycan Respublikası Mülki Prosessual Məcəlləsinin 284-5, 284-6, 216-220-ci maddələrini rəhbər tutaraq, qət etdi : İddia təmin edilsin. Cavabdeh 08 fevral 2025-ci il tarixli, 445 nömrəli və 15 mart 2025-ci il tarixli, 475 nömrəli müqavilələr üzrə 1490 manat əsas borc, 120 manat cərimə borcu olmaqla, ümumilikdə 1610 manat borc və 35 manat ödənilmiş dövlət rüsumunun əvəzi alınaraq İddiaçı verilsin. Qətnamədən rəsmi qaydada verildiyi gündən 1 ay müddətində Culfa Rayon Məhkəməsi vasitəsilə Naxçıvan Muxtar Respublikası Ali Məhkəməsinin Mülki Kollegiyasına apelyasiya şikayəti verilə bilər. Qətnamədən şikayət verilmədikdə, rəsmi qaydada verildiyi gündən 1 (bir) ay keçdikdən sonra qanuni qüvvəyə minir. Hakim əvəzi: Tural Haqverdiyev