Gəncə Şəhər Məhkəməsi Qətnamə — İş №e-2(125)-7800/2023

Azərbaycan Respublikası adından QƏTNAMƏ Gəncə şəhəri İş № e-2(125)-7800/2023 22.12.2023 GƏNCƏ ŞƏHƏR MƏHKƏMƏSİ Gəncə Şəhər Məhkəməsinin hakimi X1, İddiaçı "xxxx" Məhdud Məsuliyyətli Cəmiyyətinin (bundan sonra MMC) Cavabdeh qarşı “pul” tələbinə dair kiçik iddia üzrə sadələşmiş icraat qaydasında ərizəsi üzrə mülki işə məhkəmənin inzibati binasında, məhkəmə iclasından kənar baxaraq, müəyyən etdim: İddiaçı "xxxx" MMC Cavabdeh qarşı «pul» tələbinə dair kiçik iddia üzrə sadələşmiş icraat qaydasında ərizə ilə məhkəməyə müraciət edərək, xx.xx.2019-cu il tarixli müqaviləsinə xx.xx.2021-ci il tarixində 01 saylı əlavəyə əsasən soyuducu “Samsung” üçün 1512,4 (bir min beş yüz on iki manat qırx qəpik) manat ödənilməmiş hissə, 151,6 (bir yüz əlli bir manat altmış qəpik) manat cərimə; xx.xx.2019-cu il tarixli müqaviləsinə xx.xx.2021ci il tarixində 01 saylı əlavəyə əsasən «Hoffmann» kondisioner, paltaryuyan «Hoffmann», «Hoffmann» LED TV üçün 661,62 (altı yüz altmış bir manat altmış iki qəpik) manat ödənilməmiş hissə, 66,38 (altmış altı manat otuz səkkiz qəpik) manat cərimə; xx.xx.2019cu il tarixli müqaviləsinə xx.xx.2021-ci il tarixində 01 saylı əlavəsinə əsasən «Soft - Yumşaq - 3 Yerli divan» üçün 166,6 (bir yüz altmış altı manat altmış qəpik) manat ödənilməmiş hissə, 16,4 (on altı manat qırx qəpik) manat cərimə pulu olmaqla, ümumilikdə 2575 (iki min beş yüz yetmiş beş) manat borc və 45,75 (qırx beş manat yetmiş beş qəpik) manat ödənilmiş dövlət rüsumu Cavabdeh alınaraq "xxxx" Məhdud Məsuliyyətli Cəmiyyətinə ödənilməsi barədə qətnamə çıxarılmasını xahiş etmişdir. İddiaçı iddia tələbini onunla əsaslandırmışdır ki, cavabdeh, "xxxx" MMC ilə xx.xx.2019-cu il, xx.xx.2019-cu il və xx.xx.2019-cu il tarixli müqavilələrinə əsasən, soyuducu “Samsung”, «Hoffmann» kondisioner, paltaryuyan «Hoffmann», «Hoffmann» LED TV və «Soft - Yumşaq - 3 Yerli divan» almış və nəticədə ümumilikdə 2575 (iki min beş yüz yetmiş beş) manat borc yaranmışdır. Cavabdeh müqavilənin şərtlərini pozmuş və nəticədə xx.xx.2019-cu il tarixli müqaviləsinə xx.xx.2021-ci il tarixində 01 saylı əlavəyə əsasən alqı-satqı qiyməti 1815,84 (bir min səkkiz yüz on beş manat səksən dörd qəpik) manat (35 ay x 50,44 manat + 50,44 manat ilkin ödəniş) olan soyuducu “Samsung” üçün ümumilikdə, 1664 (bir min altı yüz altmış dörd) manat olmaqla ondan, 1512,4 (bir min beş yüz on iki manat qırx qəpik) manat ödənilməmiş hissə, 151,6 (bir yüz əlli bir manat altmış qəpik) manat cərimə; xx.xx.2019-cu il tarixli müqaviləsinə xx.xx.2021-ci il tarixində 01 saylı əlavəyə əsasən alqı-satqı qiyməti 946 (doqquz yüz qırx altı) manat (19 ay x 47,3 manat + 47,3 manat ilkin ödəniş) olan «Hoffmann» kondisioner, paltaryuyan «Hoffmann», «Hoffmann» LED TV üçün ümumilikdə 728 (yeddi