Şirvan Kommersiya Məhkəməsi Qətnamə — İş №e-2-2(121)-337/2022

Azərbaycan Respublikası adından QƏTNAMƏ İş № e-2-2(121)-337/2022 05.04.2022 ŞİRVAN KOMMERSİYA MƏHKƏMƏSİ Hakim Cabbarov İlqar Hidayət oğlunun sədrliyi, Musayev Fərhad Böyükağa oğlunun katibliyi ilə, İddiaçı Azərbaycan Respublikası Kənd Təsərrüfatı Nazirliyi yanında Aqrar Kredit və İnkişaf Agentliyinin Cavabdeh qarşı – 08.09.2021-ci il tarixə 24.04.2015-ci il tarixli 762- GL/15 nömrəli müqavilə üzrə 3.231 manat gecikdirilmiş əsas borc və 1.386,10 cərimə borcu, 13.12.2016-cı il tarixli 2966-GL/16 nömrəli müqavilə üzrə 570 manat gecikdirilmiş əsas borc və 398 manat cərimə borcu və 12.09.2017-ci il tarixli 1750-GL/17 nömrəli müqavilə üzrə 7136 manat gecikdirilmiş əsas borc və 3383.63 cərimə borcunun, hüquqi yardımla bağlı ödənilmiş 350 manat, cəmi: 16.454,73 manat pul vəsaitinin cavabeh cavabdehdən tutularaq Azərbaycan Respublikasının Kənd Təsərrüfatı Nazirliyi yanında Aqrar Kredit və İnkişaf Agentliyinə ödənilməsi tələbinə dair işə Şirvan şəhərində açıq məhkəmə iclasında baxaraq, məhkəmə müəyyən etdi: İddiaçı Azərbaycan Respublikası Kənd Təsərrüfatı Nazirliyi yanında Aqrar Kredit və İnkişaf Agentliyi Cavabdeh qarşı – 08.09.2021-ci il tarixə 24.04.2015-ci il tarixli 762-GL/15 nömrəli müqavilə üzrə 3.231 manat gecikdirilmiş əsas borc və 1.386,10 cərimə borcu, 13.12.2016-cı il tarixli 2966-GL/16 nömrəli müqavilə üzrə 570 manat gecikdirilmiş əsas borc və 398 manat cərimə borcu və 12.09.2017-ci il tarixli 1750-GL/17 nömrəli müqavilə üzrə 7136 manat gecikdirilmiş əsas borc və 3383.63 cərimə borcunun, hüquqi yardımla bağlı ödənilmiş 350 manat, cəmi: 16.454,73 manat pul vəsaitinin cavabeh cavabdehdən tutularaq Azərbaycan Respublikasının Kənd Təsərrüfatı Nazirliyi yanında Aqrar Kredit və İnkişaf Agentliyinə ödənilməsi barədə iddia ərizəsi ilə məhkəməyə müraciət etmişdir. İddia tələbi onunla əsaslandırılmışdır ki, "xxxx" ASC ("xxxx" ASC) ilə cavabdeh arasında bağlanılmış 24.04.2015-ci il tarixli 762-GL/15 nömrəli, 13.12.2016-cı il tarixli 2966-GL/16 nömrəli və 12.09.2017-ci il tarixli 1750-GL/17 nömrəli müqavilələrə əsasən cavabdeh dəyərinin bir hissəsini əvvəlcədən, qalan hissəsini isə müqavilənin tərkib hissəsi olan ödəniş qrafikinə uyğun olaraq ödəmək şərti ilə kənd təsərrüfatı texnikaları lizinqə götürmüşdür. Cavabdeh müqavilə üzrə üzərinə götürdüyü öhdəlikləri yerinə yetirməmişdir. Nəticədə cavabdehin maliyyə arayışının tərtib edildiyi 08.09.2021-ci il tarixə 24.04.2015-ci il tarixli 762-GL/15 nömrəli müqavilə üzrə 3.231 manat gecikdirilmiş əsas borcunuz və 1.386,10 cərimə məbləğini, 13.12.2016-cı il tarixli 2966-GL/16 nömrəli müqavilə üzrə 7.136 manat gecikdirilmiş əsas borcunuz və 398 manat cərimə məbləğini və 12.09.2017-ci il tarixli 1750-GL/17 nömrəli müqavilə üzrə 7.136 manat gecikdirilmiş əsas borc və 3.383,63 cərimə borcu yaranmışdır. Cavabdehə öhdəliyinin yerinə yetirilməsi barədə dəfələrlə edilmiş xəbərdarlıqlara baxmayaraq borclu tərəfindən ödənişlər yerinə yetirilməmişdir. Cavabdeh öhdəliyi vaxtında icra etməməklə Mülki Məcəllənin 427.3-cü və 445.2.1-ci maddələrinin tələblərini pozmuşdur. Eyni zamanda hüquqi yardım göstərilməsi üçün vəkilə də müraciət edilmişdir. Hüquqi yardım