Azərbaycan Respublikası adından QƏTNAMƏ Şirvan şəhəri İş № e-2-2(121)-2341/2025 22.10.2025 ŞİRVAN KOMMERSİYA MƏHKƏMƏSİ Hakim Nəbiyev Rəmzi Sultan oğlunun sədrliyi, Məhkəmə iclasının katibi X2 qızının katibliyi, Cavabdeh iştirakı ilə, İddiaçı Azərbaycan Respublikasının Kənd Təsərrüfatı Nazirliyi yanında Aqrar Kredit və İnkişaf Agentliyinin Cavabdeh qarşı “pul tələbi”nə dair işə Şirvan şəhərində, məhkəmənin inzibati binasında açıq məhkəmə iclasında baxaraq, məhkəmə m ü ə y y ə n e t d i: Tələb:
1. İddiaçı Azərbaycan Respublikasının Kənd Təsərrüfatı Nazirliyi yanında Aqrar Kredit və İnkişaf Agentliyi Cavabdeh qarşı iddia ərizəsi ilə Şirvan Kommersiya Məhkəməsinə müraciət edərək, "xxxx" Açıq Səhmdar Cəmiyyətinə məxsus kənd təsərrüfatı texnikasının lizinqə verilməsi barədə” "xxxx" ASC ilə Cavabdeh arasında bağlanmış 17 mart 2016-cı il tarixli "875-GL/16" nömrəli müqavilənin ləğv edilməsi və Cavabdeh 18 fevral 2016-cı il tarixli"314-GL/16" nömrəli müqavilə üzrə 192,04 (bir yüz doxsan iki manat 04 qəpik) manat cərimə borcu və 17 mart 2016-cı il tarixli "875-GL/16" nömrəli müqavilə üzrə 7500, 33 (yeddi min beş yüz manat 33 qəpik) manat qalıq borc, 1524,31 (bir min beş yüz iyirmi dörd manat 31 qəpik) manat cərimə borcu olmaqla, cəmi 9024, 64 (doqquz min iyirmi dörd manat 64 qəpik) manat pul vəsaitinin iddiaçı Azərbaycan Respublikasının Kənd Təsərrüfatı Nazirliyi yanında Aqrar Kredit və İnkişaf Agentliyinin xeyrinə tutulması barədə qətnamə çıxarılmasını məhkəmədən xahiş etmişdir.
2. İddiaçı Azərbaycan Respublikasının Kənd Təsərrüfatı Nazirliyi yanında Aqrar Kredit və İnkişaf Agentliyi “iddianın dəqiqləşdirilməsi barədə” Ərizə ilə məhkəməyə müraciət edərək, "xxxx" ASC ilə Cavabdeh arasında bağlanmış "18 fevral 2016-cı il tarixli, 314-GL/16" nömrəli "xxxx" Açıq Səhmdar Cəmiyyətinə məxsus kənd təsərrüfatı texnikasının lizinqə verilməsi barədə müqavilə üzrə 192,04 (yüz doxsan iki manat 04 qəpik) cərimə borcunun, "17 mart 2016-cı il tarixli, 875-GL/16" nömrəli müqavilə üzrə 2000,33 (iki min manat 33 qəpik) manat qalıq borcun və 1 524,31 (bir min beş yüz iyirmi dörd manat 31 qəpik) manat cərimə borcunun iddiaçı Azərbaycan Respublikasının Kənd Təsərrüfatı Nazirliyi yanında Aqrar Kredit və İnkişaf Agentliyinin xeyrinə tutulması barədə qətnamə çıxarılmasını məhkəmədən xahiş etmişdir.
3. İddiaçı Azərbaycan Respublikasının Kənd Təsərrüfatı Nazirliyi yanında Aqrar Kredit və İnkişaf Agentliyi “iddianın dəqiqləşdirilməsi barədə” Ərizə ilə məhkəməyə müraciət edərək, "xxxx" ASC ilə Cavabdeh arasında bağlanmış 17 mart 2016-cı il tarixli, "875-GL/16" nömrəli "xxxx" Açıq Səhmdar Cəmiyyətinə məxsus kənd təsərrüfatı texnikasının lizinqə verilməsi barədə müqavilənin ləğv edilməsi, 17 mart 2016-cı il tarixli, "875-GL/16" müqavilə üzrə 1524,31 (bir min beş yüz iyirmi dörd manat 31 qəpik) manat cərimə borcunun və 18 fevral 2016-cı il tarixli, "314-GL/16" nömrəli müqavilə üzrə 192,04 (bir yüz doxsan iki manat 04 qəpik) manat cərimə borcunun iddiaçı Azərbaycan Respublikasının Kənd Təsərrüfatı Nazirliyi yanında Aqrar Kredit və İnkişaf Agentliyinin xeyrinə tutulması barədə qətnamə çıxarılmasını məhkəmədən xahiş etmişdir.
