Gəncə Kommersiya Məhkəməsi Qətnamə — İş №e-2-2(115)-2039/2021

Azərbaycan Respublikası adından QƏTNAMƏ Gəncə şəhəri İş № e-2-2(115)-2039/2021 28.12.2021 GƏNCƏ KOMMERSİYA MƏHKƏMƏSİ Gəncə Kommersiya Məhkəməsinin hakimi Vəliyev Kənan Hafiz oğlu, İddiaçı Cavabdeh qarşı borc tələbinə dair sadələşdirilmiş icraat qaydasında iddia ərizəsinə məhkəmənin binasında, sadələşdirilmiş məhkəmə icraatı qaydasında baxaraq, müəyyən etdi: İddiaçı Cavabdeh İddiaçı MMC-nin xeyrinə 6004.86 ( Dövlət rüsumunun ödənilməsi haqqında məlumat Ərizəni imzalayan şəxs haqqında məlumat: altı min dörd manat səksən altı qəpik) manat borc , 78.90 manat məbləğində ödənilmiş dövlət rüsumu və 100 manat mediasiya rüsumunun tutulması barədə qətnamə qəbul edilməsini xahiş etmişdir. Azərbaycan Respublikası Mülki-Prosessual Məcəlləsinin 284-5.1-ci maddəsinə əsasən cavabdehə 24 noyabr 2021-ci il tarixli, e-2-2(115)-2039/2021 nömrəli bildiriş göndərilərək, məhkəmə bildirişini rəsmi qaydada aldığı gündən 10 (on) iş günü müddətində iddiaçının tələbinə dair etiraz və mülahizələrini məhkəməyə təqdim etmək hüququ izah olunmuşdur. Lakin cavabdehlər tərəfindən etiraz və mülahizə məhkəməyə daxil olmamışdır. İddia tələbi onunla əsaslandırılmışdır ki, Azərbaycan Şəkər İstehsalat Birliyi” Məhdud Məsuliyyətli Cəmiyyət və cavabdeh arasında bağlanmış 20.11.2018-ci il tarixli X2 İstehsalının Stimullaşdırılması üzrə Xidmət və Satınalma Müqaviləsinə əsasən cavabdeh 4 hektar sahədə şəkər çuğunduru əkməyi və hər hektardan 35 ton məhsul əldə etməklə, ümumilikdə 140 ton məhsulu istehsal edib İddiaçıya satmağı öhdəsinə götürmüşdür. Bu məqsədlə Cavabdehə məxsus sahəyə cəmiyyət tərəfindən 5922.90 ( beş min doqquz yüz iyirmi iki manat doxsan qəpik) manat məbləğində mal və xidmət satılmaqla və 1461.00 ( bir min dörd yüz altımış bir ) manat pul vəsaiti avans olaraq kart hesabına köçürtməklə toplam 7383.90 (yeddi min üç yüz səksən üç manat doxsan qəpik ) manat dəyərində xərc çəkilmişdir.Cavabbdeh tərəfindən isə iddiaçıya cəmi 1379.04 ( bir min üç yüz yetmiş doqquz manat dörd qəpik) manat dəyərində şəkər çuğunduru təhvil verilmişdir. Nəticədə cavabdehin cəmiyyətə 6004.86 ( altı min dörd manat səksən altı qəpik) manat borcu yaranmışdır. Müqavilə şərtlərinə əsasən, cavabdeh müqavilənin 2 saylı əlavəsində göstərilmiş aqrotexniki tədbirlərə aid hər bir xidmətə görə borclanacaqdır.Həmin borc (aqrotexniki xidmət ,toxum, gübrə,bitkinin mühafizəsi və digər maddi-texniki vəsaitlərin haqqı) məhsul zavoda təhvil verilərkən məhsulun haqqından çıxılacaq, yerdə qalan məhsulun dəyəri isə hesabfaktura təqdim edildikdən sonra 20 gün ərzində cavabdehin bank hesabına köçürüləcəkdir. Müqavilə şərtlərinə görə təhvil verilmiş məhsulun dəyəri cavabdehin borcunu tam ödəmirsə, yaranmış borc cari ilin sonunadək pretenziya qaydasında İddiaçıya tam ödənilməlidir. Əks halda yaranmış borc məhkəmə qaydasında cavabdeh və zamindən müştərək qaydada tələb olunacaqdır.Zaminlik müqaviləsinin müddəti bitdiyindən zaminə qarşı olan pul tələbindən imtina olunmuşdur. Cavabdehin borclu olması ödəniş tapşırıqlarında, İddiaçının təqdim etdiyi elektron hesab-fakturalarda və tərəfimizdən təqdim