Sumqayıt Kommersiya Məhkəməsi Qətnamə — İş №e-2-2(119)-1243/2023

Azərbaycan Respublikası adından QƏTNAMƏ Sumqayıt şəhəri İş № e-2-2(119)-1243/2023 09.10.2023 Sumqayıt Kommersiya Məhkəməsi Sumqayıt Kommersiya Məhkəməsinin hakimi Sadiqov Zülfüqar Əhməd oğlunun sədrliyi, X3 qızının katibliyi ilə, ərizəçi Azərbaycan Respublikası İqtisadiyyat Nazirliyi yanında Dövlət Vergi Xidmətinin 3 saylı Ərazi Vergilər İdarəsi tərəfindən xüsusi icraat qaydasında Maraqlı şəxs qarşı verilmiş "ölkədən getmək hüququnun müvəqqəti məhdudlaşdırılması" barədə ərizəyə dair kommersiya işinə açıq məhkəmə iclasında baxaraq, məhkəmə MÜƏYYƏN E T D İ: Ərizəçi Azərbaycan Respublikası İqtisadiyyat Nazirliyi yanında Dövlət Vergi Xidmətinin 3 saylı Ərazi Vergilər İdarəsi 21 sentyabr 2023-cü ildə “Elektron məhkəmə” informasiya sistemində yaradılmış elektron kabinet vasitəsi ilə xüsusi icraat qaydasında Maraqlı şəxs qarşı “ölkədən getmək hüququnun müvəqqəti məhdudlaşdırılması” barədə ərizə ilə məhkəməyə müraciət edərək, 11 sentyabr 2023-cü il tarixinə hesablanmış "xxxx" Məhdud Məsuliyyətli Cəmiyyətinin 1,22 (bir manat 22 qəpik) manat məbləğində borcu Dövlət Sosial Müdafiə Fonduna, 5,2 (beş manat 20 qəpik) manat məbləğində borcu İcbari Tibbi Sığorta Fonduna və 2,71 (iki manat 71 qəpik) manat məbləğində borcu İşsizlikdən Sığorta Fonduna, "Mat-2018” Məhdud Məsuliyyəti Cəmiyyətinin 1,32 (bir manat 32 qəpik) manat məbləğində borcu Dövlət Sosial Müdafiə Fonduna və 5,2 (beş manat 20 qəpik) manat məbləğində borcu İcbari Tibbi Sığorta Fonduna, “Daglı NM” Məhdud Məsuliyyəti Cəmiyyətinin 4813,6 (dörd min səkkiz yüz on üç manat 60 qəpik) manat məbləğində vergi borcu Dövlət Büdcəsinə, 0,48 (48 qəpik) manat məbləğində borcu Dövlət Sosial Müdafiə Fonduna, 5,2 (beş manat 20 qəpik) manat məbləğində borcu İcbari Tibbi Sığorta Fonduna və 3,38 (üç manat 38 qəpik) manat məbləğində borcu İşsizlikdən Sığorta Fonduna və eləcə də, hüquqi şəxs yaratmadan sahibkarlıq fəaliyyəti ilə məşğul olduğu üçün vergi ödəyicisi olan Maraqlı şəxs (VÖEN **********) 61,64 (altmış bir manat 64 qəpik) manat məbləğində vergi borcu Dövlət Büdcəsinə, Dövlət Sosial Müdafiə Fonduna olan 42,38 (qırx iki manat 38 qəpik) manat məbləğində borcu və İcbari Tibbi Sığorta Fonduna olan 10,82 (on manat 82 qəpik) manat məbləğində borcu ödənilənədək, həmin hüquqi şəxslərin icra orqanlarının rəhbəri və vergi ödəyicisi – xx xxxx 1996-cı il təvəllüdlü Maraqlı şəxs ölkədən getmək hüququnun müvəqqəti məhdudlaşdırılması barədə qətnamə qəbul olunmasını xahiş etmişdir. Həmin ərizəyə baxılması ilə əlaqədar Maraqlı şəxs məhkəmə baxış iclasının vaxtı və yeri haqqında lazımi qaydada xəbərdar edilməsinə baxmayaraq, məhkəməyə gəlməməsinin səbəbini və ya mümkünsüzlüyünü bildirmədən və bu səbəblərin üzürlü olması barədə sübutlar təqdim etmədən, məhkəməyə gəlməmişdir. Ərizəçi Azərbaycan Respublikası İqtisadiyyat Nazirliyi yanında Dövlət Vergi Xidmətinin 3 saylı Ərazi Vergilər İdarəsi isə ərizə ilə məhkəməyə müraciət edərək, məhkəmə baxışının ərizəçinin nümayəndəsinin iştirakı olmadan keçirilməsini xahiş etmişdir. Məhkəmə Azərbaycan Respublikası Mülki-Prosessual Məcəlləsinin 355-7.2-ci maddəsinə əsaslanaraq işə tərəflərin iştirakı