göstərilməsi haqqında müqaviləyə əsasən hüquqi yardıma görə haqqın məbləği 350 manat müəyyənləşdirilmişdir. Bu məbləğ də cavabdehdən tutularaq iddiaçıya ödənilməlidir İddiaçının nümayəndəsi ərizə ilə məhkəməyə müraciət edərək, işə iştirakı olmadan baxılaraq, iddianın təmin edilməsini xahiş etmişdir. Məhkəmə işə iddiaçının iştirakı olmadan baxılmasını mümkün hesab etmişdir. Cavabdeh məhkəmə iclasının vaxtı və yeri barəsində lazımı qaydada Bakı şəhəri, Nizami rayonu, Böyük-Şor qəsəbəsi ərazisində yerləşən 6 saylı cəzaçəkmə müəssisəsinə bildiriş göndərərək xəbərdar edilməklə məhkəmə iclasına çağırılmış, lakin o(onlar), məhkəmə iclasında iştirak etmək istəyi ilə bağlı məhkəməyə məlumat verməmişdir(lər). Məhkəmə Azərbaycan Respublikası MPM-nin 185.5-ci maddəsinə əsasən, işə cavabdeh(lər)in iştirakı olmadan baxılmasını mümkün hesab etmişdir. Məhkəmə, işin materiallarını araşdıraraq hesab edir ki, iddia qismən əsaslıdır. Buna görə də iddia qismən təmin edilməlidir. Belə ki, iş materiallarından görünür ki, "xxxx" ASC ilə Cavabdeh arasında 762-GL/15 saylı 24.04.2015-ci il tarixli "xxxx" ASC-yə məxsus kənd təsərrüfatı texnikasının lizinqə verilməsi barədə müqavilə bağlanmışdır. Həmin müqavilə(lər)yə əsasən "xxxx" ASC tərəfindən kənd təsərrüfatı texnikalarının dəyəri tam ödənildikdən və müvafiq sənədləşmə apardıqdan sonra (“Belarus-892” markalı traktor və “KR-14” markalı kotan) mülkiyyət hüququnun istifadəçiyə keçməsi şərti ilə istifadəyə verilmişdir. İş materiallarında olan 2368/ü saylı 27.05.2015-ci il tarixli əmrin təsdiq edilmiş surətindən görünür ki, "xxxx" Açıq Səhmdar Cəmiyyəti ilə Cavabdeh arasında bağlanmış 762-GL/15 saylı 24.04.2015-ci il tarixli lizinq müqaviləsinin rəsmiləşdirilməsi məqsədilə “Belarus-892” markalı traktor və “KR-14” markalı kotan lizinqə verilməsi qərara alınmışdır İşə əlavə olan 03.07.2013-cü il tarixdə tərtib edilmiş aktın surətindən görünür ki, kənd təsərrüfatı texnikası “Belarus-892” markalı traktor və “KR-14” markalı kotan Cavabdeh təhvil verilmişdir. İş materiallarından görünür ki, "xxxx" ASC ilə Cavabdeh arasında 2966-GL/16 saylı 13.12.2016-cı il tarixli "xxxx" ASC-yə məxsus kənd təsərrüfatı texnikasının lizinqə verilməsi barədə müqavilə bağlanmışdır. Həmin müqavilə(lər)yə əsasən "xxxx" ASC tərəfindən kənd təsərrüfatı texnikasının dəyəri tam ödənildikdən və müvafiq sənədləşmə apardıqdan sonra (“HBM-N24” markalı taxılsəpən-gübrəsəpən) mülkiyyət hüququnun istifadəçiyə keçməsi şərti ilə istifadəyə verilmişdir. İş materiallarında olan 5282/ü saylı 02.11.2017-ci il tarixli əmrin təsdiq edilmiş surətindən görünür ki, "xxxx" Açıq Səhmdar Cəmiyyəti ilə Cavabdeh arasında bağlanmış 2966-GL/16 saylı 13.12.2016-cı il tarixli lizinq müqaviləsinin rəsmiləşdirilməsi məqsədilə “HBM-N24” markalı taxılsəpən-gübrəsəpən lizinqə verilməsi qərara alınmışdır. İşə əlavə olan 16.11.2016-cı il tarixdə tərtib edilmiş aktın surətindən görünür ki, kənd təsərrüfatı texnikası “HBM-N24” markalı taxılsəpən-gübrəsəpən Cavabdeh təhvil verilmişdir. İş materiallarından görünür ki, "xxxx" ASC ilə Cavabdeh arasında 1750-GL/17 saylı 12.09.2017-ci il tarixli "xxxx" ASC-yə məxsus kənd təsərrüfatı texnikasının lizinqə verilməsi barədə müqavilə bağlanmışdır. Həmin