Naxçıvan MR Şərur Rayon Məhkəməsi Qətnamə — İş №e-2(110)-799/2022

Azərbaycan Respublikası adından QƏTNAMƏ Şərur şəhəri İş № e-2(110)-799/2022 25.11.2022 NAXÇIVAN MR ŞƏRUR RAYON MƏHKƏMƏSİ Şərur Rayon Məhkəməsinin hakim Qarayev Seymur Əlfəddin oğlu, İddiaçı MMC-nin Cavabdeh qarşı “borc tələbinə” dair iddia ərizəsinə Şərur Rayon Məhkəməsinin inzibati binasında kiçik iddialara dair işlər üzrə sadələşdirilmiş icraat qaydasında baxaraq müəyyən etdi: İddiaçı MMC məhkəməyə ərizə ilə müraciət edərək, Cavabdeh İddiaçı MMC-nin xeyrinə 1699 (bir min altı yüz doxsan doqquz) manat məbləğində əsas borc, 117 (bir yüz on yeddi) manat məbləğində cərimə, 38.16 (otuz səkkiz manat on altı qəpik) manat məbləğində dövlət rüsumu, cəmi 1854.16 (bir min səkkiz yüz əlli dörd manat on altı qəpik) manat məbləğində pulun tutulması barəsində qətnamə qəbul edilməsini xahiş etmişdir. İddiaçının nümayəndəsi iddia ərizəsində İddiaçı MMC ilə Cavabdeh arasında bağlanmış R0024172 nömrəli xx.xx.2021-ci il tarixli alqı-satqı müqaviləsinə əsasən satıcı alıcıya 12 ay müddətinə 3569 manat dəyərində iPhone 12 Pro Max 128, Apple H/F iPhone 7 from box (F), Apple AC Power adapter Fast USB-C1 20W, Green 3D silicone privacy X1 for iPhone 12 Pro Max 6.7, Baseus simple case iPhone 12 Pro Max white transparent, Al-dəyiş Plus 2501-3000, proqramçı xidməti markalı əşyaları satdığını, borclunun aldığı əşyaya görə 1300 manat ilkin ödəniş etdiyini və borclu olduğu qalıq 2269 manat məbləğində müqaviləyə əlavə edilən ödəniş cədvəlinə əsasən kreditora hissə-hissə ödəməyi öhdəsinə götürsə də, alğı-satqı müqaviləsində nəzərdə tutulmuş öhdəlikləri qismən yerinə yetirdiyini və 570 manat ödəniş etdiyini, borcun ödənilməsi ilə əlaqədar olaraq borcluya dəfələrlə şifahi, xx.xx.2022-ci il tarixində isə yazılı xəbərdarlıq edildiyini, lakin borclunun yenə də borc öhdəliyinin icrasına dair heç bir addım atmadığını, cavabdehin müqavilə üzrə öhədliklərini yerinə yetirmədiyindən İddiaçı MMC tərəfindən ona xx.xx.2022-ci il tarixdə 117 manat məbləğində cərimə hesablandığını, yuxarıda göstərilənləri əsas tuturaq cavabdehdən İddiaçı MMC-nin xeyrinə 1699 manat məbləğində əsas borc, 117 manat məbləğində cərimə və 38.16 manat məbləğində dövlət rüsumu tutulmalı olduğunu hesab etdiyini qeyd edərək, Cavabdeh İddiaçı MMC-nin xeyrinə 1699 (bir min altı yüz doxsan doqquz) manat məbləğində əsas borc, 117 (bir yüz on yeddi) manat məbləğində cərimə, 38.16 (otuz səkkiz manat on altı qəpik) manat məbləğində dövlət rüsumu, cəmi 1854.16 (bir min səkkiz yüz əlli dörd manat on altı qəpik) manat məbləğində pulun tutulması barəsində qətnamə qəbul edilməsini xahiş etmişdir. Azərbaycan Respublikasının Mülki Prosessual Məcəlləsinin 284-5.2-ci maddəsinə əsasən cavabdehin iddiaya qarşı əsaslandırılmış etirazını və ona əlavə olunmuş sənədləri, elektron qaydada verildikdə isə elektron imza ilə təsdiq edilmiş etirazını və ona əlavə olunmuş, “Elektron imza və elektron