Gəncə Şəhər Məhkəməsi Qətnamə — İş №e-2(125)-2597/2023

Azərbaycan Respublikası adından QƏTNAMƏ Gəncə şəhəri İş № e-2(125)-2597/2023 02.05.2023 GƏNCƏ ŞƏHƏR MƏHKƏMƏSİ Hakim Fərhadov Fuad Əlirza oğlunun sədrliyi ilə, İddiaçı Cavabdeh qarşı pul tələbinə dair iddia ərizəsinə kiçik iddialar üzrə sadələşdirilmiş icraat qaydasında baxaraq, müəyyənetdi: İddiaçı MMC, xx.xx.2017-ci il tarixli müqaviləyə əsasən 256 manat ödənilməmiş əsas, 25 manat cərimə; xx.xx.2018-ci il tarixli müqaviləyə əsasən 720 manat ödənilməmiş əsas, 72 manat cərimə; xx.xx.2018-ci il tarixli müqaviləyə əsasən 671 manat ödənilməmiş əsas, 67 manat cərimə; xx.xx.2018-ci il tarixli müqaviləyə əsasən 352 manat ödənilməmiş əsas, 35 manat cərimə; xx.xx.2018-ci il tarixli müqaviləyə əsasən 372 manat ödənilməmiş əsas, 37 manat cərimə olmaqla, ümumilikdə 2607 manat pulun və ödənilmiş 46,07 manat dövlət rüsumunun Cavabdeh tutulması barədə iddia ərizəsi ilə məhkəməyə müraciət etmişdir. İşin faktiki hallarına görə, tərəflər arasında xx.xx.2017-ci il tarixdə İmei kodu **********96125 olan Samsung J2 Prime markalı telefonun nisyə alğı-satqısı barədə K0314743 nömrəli müqavilə bağlanmışdır. Müqaviləyə və ona əlavə edilmiş ödəniş cədvəlinə əsasən əşyanın ilkin ödəniş daxil olmaqla ümumi dəyəri 384 manat, ödəniş müddəti 12 ay olmaqla, aylıq ödəniş 32 manat müəyyən edilmişdir. Əşya cavabdehə xx.xx.2017-ci il tarixdə təhvil verilmişdir. Həmçinin, tərəflər arasında xx.xx.2018-ci il tarixdə İmei kodu **********68209 olan Samsung J2 prime markalı telefonun və X1 markalı televizorun nisyə alğı-satqısı barədə K 00022648 nömrəli müqavilə bağlanmışdır. Müqaviləyə və ona əlavə edilmiş ödəniş cədvəlinə əsasən əşyaların ilkin ödəniş daxil olmaqla ümumi dəyəri 864 manat, ödəniş müddəti 18 ay olmaqla, aylıq ödəniş 48 manat müəyyən edilmişdir. Əşyalar cavabdehə xx.xx.2018-ci il tarixdə təhvil verilmişdir. Həmçinin, tərəflər arasında xx.xx.2018-ci il tarixdə Hoffmann markalı paltaryuyanın nisyə alğı-satqısı barədə K0091638 nömrəli müqavilə bağlanmışdır. Müqaviləyə və ona əlavə edilmiş ödəniş cədvəlinə əsasən əşyanın ilkin ödəniş daxil olmaqla ümumi dəyəri 732 manat, ödəniş müddəti 12 ay olmaqla, aylıq ödəniş 61 manat müəyyən edilmişdir. Əşya cavabdehə xx.xx.2018-ci il tarixdə təhvil verilmişdir. Həmçinin, tərəflər arasında xx.xx.2018-ci il tarixdə Braun markalı şirəçəkənin nisyə alğı-satqısı barədə K0095999 nömrəli müqavilə bağlanmışdır. Müqaviləyə və ona əlavə edilmiş ödəniş cədvəlinə əsasən əşyanın ilkin ödəniş daxil olmaqla ümumi dəyəri 384 manat, ödəniş müddəti 12 ay olmaqla, aylıq ödəniş 32 manat müəyyən edilmişdir. Əşya cavabdehə xx.xx.2018-ci il tarixdə təhvil verilmişdir. Həmçinin, tərəflər arasında xx.xx.2018-ci il tarixdə Demir Dokum markalı su qızdırıcının nisyə alğı-satqısı barədə K00120857 nömrəli müqavilə bağlanmışdır. Müqaviləyə və ona əlavə edilmiş ödəniş cədvəlinə əsasən əşyanın ilkin ödəniş daxil olmaqla ümumi dəyəri 425 manat, ödəniş müddəti 12 ay olmaqla, aylıq ödəniş 31 manat müəyyən edilmişdir. Əşya