olmadan baxılmasını mümkün hesab edir. Məhkəmə, ərizəni və işin faktiki hallarını araşdıraraq, işdə olan sənədləri tədqiq etməklə sübutları qiymətləndirərək hesab edir ki, aşağıda göstərilənlərə əsasən "ölkədən getmək hüququnun müvəqqəti məhdudlaşdırılması" barədə ərizə təmin olunmamalıdır. Belə ki, ərizənin məzmunu və iş materialları ilə müəyyən olunur ki, vergi öhdəliklərini və digər məcburi dövlət ödənişlərini Azərbaycan Respublikası Vergi Məcəlləsi ilə müəyyən edilmiş müddətdə yerinə yetirmədiyinə görə xx xxxx 1996-cı il təvəllüdlü Maraqlı şəxs (ünvan: ünvan 1 "xxxx" Məhdud Məsuliyyətli Cəmiyyətinin (VÖEN **********) 11 sentyabr 2023-cü il tarixinə hesablanmış Dövlət Sosial Müdafiə Fonduna 1,22 manat məbləğində borcu, İcbari Tibbi Sığorta Fonduna 5,2 manat məbləğində borcu və İşsizlikdən Sığorta Fonduna 2,71 manat məbləğində borcu, “Mat-2018” Məhdud Məsuliyyəti Cəmiyyətinin (VÖEN **********) 11 sentyabr 2023-cü il tarixinə hesablanmış Dövlət Sosial Müdafiə Fonduna 1,32 manat məbləğində borcu və İcbari Tibbi Sığorta Fonduna 5,2 manat məbləğində borcu və “Daglı NM” Məhdud Məsuliyyəti Cəmiyyətinin (VÖEN **********) 11 sentyabr 2023-cü il tarixinə hesablanmış Dövlət Büdcəsinə 4813,6 manat məbləğində vergi borcu, Dövlət Sosial Müdafiə Fonduna 0,48 manat məbləğində borcu, İcbari Tibbi Sığorta Fonduna 5,2 manat məbləğində borcu və İşsizlikdən Sığorta Fonduna 3,38 manat məbləğində borcu vardır. Eləcə də, hüquqi şəxs yaratmadan sahibkarlıq fəaliyyəti ilə məşğul olduğu üçün vergi ödəyicisi olan xx xxxx 1996-cı il təvəllüdlü Maraqlı şəxs (VÖEN **********) özünün də 11 sentyabr 2023-cü il tarixinə hesablanmış Dövlət Büdcəsinə 61,64 manat məbləğində vergi borcu, Dövlət Sosial Müdafiə Fonduna 42,38 manat məbləğində borcu və İcbari Tibbi Sığorta Fonduna 10,82 manat məbləğində borcu vardır. Həmin vergi ödəyicilərinə qeyd olunan borcların ödənilməsinə dair xəbərdarlıq edilərək, hazırkı ərizə ilə 21 sentyabr 2023-cü ildə məhkəməyə müraciət olunmuşdur. Lakin, həmin ərizə üzrə aparılan məhkəmə araşdırması zamanı Azərbaycan Respublikası İqtisadiyyat Nazirliyi yanında Dövlət Vergi Xidmətinin İnternet Vergi İdarəsində 09 oktyabr 2023-cü il tarixə olan "Vergi borcu barədə" Məlumat (https://www.e-taxes.gov.az/ebyn/vergiBorcu.html) ilə müəyyən olunur ki, Maraqlı şəxs icra orqanının rəhbəri olduğu hüquqi şəxslər "xxxx" Məhdud Məsuliyyətli Cəmiyyətinin (VÖEN **********), “Mat-2018” Məhdud Məsuliyyəti Cəmiyyətinin (VÖEN **********) və “Daglı NM” Məhdud Məsuliyyəti Cəmiyyətinin (VÖEN **********) 09 oktyabr 2023-cü il tarixə ödənilməmiş borcu yoxdur. Eləcə də, hüquqi şəxs yaratmadan sahibkarlıq fəaliyyəti ilə məşğul olduğu üçün vergi ödəyicisi olan Maraqlı şəxs (VÖEN **********) özünün isə 09 oktyabr 2023-cü il tarixə ödənilməmiş cəmi 3,01 (üç manat 01 qəpik) manat vergi borcu qalmışdır. Eyni zamanda, həmin ərizə üzrə aparılan məhkəmə araşdırması zamanı Maraqlı şəxs tərəfindən məhkəməyə təqdim edilmiş 02 oktyabr 2023-cü il tarixli və 05 oktyabr 2023-cü il tarixli ödəniş qəbzləri ilə müəyyən olunur ki, həmin vergi ödəyicilərinin yuxarıda qeyd olunan borcları üzrə müvafiq ödənişlər edilmişdir. Göründüyü kimi, yuxarıda təsvir olunanlarla müəyyən