sənəd haqqında” Azərbaycan Respublikasının Qanununda nəzərdə tutulmuş qaydada elektron sənəd formasında tərtib edilmiş sənədləri rəsmi qaydada aldığı gündən 10 (on) iş günü müddətində məhkəməyə göndərə biləcəyinin izah edilməsinə dair bildiriş Cavabdeh ünvanına göndərilmişdir. Eyni zamanda xx.xx.2022-ci il tarixdə məhkəmə iclas katibi tərəfindən Cavabdeh iş materiallarında olan mobil nömrəsinə zəng edilərək bu barədə məlumat verilmiş və telefonoqram tərtib edilmişdir. Məhkəmə iş materiallarında olan sübutlara qiymət verərək belə nəticəyə gəlir ki, iddia ərizəsi təmin edilməlidir. Belə ki, iş materiallarına əlavə olunmuş müqavilədən aydın olur ki, həqiqətən Cavabdeh ilə İddiaçı MMC arasında xx.xx.2021-ci il tarixli, R0024172 nömrəli Əşyanın nisyə alqı-satqı müqaviləsi bağlanmış və tərəflər üzərlərinə bir sıra öhdəliklər götürmüşlər. Tərəflər arasında bağlanmış xx.xx.2021-ci il tarixli, R0024172 nömrəli Müddətli (nisyə) alqı-satqı Müqaviləsinin 1.1-ci bəndinə əsasən, “Satıcı” Alıcıya bu müqavilənin şərtiərinə uyğun olaraq şəxsi istehlak və istifadə üçün 12 ay müddətinə 3569.00 manat məbləğində əmtəəni (əşyanı) iPhone 12 Pro Max 128, Apple H/F iPhone 7 from box (F), Apple AC Power adapter Fast USB-C1 20W, Green 3D silicone privacy X1 for iPhone 12 Pro Max 6.7, Baseus simple case iPhone 12 Pro Max white transparent, Al-dəyiş Plus 2501-3000, proqramçı xidməti nisyə alqı-satqı şərtləri əsasında vermişdir. “Alıcı” aldığı əmtəənin (əşyanın) qiymətini müqaviləyə əlavə edilən Ödəniş cədvəli əsasında hissə-hissə ödəməyi öhdəsinə götürmüşdür. Həmin Müqavilənin 1.3-cü bəndinə əsasən əmtəə (əşya) “Alıcıya” təhvil verdiyi gündən etibarən hər ay (30 gün) müqavilədə nəzərdə tutulmuş təqvim günündən gec olmayaraq ödəmələrin icra olunur. Ödəniş 30 gündən başlayaraq gecikdirildikdə “Satıcı” tərəfindən Azərbaycan Respublikasının Mülki Məcəlləsinin 449-cu maddəsində nəzərdə tutulmuş qaydada hər gün üçün gecikdirilmiş borc məbləğinin 0.3 % həcmində cərimə (dəbbə pulu) ödənilməsi tələb edilə bilər. Həmin Müqaviləsinin 2.1-ci bəndinə əsasən əgər alıcının əmlak vəziyyəti əhəmiyyətli dərəcədə pisləşərsə və bu hal borcun qaytarılması tələbi üzrə təhlükə yaradarsa, “Satıcı” razılaşma və ya xəbərdarlıqla, həmçinin məhkəmə qarşısında borcun dərhal qaytarılmasını və zərərin ödənilməsini tələb edə bilər. İş materiallarında olan R0024172 nömrəli xx.xx.2021-ci il tarixli Müddətli (nisyə) alqı-satqı Müqaviləsinə 1 nömrəli əlavədən görünür ki, Cavabdeh dəyəri 3569.00 manat olan iPhone 12 Pro Max 128, Apple H/F iPhone 7 from box (F), Apple AC Power adapter Fast USB-C1 20W, Green 3D silicone privacy X1 for iPhone 12 Pro Max 6.7, Baseus simple case iPhone 12 Pro Max white transparent, Al-dəyiş Plus 2501-3000, proqramçı xidməti üçün ilkin ödəniş olaraq 1300 manat ödəyərək, qalan məbləği 12 ay müddətinə aylıq 190 manat ödəmək şərtilə İddiaçı MMC-dən nisyə almışdır. İş materiallarında olan xx.xx.2022-ci