cavabdehə xx.xx.2018-ci il tarixdə təhvil verilmişdir. Hər beş müqavilə üzrə cavabeh tərəfindən ödənişlər qismən aparılmışdır. İddiaçı iddia ərizəsində göstərmişdir ki, tərəflər arasında bağlanmış müqavilələrin şərtləri cavabdeh tərəfindən pozulmuş, ümumilikdə xx.xx.2017-ci il tarixli müqavilə üzrə 128 manat, xx.xx.2018-ci il tarixli müqavilə üzrə 144 manat, xx.xx.2018-ci il tarixli müqavilə üzrə 61 manat, xx.xx.2018-ci il tarixli müqavilə üzrə 32 manat, xx.xx.2018-ci il tarixli müqavilə üzrə 53 manat ödəniş edilmişdir. Ona görə də cavabdehin iddiaçıdan aldığı xx.xx.2017-ci il tarixli müqavilə üzrə dəyəri 384 manat (12 ay x 32 manat + 0 manat ilkin ödəniş) olan əşyaya görə 256 manat əsas, 25 manat dəbbə (güzəştlə) pulu borcu; xx.xx.2018-ci il tarixli müqavilə üzrə dəyəri 864 manat (18 ay x 48 + 0 manat ilkin ödəniş) olan əşyalara görə 720 manat əsas, 72 manat dəbbə (güzəştlə) pulu borcu; xx.xx.2018-ci il tarixli müqavilə üzrə dəyəri 732 manat (12 ay x 61 + 0 manat ilkin ödəniş) olan əşyaya görə 671 manat əsas, 67 manat dəbbə (güzəştlə) pulu borcu; xx.xx.2018-ci il tarixli müqavilə üzrə dəyəri 384 manat (12 ay x 32 manat + 0 manat ilkin ödəniş) olan əşyayay görə 352 manat əsas, 35 manat dəbbə (güzəştlə) pulu borcu; xx.xx.2018-ci il tarixli müqavilə üzrə dəyəri 425 manat (12 ay x 31 manat + 53 manat ilkin ödəniş) olan əşyaya görə 372 manat əsas, 37 manat dəbbə (güzəştlə) pulu borcu yaranmışdır. Cavabdehin ünvanına yazılı məhkəmə bildirişi və prosessual hüquq və vəzifələr barədə qanundan çıxarış göndərilməklə, bildirişdə iddiaçının tələbinə dair əsaslandırılmış etirazının olduğu halda öz dəlillərini və onları təsdiq edən sənədləri təqdim etməli olduğu qeyd edilmiş, bu barədə müvafiq xəbərnamə işə əlavə edilmişdir. Lakin, cavabdeh 10 (on) iş günü müddətində iddiaya qarşı əsaslandırılmış etirazını və ona əlavə olunmuş sənədləri məhkəməyə təqdim etməmişdir. Azərbaycan Respublikası Mülki Prosessual Məcəlləsinin (bundan sonra – MPM) 284- 5.1-ci maddəsinə əsasən ərizənin qəbulundan imtina olunmamışdırsa, onun məhkəməyə daxil olduğu vaxtdan 5 (beş) iş günü ərzində işə baxan hakim cavabdehə rəsmi qaydada bildiriş göndərir. Bildirişdə iddiaçının tələbinə dair cavabdehin əsaslandırılmış etirazının olduğu halda öz dəlillərini və onları təsdiq edən sənədləri təqdim etməli olduğu qeyd edilir. Məcəllənin 284-5.2-ci maddəsinə əsasən cavabdeh bildirişi rəsmi qaydada aldığı gündən 10 (on) iş günü müddətində iddiaya qarşı əsaslandırılmış etirazını və ona əlavə olunmuş sənədləri, elektron qaydada verildikdə isə elektron imza ilə təsdiq edilmiş etirazını və ona əlavə olunmuş, “Elektron imza və elektron sənəd haqqında” Azərbaycan Respublikasının Qanununda nəzərdə tutulmuş qaydada elektron sənəd formasında tərtib edilmiş sənədləri məhkəməyə göndərə bilər. Məcəllənin 284-5.3-cü maddəsinə əsasən ərizə məhkəməyə daxil olduğu gündən 30 (otuz) iş günü ərzində işə tərəflərin təqdim etdiyi sənədlər əsasında, məhkəmə baxışı keçirilmədən və tərəflər izahatları dinlənilmək üçün çağırılmadan