Sumqayıt Kommersiya Məhkəməsi Qətnamə — İş №e-2-2(119)-1354/2024

Azərbaycan Respublikası adından QƏTNAMƏ Sumqayıt şəhəri İş № e-2-2(119)-1354/2024 20.08.2024 Sumqayıt Kommersiya Məhkəməsi Sumqayıt Kommersiya Məhkəməsinin hakimi Həmidli Fərman Fəzail oğlunun sədrliyi, Əsədli Şəfa Zahir qızının katibliyi, Ərizəçi Azərbaycan Respublikasının İqtisadiyyat Nazirliyi yanında Dövlət Vergi Xidmətinin Bakı şəhəri Lokal Gəlirlər Baş İdarəsi tərəfindən xüsusi icraat qaydasında maraqlı şəxs MAMEDOV RAVİLa qarşı verilmiş "ölkədən getmək hüququnun müvəqqəti məhdudlaşdırılması" barədə ərizəyə dair kommersiya işinə açıq məhkəmə iclasında baxaraq, məhkəmə M Ü Ə Y Y Ə N E T D İ: Ərizəçi Azərbaycan Respublikasının İqtisadiyyat Nazirliyi yanında Dövlət Vergi Xidmətinin Bakı şəhəri Lokal Gəlirlər Baş İdarəsi “Elektron məhkəmə” informasiya sistemində yaradılmış elektron kabinet vasitəsilə xüsusi icraat qaydasında ərizə ilə məhkəməyə müraciət edərək 22 iyul 2024-cü il tarixinə hesablanmış dövlət büdcəsinə olan 1098,55 (min doxsan səkkiz manat, əlli beş qəpik) manat məbləğində vergi borcunun, Dövlət Sosial Müdafiə Fonduna 1511,87 (min beş yüz on bir manat, səksən yeddi qəpik) manat məbləğində borcun, İcbari Tibbi Sığorta Fonduna olan 250,41 (iki yüz əlli manat, qırx bir qəpik) manat məbləğində borcun, İşsizlikdən Sığorta Fonduna olan 38,24 (otuz səkkiz manat, iyirmi dörd qəpik) manat məbləğində borcun ödənilməsini təmin etmək üçün vergi ödəyicisi - xx xxx 1991-ci il təvəllüdlü MAMEDOV RAVİLın ölkədən getmək hüququnun müvəqqəti məhdudlaşdırılması barədə qətnamə qəbul edilməsini xahiş etmişdir. Ərizəçi ərizə ilə məhkəməyə müraciət edərək məhkəmə iclasının ərizəçinin nümayəndəsinin iştirakı olmadan keçirilməsini xahiş etmişdir. Maraqlı şəxs məhkəmə baxış iclasının vaxtı və yeri haqqında lazımi qaydada xəbərdar edilməsinə baxmayaraq, məhkəməyə gəlməməsinin səbəbini və ya mümkünsüzlüyünü bildirmədən və bu səbəblərin üzürlü olması barədə sübutlar təqdim etmədən, məhkəməyə gəlməmişdir. Məhkəmə Azərbaycan Respublikasının Mülki Prosessual Məcəlləsinin 355-7.2-ci maddəsinə əsasən işə tərəflərin iştirakı olmadan baxılmasını mümkün hesab etmişdir. Məhkəmənin 12 avqust 2024-cü il tarixində keçirilmiş iclasında iştirak edən maraqlı şəxs borcun bir hissəsini ödədiyini, qalan hissəsini isə həmin gün ərzində ödəyəcəyini bildirmiş, bununla əlaqədar ona vaxt verilməsini xahiş etmişdir. Məhkəmənin 14 avqust 2024-cü il tarixlərində keçirilmiş iclasında iştirak edən maraqlı şəxs vergi orqanından təqdim edilmiş müvafiq kodlar üzrə “BirBank” mobil tətbiqi vasitəsilə ona aid vergi və digər borclarını ödədiyini bildirmiş, bununla əlaqədar məhkəməyə ödəniş qəbzləri təqdim edərək iddianın təmin edilməməsi barədə qətnamə qəbul edilməsini xahiş etmişdir. Məhkəmə, proses iştirakçısını dinləyib, ərizəni və işin faktiki