il tarixli, Maliyyə arayışından görünür ki, Cavabdeh İddiaçı MMC-yə əsas borc qalığı 1699 manat, 117 manat cərimə borcu vardır. İş materiallarında olan Ödəniş cədvəlinə əsasən “Alıcı”- Cavabdeh iPhone 12 Pro Max 128, Apple H/F iPhone 7 from box (F), Apple AC Power adapter Fast USB-C1 20W, Green 3D silicone privacy X1 for iPhone 12 Pro Max 6.7, Baseus simple case iPhone 12 Pro Max white transparent, Al-dəyiş Plus 2501-3000, proqramçı xidməti üçün ilkin ödəniş 1300 manat ödəməklə, xx.xx.2021-ci il – xx.xx.2022-ci il tarixlərdə hər ay 190 manat, xx.xx.2022-ci il tarixdə isə 189 manat ödəməyi öhdəsinə götürmüşdür. İş materiallarına əlavə olunmuş xx.xx.2021-ci il tarixli əşyanın təhvil-təslim aktına əsasən Cavabdeh iPhone 12 Pro Max 128, Apple H/F iPhone 7 from box (F), Apple AC Power adapter Fast USB-C1 20W, Green 3D silicone privacy X1 for iPhone 12 Pro Max 6.7, Baseus simple case iPhone 12 Pro Max white transparent, Al-dəyiş Plus 2501-3000, proqramçı xidməti olmaqqla tam qüsursuz halda təhvil almışdır. İş materiallarında olan İddiaçı MMC-nin Cavabdeh ünvanladığı xx.xx.2022-ci il tarixli xəbərdarlıq məktubundan görünür ki, Cavabdeh əsas və cərimə borcunu 3 gün ərzində ödəməyəcəyi təqdirdə həmin məbləğin məcburi qaydada tutulması üçün məhkəməyə müraciət edəcəkləri barədə xəbərdarlıq edilmiş, lakin o, İddiaçı MMC-yə olan borcunun ödənilməsi üçün hər hansı bir tədbir görməmişdir. İş materiallarına əlavə olunmuş xx.xx.2022-ci il tarixli ********* nömrəli Mədaxil qəbzinin surətindən görünür ki, İddiaçı MMC tərəfindən məhkəmədə iddia qaldırılması ilə əlaqədar dövlət büdcəsinin AZ60AİİB******************** saylı xəzinə hesabina 30 manat dövlət rüsumu ödəmişdir. İş materiallarına əlavə edilmiş sənədlərdən görünür ki, verilmiş tələb Azərbaycan Respublikasının Mülki Prosessual Məcəlləsinin 284-1-ci maddəsinə uyğun olmaqla yanaşı, tələbi təsdiq edən sənədlər təqdim olunmuşdur və ərizənin əsaslandığı tələbetmə hüququ barədə mübahisə mövcud deyildir. Çünki qeyd olunan sənədlərdən də göründüyü kimi İddiaçı MMC ilə Cavabdeh arasında bağlanmış R0024172 nömrəli xx.xx.2021-ci il tarixli Əşyanın nisyə alqı-satqı Müqaviləsinə əsasən alıcı Cavabdeh İddiaçı MMC-dən ümumi qiyməti 3569 manat olan iPhone 12 Pro Max 128, Apple H/F iPhone 7 from box (F), Apple AC Power adapter Fast USB-C1 20W, Green 3D silicone privacy X1 for iPhone 12 Pro Max 6.7, Baseus simple case iPhone 12 Pro Max white transparent, Al-dəyiş Plus 2501-3000 və proqramçı xidmətini üçün ilkin ödəniş olaraq 1300 manat ödəməklə, qalan məbləği xx.xx.2021-ci il – xx.xx.2022-ci il tarixlərdə hər ay 190 manat, xx.xx.2022-ci il tarixdə isə 189 manat olaraq ödəməyi öhdəsinə götürmüşdür. Lakin Cavabdeh müqavilə üzrə götürdüyü öhdəliyi lazımı qaydada icra etməmişdir. Eyni zamanda iş üzrə tərəflər arasında bağlanmış Müqavilənin 1.3-cü bəndinə əsasən əmtəə (əşya) “Alıcıya” təhvil verdiyi gündən etibarən hər ay (30 gün) müqavilədə