yüz iyirmi səkkiz) manat olmaqla ondan, 661,62 (altı yüz altmış bir manat altmış iki qəpik) manat ödənilməmiş hissə, müştəriyə güzəşt olunaraq 66,38 (altmış altı manat otuz səkkiz qəpik) manat cərimə; xx.xx.2019-cu il tarixli müqaviləsinə xx.xx.2021-ci il tarixində 01 saylı əlavəyə əsasən alqı-satqı qiyməti 268,8 (iki yüz altmış səkkiz manat səksən qəpik) manat (23 ay x 11,2 manat + 11,2 manat ilkin ödəniş) olan «Soft - Yumşaq - 3 Yerli divan» üçün ümumilikdə 183 (bir yüz səksən üç) manat olmaqla ondan, 166,6 (bir yüz altmış altı manat altmış qəpik) manat ödənilməmiş hissə, 16,4 (on altı manat qırx qəpik) manat cərimə miqdarında borcu yaranmışdır. Cavabdehin cəmi ödədiyi məbləğ 690,02 manat təşkil edir. Cavabdehlə aralarında bağlanılmış xx.xx.2019-cu il, xx.xx.2019-cu il və xx.xx.2019-cu il tarixli Müqavilənin ayrılmaz tərkib hissəsi olan Əşyaların təhvil-təslim aktından görünür ki, cavabdeh əldə etdiyi məhsulu tam və qüsursuz şəkildə təhvil almışdır. Cavabdehlə aralarında olan telefon danışığı, həmçinin göndərdikləri xx.xx.2023-cü il tarixli xəbərdarlıq məktubunda mübahisənin Məhkəmədən kənar həll olunması, onun üzərinə düşən öhdəlikləri lazımınca icra etməli olduğunu rəsmi qayda da, bildirsələrdə, qarşı tərəf müqavilə ilə təsbit olunmuş öhdəlikləri icra etməmişdir. Ödəniş cədvəlinin 2-ci bəndə əsasən ödəniş cədvəli üzrə ödənişlərdə gecikmələr aşkarlanıbsa, müddəti keçmiş məbləğin hər növbəti təqvim gününə hesablanmış 1 faizi həcmində mübahisəsiz olaraq penya ödəyir. Odur ki, iddianın təmin olunmasını məhkəmədən xahiş edir. Azərbaycan Respublikası Mülki Prosessual Məcəlləsinin 284-5-ci maddəsinə uyğun olaraq cavabdehə bildiriş göndərilməklə ona iddia tələbinə dair əsaslandırılmış etirazını, dəlillərini və sübutlarını təqdim etmək təklif olunsa da cavabdehdən iddiaya dair etiraz daxil olmamışdır. Məhkəmə iş üzrə sənədləri araşdıraraq hesab edir ki, iddia qismən əsaslı olduğundan qismən təmin edilməlidir. Belə ki, iş materiallarına əlavə edilmiş: "xxxx" MMC ilə alıcı Cavabdeh arasında bağlanmış xx.xx.2019-cu il, xx.xx.2019-cu il və xx.xx.2019-cu il tarixli müqavilələrə xx.xx.2021-ci il tarixində 01 saylı əlavələrdən görünür ki, "xxxx" MMC alıcıya dəyəri 1815,84 (bir min səkkiz yüz on beş manat səksən dörd qəpik) manat olan soyuducu “Samsung”, dəyəri 946 (doqquz yüz qırx altı) manat olan «Hoffmann» kondisioner, paltaryuyan «Hoffmann», «Hoffmann» LED TV, dəyəri 268,8 (iki yüz altmış səkkiz manat səksən qəpik) manat olan «Soft - Yumşaq - 3 Yerli divan» dəyərini hissə-hissə ödəmə şərti ilə satmışdır. Alıcı aldığı malın dəyərini müqavilədə göstərilən ödəmə tarixində şərtsiz ödəyəcəyi və ödəmənin hər gecikdiyi gün üçün ümumi məbləğin 1 faizi miqdarında cərimə ödəməyi barədə üzərinə öhdəlik götürmüşdür. Cavabdeh həmin müqavilə üzrə sonrakı aylar soyuducu “Samsung” üçün hər ay 50,44 manat, «Hoffmann» kondisioner, paltaryuyan «Hoffmann», «Hoffmann» LED TV üçün hər ay 47,3 manat və «Soft - Yumşaq - 3 Yerli divan» üçün hər ay 11,2 manat ödəniş etmək öhdəliyini üzərinə götürmüşdür. 