baxılmalı və həmin işin həllinə dair qətnamə çıxarılmalıdır. Məhkəmə iddia ərizəsinin dəlillərini, ona əlavə edilmiş sənədləri araşdıraraq hesab edir ki, iddia əsaslıdır. Belə ki, iddiaçının verdiyi maliyyə və ödəniş cədvəlinə görə cavabdehin xx.xx.2017-ci il tarixli müqavilə üzrə borca görə ödədiyi pul məbləği 128 manat, qalıq borcu – 256 manat əsas və 25 manat dəbbə (güzəştlə) pulu olmaqla cəmi 281 manat; xx.xx.2018-ci il tarixli müqavilə üzrə borca görə ödədiyi pul məbləği 144 manat, qalıq borcu – 720 manat əsas və 72 manat dəbbə (güzəştlə) pulu olmaqla cəmi 792 manat; xx.xx.2018-ci il tarixli müqavilə üzrə borca görə ödədiyi pul məbləği 61 manat, qalıq borcu – 671 manat əsas və 67 manat dəbbə (güzəştlə) pulu olmaqla cəmi 738 manat; xx.xx.2018-ci il tarixli müqavilə üzrə borca ödədiyi pul məbləği 32 manat, qalıq borcu - 352 manat əsas və 35 manat dəbbə (güzəştlə) pulu olmaqla cəmi 387 manat; xx.xx.2018-ci il tarixli müqavilə üzrə borca görə ödədiyi pul məbləği 53 manat, qalıq borcu – 372 manat əsas və 37 manat dəbbə (güzəştlə) pulu olmaqla cəmi 409 manat təşkil edir. İş materiallarında olan, xx.xx.2023-cü il tarixli xəbərdarlıq məktubundan görünür ki, cavabdehə sözügedən müqavilələr üzrə borcunun olması barədə xəbərdarlıq edilmiş, ondan borcun qısa müddət ərzində ödənilməsi tələb olunmuş, əks təqdirdə məhkəmədə ona qarşı iddia qaldırılacağı barədə məlumat verilmişdir. Tərəflər arasında bağlanmış müqavilələrin ayrılmaz tərkib hissəsi olan ödəniş cədvəllərində nəzərdə tutulmuşdur ki, ödəniş cədvəlləri üzrə ödənişlərdə gecikmələr aşkarlanıbsa, alıcı müddəti keçmiş məbləğin hər növbəti təqvim gününə hesablanmış 1%-i həcmində mübahisəsiz olaraq penya ödəyir. Azərbaycan Respublikasının Mülki Məcəlləsi. Alğı-satqı müqaviləsinə görə satıcı əşyanı alıcının mülkiyyətinə verməyi, alıcı isə əşyanı qəbul edib əvəzində müəyyənləşdirilmiş pul məbləğini (qiyməti) ödəməyi öhdəsinə götürür (maddə 567). Alğı-satqı müqaviləsində əşyanın alıcıya verildikdən müəyyən müddət sonra ödənilməsinin (əşyaların nisyə satışının) nəzərdə tutulduğu halda alıcı ödənişi müqavilədə nəzərdə tutulan müddətdə, müqavilədə belə müddət nəzərdə tutulmadıqda isə bu Məcəllənin 427-ci maddəsinə uyğun müəyyənləşdirilmiş müddətdə həyata keçirməlidir (maddə 600.1). Hissə-hissə ödəmə şərti ilə malın nisyə satılması haqqında müqaviləyə bu Məcəllənin 600.2-600.5-ci maddələrində nəzərdə tutulan qaydalar tətbiq edilir (maddə 601.2). Əşyanı təhvil almış alıcı onu alğı-satqı müqaviləsində nəzərdə tutulan müddətdə ödəmək vəzifəsini icra etmədikdə satıcı verilmiş əşyanın ödənilməsini və ya ödənilməmiş malın qaytarılmasını tələb edə bilər (maddə 600.4). Dəbbə pulu (cərimə, penya) müqavilə ilə müəyyənləşdirilən, öhdəliyin icra edilmədiyi və ya lazımınca icra edilmədiyi, o cümlədən icranın gecikdirildiyi halda borclunun kreditora ödəməli olduğu pul məbləğidir. Əgər öhdəliyin məzmununu hərəkətdən çəkinmək təşkil edirsə, dəbbə pulu hərəkətin edildiyi andan tutulmalıdır. Dəbbə pulunun ödənilməsi tələbi üzrə kreditor