nəzərdə tutulmuş təqvim günündən gec olmayaraq ödəmələrin icra olunduğu, ödəniş 30 gündən başlayaraq gecikdirildikdə “Satıcı” tərəfindən Azərbaycan Respublikasının Mülki Məcəlləsinin 449-cu maddəsində nəzərdə tutulmuş qaydada hər gün üçün gecikdirilmiş borc məbləğinin 0.3 % həcmində cərimə (dəbbə pulu) ödənilməsi nəzərdə tutulmuşdur. İş üzrə tərəflər arasında bağlanmış Müqavilənin şərtlərinə müvafiq olaraq da, iddiaçı cavabdehdən 1699 (bir min altı yüz doxsan doqquz) manat məbləğində əsas borc, 117 (bir yüz on yeddi) manat məbləğində cərimə, 38.16 (otuz səkkiz manat on altı qəpik) manat məbləğində dövlət rüsumu, cəmi 1854.16 (bir min səkkiz yüz əlli dörd manat on altı qəpik) manat borcun tutularaq ona ödənilməsi tələbi ilə məhkəmədə iddia qaldırmışdır. Azərbaycan Respublikasının Mülki Məcəlləsinin: - 600.1-ci maddəsinə əsasən, alqı-satqı müqaviləsində əşyanın alıcıya verildikdən müəyyən müddət sonra ödənilməsinin (əşyaların nisyə satışının) nəzərdə tutulduğu halda alıcı ödənişi müqavilədə nəzərdə tutulan müddətdə, müqavilədə belə müddət nəzərdə tutulmadıqda isə bu Məcəllənin 427-ci maddəsinə uyğun müəyyənləşdirilmiş müddətdə həyata keçirməlidir; - 600.2-ci maddəsinə əsasən, əşyaların nisyə satışı satış günü qüvvədə olmuş qiymətlər üzrə həyata keçirilir. Nisyə satılmış əşyaların qiymətinin sonradan dəyişməsi, əgər müqavilədə ayrı qayda nəzərdə tutulmayıbsa, yenidən hesablaşmaya səbəb olmur; - 600.4-cü maddəsinə əsasən, əşyanı təhvil almış alıcı onu alqı-satqı müqaviləsində nəzərdə tutulan müddətdə ödəmək vəzifəsini icra etmədikdə satıcı verilmiş əşyanın ödənilməsini və ya ödənilməmiş malın qaytarılmasını tələb edə bilər; - 601.1-ci maddəsinə əsasən, əşyanın nisyə satılması haqqında müqavilədə onun hissə-hissə ödənilməsi nəzərdə tutula bilər. Hissə-hissə ödəmə şərti ilə əşyanın nisyə satılması haqqında müqavilə o halda bağlanmış sayılır ki, alqı-satqı müqaviləsinin digər mühüm şərtləri ilə yanaşı əşyanın qiyməti, ödənişlərin qaydası, müddətləri və məbləğləri nəzərdə tutulmuş olsun; - 601.2-ci maddəsinə əsasən, hissə-hissə ödəmə şərti ilə malın nisyə satılması haqqında müqaviləyə bu Məcəllənin 600.2-600.5-ci maddələrində nəzərdə tutulan qaydalar tətbiq edilir; - 425.1-ci maddəsinə əsasən, öz hüquqlarını həyata keçirərkən və vəzifələrini icra edərkən tərəflərdən hər biri vicdanlılığın tələb etdiyi tərzdə, yəni şərtləşdirilmiş vaxtda və yerdə lazımi şəkildə, öhdəliyin şərtlərinə və bu məcəllənin tələblərinə müvafiq surətdə, belə şərtlər və tələblər olmadıqda isə işgüzar adətlərə və ya adətən irəli sürülən digər tələblərə müvafiq surətdə hərəkət etməlidir; - 442-ci maddəsinə əsasən, öhdəliyin icra edilməməsi dedikdə onun pozulması və ya lazımınca icra edilməməsi (vaxtında icra edilməməsi, mallarda, işlərdə və xidmətlərdə qüsurlarla və ya öhdəliyin məzmunu ilə müəyyənləşdirilmiş digər şərtləri pozmaqla icra edilməsi) başa düşülür; - 443.1-ci maddəsinə əsasən, öhdəliyini