İddia ərizəsinin əsaslandırıldığı hallar:
4. İddia ərizəsi onunla əsaslandırılmışdır ki, "xxxx" Açıq Səhmdar Cəmiyyətinə məxsus kənd təsərrüfatı texnikasının (bundan sonra - texnika) lizinqə verilməsi barədə” "xxxx" ASC ilə Cavabdeh arasında bağlanmış 18 fevral 2016-cı il tarixli, "314-GL/16" nömrəli və 17 mart 2016-cı il tarixli "875- GL/16" nömrəli müqavilələrə əsasən, borclu (lizinq alan) texnikanı ilkin ödəniş məbləği nəzərə alınmaqla qalıq məbləğini ödəniş qrafikinə uyğun ödəmək şərtilə lizinqə götürmüşdür. Cavabdeh müqavilə üzrə üzərinə götürdüyü öhdəlikləri yerinə yetirməmişdir. Nəticədə, cavabdehin maliyyə arayışının tərtib edildiyi xx.xx.2025-ci il tarixə 18 fevral 2016-cı il tarixli "314-GL/16" nömrəli müqavilə üzrə 192,04 (bir yüz doxsan iki manat 04 qəpik) manat cərimə borcu və 17 mart 2016-cı il tarixli "875-GL/16" nömrəli müqavilə üzrə 7500, 33 (yeddi min beş yüz manat 33 qəpik) manat qalıq borc, o cümlədən 3420,33 (üç min dörd yüz iyirmi manat 33 qəpik) manat gecikdirilmiş borc, 1524,31 (bir min beş yüz iyirmi dörd manat 31 qəpik) manat cərimə borcu olmaqla, cəmi 9024, 64 (doqquz min iyirmi dörd manat 64 qəpik) manat maliyyə borcu yaranmışdır. Cavabdehə öhdəliklərin yerinə yetirilməsi barədə dəfələrlə edilmiş xəbərdarlıqlara baxmayaraq, borclu tərəfindən ödənişlər yerinə yetirilməmişdir.
5. xx.xx.2025-ci il tarixdə verilmiş “iddianın dəqiqləşməsi barədə” ərizə onunla əsaslandırılmışdır ki, Azərbaycan Respublikasının Kənd Təsərrüfatı Nazirliyi yanında Aqrar Kredit və İnkişaf Agentliyi Cavabdeh qarşı “18 fevral 2016-cı il tarixli, 314-GL/16” nömrəli və “17 mart 2016-cı il tarixli 875-GL/16” nömrəli müqavilələr üzrə borcun ödənilməsi” tələbinə dair iddia ərizəsi ilə Şirvan Kommersiya Məhkəməsinə müraciət etmişdir. Hazırda Cavabdeh 17 mart 2016-cı il tarixli 875-GL/16 nömrəli müqavilə üzrə 7500,33 manat qalıq borcdan 5500 manat, o cümlədən gecikdirilmiş borcu ödəməsini nəzərə alaraq, iddia tələbinin dəqiqləşdirilməsi zərurəti yaranmışdır.
6. xx.xx.2025-ci il tarixdə verilmiş “iddianın dəqiqləşməsi barədə” ərizə onunla əsaslandırılmışdır ki, Azərbaycan Respublikasının Kənd Təsərrüfatı Nazirliyi yanında Aqrar Kredit və İnkişaf Agentliyi Cavabdeh qarşı 17 mart 2016-cı il tarixli "875-GL716" nömrəli müqavilənin ləğv edilməsi, 18 fevral 2016-cı il tarixli "314-GL/16" nömrəli və 17 mart 2016-cı il tarixli "875-GL/16" nömrəli müqavilələr üzrə borcun ödənilməsi barədə iddia ərizəsi ilə Şirvan Kommersiya Məhkəməsinə müraciət etmişdir. Hazırda Cavabdeh 17 mart 2016-cı il tarixli, ”875- GL/16" müqavilə üzrə qalıq borcu ödəməsini nəzərə alaraq, iddia tələbinin dəqiqləşdirilərək aşağıdakı həcmdə təmin olunmasını, Cavabdeh “Aqrolizinq" Açıq Səhmdar Cəmiyyətinə məxsus kənd təsərrüfatı texnikasının lizinqə verilməsi barədə “Aqrolizinq" ASC ilə Cavabdeh arasında bağlanmış 17 mart 2016-cı il tarixli, "875-GL/16” nömrəli müqavilənin ləğv edilməsi, 18 fevral 2016-cı il tarixli, "314-GL/16" nömrəli müqavilə üzrə 192.04 (bir yüz doxsan iki manat 04 qəpik) manat cərimə borcu və 17 mart 2016-cı il tarixli, "875-GL/16" müqavilə üzrə 1524.31 (bir min beş yüz iyirmi dörd manat 31 qəpik) manat cərimə borcunun iddiaçı Azərbaycan Respublikasının Kənd Təsərrüfatı Nazirliyi yanında Aqrar Kredit və İnkişaf Agentliyinin xeyrinə tutulması barədə qətnamə qəbul edilməsini məhkəmədən xahiş etmişdir.