hallarını araşdıraraq, işdə olan sənədləri tədqiq etməklə sübutları qiymətləndirərək hesab edir ki, aşağıda göstərilənlərə əsasən "ölkədən getmək hüququnun müvəqqəti məhdudlaşdırılması" barədə ərizə təmin edilməməlidir. Belə ki, ərizənin məzmunu və iş materialları ilə müəyyən edilir ki, vergi, məcburi dövlət sosial sığorta, icbari tibbi sığorta və işsizlikdən sığorta haqları üzrə öhdəliklərini Azərbaycan Respublikasının Vergi Məcəlləsi ilə müəyyən edilmiş müddətdə yerinə yetirmədiyinə görə hüquqi şəxs yaratmadan sahibkarlıq fəaliyyəti ilə məşğul olan fiziki şəxs MAMEDOV RAVİLın 22 iyul 2024-cü il tarixinə hesablanmış dövlət büdcəsinə 1098,55 manat məbləğində vergi borcunun, Dövlət Sosial Müdafiə Fonduna 1511,87 manat məbləğində borcun, İcbari Tibbi Sığorta Fonduna 250,41 manat məbləğində borcun, İşsizlikdən Sığorta Fonduna olan 38,24 manat məbləğində borcunun olması barədə hazırkı ərizə ilə 29 iyul 2024-cü il tarixində məhkəməyə müraciət edilmişdir. Həmin ərizə üzrə aparılan məhkəmə araşdırması zamanı Azərbaycan Respublikasının İqtisadiyyat Nazirliyi yanında Dövlət Vergi Xidmətinin İnternet Vergi İdarəsinin rəsmi səhifəsində (https://new.e-taxes.gov.az/etaxes/tax-debts) müvafiq axtarış aparıldıqda müəyyən olunur ki, vergi ödəyicisi MAMEDOV RAVİLın vergi borcu yoxdur. Bundan əlavə, təqdim edilmiş "ölkədən getmək hüququnun müvəqqəti məhdudlaşdırılması" barədə ərizədə də qeyd edildiyi kimi, maraqlı şəxsin vergi, məcburi dövlət sosial sığorta, icbari tibbi sığorta və işsizlikdən sığorta haqları üzrə borclarının cəmi 2899,07 manat təşkil edir. Maraqlı şəxs tərəfindən məhkəməyə hər birinin üzərində maraqlı şəxsə aid vergi ödəyicisinin eyniləşdirmə nömrəsinin, provayder kimi Dövlət Vergi Xidmətinin qeyd edildiyi, həmçinin aşağıdakı rekvizitlərə malik ödəniş qəbzləri təqdim edilmişdir: - xx.xx.2024-cü il tarixli 1-558386475 nömrəli ödəniş qəbzi -10 manat; - xx.xx.2024-cü il tarixli 1-558388697 nömrəli ödəniş qəbzi - 50 manat; - xx.xx.2024-cü il tarixli 1-558394743 nömrəli ödəniş qəbzi - 110 manat; - xx.xx.2024-cü il tarixli 1-559174250 nömrəli ödəniş qəbzi - 567 manat; - xx.xx.2024-cü il tarixli 1-559180673 nömrəli ödəniş qəbzi - 74 manat; - xx.xx.2024-cü il tarixli 1-559182774 nömrəli ödəniş qəbzi - 70 manat; - xx.xx.2024-cü il tarixli 1-564332588 nömrəli ödəniş qəbzi - 300 manat; - xx.xx.2024-cü il tarixli 1-564501672 nömrəli ödəniş qəbzi - 1106 manat; - xx.xx.2024-cü il tarixli 1-564504630 nömrəli ödəniş qəbzi - 200 manat; - xx.xx.2024-cü il tarixli 1-564502979 nömrəli ödəniş qəbzi - 313 manat; - xx.xx.2024-cü il tarixli 1-564509199 nömrəli ödəniş qəbzi - 276 manat. Bu ödəniş qəbzlərindəki ödəniş məbləğlərinin cəmi 3076 manat təşkil edir. Ölkədən getmək hüququnun müvəqqəti məhdudlaşdırılması barədə ərizədən isə görünür ki, maraqlı şəxsin 22 iyul 2024-cü il tarixinə