Gəncə Şəhər Məhkəməsi Qətnamə — İş №e-2(125)-2109/2023

Azərbaycan Respublikası adından QƏTNAMƏ Gəncə şəhəri İş № e-2(125)-2109/2023 14.03.2023 GƏNCƏ ŞƏHƏR MƏHKƏMƏSİ Gəncə Şəhər Məhkəməsinin hakimi X1, İddiaçı "xxxx" Məhdud Məsuliyyətli Cəmiyyətinin (bundan sonra MMC) Cavabdeh qarşı “pul” tələbinə dair kiçik iddia üzrə sadələşmiş icraat qaydasında ərizəsi üzrə mülki işə məhkəmənin inzibati binasında, məhkəmə iclasından kənar baxaraq, müəyyən etdim: İddiaçı "xxxx" MMC Cavabdeh qarşı «pul» tələbinə dair kiçik iddia üzrə sadələşmiş icraat qaydasında ərizə ilə məhkəməyə müraciət edərək, xx.xx.2021-ci il tarixli müqaviləsinə əsasən, APPLE USB, İmei kodu **********92905 olan «İphone 12 mini» markalı telefon üçün 2003 (iki min üç) manat ödənilməmiş hissə, 200 (iki yüz) manat cərimə; xx.xx.2020-ci il tarixli müqaviləsinə əsasən, «SOFT» MEBEL üçün 231 (iki yüz otuz bir) manat ödənilməmiş hissə, 23 (iyirmi üç) manat cərimə; xx.xx.2021-ci il tarixli müqaviləsinə əsasən İmei kodu **********79054 olan «NOKİA 2720 FLİP» markalı telefon üçün 146 (bir yüz qırx altı) manat ödənilməmiş hissə, 14 (on dörd) manat cərimə pulu olmaqla, ümumilikdə 2617 (iki min altı yüz on yeddi) manat borc 46,17 (qırx altı manat on yeddi qəpik) manat ödənilmiş dövlət rüsumu Cavabdeh alınaraq "xxxx" Məhdud Məsuliyyətli Cəmiyyətinə ödənilməsi barədə qətnamə çıxarılmasını xahiş etmişdir. İddiaçı iddia tələbini onunla əsaslandırmışdır ki, cavabdeh, "xxxx" MMC ilə xx.xx.2021-ci il, xx.xx.2020-ci il və xx.xx.2021-ci il tarixli müqavilələrinə əsasən, APPLE USB, İmei kodu **********92905 olan «İphone 12 mini» markalı telefon, «SOFT» MEBEL və İmei kodu **********79054 olan «NOKİA 2720 FLİP» markalı telefon almış və nəticədə ümumilikdə 2617 (iki min altı yüz on yeddi) manat borc yaranmışdır. Cavabdeh müqavilənin şərtlərini pozmuş və nəticədə xx.xx.2021-ci il tarixli müqaviləsinə əsasən, alqı-satqı qiyməti 2343,03 (iki min üç yüz qırx üç manat üç qəpik) manat (12 ay x 339,99 manat + 166,92 manat ilkin ödəniş) olan APPLE USB, İmei kodu **********92905 olan «İphone 12 mini» markalı telefon üçün ümumilikdə, 2203 (iki min iki yüz üç) manat olmaqla ondan, 2003 (iki min üç) manat ödənilməmiş hissə, 200 (iki yüz) manat cərimə; xx.xx.2020-ci il tarixli müqaviləsinə əsasən, alqı-satqı qiyməti 535,2 (beş yüz otuz beş manat iyirmi qəpik) manat (24 ay x 22,3 manat + 0 manat ilkin ödəniş) olan «SOFT» MEBEL üçün ümumilikdə 254 (iki yüz əlli dörd) manat olmaqla ondan, 231 (iki yüz otuz bir) manat ödənilməmiş hissə, müştəriyə güzəşt olunaraq 23 (iyirmi üç) manat cərimə; xx.xx.2021-ci il tarixli müqaviləsinə əsasən, alqı-satqı qiyməti 275,8 (iki yüz yetmiş beş manat səksən qəpik) manat (12 ay x 20,9 manat + 25 manat ilkin ödəniş) olan İmei kodu **********79054 olan «NOKİA 2720 FLİP» markalı telefon üçün ümumilikdə 160 (bir yüz altmış) manat olmaqla ondan, 146 (bir yüz qırx altı) manat ödənilməmiş hissə, 14 (on dörd) manat cərimə miqdarında borcu yaranmışdır. Cavabdehin cəmi ödədiyi məbləğ 774,03 manat təşkil edir. Cavabdehlə aralarında bağlanılmış xx.xx.2021-ci il, xx.xx.2020-ci il və xx.xx.2021-ci il tarixli Müqavilənin ayrılmaz tərkib hissəsi olan Əşyaların təhvil-təslim aktından görünür ki, cavabdeh