Tərəflərin izahatları:
7. Məhkəmə iclasında iclasında iştirak edən Cavabdeh iddianı qismən qəbul edərək, izahatında iddia ərizəsini hər iki müqavilə üzrə əsas borc tam ödədiyini, cərimə borcunun azaldılmasının bildirərək, iddianın qismən təmin edilməsi barədə qətnamə qəbul edilməsini xahiş etdi.
8. Məhkəmə iclasının vaxtı və yeri barədə lazımi qaydada xəbərdar edilməsinə baxmayaraq iddiaçı Azərbaycan Respublikasının Kənd Təsərrüfatı Nazirliyi yanında Aqrar Kredit və İnkişaf Agentliyinin nümayəndəsi məhkəmə iclasına gəlməmişdir. İddiaçının nümayəndəsi məhkəməyə ərizə ilə müraciət edərək, məhkəmə iclasının iştirakı olmadan keçirilməsini, bütün sübutların məhkəməyə elektron qaydada təqdim edildiyini və iddianın təmin edilməsi barədə iş üzrə yekun məhkəmə aktının qəbul edilməsini xahiş etmişdir.
9. Azərbaycan Respublikası Mülki Prosessual Məcəlləsinin 185.6-cı maddəsinə əsasən işdə iştirak edən şəxsin nümayəndəsinin, yaxud vəkilinin gəlməməsi işə baxılmasına mane olmur. Hakim işdə iştirak edən şəxsin vəsatəti ilə onun nümayəndəsinin, yaxud vəkilinin üzürlü səbəbdən gəlməməsi ilə əlaqədar işin baxılmasını təxirə sala bilər.
10. Qeyd olunanları nəzərə alaraq məhkəmə işə iddiaçının nümayəndəsinin iştirakı olmadan baxılmasını mümkün hesab edilmişdir.
İddia ərizəsinə etiraz:
11. Cavabdeh tərəfindən AR MPM-nin 154-cü maddəsinə müvafiq olaraq iddia ərizəsinə qarşı etiraz məhkəməyə təqdim edilməmişdir.
Əsaslandırıcı hissə:
a) İş materialları və sübutların tədqiqi:
12. İş materiallarından görünür ki, İddiaçı "xxxx" ASC (Lizinq verən) ilə Cavabdeh (Lizinq alan) arasında bağlanmış 18 fevral 2016-cı il tarixli, "314-GL/16" nömrəli "xxxx" ASC-yə məxsus kənd təsərrüfatı texnikasının lizinqə verilməsi barədə Müqavilə”nin: - 1.1-ci bəndindən görünür ki, Lizinq verən ümumi məbləği 671,33 manat olan və Spesifikasiyasında (Əlavə № 1) göstərilən kənd təsərrüfatı texnikalarını ilkin dəyərinin 40%-nə güzəşt tətbiq edilməklə qalıq dəyəri tam ödənildikdən və müvafiq sənədləşmə aparıldıqdan sonra Lizinq alanın mülkiyyətinə verilməsi şərti ilə lizinqə verir; - 1.2-ci bəndindən görünür ki, Lizin alan texnikaların dəyərini ödəniş qrafikinə (Əlavə № 2) müvafiq olaraq ödəməyi öhdəsinə götürür.
13. xx.xx.2016-cı il tarixli aktdan və 18 fevral 2016-cı il tarixli "314-GL/16" nömrəli il tarixli müqavilənin Spesifikasiyasından (Əlavə № 1-dən) görünür ki, "xxxx" ASC tərəfindən kənd təsərrüfatı texnikaları – 1 ədəd “Qotmanlayıcı (Copnitel)” markalı mülkiyyət hüququnun istifadəçiyə keçməsi şərti ilə cavabdehin istifadəsinə verilmişdir.
14. İş materiallarında olan xx.xx.2025-ci il tarixli Maliyyə arayışından görünür ki, 18 fevral 2016-cı il tarixli, "314-GL/16" "xxxx" ASC-yə məxsus kənd təsərrüfatı texnikasının lizinqə verilməsi barədə Müqavilə” üzrə qalıq əsas borc 0, hesablanmış cərimə 192.04 manat təşkil edir.