23 noyabr 2023-cü il tarixli "xxxx" MMC-nin maliyyə və ödəniş cədvəlindən görünür ki, Cavabdeh xx.xx.2019-cu il tarixli müqaviləyə xx.xx.2021-ci il tarixində 01 saylı əlavəyə əsasən "xxxx" MMC-dən soyuducu “Samsung” üçün 35 ay müddətinə ödəmək şərti ilə dəyəri 1815,84 manat olan mal almış, borcunu hissə-hissə ödəməli olduğu halda öhdəliklərini tam yerinə yetirməmiş, əsas borc məbləğindən 1512,4 (bir min beş yüz on iki manat qırx qəpik) manat borcunu ödəmədiyindən, həmin məbləğə 151,6 (bir yüz əlli bir manat altmış qəpik) manat cərimə hesablanmış; xx.xx.2019-cu il tarixli müqaviləyə xx.xx.2021-ci il tarixində 01 saylı əlavəyə əsasən "xxxx" MMC-dən «Hoffmann» kondisioner, paltaryuyan «Hoffmann», «Hoffmann» LED TV üçün 19 ay müddətinə ödəmək şərti ilə dəyəri 946 manat olan mal almış, borcunu hissə-hissə ödəməli olduğu halda öhdəliklərini tam yerinə yetirməmiş, əsas borc məbləğindən 661,62 (altı yüz altmış bir manat altmış iki qəpik) manat borcunu ödəmədiyindən, həmin məbləğə 66,38 (altmış altı manat otuz səkkiz qəpik) manat cərimə hesablanmış; xx.xx.2019-cu il tarixli müqaviləyə xx.xx.2021-ci il tarixində 01 saylı əlavəyə əsasən "xxxx" MMC-dən «Soft - Yumşaq - 3 Yerli divan» üçün 23 ay müddətinə ödəmək şərti ilə dəyəri 268,8 manat olan mal almış, borcunu hissə-hissə ödəməli olduğu halda öhdəliklərini tam yerinə yetirməmiş, əsas borc məbləğindən 166,6 (bir yüz altmış altı manat altmış qəpik) manat borcunu ödəmədiyindən, həmin məbləğə 16,4 (on altı manat qırx qəpik) manat cərimə hesablanmışdır. xx.xx.2023-cü il tarixli xəbərdarlıqdan görünür ki, cavabdeh borcun ödənilməyəcəyi təqdirdə məhkəmədə ona qarşı iddia qaldırılacağı barədə xəbərdar edilmişdir. İddia tələbinin qanuni əsası kimi məhkəmə aşağıdakı maddi hüquq normalarına istinad etməyi əsaslı hesab edir. Belə ki, öhdəlik hüququndan bəhs edən Azərbaycan Respublikası Mülki Məcəlləsinin 385.1-ci maddəsində qeyd edilir ki, öhdəliyə əsasən bir şəxs (borclu) başqa şəxsin (kreditorun) xeyrinə müəyyən hərəkəti etməlidir, məsələn, pul ödəməli, əmlak verməli, iş görməli, xidmətlər göstərməli və i.a. və ya müəyyən hərəkətdən çəkinməlidir, kreditorun isə borcludan vəzifəsinin icrasını tələb etmək hüququ vardır. Azərbaycan Respublikası Mülki Məcəlləsinin: 567-ci maddəsində qeyd olunur ki, alqı-satqı müqaviləsinə görə satıcı əşyanı alıcının mülkiyyətinə verməyi, alıcı isə əşyanı qəbul edib əvəzində müəyyənləşdirilmiş pul məbləğini (qiyməti) ödəməyi öhdəsinə götürür. 