müqavilə(lər)yə əsasən "xxxx" ASC tərəfindən kənd təsərrüfatı texnikasının dəyəri tam ödənildikdən və müvafiq sənədləşmə apardıqdan sonra (“Belarus-1221” markalı traktor və “Can-P-5” 5 gövdəli kotan) mülkiyyət hüququnun istifadəçiyə keçməsi şərti ilə istifadəyə verilmişdir. İş materiallarında olan 5285/ü saylı 02.11.2017-ci il tarixli əmrin təsdiq edilmiş surətindən görünür ki, "xxxx" Açıq Səhmdar Cəmiyyəti ilə Cavabdeh arasında bağlanmış 1750-GL/17 saylı 12.09.2017-cı il tarixli lizinq müqaviləsinin rəsmiləşdirilməsi məqsədilə “Belarus-1221” markalı traktor və “Can-P-5” 5 gövdəli kotan lizinqə verilməsi qərara alınmışdır. İşə əlavə olan 19.07.2017-ci il tarixdə tərtib edilmiş aktın surətindən görünür ki, kənd təsərrüfatı texnikası “Belarus-1221” markalı traktor və 27.07.2017-ci il tarixdə tərtib edilmiş aktın surətindən görünür ki, kənd təsərrüfatı texnikası “Can-P-5” 5 gövdəli kotan Cavabdeh təhvil verilmişdir. İşdə olan 08.09.2021-ci il tarixli maliyyə arayışından görünür ki, Cavabdeh ilə "xxxx" ASC arasında bağlanmış 762-GL/15 saylı 24.04.2015-ci il tarixli müqaviləyə əsasən Cavabdeh müqavilə üzrə 3.231 manat gecikdirilmiş əsas borc və hesablanmış 1.386,10 manat cərimə borcu, 2966-GL/16 saylı 13.12.2016-cı il tarixli müqaviləyə əsasən Cavabdeh müqavilə üzrə 570 manat gecikdirilmiş əsas borc və hesablanmış 398,43 manat cərimə borcu, 1750-GL/17 saylı 12.09.2017-ci il tarixli müqaviləyə əsasən Cavabdeh müqavilə üzrə 7.136 manat gecikdirilmiş əsas borc və hesablanmış 3.383,63 manat cərimə borcu vardır. İş materiallarında olan iddiaçının cavabdehə ünvanladığı pretenziya məktubunun surətindən görünür ki, "xxxx" ASC ilə 762-GL/15 saylı 24.04.2015-ci il tarixli müqavilə üzrə 3.231 manat gecikdirilmiş əsas borc və hesablanmış 1.386,10 manat cərimə borcu, 2966- GL/16 saylı 13.12.2016-cı il tarixli müqavilə üzrə 570 manat gecikdirilmiş əsas borc və hesablanmış 398,43 manat cərimə borcu, 1750-GL/17 saylı 12.09.2017-ci il tarixli müqavilə üzrə 7.136 manat gecikdirilmiş əsas borc və hesablanmış 3.383,63 manat cərimə borcu yaranmışdır. Həmin vəsaitin qısa zaman ərzində ödənilməsi xahiş edilmişdir. Əks halda lizinq müqaviləsi üzrə əmələ gəlmiş borcun və məhkəmə xərclərinin məcburi qaydada alınaraq Azərbaycan Respublikası Kənd Təsərrüfatı Nazirliyi yanında Aqrar Kredit və İnkişaf Agentliyinə ödənilməsi tələbi ilə məhkəməyə müraciət olunacağı barədə Cavabdeh oğluna xəbərdarlıq edilmişdir. Göstərilən xüsusatlara əsasən məhkəmə hesab edir ki, iddiaçı lizinq məbləğ(lər)ini tələb etməkdə haqlıdır. Belə ki, Azərbaycan Respublikası Prezidentinin "xxxx" Açıq Səhmdar Cəmiyyətinin fəaliyyətinin tənzimlənməsi ilə bağlı bəzi tədbirlər haqqında” 17.08.2020-ci il tarixli, 1137 nömrəli Fərmanının 1-ci bəndinə əsasən, Azərbaycan Respublikası Kənd Təsərrüfatı Nazirliyinin tabeliyindəki "xxxx" Açıq Səhmdar Cəmiyyətinin adı dəyişdirilərək "xxxx" Açıq Səhmdar Cəmiyyəti adlandırılmışdır. Fərmanın 2.2-ci bəndinə əsasən, "xxxx" Açıq Səhmdar Cəmiyyətinin kənd təsərrüfatı texnikasının, texnoloji avadanlığın, suvarma sistemləri dəsti və avadanlığının, damazlıq heyvanların kənd təsərrüfatı istehsalçılarına lizinq yolu ilə satılmasına dair qüvvədə olan lizinq müqavilələri üzrə hüquq və öhdəlikləri