hesablanmış vergi, məcburi dövlət sosial sığorta, icbari tibbi sığorta və işsizlikdən sığorta haqları üzrə borclarının cəmi 2899,07 manat təşkil edir. Başqa sözlə, hazırkı ərizə məhkəmənin icraatına daxil olduqdan sonra maraqlı şəxsin 22 iyul 2024-cü il tarixinə hesablanmış dövlət büdcəsinə olan 1098,55 manat məbləğində vergi borcu, Dövlət Sosial Müdafiə Fonduna 1511,87 manat məbləğində borcu, İcbari Tibbi Sığorta Fonduna olan 250,41 manat məbləğində borcu, İşsizlikdən Sığorta Fonduna olan 38,24 manat məbləğində məbləğində borcu tam ödənilmişdir. Ona görə də hazırkı ərizə üzrə həmin vergi ödəyicisinin ölkədən getmək hüququnun müvəqqəti məhdudlaşdırılması - mütənasib və tətbiq edilməsi zəruri olan tədbir hesab edilə bilməz. Yəni hazırkı ərizədə qeyd olunan məlum borclar artıq mövcud olmadığından, həmin vergi ödəyicisi olan hüquqi şəxsin icra orqanının rəhbərinin ölkədən getmək hüququnun müvəqqəti məhdudlaşdırılması zərurəti aradan qalxmışdır. Azərbaycan Respublikası Konstitusiyanın 28-ci maddəsinin 3-cü hissəsinə əsasən, qanuni surətdə Azərbaycan Respublikasının ərazisində olan hər kəs sərbəst hərəkət edə bilər, özünə yaşayış yeri seçə bilər və Azərbaycan Respublikasının ərazisindən kənara gedə bilər. “Vətəndaş və siyasi hüquqlar haqqında” Beynəlxalq Paktın 12-ci maddəsinə əsasən, hər hansı bir ölkənin ərazisində qanuni surətdə olan hər kəsin həmin ölkənin hüdudlarında sərbəst şəkildə yer dəyişmək və yaşayış yeri seçmək hüququ var; Hər bir insanın, öz ölkəsi də daxil olmaqla, hər hansı bir ölkəni tərk etmək hüququ var; Yuxarıda xatırlanan hüquqlar qanunda nəzərdə tutulan, dövlət təhlükəsizliyinin, ictimai asayişin, əhalinin sağlamlığının, yaxud mənəviyyatının, yaxud başqalarının hüquq və azadlıqlarının və bu Paktda tanınan hüquqlara uyğun digər hüquqların qorunması üçün zəruri olan məhdudiyyətlərdən başqa, məhdudiyyət obyekti ola bilməz; Heç kəs özbaşına öz ölkəsinə gəlmək hüququndan məhrum edilə bilməz. Birləşmiş Millətlər Təşkilatının İnsan Hüquqları Komitəsinin Beynəlxalq Paktın 12-ci maddəsinə dair qəbul etdiyi 02 noyabr 1999-cu il tarixli 27 saylı X2 göstərilir ki, həmin maddə ilə təmin olunmuş hüquqlara aid icazə verilən məhdudiyyətlər hərəkət sərbəstliyi prinsipini sarsıtmamalıdır. Bu hüquqlara dair məhdudiyyətlərin məqbul sayılması üçün onlar qanunvericilikdə nəzərdə tutulmalı, demokratik cəmiyyətdə Paktın 12-ci maddəsinin 3-cü bəndində göstərilən məqsədlərə nail olmaq üçün zəruri olmalı və Paktda göstərilən bütün digər hüquqlara uyğun gəlməlidir. Dövlətlər Paktın 12-ci maddəsinin 3-cü bəndində icazə verilmiş məhdudiyyətləri əks etdirən qanunları qəbul edərkən, hər zaman bu məhdudiyyətlərin nəzərdən keçirilən hüququn mahiyyətinə toxunmaması prinsipini rəhbər tutmalıdırlar. Məhdudlaşdırıcı tədbirlər mütənasiblik prinsipinə uyğun gəlməlidir; onlar müdafiə