600.1-ci maddəsində göstərilir ki, alqı-satqı müqaviləsində əşyanın alıcıya verildikdən müəyyən müddət sonra ödənilməsinin (əşyaların nisyə satışının) nəzərdə tutulduğu halda alıcı ödənişi müqavilədə nəzərdə tutulan müddətdə, müqavilədə belə müddət nəzərdə tutulmadıqda isə bu Məcəllənin 427-ci maddəsinə uyğun müəyyənləşdirilmiş müddətdə həyata keçirməlidir. 600.2-ci maddəsinə görə, əşyaların nisyə satışı satış günü qüvvədə olmuş qiymətlər üzrə həyata keçirilir. Nisyə satılmış əşyaların qiymətinin sonradan dəyişməsi, əgər müqavilədə ayrı qayda nəzərdə tutulmayıbsa, yenidən hesablaşmaya səbəb olmur. 600.4-cü maddəsində əsasən, əşyanı təhvil almış alıcı onu alğı-satqı müqaviləsində nəzərdə tutulan müddətdə ödəmək vəzifəsini icra etmədikdə satıcı verilmiş əşyanın ödənilməsini və ya ödənilməmiş malın qaytarılmasını tələb edə bilər. Məhkəmə eyni zamanda iddianın cərimənin ödənilməsi hissəsini də araşdıraraq hesab edir ki, iddia həmin hissədə qismən təmin edilməlidir. Belə ki, Mülki Məcəllənin 462.1-ci maddəsinə əsasən dəbbə pulu (cərimə, penya) müqavilə ilə müəyyənləşdirilən, öhdəliyin icra edilmədiyi və ya lazımınca icra edilmədiyi, o cümlədən icranın gecikdirildiyi halda borclunun kreditora ödəməli olduğu pul məbləğidir. Həmin Məcəllənin 467-ci maddəsinə əsasən isə məhkəmə işin hallarını nəzərə alaraq tənasübsüz surətdə yüksək dəbbə pulunu azalda bilər. Tənasüb müəyyənləşdirilərkən kreditorun həm əmlak mənafeləri, həm də bütün əsaslı mənafeləri nəzərə alınır. Qanun normasının mənasına görə, məhkəmə cərimə (dəbbə) pulunun məbləğini cavabdehin belə vəsatət verməsindən asılı olmayaraq azalda bilər. Hər bir konkret iş üzrə dəbbə pulunun azaldılması meyarları kimi dəbbə pulunun qeyri-mütənasib olması, öhdəliyin pozulması nəticəsində yarana biləcək mümkün zərərin həcmindən əhəmiyyətli dərəcədə artıq olması, öhdəliklərin yerinə yetirilməsindən yayınma müddətləri və s. çıxış edə bilər. Məhkəmə nəzərə alır ki, dəbbə pulunun iddiada göstərilən həcmdə tutulması cavabdehin əmlak mənafelərinə ciddi xələl gətirə bilər. Dəbbə pulunun məbləğinin azaldılması kreditorun əmlak mənafelərinə əsaslı təsir etmir. Belə ki, iddiaçı borc verərkən dəbbə pulunu əldə edəcəyi gözlənilən qazanc kimi deyil, öhdəliyin icrasının təminatı üsulu kimi nəzərdə tutmuşdur. Məhkəmə cavabdehin üzərində əsas borcu olaraq icra edilməmiş pul öhdəliyinin olmasını, bununla yanaşı əlavə olaraq yüksək məbləğdə cərimənin tətbiq edilməsinin onların vəziyyətini daha da ağırlaşdırdığını nəzərə alaraq hesab edir ki, 234,38 (iki yüz otuz dörd manat otuz səkkiz qəpik) manat məbləğində dəbbə pulu (cərimə) tənasübsüz surətdə yüksəkdir. Odur ki, dəbbə pulu azaldılaraq 8 (səkkiz) manat məbləğində müəyyən edilməlidir Məhkəmə tədqiq olunmuş sübutlara tam, hərtərəfli, obyektiv və məcmu halında qiymət verərək hesab edir ki, iddia tələbi qismən əsaslı olduğundan qismən təmin edilməli, "xxxx" MMC-nin