əldə etdiyi məhsulu tam və qüsursuz şəkildə təhvil almışdır. Cavabdehlə aralarında olan telefon danışığı, həmçinin göndərdikləri xx.xx.2023-cü il tarixli xəbərdarlıq məktubunda mübahisənin Məhkəmədən kənar həll olunması, onun üzərinə düşən öhdəlikləri lazımınca icra etməli olduğunu rəsmi qayda da, bildirsələrdə, qarşı tərəf müqavilə ilə təsbit olunmuş öhdəlikləri icra etməmişdir. Ödəniş cədvəlinin 2-ci bəndə əsasən ödəniş cədvəli üzrə ödənişlərdə gecikmələr aşkarlanıbsa, müddəti keçmiş məbləğin hər növbəti təqvim gününə hesablanmış 1 faizi həcmində mübahisəsiz olaraq penya ödəyir. Odur ki, iddianın təmin olunmasını məhkəmədən xahiş edir. Azərbaycan Respublikası Mülki Prosessual Məcəlləsinin 284-5-ci maddəsinə uyğun olaraq cavabdehə bildiriş göndərilməklə ona iddia tələbinə dair əsaslandırılmış etirazını, dəlillərini və sübutlarını təqdim etmək təklif olunsa da cavabdehdən iddiaya dair etiraz daxil olmamışdır. Məhkəmə iş üzrə sənədləri araşdıraraq hesab edir ki, iddia qismən əsaslı olduğundan qismən təmin edilməlidir. Belə ki, iş materiallarına əlavə edilmiş: "xxxx" MMC ilə alıcı Cavabdeh arasında bağlanmış xx.xx.2021-ci il, xx.xx.2020-ci il və xx.xx.2021-ci il tarixli müqavilələrdən görünür ki, "xxxx" MMC alıcıya dəyəri 2343,03 (iki min üç yüz qırx üç manat üç qəpik) manat olan APPLE USB, İmei kodu **********92905 olan «İphone 12 mini» markalı telefon, dəyəri 535,2 (beş yüz otuz beş manat iyirmi qəpik) manat olan «SOFT» MEBEL, dəyəri 275,8 (iki yüz yetmiş beş manat səksən qəpik) manat olan İmei kodu **********79054 olan «NOKİA 2720 FLİP» markalı telefonun dəyərini hissəhissə ödəmə şərti ilə satmışdır. Alıcı aldığı malın dəyərini müqavilədə göstərilən ödəmə tarixində şərtsiz ödəyəcəyi və ödəmənin hər gecikdiyi gün üçün ümumi məbləğin 1 faizi miqdarında cərimə ödəməyi barədə üzərinə öhdəlik götürmüşdür. Cavabdeh həmin müqavilələr üzrə sonrakı aylar APPLE USB, İmei kodu **********92905 olan «İphone 12 mini» markalı telefon üçün hər ay 339,99 manat, «SOFT» MEBEL üçün hər ay 22,3 manat və İmei kodu **********79054 olan «NOKİA 2720 FLİP» markalı telefon üçün hər ay 20,9 manat ödəniş etmək öhdəliyini üzərinə götürmüşdür. 13 fevral 2023-cü il tarixli "xxxx" MMC-nin maliyyə və ödəniş cədvəlindən görünür ki, Cavabdeh xx.xx.2021-ci il tarixli müqaviləyə əsasən "xxxx" MMC-dən APPLE USB, İmei kodu **********92905 olan «İphone 12 mini» markalı telefon üçün 12 ay müddətinə ödəmək şərti ilə dəyəri 2343,03 manat olan mal almış, borcunu hissə-hissə ödəməli olduğu halda öhdəliklərini tam yerinə yetirməmiş, əsas borc məbləğindən 2003 (iki min üç) manat borcunu ödəmədiyindən, həmin məbləğə 200 (iki yüz) manat cərimə hesablanmış; xx.xx.2020-ci il tarixli müqaviləyə əsasən "xxxx" MMC-dən «SOFT» MEBEL üçün 24 ay müddətinə ödəmək şərti ilə dəyəri 535,2 manat olan mal almış, borcunu hissə-hissə ödəməli olduğu halda öhdəliklərini tam yerinə yetirməmiş, əsas borc məbləğindən 231 (iki yüz otuz bir) manat borcunu ödəmədiyindən, həmin məbləğə 23 (iyirmi üç) manat cərimə hesablanmış; xx.xx.2021-ci il tarixli müqaviləyə əsasən "xxxx" MMC-dən İmei kodu **********79054 olan «NOKİA 2720 FLİP» markalı telefon üçün 12 ay müddətinə ödəmək şərti ilə dəyəri 275,8 manat olan mal