15. İddiaçı "xxxx" ASC ilə Cavabdeh arasında 17 mart 2016-cı il tarixli, "875- GL/16" nömrəli "xxxx" ASC-yə məxsus kənd təsərrüfatı texnikasının lizinqə verilməsi barədə Müqavilənin: - 1.1-ci bəndindən görünür ki, Lizinq verən ümumi məbləği 40800 manat olan və Spesifikasiyasında (Əlavə № 1) göstərilən kənd təsərrüfatı texnikalarını ilkin dəyərinin 40%-nə güzəşt tətbiq edilməklə qalıq dəyəri tam ödənildikdən və müvafiq sənədləşmə aparıldıqdan sonra Lizinq alanın mülkiyyətinə verilməsi şərti ilə lizinqə verir; - 1.2-ci bəndindən görünür ki, Lizin alan texnikaların dəyərini ödəniş qrafikinə (Əlavə № 2) müvafiq olaraq ödəməyi öhdəsinə götürür.
16. xx.xx.2016-cı il tarixli aktdan görünür ki, "xxxx" ASC tərəfindən kənd təsərrüfatı texnikası – 1 ədəd “X1 Dominator 130” markalı mülkiyyət hüququnun istifadəçiyə keçməsi şərti ilə cavabdehin istifadəsinə verilmişdir.
17. xx.xx.2025-ci il tarixli maliyyə arayışından görünür ki, Cavabdeh ilə "xxxx" ASC arasında bağlanmış 18 fevral 2016-cı il tarixli "314-GL/16" nömrəli müqavilə üzrə 192,04 (bir yüz doxsan iki manat 04 qəpik) manat cərimə borcu və 17 mart 2016-cı il tarixli, "875- GL/16" nömrəli müqavilə üzrə 7500, 33 (yeddi min beş yüz manat 33 qəpik) manat qalıq borc, o cümlədən 3420,33 (üç min dörd yüz iyirmi manat 33 qəpik) manat gecikdirilmiş borc, 1524,31 (bir min beş yüz iyirmi dörd manat 31 qəpik) manat cərimə borcu olmaqla, cəmi 9024, 64 (doqquz min iyirmi dörd manat 64 qəpik) manat maliyyə borcu vardır. 1718 İş materiallarında olan xx.xx.2025-ci il tarixli “xx.xx.2025-ci il tarixli maliyyə arayışına dövr ərzində baş vermiş dəyişikliklər əsasında dəqiqləşmə”dən görünür ki, 17 mart 2016-cı il tarixli, "875-GL/16" nömrəli müqavilə üzrəqalıq borc 0, hesablanmış cərimə 1 524.31 manat təşkil edir.
19. İş materiallarında olan iddiaçının cavabdehə ünvanladığı pretenziya məktubunun surətindən görünür ki, "xxxx" ASC ilə bağlanmış müqavilələrə əsasən borc yaranmışdır. Həmin vəsaitin qısa zaman ərzində ödənilməsi xahiş edilmişdir. Əks halda lizinq müqaviləsi üzrə əmələ gəlmiş borcun və məhkəmə xərclərinin məcburi qaydada alınaraq Azərbaycan Respublikası Kənd Təsərrüfatı Nazirliyi yanında Aqrar Kredit və İnkişaf Agentliyinə ödənilməsi tələbi ilə məhkəməyə müraciət olunacağı barədə Cavabdeh xəbərdarlıq edilmişdir.
b) Məhkəmə tərəfindən müəyyən edilən hallar:
20. Azərbaycan Respublikası Prezidentinin "xxxx" Açıq Səhmdar Cəmiyyətinin fəaliyyətinin tənzimlənməsi ilə bağlı bəzi tədbirlər haqqında” xx.xx.2020-ci il tarixli, 1137 nömrəli Fərmanının 1-ci bəndinə əsasən, Azərbaycan Respublikası Kənd Təsərrüfatı Nazirliyinin tabeliyindəki "xxxx" Açıq Səhmdar Cəmiyyətinin adı dəyişdirilərək "xxxx" Açıq Səhmdar Cəmiyyəti adlandırılmışdır. Fərmanın 2.2-ci bəndinə əsasən, "xxxx" Açıq Səhmdar Cəmiyyətinin kənd təsərrüfatı texnikasının, texnoloji avadanlığın, suvarma sistemləri dəsti və avadanlığının, damazlıq heyvanların kənd təsərrüfatı istehsalçılarına lizinq yolu ilə satılmasına dair qüvvədə olan lizinq müqavilələri üzrə hüquq və öhdəlikləri Azərbaycan Respublikası Kənd Təsərrüfatı Nazirliyi yanında Aqrar Kredit və İnkişaf Agentliyinə keçmişdir.