ona zərər vurulduğunu sübuta yetirməyə borclu deyildir (maddə 462.1). Əgər borclu öhdəliyin lazımınca icra edilməməsi, o cümlədən müəyyənləşdirilmiş müddətdə icra edilməməsi üçün cərimə ödəyəcəyini vəd etmişdirsə, kreditor cərimənin ödənilməsini və öhdəliyin icrasını tələb edə bilər (maddə 465.2). Beləliklə, təqdim edilmiş sənədlərlə təsdiq olunur ki, tərəflər arasında qanunvericiliyə uyğun olaraq nisyə alğı-satqı müqavilələri bağlanmış, müqavilələrdə nəzərdə tutulmuş mallar cavabdehə təhvil verilmiş, həmin müqavilələr ilə ödənişin məbləği, son ödəmə tarixi, tərəflərin hüquq və vəzifələri müəyyənləşdirilmiş, iddiaçı üzərinə düşən öhdəlikləri yerinə yetirmiş, lakin cavabdeh öz üzərinə düşən öhdəliyi, yəni ödənişləri vaxtında icra etməmişdir. Cavabdehin iddia tələbində göstərilən məbləğdə icra edilməmiş öhdəliyi vardır. Odur ki, iddiaçı müqavilələr üzrə yaranmış borcu və hesablanmış cərimə məbləğini tələb etməkdə haqlıdır. Məhkəmə qeyd edir ki, iddiaçının təqdim etdiyi sübutlar borcun düzgün hesablandığını təsdiq edir, cavabdeh isə məhkəməyə iddia tələbini təkzib edəcək heç bir sübut təqdim etməmişdir. Sadalanan xüsusatlara əsasən məhkəmə hesab edir ki, iddia əsaslı olduğundan təmin edilməli, müvafiq olaraq xx.xx.2017-ci il tarixli müqavilə üzrə 256 manat əsas, 25 manat cərimə; xx.xx.2018-ci il tarixli müqavilə üzrə 720 manat əsas, 72 manat cərimə; xx.xx.2018-ci il tarixli müqavilə üzrə 671 manat əsas, 67 manat cərimə; xx.xx.2018-ci il tarixli müqavilə üzrə 352 manat əsas, 35 manat cərimə; xx.xx.2018-ci il tarixli müqavilə üzrə 372 manat əsas, 37 manat cərimə olmaqla, ümumilikdə 2607 manat pul cavabdehdən tutularaq iddiaçıya ödənilməlidir. MPM-in 119.1-ci maddəsinə əsasən məhkəmə xərcləri ödənilmiş tələblərin məbləğinə mütənasib olaraq işdə iştirak edən şəxslərə aid edilir. Məhkəmə xərclərlə bağlı məsələni müzakirə edərək hesab edir ki, iddia təmin olunduğundan, iddiaçı tərəfindən ödənilmiş 46,07 manat dövlət rüsumu cavabdehdən iddiaçının xeyrinə tutulmalıdır. Şərh olunanlara əsaslanaraq və MPM-in 216-220, 227, 284-6.1 və 360-cı maddələrini rəhbər tutaraq, məhkəmə qətetdi: İddia təmin edilsin. Cavabdeh 1) xx.xx.2017-ci il tarixli nisyə alğı-satqı müqaviləsi üzrə 256 manat əsas, 25 manat cərimə; 2) xx.xx.2018-ci il tarixli nisyə alğı-satqı müqaviləsi üzrə 720 manat əsas, 72 manat cərimə; 3) xx.xx.2018-ci il tarixli nisyə alğı-satqı müqaviləsi üzrə 671 manat əsas, 67 manat cərimə; 4) xx.xx.2018-ci il tarixli nisyə alğı-satqı müqaviləsi üzrə 352 manat əsas, 35 manat cərimə; 5) xx.xx.2018-ci il tarixli nisyə alğı-satqı müqaviləsi üzrə 372 manat əsas, 37 manat cərimə olmaqla, ümumilikdə 2607 (iki min altı yüz yeddi) manat və ödənilmiş dövlət rüsumunun əvəzi kimi 46,07 (qırx altı manat, yeddi qəpik) manat pul vəsaiti tutularaq İddiaçı MMC-yə ödənilsin. Qətnamədən rəsmi qaydada verildiyi gündən 1 (bir) ay müddətində Gəncə Şəhər Məhkəməsi vasitəsi ilə Gəncə Apellyasiya Məhkəməsinin Mülki kollegiyasına apellyasiya şikayəti verilə bilər. Sədrlik edən: Fuad Fərhadov