almış, borcunu hissə-hissə ödəməli olduğu halda öhdəliklərini tam yerinə yetirməmiş, əsas borc məbləğindən 146 (bir yüz qırx altı) manat borcunu ödəmədiyindən, həmin məbləğə 14 (on dörd) manat cərimə hesablanmışdır. İş materiallarına əlavə edilmiş xx.xx.2023-cü il tarixli xəbərdarlıqdan görünür ki, cavabdeh borcun ödənilməyəcəyi təqdirdə məhkəmədə ona qarşı iddia qaldırılacağı barədə xəbərdar edilmişdir. İddia tələbinin qanuni əsası kimi məhkəmə aşağıdakı maddi hüquq normalarına istinad etməyi əsaslı hesab edir. Belə ki, öhdəlik hüququndan bəhs edən Azərbaycan Respublikası Mülki Məcəlləsinin 385.1-ci maddəsində qeyd edilir ki, öhdəliyə əsasən bir şəxs (borclu) başqa şəxsin (kreditorun) xeyrinə müəyyən hərəkəti etməlidir, məsələn, pul ödəməli, əmlak verməli, iş görməli, xidmətlər göstərməli və i.a. və ya müəyyən hərəkətdən çəkinməlidir, kreditorun isə borcludan vəzifəsinin icrasını tələb etmək hüququ vardır. Azərbaycan Respublikası Mülki Məcəlləsinin: 567-ci maddəsində qeyd olunur ki, alqı-satqı müqaviləsinə görə satıcı əşyanı alıcının mülkiyyətinə verməyi, alıcı isə əşyanı qəbul edib əvəzində müəyyənləşdirilmiş pul məbləğini (qiyməti) ödəməyi öhdəsinə götürür. 600.1-ci maddəsində göstərilir ki, alqı-satqı müqaviləsində əşyanın alıcıya verildikdən müəyyən müddət sonra ödənilməsinin (əşyaların nisyə satışının) nəzərdə tutulduğu halda alıcı ödənişi müqavilədə nəzərdə tutulan müddətdə, müqavilədə belə müddət nəzərdə tutulmadıqda isə bu Məcəllənin 427-ci maddəsinə uyğun müəyyənləşdirilmiş müddətdə həyata keçirməlidir. 600.2-ci maddəsinə görə, əşyaların nisyə satışı satış günü qüvvədə olmuş qiymətlər üzrə həyata keçirilir. Nisyə satılmış əşyaların qiymətinin sonradan dəyişməsi, əgər müqavilədə ayrı qayda nəzərdə tutulmayıbsa, yenidən hesablaşmaya səbəb olmur. 600.4-cü maddəsində əsasən, əşyanı təhvil almış alıcı onu alğı-satqı müqaviləsində nəzərdə tutulan müddətdə ödəmək vəzifəsini icra etmədikdə satıcı verilmiş əşyanın ödənilməsini və ya ödənilməmiş malın qaytarılmasını tələb edə bilər. Məhkəmə eyni zamanda iddianın cərimənin ödənilməsi hissəsini də araşdıraraq hesab edir ki, iddia həmin hissədə qismən təmin edilməlidir. Belə ki, Mülki Məcəllənin 462.1-ci maddəsinə əsasən dəbbə pulu (cərimə, penya) müqavilə ilə müəyyənləşdirilən, öhdəliyin icra edilmədiyi və ya lazımınca icra edilmədiyi, o cümlədən icranın gecikdirildiyi halda borclunun kreditora ödəməli olduğu pul məbləğidir. Həmin Məcəllənin 467-ci maddəsinə əsasən isə məhkəmə işin hallarını nəzərə alaraq tənasübsüz surətdə yüksək dəbbə pulunu azalda bilər. Tənasüb müəyyənləşdirilərkən kreditorun həm əmlak mənafeləri, həm də bütün əsaslı mənafeləri nəzərə alınır. Qanun normasının mənasına görə, məhkəmə cərimə (dəbbə) pulunun məbləğini cavabdehin belə vəsatət verməsindən asılı olmayaraq azalda bilər. Hər bir konkret iş üzrə dəbbə pulunun azaldılması meyarları kimi dəbbə pulunun qeyri-mütənasib olması, öhdəliyin pozulması nəticəsində yarana biləcək mümkün zərərin həcmindən əhəmiyyətli dərəcədə artıq olması, öhdəliklərin yerinə yetirilməsindən yayınma müddətləri və s. çıxış edə bilər. Məhkəmə nəzərə alır ki, dəbbə pulunun iddiada göstərilən həcmdə tutulması cavabdehin əmlak mənafelərinə ciddi