21. "xxxx" ASC ("xxxx" ASC) ilə cavabdeh arasında bağlanılmış 2026-GL/16 nömrəli, 18 fevral 2016-cı il tarixli "314-GL/16" nömrəli və 17 mart 2016-cı il tarixli "875- GL/16" nömrəli müqavilələrə əsasən cavabdeh dəyərinin bir hissəsini əvvəlcədən, qalan hissəsini isə müqavilənin tərkib hissəsi olan ödəniş qrafikinə uyğun olaraq ödəmək şərti ilə kənd təsərrüfatı texnikaları lizinqə götürmüşdür.
22. Cavabdeh müqavilələr üzrə üzərinə götürdüyü öhdəlikləri lazımınca yerinə yetirməməmiş, ona görə də cavabdehin maliyyə arayışının tərtib edildiyi xx.xx.2025-ci il tarixə 17 mart 2016-cı il tarixli, "875- GL/16" nömrəli müqavilə üzrə hesablanmış 1524,31 manat cərimə və 18 fevral 2016-cı il tarixli "314-GL/16" nömrəli müqavilə üzrə hesablanmış 192,04 manat cərimə borcu ödənilməmiş qalmışdır.
23. Tərəflər arasında bağlanmış müqavilənin etibarlı olması, cavabdehin kənd təsərrüfatı texnikalarını sahibkarlıq fəaliyyətini həya keçirmək məqsədilə lizinqə götürməsi işin mübahisəsiz halını təşkil edir.
c) Tətbiq edilən hüquq
24. Azərbaycan Respublikası Mülki Məcəlləsinin:
- 385.1-ci maddəsinə əsasən, öhdəliyə əsasən bir şəxs (borclu) başqa şəxsin (kreditorun) xeyrinə müəyyən hərəkəti etməlidir, məsələn, pul ödəməli, əmlak verməli, iş görməli, xidmətlər göstərməli və i.a. və ya müəyyən hərəkətdən çəkinməlidir, kreditorun isə borcludan vəzifəsinin icrasını tələb etmək hüququ vardır. - 442-ci maddəsinə əsasən, öhdəliyin icra edilməməsi dedikdə onun pozulması və ya lazımınca icra edilməməsi (vaxtında icra edilməməsi, mallarda, işlərdə və xidmətlərdə qüsurlarla və ya öhdəliyin məzmunu ilə müəyyənləşdirilmiş digər şərtləri pozmaqla icra edilməsi) başa düşülür. - 747.1-ci maddəsinə əsasən, lizinq müqaviləsinə görə lizinq verən müəyyən əşyanı müqavilə ilə şərtləşdirilmiş müəyyən haqla, müəyyən müddətə və digər şərtlərlə (lizinq alana əmlakı satın almaq hüququnun verilməsi də daxil olmaqla) lizinq alanın istifadəsinə verməyə borcludur. Lizinq alan müəyyənləşdirilmiş dövriliklə muzd ödəməyə borcludur. - 748-10.1-ci maddəsinə əsasən lizinq müqaviləsinin qüvvədə olduğu müddət ərzində həmin müqavilə üzrə ödənişlərin ümumi məbləği lizinq ödənişləri hesab edilir. Lizinq ödənişləri lizinq müqaviləsi üzrə lizinq alana verilmiş lizinq obyektindən istifadəyə görə onun tərəfindən lizinq verənin xeyrinə həyata keçirilən ödənişlərdir. - 460.1-ci maddəsinə əsasən öhdəliklərin icrası girov, dəbbə pulu, borclunun əmlakının saxlanması, zaminlik, qarantiya, beh ilə və bu Məcəllədə və ya müqavilədə nəzərdə tutulan digər üsullarla təmin edilə bilər. - 462.1-ci maddəsinə görə dəbbə pulu (cərimə, penya) müqavilə ilə müəyyənləşdirilən, öhdəliyin icra edilmədiyi və ya lazımınca icra edilmədiyi, o cümlədən icranın gecikdirildiyi halda borclunun kreditora ödəməli olduğu pul məbləğidir. Əgər öhdəliyin məzmununu hərəkətdən çəkinmək təşkil edirsə, dəbbə pulu hərəkətin edildiyi andan tutulmalıdır. Dəbbə pulunun ödənilməsi tələbi üzrə kreditor ona zərər vurulduğunu sübuta yetirməyə borclu deyildir. - Mülki Məcəllənin 462.3-cü maddəsinə əsasən dəbbə pulunun miqdarını azad şəkildə müəyyənləşdirə bilərlər. - 465.2-ci maddəsinə əsasən, əgər borclu öhdəliyin lazımınca icra edilməməsi, o cümlədən müəyyənləşdirilmiş müddətdə icra edilməməsi üçün cərimə ödəyəcəyini vəd etmişdirsə, kreditor cərimənin ödənilməsini və öhdəliyin icrasını tələb edə bilər. - Azərbaycan Respublikası Mülki Məcəlləsinin 467-ci maddəsinin tələbinə görə də, məhkəmə işin hallarını, eləcə də kreditorun həm əmlak mənafelərini, həm də bütün əsaslı mənafeləri nəzərə alaraq tənasübsüz surətdə yüksək dəbbə pulunu azalda bilər.