xeyrinə Cavabdeh soyuducu “Samsung” üçün 1512,4 (bir min beş yüz on iki manat qırx qəpik) manat ödənilməmiş hissə, 5 (beş) manat cərimə, «Hoffmann» kondisioner, paltaryuyan «Hoffmann», «Hoffmann» LED TV üçün 661,62 (altı yüz altmış bir manat altmış iki qəpik) manat ödənilməmiş hissə, 2 (iki) manat cərimə, «Soft - Yumşaq - 3 Yerli divan» üçün 166,6 (bir yüz altmış altı manat altmış qəpik) manat ödənilməmiş hissə, 1 (bir) manat cərimə borcu olmaqla, ümumilikdə 2348,62 (iki min üç yüz qırx səkkiz manat altmış iki qəpik) manat borc pul tutularaq iddiaçıya qaytarılmalıdır. Bununla yanaşı, MPM-in 107-ci və 119.1-ci maddələrinə əsasən, məhkəmə xərcləri dövlət rüsumundan və işə baxılması ilə əlaqədar olan məsrəflərdən ibarətdir. Məhkəmə xərcləri ödənilmiş tələblərin məbləğinə münasib olaraq işdə iştirak edən şəxslərə aid edilir. Məhkəmə hesab edir ki, iddia tələbi qismən təmin edildiyindən ödənilmiş 45,75 (qırx beş manat yetmiş beş qəpik) manat dövlət rüsumunun 43,48 (qırx üç manat qırx səkkiz qəpik) manatı cavabdehdən iddiaçının xeyrinə tutulmalıdır. Azərbaycan Respublikası Mülki Prosessual Məcəlləsinin: 14.2-ci maddəsinə əsasən məhkəmə yalnız tərəflərin təqdim etdikləri sübutları araşdırmalı və onlardan istifadə etməlidir; 119.1-ci maddəsinə görə məhkəmə xərcləri ödənilmiş tələblərin məbləğinə münasib olaraq işdə iştirak edən şəxslərə aid edilir; 217.4-cü maddəsinə əsasən məhkəmə öz qətnaməsini yalnız məhkəmə iclasında tədqiq olunmuş sübutlarla əsaslandırır. Göstərilənlərə əsasən və Azərbaycan Respublikası Mülki Prosessual Məcəlləsinin 216-220-ci maddələrini rəhbər tutaraq, məhkəmə qət etdi: İddia qismən təmin edilsin. "xxxx" MMC-nin xeyrinə Cavabdeh soyuducu “Samsung” üçün 1512,4 (bir min beş yüz on iki manat qırx qəpik) manat ödənilməmiş hissə, 5 (beş) manat cərimə, «Hoffmann» kondisioner, paltaryuyan «Hoffmann», «Hoffmann» LED TV üçün 661,62 (altı yüz altmış bir manat altmış iki qəpik) manat ödənilməmiş hissə, 2 (iki) manat cərimə, «Soft - Yumşaq - 3 Yerli divan» üçün 166,6 (bir yüz altmış altı manat altmış qəpik) manat ödənilməmiş hissə, 1 (bir) manat cərimə borcu olmaqla, ümumilikdə 2348,62 (iki min üç yüz qırx səkkiz manat altmış iki qəpik) manat borc və məhkəmə xərci qismində ödənilmiş dövlət rüsumunun 43,48 (qırx üç manat qırx səkkiz qəpik) manatı tutulsun. İddia tələbi qalan hissədə təmin edilməsin. Qətnamədən həmin qətnamə rəsmi qaydada verildiyi gündən bir ay müddətində Gəncə Şəhər Məhkəməsi vasitəsi ilə Elektron Məhkəmə İnformasiya Sistemində yaradılmış elektron kabinet üzərindən Azərbaycan Respublikası Gəncə Apellyasiya Məhkəməsinə apellyasiya şikayəti verilə bilər. Qətnamədən apellyasiya şikayəti verilməzsə, o, işdə iştirak edən şəxslərə rəsmi qaydada verildiyi gündən 1 ay keçdikdən sonra qanuni qüvvəyə minir. Hakim: Zaman İmanov