Sumqayıt Kommersiya Məhkəməsi Qərardad — İş №e-2-2(119)-484/2025

Azərbaycan Respublikası adından QƏRARDAD Sumqayıt şəhəri İş № e-2-2(119)-484/2025 04.02.2025 Sumqayıt Kommersiya Məhkəməsi Sumqayıt Kommersiya Məhkəməsinin hakimi Həmidli Fərman Fəzail oğlu, İddiaçı tərəfindən Cavabdeh qarşı verilmiş “borcun tutulması” tələbi barədə iddia ərizəsini və ona əlavə edilmiş sənədləri nəzərdən keçirib, MÜƏYYƏN E T D İ: İddiaçı “Elektron məhkəmə” informasiya sistemində yaradılmış elektron kabinet vasitəsilə Cavabdeh qarşı “borcun tutulması” tələbi barədə iddia ərizəsi ilə məhkəməyə müraciət edərək aralarında bağlanmış 01 aprel 2023-cü il tarixli 2023/AZBD-06 nömrəli alqı-satqı müqaviləsi əsasən 14000 (on dörd min) manat məbləğində əsas borc, 3920 (üç min doqquz yüz iyirmi) manat məbləğində dəbbə pulu və 144 (yüz qırx dörd) manat məbləğində ödənilmiş dövlət rüsumunun əvəzi olmaqla, cəmi 18064 (on səkkiz min altmış dörd) manat məbləğində pul vəsaitinin cavabdehdən iddiaçının xeyrinə tutulması barədə qətnamə qəbul edilməsini xahiş etmişdir. Məhkəmə icraatının mümkünlüyünün yoxlanılması ilə əlaqədar ərizəni və ona əlavə edilmiş sənədləri nəzərdən keçirərək hesab edirəm ki, aşağıda göstərilənlərə əsasən həmin ərizə və ona əlavə edilmiş sənədlər geri qaytarılmalıdır. Belə ki, iddiaçı tərəfindən iddia ərizəsinə əlavə olunaraq məhkəməyə təqdim edilmiş 01 aprel 2023-cü il tarixli 2023/AZBD-06 nömrəli alqı-satqı müqaviləsinin 5.1-ci bəndinə əsasən, “tərəflər müqavilə üzrə öz aralarında yaranmış mübahisəli məsələləri razılıq yolu ilə 30 gün müddətində mümkün olmadıqda, bu məsələlər satıcının yerləşdiyi ərazi üzrə məhkəmə qaydasında həll edilməlidir”. Göründüyü kimi, tərəflər bağlanmış alqı-satqı müqaviləsinin 5.1-ci bəndində gələcəkdə aralarında baş verə biləcək mübahisəyə satıcının (İddiaçı MMC-nin) yerləşdiyi ərazi üzrə məhkəmədə baxılacağı barədə razılığa gəlmələrinə, yəni aralarındakı mübahisələrə dair müqavilə aidiyyətini müəyyənləşdirmələrinə baxmayaraq, iddiaçı həmin qaydaya riayət etməmişdir. “Elektron məhkəmə” informasiya sistemində olan məlumatlarla müəyyən edilir ki, İddiaçı MMC-nin olduğu yer üzrə rəsmi qeydə alındığı ünvan Bakı şəhəri, Nərimanov rayonu, X1 küçəsi, ev 39, mənzil 103-dür. Həmçinin iddia ərizəsinin məzmununda iddiaçının yerləşdiyi ünvan (faktiki ünvan) ünvan 2baycan Respublikasının Mülki Prosessual Məcəlləsinin 10-1.1-ci maddəsinə əsasən, elektron qaydada mülki işlər və kommersiya mübahisələri üzrə məhkəmə icraatı bu Məcəllə ilə müəyyən edilmiş ümumi prosessual qaydalara uyğun olaraq “Elektron məhkəmə” informasiya sistemi vasitəsilə aparılır. Həmin Məcəllənin 40.2-ci maddəsinə əsasən, tərəflər öz aralarındakı saziş ilə işin ərazi aidiyyətini dəyişdirə bilərlər. Saziş yazılı şəkildə ifadə olunmalıdır. Həmin Məcəllənin 40.3-cü maddəsinə əsasən saziş tərəflər arasında gələcəkdə baş verə biləcək konkret mübahisə ilə bağlı əvvəlcədən, habelə məhkəmənin icraatında olan müəyyən məhkəmə işi ilə bağlı həmin iş üzrə məhkəmənin hazırlıq iclası keçirilənədək bağlana bilər. Azərbaycan Respublikası Məhkəmə-Hüquq Şurasının “Azərbaycan Respublikası apelyasiya, ağır cinayətlər, hərbi, inzibati və kommersiya məhkəmələrinin ərazi yurisdiksiyası”nın təsdiq edilməsi barədə 14 noyabr 2019-cu il tarixli 04 nömrəli qərarının 20.5-ci və 20.6-cı bəndlərinə əsasən, Bakı şəhərinin Nərimanov və Nəsimi rayonları Bakı Kommersiya Məhkəməsinin yurisdiksiyasına daxil olan inzibati ərazi vahidləridir. Göründüyü kimi, iddiaçı hüquqi şəxsin olduğu yer olan Bakı şəhəri, Nərimanov rayonu, X1 küçəsi, ev 39, mənzil 103-ün yerləşdiyi Bakı şəhəri, Nərimanov rayonu və iddia ərizəsində qeyd etdiyi Bakı şəhəri, Nəsimi rayonu Azərbaycan Respublikası Məhkəmə- Hüquq Şurasının yuxarıda istinad edilən qərarına əsasən Sumqayıt Kommersiya Məhkəməsinin yurisdiksiyasına daxil deyildir. Mülki Prosessual Məcəllənin 152.1.3-cü maddəsinə əsasən, əgər iş ərazi və ya məhkəmə aidiyyəti üzrə həmin məhkəmədə baxılmalı deyildirsə, hakim iddia ərizəsi və ona əlavə edilmiş sənədləri geri qaytarır. Beləliklə, mülki-prosessual qanunvericiliyin yuxarıda qeyd olunan tələbinə riayət edilməklə verilmədiyinə görə iddia ərizəsinin məhkəmə icraatı mümkün deyildir. Mülki Prosessual Məcəllənin 151.1-ci maddəsinə əsasən, iddia ərizəsi bu Məcəllənin tələblərinə riayət edilməklə verildikdə, onun məhkəmə icraatı mümkündür. Həmin Məcəllənin 152.4-cü maddəsinə əsasən, iddia ərizəsinin qaytarılması nöqsanlar aradan qaldırıldıqdan sonra ümumi qaydada yenidən müvafiq məhkəməyə müraciət etməyə mane olmur. Yuxarıda göstərilənlərə əsasən və Mülki Prosessual Məcəllənin 149-152, 263, 264, 267 və 268-ci maddələrinin tələblərini rəhbər tutaraq, QƏRARA A L D I: İddiaçı tərəfindən Cavabdeh qarşı verilmiş “borcun tutulması” tələbi barədə iddia ərizəsi və ona əlavə edilmiş sənədlər iddiaçıya geri qaytarılsın. İddiaçıya izah edilsin ki, ərizənin qaytarılması həmin nöqsanlar aradan qaldırıldıqdan sonra yenidən müvafiq məhkəməyə müraciət etməyə mane olmur. Qərardaddan rəsmi qaydada verildikdən sonra 10 gün müddətində Sumqayıt Kommersiya Məhkəməsinə şikayət verilə bilər. Hakim: Fərman Həmidli