Şəki Kommersiya Məhkəməsi Qərardad — İş №e-2-2(117)-229/2021

Azərbaycan Respublikası adından QƏRARDAD Şəki şəhəri İş № e-2-2(117)-229/2021 06.04.2021 ŞƏKİ KOMMERSİYA MƏHKƏMƏSİ Hakim Məcidov Rüfət Azadəli oğlu, iddiaçılar Azərbaycan Sahibkarlıq, Özəl Elm və X5 X4 Rayon Komitəsi və X1 Cavabdeh MMC-yə qarşı “3630 manat vəsaitin cavabdehdən alınaraq komitənin hesabına ödənilməsi” tələbinə dair iddia ərizəsi və ona əlavə edilmiş sənədlərə baxaraq, müəyyən etdi: İddiaçılar Azərbaycan Sahibkarlıq, Özəl Elm və X5 X4 Rayon Komitəsi və X2 iddia ərizəsi ilə məhkəməyə müraciət edərək Cavabdeh MMC-dən 3630 manat vəsaitin cavabdehdən alınaraq komitənin hesabına ödənilməsi barədə qətnamə qəbul edilməsini xahiş etmişdir. Məhkəmə iş materiallarını araşdırıb hesab edir ki, iş baxılması üçün aidiyyəti üzrə Zaqatala Rayon Məhkəməsinə göndərilməlidir. Belə ki, işlərin ümumi və yaxud kommersiya məhkəmələrinə aidiyyətinin müəyyən edilməsi, məhkəmə aidiyyəti ilə bağlı mübahisələrə və məhkəmələr arasında yaranan fikir ayrılıqlarına baxılmasının xüsusiyyətlərinə dair” Azərbaycan Respublikası Ali Məhkəməsi Plenumunun xx xxxxxxxx 2020-ci il tarixli 10 nömrəli Qərarının 21 və 22-ci bəndlərinə əsasən, subyekt tərkibi ilə bağlı meyarın qiymətləndirilməsi zamanı məhkəmələr əlavə olaraq nəzərə almalıdır ki, qeyri-hökumət təşkilatlarının və publik hüquqi şəxslərin fəaliyyətini tənzimləyən qanunlarla (“Qeyri-hökumət təşkilatları (ictimai birliklər və fondlar) haqqında” və “Publik hüquqi şəxslər haqqında” Qanunlar) onların ikili, yəni həm qeyrisahibkarlıq, həm də sahibkarlıq fəaliyyəti ilə məşğul olmaq imkanları nəzərdə tutulmuşdur. Məhz bu fərqləndirici xüsusiyyət mübahisələrin məhkəmə aidiyyətinin müəyyən edilməsi zamanı qeyri-hökumət təşkilatları və publik hüquqi şəxslərə münasibətdə fərqli yanaşmanın sərgilənməsini tələb edir. Bu baxımdan qeyri-kommersiya qurumlarının, publik hüquqi şəxslərin və fərdi sahibkarların kommersiya mübahisəsinin subyekti olması imkanı mübahisənin onların qanunla qadağan edilməyən sahibkarlıq fəaliyyətindən irəli gəldiyi hallarda mümkün olacaqdır. Onların sahibkarlıq fəaliyyətindən irəli gəlməyən mülki mübahisələrinin kommersiya məhkəmələrinin baxış predmetini təşkil etməsinə isə, yalnız MPM-in 30-cu maddəsinə əsasən digər kommersiya mübahisəsi ilə birgə baxıldığı halda yol verilməlidir. Göründüyü kimi, qeyri-kommersiya qurumlarının tərəf olduğu işlərə Kommersiya Məhkəmələri tərəfindən baxılması üçün mübahisə onların qanunla qadağan edilməyən sahibkarlıq fəaliyyətinin həyata keçirilməsindən irəli gəlməlidir. Hazırki işin məhkəmə araşdırılması zamanı müəyyən edilmişdir ki, iddiaçı Azərbaycan Sahibkarlıq, Özəl Elm və X5 Həmkarlar İttifaqı qeyri-kommersiya hüquqi şəxs olmaqla, dövlət qeydiyyatına alınmışdır. Eyni zamanda hazırki iş üzrə tərəflər arasında yaranmış mübahisə hər iki tərəfin birgə və yaxud ayrı-ayrılıqda həyata keçirdikləri sahibkarlıq fəaliyyətinin həyata keçirilməsindən irəli gəlmir. Belə ki, iş materiallarından müəyyən olunduğu kimi iddiaçının cavabdehdən tələb etdiyi borc sahibkarlıq fəaliyyətinin həyta keçirilməsi ilə əlaqədar yaranmış borc olmamaqla