edilmiş maliyyə arayişlarında təsdiq edilir. İddiaçı tərəfindən cavabdehə pretenziya məktubu göndərilmişdir, lakin cavabdeh tərəfindən İddiaçının pretenziyasına cavab verilməmişdir. İşin hallarını, iddia tələbinin dəlillərini iş materialları ilə birlikdə araşdırıb və işin hallarına hüquqi qiymət verərək aşağıda qeyd edilənlərə əsasən məhkəmə hesab edir ki, iddia tələbi əsaslı olduğundan təmin edilməlidir. Belə ki, İddiaçı MMC ilə cavabdeh X1 arasında bağlanmış 20.11.2018-ci il tarixli, “X2 istehsalının stimullaşdırılması üzrə xidmət və satınalma” müqaviləsinə əsasən cavabdeh 4 hektar sahədə şəkər çuğunduru əkməyi və hər hektardan 35 ton məhsul əldə etməklə, ümumilikdə 140 ton məhsulu istehsal edib iddiaçıya satmağı öhdəsinə götürmüşdür. İş materiallarında olan elektron qaimələrdən görünür ki, cavabdehə məxsus sahəyə cəmiyyət tərəfindən 5922.90 ( beş min doqquz yüz iyirmi iki manat doxsan qəpik) məbləğində mal və xidmət satılmışdır. İş materiallarında olan ödəniş sənədlərindən görünür ki, iddiaçı 1461.00 ( bir min dörd yüz altımış bir ) manat məbləğində pulu avans şəklində cavabdehin kart hesabına köçürtməklə toplam 7383.90 (yeddi min üç yüz səksən üç manat doxsan qəpik ) manat dəyərində xərc çəkmişdir. İş materiallarında olan 21 oktyabr 2021-ci il tarixli maliyyə arayışında qeyd olunub ki, cavabbdeh tərəfindən iddiaçıya cəmi 1379.04 ( bir min üç yüz yetmiş doqquz manat dörd qəpik) manat dəyərində şəkər çuğunduru təhvil verilmişdir. İş materiallarında olan 21 oktyabr 2021-ci il tarixli maliyyə arayışından görünür ki, cavabdeh Cavabdeh İddiaçı MMC-yə 6004.86 ( altı min dörd manat səksən altı qəpik) manat məbləğində borcu qalmışdır. Pretenziya məktubundan görünür ki, İddiaçı MMC cavabdehə müqavilə üzrə öhdəliklərin yerinə yetirilməyəcəyi təqdirdə məhkəməyə müraciət ediləcəyi barədə xəbərdarlıq etmişdir. Azərbaycan Respublikası Mülki Məcəlləsinin (bundan sonra Mülki Məcəllənin) 6.2-ci maddəsinə əsasən fiziki və hüquqi şəxslər mülki hüquqları öz mənafelərini gerçəkləşdirmək üçün iradələrinə uyğun olaraq əldə edir və həyata keçirirlər. Onlar müqavilə əsasında öz hüquq və vəzifələrini müəyyənləşdirməkdə və qanunvericiliyə zidd olmayan hər hansı müqavilə şərtləri qoymaqda sərbəstdirlər. Mülki Məcəllənin 385.1-ci maddəsinin tələbinə görə öhdəliyə əsasən bir şəxs (borclu) başqa şəxsin (kreditorun) xeyrinə müəyyən hərəkəti etməlidir, məsələn, pul ödəməli, əmlak verməli, iş görməli, xidmətlər göstərməli və i.a. və ya müəyyən hərəkətdən çəkinməlidir, kreditorun isə borcludan vəzifəsinin icrasını tələb etmək hüququ vardır. Mülki Məcəllənin 386.1-ci maddəsinin tələbinə görə öhdəliyin zərər vurulması, əsassız varlanma və ya bu Məcəllədə nəzərdə tutulmuş digər əsaslar nəticəsində əmələ gəlməsi halları istisna olmaqla, öhdəliyin əmələ gəlməsi üçün onun iştirakçıları arasında müqavilə olmalıdır. Mülki Məcəllənin 442-ci maddəsinin tələbinə görə öhdəliyin icra edilməməsi dedikdə onun pozulması və ya lazımınca icra edilməməsi (vaxtında icra edilməməsi, mallarda, işlərdə və xidmətlərdə qüsurlarla və ya öhdəliyin məzmunu ilə müəyyənləşdirilmiş digər şərtləri pozmaqla icra edilməsi) başa düşülür. İş