olunuur ki, ərizəçi Azərbaycan Respublikası İqtisadiyyat Nazirliyi yanında Dövlət Vergi Xidmətinin 3 saylı Ərazi Vergilər İdarəsi 21 sentyabr 2023-cü ildə Maraqlı şəxs qarşı "ölkədən getmək hüququnun müvəqqəti məhdudlaşdırılması" barədə ərizə ilə məhkəməyə müraciət olunduqdan sonra vergi ödəyiciləri tərəfindən müvafiq qaydada ödənişlər aparıldığından, həmin ərizədə qeyd olunan vergi ödəyicisi olan hüquqi şəxslərin məlum borcları artıq mövcud deyildir. Həmçinin, vergi ödəyicisi Maraqlı şəxs özünün isə 09 oktyabr 2023-cü il tarixə ödənilməmiş cəmi 3,01 (üç manat 01 qəpik) manat vergi borcu qalmışdır. Ona görə də, həmin vergi ödəyicisi olan hüquqi şəxslərin icra orqanının rəhbəri və eyni zamanda vergi ödəyicisi olan Maraqlı şəxs ölkədən getmək hüququqnun müvəqqəti məhdudlaşdırılması zərurəti aradan qalxmışdır. Çünki, vergi ödəyicisi olaraq Maraqlı şəxs ödənilməmiş cəmi 3,01 (üç manat 01 qəpik) manat məbləğində borca görə ölkədən getmək hüququnun müvəqqəti məhdudlaşdırılması - mütənasib və tətbiq edilməsi zəruri olan tədbir hesab edilə bilməz. Azərbaycan Respublikası Konstitusiyanın 28-ci maddəsinin İİİ hissəsinə əsasən, qanuni surətdə Azərbaycan Respublikasının ərazisində olan hər kəs sərbəst hərəkət edə bilər, özünə yaşayış yeri seçə bilər və Azərbaycan Respublikasının ərazisindən kənara gedə bilər. “Vətəndaş və siyasi hüquqlar haqqında” Beynəlxalq Paktın 12-ci maddəsinə əsasən, hər hansı bir ölkənin ərazisində qanuni surətdə olan hər kəsin həmin ölkənin hüdudlarında sərbəst şəkildə yer dəyişmək və yaşayış yeri seçmək hüququ var; Hər bir insanın, öz ölkəsi də daxil olmaqla, hər hansı bir ölkəni tərk etmək hüququ var; Yuxarıda xatırlanan hüquqlar qanunda nəzərdə tutulan, dövlət təhlükəsizliyinin, ictimai asayişin, əhalinin sağlamlığının, yaxud mənəviyyatının, yaxud başqalarının hüquq və azadlıqlarının və bu Paktda tanınan hüquqlara uyğun digər hüquqların qorunması üçün zəruri olan məhdudiyyətlərdən başqa, məhdudiyyət obyekti ola bilməz; Heç kəs özbaşına öz ölkəsinə gəlmək hüququndan məhrum edilə bilməz. Birləşmiş Millətlər Təşkilatının İnsan Hüquqları Komitəsinin Beynəlxalq Paktın 12-ci maddəsinə dair qəbul etdiyi 02 noyabr 1999-cu il tarixli 27 saylı X2 göstərilir ki, həmin maddə ilə təmin olunmuş hüquqlara aid icazə verilən məhdudiyyətlər hərəkət sərbəstliyi prinsipini sarsıtmamalıdır. Bu hüquqlara dair məhdudiyyətlərin məqbul sayılması üçün onlar qanunvericilikdə nəzərdə tutulmalı, demokratik cəmiyyətdə Paktın 12-ci maddəsinin 3-cü bəndində göstərilən məqsədlərə nail olmaq üçün zəruri olmalı və Paktda göstərilən bütün digər hüquqlara uyğun gəlməlidir. Dövlətlər Paktın 12-ci maddəsinin 3-cü bəndində icazə verilmiş məhdudiyyətləri əks etdirən qanunları qəbul edərkən, hər zaman bu məhdudiyyətlərin nəzərdən keçirilən hüququn mahiyyətinə toxunmaması prinsipini rəhbər tutmalıdırlar. Məhdudlaşdırıcı tədbirlər mütənasiblik prinsipinə uyğun gəlməlidir; onlar müdafiə funksiyalarının yerinə yetirilməsi üçün yararlı olmalıdır; arzu edilən nəticəyə gətirib çıxara bilən bütün vasitələr sırasında onlar ən az məhdudlaşdırıcı vasitə olmalı və müdafiə olunan maraqlarla mütənasib olmalıdır. Mütənasiblik prinsipinə təkcə müvafiq