icra etməyən borclu kreditora dəymiş zərərin əvəzini ödəməyə borcludur. Borclunun üzərinə öhdəliyi pozmağa görə məsuliyyət qoyulmadıqda, bu qayda qüvvədə olmur; - 445.1-ci maddəsinə əsasən, icranı gecikdirmiş borclu gecikdirmə nəticəsində vurduğu zərər üçün və gecikdirmə zamanı təsadüfən baş vermiş icra mümkünsüzlüyünün nəticələri üçün kreditor qarşısında məsuliyyət daşıyır; - 445.2.1-ci maddəsinə əsasən, öhdəliyin onun icrası üçün müəyyənləşdirilmiş müddətdə icra edilməməsi borclunun icranı gecikdirməsi sayılır; - 448.2-ci maddəsinə əsasən, borclu öz öhdəliklərinin hər bir təqsirli pozuntusu (hərəkət və ya hərəkətsizlik) üçün məsuliyyət daşıyır. Borclunu təqsirə görə, yəni qərəzə və ya kobud ehtiyatsızlığa görə məsuliyyətdən qabaqcadan azad etmək olmaz. Məhkəmə qeyd edir ki, “Alıcı” Cavabdeh “Satıcı” "xxxx" MMC ilə aralarında bağlanmış “Əşyanın nisyə alqı-satqı Müqaviləsinin” şərtlərinə əməl etməməklə “Satıcı” qarşısında üzərinə götürdüyü öhdəlikləri lazımınca yerinə yetirmədiyindən, iddiaçı borcun tutulması ilə bağlı məhkəməyə müraciət etməkdə haqlı olmuşdur. Məhkəmə iddia tələbinin müqavilə üzrə hesablanmış 117 (bir yüz on yeddi) manat cərimənin tutulmasına dair hissəsi ilə əlaqədar aşağıdakıları qeyd edir. Azərbaycan Respublikasının Mülki Məcəlləsinin: - 462.1-ci maddəsinə əsasən dəbbə pulu (cərimə, penya) müqavilə ilə müəyyənləşdirilən, öhdəliyin icra edilmədiyi və ya lazımınca icra edilmədiyi, o cümlədən icranın gecikdirildiyi halda borclunun kreditora ödəməli olduğu pul məbləğidir; - 465.2-ci maddəsinə əsasən, əgər borclu öhdəliyin lazımınca icra edilməməsi, o cümlədən müəyyənləşdirilmiş müddətdə icra edilməməsi üçün cərimə ödəyəcəyini vəd etmişdirsə, kreditor cərimənin ödənilməsini və öhdəliyin icrasını tələb edə bilər; - 467-ci maddəsinə əsasən məhkəmə işin hallarını nəzərə alaraq tənasübsüz surətdə yüksək dəbbə pulunu azalda bilər. Tənasüb müəyyənləşdirilərkən kreditorun həm əmlak mənafeləri, həm də bütün əsaslı mənafeləri nəzərə alınır. Məhkəmə tərəfindən ödənilməmiş əsas borcun miqdarı, kreditorun həm əmlak mənafeləri, həm də bütün əsaslı mənafeləri nəzərə alınır. Bu səbəblə məhkəmə, Əşyanın nisyə alqı-satqı müqaviləsi üzrə 117 (bir yüz on yeddi) manat məbləğində hesablanmış cərimənin məbləğinin əsas borcuna münasibətdə tənasübsüz surətdə yüksək olması qənaətinə gələrək, cərimənin 12 (on iki) manat həcmində müəyyənləşdirilməsini ədalətli hesab edir. Azərbaycan Respublikasının Mülki Prosessual Məcəlləsinin: - 284-1-ci maddəsinə əsasən, mülki işlər üzrə iddianın qiyməti beş min manatdan, kommersiya mübahisələrinə dair işlər üzrə iddianın qiyməti on min manatdan az olan iddialar (kiçik iddialar) üzrə işlərə bu fəslə uyğun olaraq sadələşdirilmiş qaydada baxılmasına yol verilir; - 284-5.3-cü maddəsinə əsasən, ərizə məhkəməyə daxil olduğu gündən 30 (otuz) iş günü ərzində işə tərəflərin təqdim etdiyi sənədlər əsasında məhkəmə baxışı keçirilmədən və