yanaşı iddiaçınıən iddiasına görə cavabdeh tərəfindən həmkarlar ittifaqının üzvü olan işçilərin əməkhaqqından tutulmuş lakin həmkarlar ittifaqına ödənilməmiş vəsaitdir. İddiaçı həmkarlar ittifaqına üzvlüyə görə ödənilməmiş vəsaiti tələb edir ki, qeyi-kommersiya hüquqi şəzsi olan iddiaçının hazırki tələbinə ümumi məhkəmələr tərəfindən baxılmalıdır. Bu səbəbdən məhkəmə hesab edir ki, hazırki işə kommersiya məhkəmələri tərəfindən deyil, ümumi (şəhər, rayon) məhkəmə tərəfindən baxılmalıdır. Cavabdehin hüquqi ünvanı Zaqatala şəhəri PMK-20 olduğundan hazırki iş baxılması üçün aidiyyəti üzrə Zaqatala Rayon Məhkəməsinə göndərilməlidir. İşlərin ümumi və yaxud kommersiya məhkəmələrinə aidiyyətinin müəyyən edilməsi, məhkəmə aidiyyəti ilə bağlı mübahisələrə və məhkəmələr arasında yaranan fikir ayrılıqlarına baxılmasının xüsusiyyətlərinə dair” Azərbaycan Respublikası Ali Məhkəməsi Plenumunun xx xxxxxxxx 2020-ci il tarixli 10 nömrəli Qərarının 3-cü bəndinə əsasən, iddia ərizəsinin məhkəmə aidiyyəti üzrə düzgün verilməməsi zamanı iddia ərizəsinin geri qaytarılması deyil, onun məhkəmə aidiyyəti üzrə göndərilməsi barədə qərardad qəbul edilməlidir. Azərbaycan Respublikası Mülki Prosessual Məcəlləsinə 31.1-ci maddəsinə əsasən aidiyyət qaydalarının pozulmasına yol verilmir. 32.1-ci maddəsinə əsasən işdə iştirak edən şəxs, mübahisənin bu və ya başqa məhkəməyə aidiyyətinin dəyişdirilməsi barədə ərizə verə bilər. 32.3-cü maddəsinə əsasən hakimin özü də mübahisənin məhkəməyə aidiyyəti olmamasını aşkara çıxara bilər. 32.4-cü maddəsinə əsasən aidiyyət haqqında məsələ qalxdıqda, hakim işin aidiyyəti üzrə göndərilməsi və ya aidiyyət haqqında ərizənin rədd edilməsi barədə əsaslandırılmış qərardad çıxarır. 32.5-ci maddəsinə əsasən aidiyyət haqqında qərardaddan işdə iştirak edən şəxslər, qərardad onlara təqdim olunduğu (onlar tərəfindən alındığı) gündən 10 gün müddətində bu Məcəllənin 21-ci fəsli ilə müəyyən edilmiş qaydada şikayət verə bilərlər. 32.6-cı maddəsinə əsasən iş bir məhkəmədən başqa məhkəməyə aidiyyət haqqında qərardaddan şikayət verilmə müddəti başa çatdıqdan sonra göndərilir. 32.7-ci maddəsinə əsasən bir məhkəmədən digərinə göndərilən iş onun göndərildiyi məhkəmə tərəfindən baxılmağa qəbul edilməlidir. Məhkəmələr arasında məhkəmə aidiyyətinə dair mübahisələrə yol verilmir. Məhkəmələr arasında fikir ayrılığı olduğu hallarda kasasiya instansiyası məhkəməsi tərəfindən iş bir məhkəmədən başqasına verilir. Yuxarıda göstərilənlərə əsasən, Azərbaycan Respublikası Mülki Prosessual Məcəlləsinin 263-264, 267-268-ci maddələrini rəhbər tutaraq, məhkəmə qərara aldı : İddiaçılar Azərbaycan Sahibkarlıq, Özəl Elm və X5 X4 Rayon Komitəsi və X1 Cavabdeh MMC-yə qarşı “3630 manat vəsaitin cavabdehdən alınaraq komitənin hesabına ödənilməsi” tələbinə dair iş məhkəmənin icraatına qəbul edilsin və məhkəmə aidiyyəti üzrə baxılması üçün Zaqatala Rayon Məhkəməsinə göndərilsin. Qərardaddan rəsmi qaydada verildiyi gündən 10 (on) gün müddətində Şəki Kommersiya Məhkəməsinə (Elektron Məhkəmə İnformasiya Sistemində yaradılmış Elektron Kabinetdən istifadə edilməklə) şikayət verilə bilər. Hakim: Rüfət Məcidov