materiallarında olan sənədlərdən göründüyü kimi, Cavabdeh şəkər çuğunduru əkməyi və yetişdirdiyi məhsulu iddiaçıya satmasına dair iddiaçı qarşısında öhdəlik götürmüş, bu məqsədlə iddiaçının göstərdiyi xidmətdən, verdiyi mallardan və avans məbləğindən yararlansa da, aldığı borcun müqabilində öhdəliklərini icra etməyərək, iddiaçıya 6004.86 ( altı min dörd manat səksən altı qəpik) manat məbləğində borcu qalmışdır. Mülki Məcəllənin 470.1-ci maddəsinə əsasən zaminlik müqaviləsi üzrə zamin başqa şəxsin kreditoru qarşısında həmin şəxsin öz öhdəliyini tamamilə və ya hissə-hissə icra etməsi üçün məsuliyyəti öz üzərinə götürür. Mülki Məcəllənin 472.1-ci maddəsinə əsasən borclu zaminliklə təmin edilmiş öhdəliyi icra etmədikdə və ya lazımınca icra etmədikdə, əgər bu Məcəllədə və ya zaminlik müqaviləsində zaminin subsidiar məsuliyyəti nəzərdə tutulmayıbsa, zamin və borclu kreditor qarşısında birgə məsuliyyət daşıyırlar. Pretenziya məktubundan görünür ki, iddiaçı cavabdehlərə müqavilə üzrə öhdəliklərin yerinə yetirilməyəcəyi təqdirdə məhkəməyə müraciət ediləcəyi barədə xəbərdarlıq etmişdir. Azərbaycan Respublikası Mülki Prosessual Məcəlləsinin 14.2-ci maddəsinin tələbinə görə, məhkəmə yalnız tərəflərin təqdim etdikləri sübutları araşdırmalı və onlardan istifadə etməlidir. Azərbaycan Respublikası Mülki Prosessual Məcəlləsinin 77.1-ci maddəsinə əsasən hər bir tərəf öz tələb və etirazlarının əsası kimi istinad etdiyi halları sübut etməlidir. Azərbaycan Respublikası Mülki Prosessual Məcəlləsinin 217.4-cü maddəsinin tələblərinə görə, məhkəmə (hakim) öz qətnaməsini yalnız məhkəmə iclasında tədqiq olunmuş sübutlarla əsaslandırır. Azərbaycan Respublikası Mülki Prosessual Məcəlləsinin 284-1-ci maddəsinə əsasən mülki işlər üzrə iddianın qiyməti beş min manatdan, kommersiya mübahisələrinə dair işlər üzrə iddianın qiyməti on min manatdan az olan iddialar (kiçik iddialar) üzrə işlərə bu fəslə uyğun olaraq sadələşdirilmiş qaydada baxılmasına yol verilir. Azərbaycan Respublikası Mülki Prosessual Məcəlləsinin 284-5-ci maddəsinə əsasən ərizə məhkəməyə daxil olduğu gündən 30 (otuz) iş günü ərzində işə tərəflərin təqdim etdiyi sənədlər əsasında, məhkəmə baxışı keçirilmədən və tərəflər izahatları dinlənilmək üçün çağırılmadan baxılmalı və həmin işin həllinə dair qətnamə çıxarılmalıdır. Məhkəmə toplanmış və tədqiq olunmuş sübutlara məcmu halda hüquqi qiymət verərək hesab edir ki, iddia təmin edilməli, 6004.86 manat borc , 78.90 manat məbləğində ödənilmiş dövlət rüsumu və 100 manat mediasiya rüsumu Cavabdeh tutularaq İddiaçı xeyrinə ödənilməlidir. Şərh olunanlara əsasən və Azərbaycan Respublikası Mülki Prosessual Məcəlləsinin 216-220, 227, 233, 360-cı maddələrini rəhbər tutaraq, məhkəmə QƏT ETDİ: İddia təmin edilsin. 6004.86 manat borc , 78.90 manat məbləğində ödənilmiş dövlət rüsumu və 100 manat mediasiya rüsumu Cavabdeh tutularaq İddiaçı xeyrinə ödənilsin. Cavabdehdən 80,05 manat dövlət rüsumu tutularaq dövlət büdcəsinə ödənilsin. Qətnamədən rəsmi qaydada verildiyi gündən bir ay müddətində Gəncə Kommersiya Məhkəməsi vasitəsi ilə Gəncə Apelyasiya Məhkəməsinə apelyasiya şikayəti verilə bilər. Hakim: Kənan Vəliyev