funksiyalarının yerinə yetirilməsi üçün yararlı olmalıdır; arzu edilən nəticəyə gətirib çıxara bilən bütün vasitələr sırasında onlar ən az məhdudlaşdırıcı vasitə olmalı və müdafiə olunan maraqlarla mütənasib olmalıdır. Mütənasiblik prinsipinə təkcə müvafiq məhdudiyyətin nəzərdə tutulduğu qanunvericilikdə deyil, həmçinin həmin qanunvericiliyin tətbiq edilməsi prosesi çərçivəsində inzibati və məhkəmə hakimiyyəti orqanlarında da əməl olunmalıdır. İnsan Hüquqlarının və X1 haqqında Konvensiyaya dair 4 saylı Protokolun 2-ci maddəsinə əsasən, qanuni əsaslarla hər hansı dövlətin ərazisində olan hər kəsin həmin ərazidə sərbəst hərəkət etmək və özünə yaşayış yeri seçmək hüququ vardır. Hər kəs öz ölkəsi də daxil olmaqla, hər hansı ölkəni tərk etməkdə azaddır. Bu hüquqların həyata keçirilməsinə milli təhlükəsizlik və ictimai asayiş maraqları naminə, ictimai qaydanı qorumaq üçün, cinayətlərin qarşısını almaq üçün, sağlamlığın və mənəviyyatın qorunması üçün və ya digər şəxslərin hüquq və azadlıqlarının müdafiəsi üçün qanunla nəzərdə tutulmuş və demokratik cəmiyyətdə zəruri olanlardan başqa, heç bir məhdudiyyət qoyula bilməz. Mülki Prosessual Məcəllənin 14.2-ci maddəsinə əsasən, məhkəmə yalnız tərəflərin təqdim etdikləri sübutları araşdırmalı və onlardan istifadə etməlidir. Həmin Məcəllənin 77.1-ci maddəsinə əsasən, hər bir tərəf öz tələblərinin və etirazlarının əsası kimi istinad etdiyi halları sübut etməlidir. Həmin Məcəllənin 88-ci maddəsinə əsasən, məhkəmə sübutlara obyektiv, qərəzsiz, hərtərəfli və tam baxdıqdan sonra həmin sübutlara tətbiq edilməli hüquq normalarına müvafiq olaraq qiymət verir. Həmin Məcəllənin 217.4-cü maddəsinə əsasən, məhkəmə öz qətnaməsini yalnız məhkəmə iclasında tədqiq olunmuş sübutlarla əsaslandırır. Məhkəmə yuxarıda qeyd olunanları nəzərə alıb, iş üzrə tədqiq edilən sübutlara qiymət verərək hesab edir ki, ərizəçi Azərbaycan Respublikasının İqtisadiyyat Nazirliyi yanında Dövlət Vergi Xidmətinin Bakı şəhəri Lokal Gəlirlər Baş İdarəsi tərəfindən xüsusi icraat qaydasında maraqlı şəxs MAMEDOV RAVİLa qarşı verilmiş "ölkədən getmək hüququnun müvəqqəti məhdudlaşdırılması" barədə ərizə təmin edilməməlidir. Yuxarıda göstərilənlərə əsasən və Mülki Prosessual Məcəllənin 216-220, 227, 305, 355-5, 355-6, 355-7, 358, 360 və 362-ci maddələrini rəhbər tutaraq, məhkəmə QƏT E T D İ: Ərizəçi Azərbaycan Respublikasının İqtisadiyyat Nazirliyi yanında Dövlət Vergi Xidmətinin Bakı şəhəri Lokal Gəlirlər Baş İdarəsi tərəfindən xüsusi icraat qaydasında maraqlı şəxs MAMEDOV RAVİLa qarşı verilmiş "ölkədən getmək hüququnun müvəqqəti məhdudlaşdırılması" barədə ərizə təmin edilməsin. Qətnamədən rəsmi qaydada verildiyi gündən bir ay müddətində Sumqayıt Kommersiya Məhkəməsi vasitəsilə Sumqayıt Apellyasiya Məhkəməsinə apellyasiya şikayəti verilə bilər. Sədrlik edən: Fərman Həmidli