25. Azərbaycan Respublikası Konstitusiya Məhkəməsi Plenumunun “Azərbaycan Respublikası Mülki Məcəlləsinin 399, 421.3, 423.2, 424.3 və 447-ci maddələrinin əlaqəli şəkildə şərh edilməsinə dair” xx.xx.2023-cü il tarixli qərarı:
Azərbaycan Respublikası Mülki Məcəlləsinin 421.2-ci maddəsində nəzərdə tutulmuş əsaslar üzrə müqavilənin ləğv edilməsi həmin Məcəllənin 421.3-cü maddəsinə uyğun olaraq birtərəfli iradə ifadəsi ilə məhkəmədən kənar qaydada baş verir. İradə ifadəsinin qarşı tərəfə bildirilməsi ilə müqavilə ləğv edilmiş hesab edilir və bu ləğvetmənin həyata keçirilməsinin ümumi formasıdır. İkitərəfli müqavilələr üzrə öhdəliyin pozulması halında kreditor Azərbaycan Respublikası Mülki Məcəlləsinin 447.1-ci maddəsinə uyğun olaraq müqavilədən imtina etməklə ona xitam verə bilər. Müqavilədən imtina barədə iradə ifadəsinin qarşı tərəfə bildirilməsi ilə müqaviləyə xitam verilmiş sayılır.
26. Azərbaycan Respublikasının Mülki Prosessual Məcəlləsinin:
- 217.4-cü maddəsinə əsasən məhkəmə (hakim) öz qətnaməsini yalnız məhkəmə iclasında tədqiq olunmuş sübutlarla əsaslandırır. - 14.2-ci maddəsinə əsasən məhkəmə yalnız tərəflərin təqdim etdikləri sübutları araşdırmalı və onlardan istifadə etməlidir. - 77.1-ci maddəsinə əsasən hər bir tərəf öz tələblərinin və etirazlarının əsası kimi istinad etdiyi halları sübut etməlidir. - 107-ci maddəsinə əsasən, məhkəmə xərcləri dövlət rüsumundan və işə baxılması ilə əlaqədar olan məsrəflərdən ibarətdir. - 115.0.5-ci və 115.0.6-cı maddələrinə əsasən, nümayəndələrə etdikləri kömək üçün ödənilən xərclər; vəkillərə etdikləri kömək üçün ödənilən xərclər işə baxılması ilə əlaqədar olan məsrəflərə aiddir. -121.1-ci maddəsinə əsasən, məhkəmə nümayəndənin və ya vəkilin göstərdiyi yardıma görə xərclərin, konkret hallar və təqdim edilmiş məlumatlar qiymətləndirilməklə, digər tərəfdən ağlabatan məbləğdə alınıb xeyrinə qətnamə çıxarılan tərəfə verilməsini qərara alır. -119.1-ci maddəsinə görə məhkəmə xərcləri ödənilmiş tələblərin məbləğinə mütənasib olaraq işdə iştirak edən şəxslərə aid edilir.
27. Məhkəmə baxışının hədləri:
- AR MPM-nin 218.3-cü maddəsinə əsasən Hakim işdə iştirak edən şəxslərin verdiyi tələblər üzrə qətnamə çıxarır. Lakin hakim qanunda göstərilən müstəsna hallarda iddia tələblərindən kənara çıxa bilər.
Məhkəmənin mövqeyi:
28. Məhkəmə cavabdehin izahatını dinləyərək və iddia ərizəsini, işin faktiki hallarını araşdıraraq, işdə olan sənədləri tədqiq edərək və sübutları qiymətləndirərək hesab edir ki, iddia tələbi aşağıda göstərilənlərə əsasən qismən təmin edilməlidir.