məhdudiyyətin nəzərdə tutulduğu qanunvericilikdə deyil, həmçinin həmin qanunvericiliyin tətbiq edilməsi prosesi çərçivəsində inzibati və məhkəmə hakimiyyəti orqanlarında da əməl olunmalıdır. İnsan Hüquqlarının və X1 haqqında Konvensiyaya dair 4 saylı Protokolun 2-ci maddəsinə əsasən, qanuni əsaslarla hər hansı dövlətin ərazisində olan hər kəsin həmin ərazidə sərbəst hərəkət etmək və özünə yaşayış yeri seçmək hüququ vardır. Hər kəs öz ölkəsi də daxil olmaqla, hər hansı ölkəni tərk etməkdə azaddır. Bu hüquqların həyata keçirilməsinə milli təhlükəsizlik və ictimai asayiş maraqları naminə, ictimai qaydanı qorumaq üçün, cinayətlərin qarşısını almaq üçün, sağlamlığın və mənəviyyatın qorunması üçün və ya digər şəxslərin hüquq və azadlıqlarının müdafiəsi üçün qanunla nəzərdə tutulmuş və demokratik cəmiyyətdə zəruri olanlardan başqa, heç bir məhdudiyyət qoyula bilməz. Beləliklə də, yuxarıda qeyd olunanlarla müəyyən edilir ki, hazırkı ərizədə qeyd olunan hüquqi şəxslərin 11 sentyabr 2023-cü il tarixinə hesablanmış borc öhdəlikləri hal-hazırda mövcud olmadığından və vergi ödəyicisi Maraqlı şəxs isə cəmi 3,01 manat ödənilməmiş vergi borcu qaldığından, həmin vergi ödəyiciləri olan hüquqi şəxslərin icra orqanının rəhbəri və eyni zamanda vergi ödəyicisi olan Maraqlı şəxs ölkədən getmək hüququnun müvəqqəti məhdudlaşdırılması - əsassız və qeyri-mütənasib tədbir olardı. Azərbaycan Respublikası Mülki-Prosessual Məcəlləsinin 14.2-ci maddəsinə əsasən, məhkəmə yalnız tərəflərin təqdim etdikləri sübutları araşdırmalı və onlardan istifadə etməlidir. Həmin Məcəllənin 77.1-ci maddəsinə əsasən, hər bir tərəf öz tələblərinin və etirazlarının əsası kimi istinad etdiyi halları sübut etməlidir. Həmin Məcəllənin 88-ci maddəsinə əsasən, məhkəmə sübutlara obyektiv, qərəzsiz, hərtərəfli və tam baxdıqdan sonra həmin sübutlara tətbiq edilməli hüquq normalarına müvafiq olaraq qiymət verir. Həmin Məcəllənin 217.4-cü maddəsinə əsasən, məhkəmə öz qətnaməsini yalnız məhkəmə iclasında tədqiq olunmuş sübutlarla əsaslandırır. Həmin Məcəllənin 218.3-cü maddəsinə əsasən, hakim işdə iştirak edən şəxslərin verdiyi tələblər üzrə qətnamə çıxarır. Məhkəmə, yuxarıda qeyd olunanları nəzərə alıb, iş üzrə tədqiq edilən sübutlara qiymət verərək hesab edir ki, ərizəçi Azərbaycan Respublikası İqtisadiyyat Nazirliyi yanında Dövlət Vergi Xidmətinin 3 saylı Ərazi Vergilər İdarəsi tərəfindən xüsusi icraat qaydasında Maraqlı şəxs qarşı verilmiş “ölkədən getmək hüququnun müvəqqəti məhdudlaşdırılması” barədə ərizə təmin edilməməlidir. Yuxarıda göstərilənlərə əsasən və Azərbaycan Respublikası Mülki-Prosessual Məcəlləsinin 216-220, 227, 305, 355-5, 355-6, 355-7, 358, 360 və 362-ci maddələrini rəhbər tutaraq, məhkəmə QƏT ETDİ: Ərizəçi Azərbaycan Respublikası İqtisadiyyat Nazirliyi yanında Dövlət Vergi Xidmətinin 3 saylı Ərazi Vergilər İdarəsi tərəfindən xüsusi icraat qaydasında Maraqlı şəxs qarşı verilmiş "ölkədən getmək hüququnun müvəqqəti məhdudlaşdırılması" barədə ərizə təmin edilməsin. Qətnamədən rəsmi qaydada verildiyi gündən bir ay müddətində Sumqayıt Kommersiya Məhkəməsi vasitəsi ilə Sumqayıt Apellyasiya Məhkəməsinə apellyasiya şikayəti verilə bilər. Sədrlik edən Zülfüqar Sadiqov