xələl gətirə bilər. Dəbbə pulunun məbləğinin azaldılması kreditorun əmlak mənafelərinə əsaslı təsir etmir. Belə ki, iddiaçı borc verərkən dəbbə pulunu əldə edəcəyi gözlənilən qazanc kimi deyil, öhdəliyin icrasının təminatı üsulu kimi nəzərdə tutmuşdur. Məhkəmə cavabdehin üzərində əsas borcu olaraq icra edilməmiş pul öhdəliyinin olmasını, bununla yanaşı əlavə olaraq yüksək məbləğdə cərimənin tətbiq edilməsinin onların vəziyyətini daha da ağırlaşdırdığını nəzərə alaraq hesab edir ki, 237 (iki yüz otuz yeddi) manat məbləğində dəbbə pulu (cərimə) tənasübsüz surətdə yüksəkdir. Odur ki, dəbbə pulu azaldılaraq 10 (on) manat məbləğində müəyyən edilməlidir Məhkəmə tədqiq olunmuş sübutlara tam, hərtərəfli, obyektiv və məcmu halında qiymət verərək hesab edir ki, iddia tələbi qismən əsaslı olduğundan qismən təmin edilməli, "xxxx" MMC-nin xeyrinə Cavabdeh APPLE USB, İmei kodu **********92905 olan «İphone 12 mini» markalı telefon üçün 2003 (iki min üç) manat ödənilməmiş hissə, 5 (beş) manat cərimə, «SOFT» MEBEL üçün 231 (iki yüz otuz bir) manat ödənilməmiş hissə, 2 (iki) manat cərimə, İmei kodu **********79054 olan «NOKİA 2720 FLİP» markalı telefon üçün 146 (bir yüz qırx altı) manat ödənilməmiş hissə, 3 (üç) manat cərimə borcu olmaqla, ümumilikdə 2390 (iki min üç yüz doxsan) manat borc pul tutularaq iddiaçıya qaytarılmalıdır. Bununla yanaşı, MPM-in 107-ci və 119.1-ci maddələrinə əsasən, məhkəmə xərcləri dövlət rüsumundan və işə baxılması ilə əlaqədar olan məsrəflərdən ibarətdir. Məhkəmə xərcləri ödənilmiş tələblərin məbləğinə münasib olaraq işdə iştirak edən şəxslərə aid edilir. Məhkəmə hesab edir ki, iddia tələbi qismən təmin edildiyindən ödənilmiş 46,17 (qırx altı manat on yeddi qəpik) manat dövlət rüsumunun 43,9 (qırx üç manat doxsan qəpik) manatı cavabdehdən tutulmalıdır. Azərbaycan Respublikası Mülki Prosessual Məcəlləsinin: 14.2-ci maddəsinə əsasən məhkəmə yalnız tərəflərin təqdim etdikləri sübutları araşdırmalı və onlardan istifadə etməlidir; 119.1-ci maddəsinə görə məhkəmə xərcləri ödənilmiş tələblərin məbləğinə münasib olaraq işdə iştirak edən şəxslərə aid edilir; 217.4-cü maddəsinə əsasən məhkəmə öz qətnaməsini yalnız məhkəmə iclasında tədqiq olunmuş sübutlarla əsaslandırır. Göstərilənlərə əsasən və Azərbaycan Respublikası Mülki Prosessual Məcəlləsinin 216-220-ci maddələrini rəhbər tutaraq, məhkəmə qət etdi: İddia qismən təmin edilsin. "xxxx" MMC-nin xeyrinə Cavabdeh APPLE USB, İmei kodu **********92905 olan «İphone 12 mini» markalı telefon üçün 2003 (iki min üç) manat ödənilməmiş hissə, 5 (beş) manat cərimə, «SOFT» MEBEL üçün 231 (iki yüz otuz bir) manat ödənilməmiş hissə, 2 (iki) manat cərimə, İmei kodu **********79054 olan «NOKİA 2720 FLİP» markalı telefon üçün 146 (bir yüz qırx altı) manat ödənilməmiş hissə, 3 (üç) manat cərimə borcu olmaqla, ümumilikdə 2390 (iki min üç yüz doxsan) manat borc və məhkəmə xərci qismində 43,9 (qırx üç manat doxsan qəpik) manat dövlət rüsumu tutulsun. İddia tələbi qalan hissədə təmin edilməsin. Qətnamədən həmin qətnamə rəsmi qaydada verildiyi gündən bir ay müddətində Gəncə Şəhər Məhkəməsi vasitəsi ilə Azərbaycan Respublikası Gəncə Apellyasiya Məhkəməsinə apellyasiya şikayəti verilə bilər. Hakim: Zaman İmanov