29. İş materialları və sadalanan qanunvericilik aktı normalarına əsasən məhkəmə hesab edir ki, tətəflər arasında lizinq müqaviləsindən irəli gələn münasibətlər mövcud olduğundan, hazırki mübahisə mülki qanunvericiliyin liziq münasibətlərini tənzimləyən normalarının müddəaları əsasında həll edilməlidir. Belə ki, "xxxx" ASC ("xxxx" ASC) ilə cavabdeh arasında etibarlı şəkildə bağlanılmış 18 fevral 2016-cı il tarixli "314-GL/16" nömrəli və 17 mart 2016-cı il tarixli "875- GL/16" nömrəli müqavilələrə əsasən cavabdeh dəyərinin bir hissəsini əvvəlcədən, qalan hissəsini isə müqavilənin tərkib hissəsi olan ödəniş qrafikinə uyğun olaraq ödəmək şərti ilə kənd təsərrüfatı texnikaları lizinqə götürmüşdür.
30. Məhkəmə, həmçinin qeyd edir ki, iddianın əsasını, müqavilə üzrə öhdəliklərin lazımınca yerinə yetirilməməsini sübut etmək vəzifəsi iddiaçının üzərinə, tələb olunan borc qalığının iddiaçıya ödənilməsini sübut etmək vəzifəsi isə cavabdehin üzərinə düşür. Məhkəmə hesab edir ki, idddiaçı öz tələbinin əsasını qanuna uyğun dəlillərlə sübut etmiş, lakin cavabdeh isə lazımi qaydada məlumatlandırılmasına baxmayaraq iddia ərizəsinə etiraz verməmiş, iddianın əsassızlığına dair sübutu məhkəməyə təqdim etməmiş, əksinə işin məhkəmə icraatı dövründə iddiaçı ilə aralarında bağlanmış hər iki müqavilə üzrə gecikdirilmiş borclarını ödəməklə, müqavilə şərtlərini pozmaqla öhdəliklərini lazımınca yerinə yetirmədiyini etiraf edən hərəkətlər etmişdir. Ona görə də məhkəmə hesab edir ki, 18 fevral 2016-cı il tarixli "314-GL/16" nömrəli və 17 mart 2016-cı il tarixli "875- GL/16" nömrəli lizinq müqavilələri əsasında lizinq obyektini almaq hüququna malik olduğu kimi, eyni zamanda göstərilən müqavilələr ilə müəyyən edilmiş pul məbləğini ödəməli olmasına dair öhdəliyi yerinə yetirməli olduğundan, lakin cavabdeh pul məbləğini ödəməli olmasına dair öhdəliyini yerinə yetirmədiyindən, iddiaçı lizinq məbləğinin ödənilməsini tələb etməkdə haqlı olmuşdur.
31. Hazırda iddiaçı iddianın dəqiqləşdirilməsi barədə ərizə ilə məhkəməyə müraciət edərək, cavabdeh tərəfindən edilmiş ödənişləri nəzərə alaraq iddianın həcmini azaltdığını bildirmiş və Aqrolizinq" ASC ilə Cavabdeh arasında bağlanmış 17 mart 2016-cı il tarixli, "875-GL/16" nömrəli "xxxx" Açıq Səhmdar Cəmiyyətinə məxsus kənd təsərrüfatı texnikasının lizinqə verilməsi barədə müqavilənin ləğv edilməsi, 17 mart 2016-cı il tarixli, "875-GL/16" müqavilə üzrə 1524,31 (bir min beş yüz iyirmi dörd manat 31 qəpik) manat cərimə borcunun və 18 fevral 2016-cı il tarixli, "314-GL/16" nömrəli müqavilə üzrə 192,04 (bir yüz doxsan iki manat 04 qəpik) manat cərimə borcunun iddiaçı Azərbaycan Respublikasının Kənd Təsərrüfatı Nazirliyi yanında Aqrar Kredit və İnkişaf Agentliyinin xeyrinə tutulması barədə qətnamə çıxarılmasını məhkəmədən xahiş etmişdir.