tərəflər izahatları dinlənilmək üçün çağırılmadan baxılmalı və həmin işin həllinə dair qətnamə çıxarılmalıdır; - 284-6.1-ci maddəsinə əsasən, işə mahiyyəti üzrə baxan hakim tərəfindən iddianın tam və ya qismən təmin və ya rədd edilməsi haqqında qətnamə qəbul edilir. Məhkəmə hesab edir ki, işin faktiki hallarından və mülki qanunvericiliyin tələblərindən görünür ki, Cavabdeh yazılı formada bağlanmış müqavilələrin şərtlərinə əməl etməməklə iddiaçı qarşısında müqavilə üzrə üzərinə götürdüyü öhdəlikləri lazımınca yerinə yetirmədiyindən iddiaçı borcun tutulması ilə bağlı məhkəməyə müraciət etməkdə haqlı olmuşdur. Bu səbəbdən də mülki iş materiallarinda olan sübutlara qiymət verərək məhkəmə bu qənaətə gəlir ki, Cavabdeh R0024172 nömrəli xx.xx.2021-ci il tarixli Müddətli (nisyə) alqı-satqı Müqaviləsinə əsasən iPhone 12 Pro Max 128, Apple H/F iPhone 7 from box (F), Apple AC Power adapter Fast USB-C1 20W, Green 3D silicone privacy X1 for iPhone 12 Pro Max 6.7, Baseus simple case iPhone 12 Pro Max white transparent, Al-dəyiş Plus 2501-3000, proqramçı xidməti markalı əşya üçün 1699 (bir min altı yüz doxsan doqquz) manat məbləğində əsas borc, 12 (on iki) manat məbləğində cərimə, cəmi 1711 (bir min yeddi yüz on bir) manat pul tutularaq İddiaçı MMC-nin xeyrinə ödənilməli, iddia digər hissədə rədd edilməlidir. Azərbaycan Respublikasının Mülki-Prosessual Məcəlləsinin: - 222.2-ci maddəsinə əsasən, pul vəsaitlərinin tutulması haqqında iddianı təmin edərkən hakim əsas borcu, faiz borcunu, zərər və dəbbə pulunu (cərimə, penya) ayrı-ayrılıqda müəyyən etməklə, alınmalı olan ümumi məbləği qətnamədə göstərir; - 119.1-ci maddəsinə əsasən məhkəmə xərcləri ödənilmiş tələblərin məbləğinə münasib olaraq işdə iştirak edən şəxslərə aid edilir. İddia qismən təmin olunduğu üçün ödənilmiş 38.16 (otuz səkkiz manat on altı qəpik) manat dövlət rüsumunun 2.16 (iki manat on altı qəpik) manatı iddiaçıya aid edilməli, 36 (otuz altı) manatı isə cavabdehdən alınaraq iddiaçıya ödənilməlidir. Yuxarıda qeyd edilənləri və Azərbaycan Respublikasının Mülki-Prosessual Məcəlləsinin 284-5, 284-6, 216-220, 358.0.3 və 360-cı maddələrini rəhbər tutaraq məhkəmə qət etdi: İddia qismən təmin edilsin. Cavabdeh xx.xx.2021-ci il tarixli, R0024172 nömrəli Əşyanın nisyə alqı-satqı müqaviləsi üzrə 1699 (bir min altı yüz doxsan doqquz) manat məbləğində əsas borc, 12 (on iki) manat məbləğində cərimə, cəmi 1711 (bir min yeddi yüz on bir) manat borc və 38.16 (otuz səkkiz manat on altı qəpik) manatı məbləğində ödənilmiş dövlət rüsumunun 36 (otuz altı) manatı olmaqla, ümumilikdə 1747 (bir min yeddi yüz qırx yeddi) manat məbləğində pul tutularaq İddiaçı MMC-nin xeyrinə ödənilsin. İddia digər hissədə rədd edilsin. Qətnamədən, o, rəsmi qaydada verildiyi gündən 1 (bir) ay müddətində Şərur Rayon Məhkəməsi vasitəsi ilə Naxçıvan Muxtar Respublikası Ali Məhkəməsinin mülki kollegiyasına apellyasiya şikayəti vermək olar. Hakim: Seymur Qarayev