32. Məhkəmə, iddianın 18 fevral 2016-cı il tarixli "314-GL/16" nömrəli il tarixli müqavilə üzrə hesablanmış 192,04 manat cərimənin və 17 mart 2016-cı il tarixli "875- GL/16" nömrəli müqavilə üzrə hesablanmış 1524,31 manat cərimənin tutulması hissələrinə münasibət bildirərək qeyd edir ki, Mülki Məcəllənin 462.3-cü maddəsinə əsasən dəbbə pulunun miqdarını azad şəkildə müəyyənləşdirə bilərlər və iddiaçının qeyd olunan tələbi tərəflər arasında bağlanılmış 18 fevral 2016-cı il tarixli "314-GL/16" nömrəli və 17 mart 2016-cı il tarixli "875- GL/16" nömrəli lizinq müqavilələrindən irəli gəlir. Yəni, həmin müqavilələrin 4.2-ci bəndlərinə əsasən cavabdeh ödəniş qrafikinə uyğun olaraq bir dəfədən artıq ödənişi yerinə yetirməzsə, iddiaçı cavabdehdən gecikdirilən hər bir günə görə gecikdirilmiş məbləğin 0,1 faizi həcmində cərimə ödəməyi tələb edə bilər. Lakin müəyyənləşdirilən dəbbə pulu miqdarı bəzi hallarda borclunun iqtisadi vəziyyətinə, sahibkarlıq fəaliyyətinə mənfi yöndə təsir edəcək şəkildə tənasübsüz ola bilər. Ona görə də, məhkəmə tərəflərin əmlak mənafelərini, həm də bütün əsaslı mənafeləri nəzərə alaraq hesab edir ki, 18 fevral 2016-cı il tarixli "314-GL/16" nömrəli müqavilə üzrə hesablanmış cərimə azaldılaraq 50 manat və 17 mart 2016-cı il tarixli "875- GL/16" nömrəli müqavilə üzrə isə azaldılaraq 200 manat müəyyən edilməlidir.
33. Məhkəmə, həmçinin AR Konstiyisiya Məhkəməsinin yuxarıda qeyd olunan mövqeyinə əsaslanıb iddianın "xxxx" ASC ilə Cavabdeh arasında bağlanmış 17 mart 2016-cı il tarixli, "875-GL/16" nömrəli "xxxx" Açıq Səhmdar Cəmiyyətinə məxsus kənd təsərrüfatı texnikasının lizinqə verilməsi barədə müqavilənin ləğv edilməsinə dair hissəsinə münasibət bildirərək qeyd edir ki, iradə ifadəsinin qarşı tərəfə bildirilməsi ilə müqavilə ləğv edilmiş hesab edilir və bu ləğvetmənin həyata keçirilməsinin ümumi formasıdır. Hazırki iş üzrə iddiaçı cavabdehə xəbərdarlıq (Pretenziya) məktubu göndərməklə müqavilənin ləğvinə dair iradəsini ifadə etməklə sözügedən müqaviləni ləğv etmiş hesab olunur.
34. Belə olan halda, məhkəmə hesab edir ki, iddiaçının tələbi üzrə eyni bir müqavilənin məhkəmə qaydasında ləğvi artıq hüquqi əhəmiyyətini itirdiyinə görə lüzumsuz olduğundan, iddia qeyd olunan hissədə təmin edilməməlidir.
Məhkəmə xərcləri:
35. İddiaçı “Dövlət rüsumu haqqında” Azərbaycan Respublikası Qanununa əsasən dövlət rüsumu ödəməkdən azad edildiyindən və iddia qismən təmin edildiyindən 30 manat dövlət rüsumu cavabdehdən tutularaq dövlət büdcəsinə ödənilməlidir.
Nəticə
36. Şərh olunanlara əsaslanaraq və Azərbaycan Respublikası MPM-nin 216-220, 227, 233, 360 və 362-ci maddələrini rəhbər tutaraq, məhkəmə
q ə t e t d i:
İddia qismən təmin edilsin. Cavabdeh 18 fevral 2016-cı il tarixli, "314-GL/16" nömrəli müqavilə üzrə 50 (əlli) manat cərimə, 17 mart 2016-cı il tarixli, "875- GL/16" nömrəli müqavilə üzrə 200 (iki yüz) manat cərimə olmaqla, ümumilikdə cəmi 250 (iki yüz əlli) manat pul vəsaiti tutularaq iddiaçı Azərbaycan Respublikasının Kənd Təsərrüfatı Nazirliyi yanında Aqrar Kredit və İnkişaf Agentliyinə ödənilsin. İddia qalan hissədə təmin edilməsin. Cavabdeh 30 (otuz) manat dövlət rüsumu tutularaq dövlət büdcəsinə ödənilsin. Qətnamədən işdə iştirak edən şəxslərə rəsmi qaydada verildiyi gündən 1 (bir) ay müddətində Şirvan Kommersiya Məhkəməsi vasitəsilə (“Elektron Məhkəmə” informasiya sistemində yaradılmış elektron kabinetdən istifadə edilməklə) Şirvan Apellyasiya Məhkəməsinə apellyasiya şikayəti verilə bilər. Qətnamədən şikayət verilmədikdə, qətnamə işdə iştirak edən şəxslərə rəsmi qaydada verildiyi gündən 1 (bir) ay keçdikdən sonra qanuni qüvvəyə minir.
Hakim Rəmzi Nəbiyev