Azərbaycan Respublikası Kənd Təsərrüfatı Nazirliyi yanında Aqrar Kredit və İnkişaf Agentliyinə keçmişdir. Azərbaycan Respublikası Mülki Məcəlləsinin 747.1-ci maddəsinə əsasən, lizinq müqaviləsinə görə lizinq verən müəyyən əşyanı müqavilə ilə şərtləşdirilmiş müəyyən haqla, müəyyən müddətə və digər şərtlərlə (lizinq alana əmlakı satın almaq hüququnun verilməsi də daxil olmaqla) lizinq alanın istifadəsinə verməyə borcludur. Lizinq alan müəyyənləşdirilmiş dövriliklə muzd ödəməyə borcludur. Həmin Məcəllənin 385.1-ci maddəsinə əsasən, öhdəliyə əsasən bir şəxs (borclu) başqa şəxsin (kreditorun) xeyrinə müəyyən hərəkəti etməlidir, məsələn, pul ödəməli, əmlak verməli, iş görməli, xidmətlər göstərməli və i.a. və ya müəyyən hərəkətlərdən çəkinməlidir, kreditorun isə borcludan vəzifəsinin icrasını tələb etmək hüququ vardır. Göstərilən Məcəllənin 442-ci maddəsinə əsasən, öhdəliyin icra edilməməsi dedikdə onun pozulması və ya lazımınca icra edilməməsi (vaxtında icra edilməməsi, mallarda işlərdə və xidmətlərdə qüsurlarla və ya öhdəliyin məzmunu ilə müəyyənləşdirilmiş digər şərtləri pozmaqla icra edilməsi) başa düşülür. Sadalanan qanunvericilik aktı normalarına əsasən məhkəmə hesab edir ki, cavabdeh lizinq müqavilə(lər)si əsasında lizinq obyekt(lər)ini almaq hüququna malik olduğu kimi, eyni zamanda göstərilən müqavilə(lər) ilə müəyyən edilmiş pul məbləğ(lər)ini ödəməli olmasına dair vəzifələrin daşıyıcısı olduğundan, lakin cavabdeh pul məbləğini ödəməli olmasına dair vəzifəsini yerinə yetirmədiyindən, iddiaçı lizinq məbləğ(lər)inin ödənilməsi tələb etməkdə haqlıdır. Odur ki, iddia tələbi əsas borcun tutulması hissəsində əsaslıdır. Buna görə də, iddia həmin hissədə təmin edilməlidir. Azərbaycan Respublikası MM-nin 462.1-ci maddəsinə əsasən, dəbbə pulu (cərimə, penya) müqavilə ilə müəyyənləşdirilən, öhdəliyin icra edilmədiyi və ya lazımınca icra edilmədiyi, o cümlədən icranın gecikdirildiyi halda borclunun kreditora ödəməli olduğu pul məbləğidir. Azərbaycan Respublikası MM-nin 467-ci maddəsinə əsasən, məhkəmə işin hallarını nəzərə alaraq tənəsübsüz surətdə yüksək cəriməni azalda bilər. Məhkəmə həmçinin iddianın cərimə(lər)nin ödənilməsi barəsində hissəsini də araşdıraraq hesab edir ki, iş üzrə tələb olunan cərimə(lər) borcu tənasübsüz surətdə yüksək olduğundan, iddianın həmin hissəsi qismən əsaslıdır. İşin hallarını nəzərə alaraq, məhkəmə iddia ərizəsində göstərilən cərimə(lər)nin həmin məbləğ(lər)də deyil, 762-GL/15 saylı müqavilə üzrə 140 manat məbləğində, 2966- GL/16 saylı müqavilə üzrə 40 manat məbləğində və 1750-GL/17 saylı müqavilə üzrə 350 manat müəyyən edilməsini məqsədə müvafiq sayır. Məhkəmə iddia tələbinin “hüquqi yardımla bağlı çəkdiyi 350 manat xərcin cavabdehdən tutulması”na dair hissəsini araşdıraraq, hesab edir ki, iddia tələbi həmin hissədə əsaslıdır. Belə ki, Azərbaycan Respublikası MPM-nin 107-ci maddəsinə əsasən, məhkəmə xərcləri dövlət rüsumundan və işə baxılması ilə əlaqədar olan məsrəflərdən ibarətdir. Həmin Məcəllənin 115.0.5 və 115.0.6-cı maddələrinə əsasən, nümayəndələrə etdikləri kömək üçün ödənilən xərclər; vəkillərə etdikləri kömək üçün ödənilən xərclər işə baxılması ilə əlaqədar olan məsrəflərə aiddir. Məhkəmə iş üzrə təqdim edilmiş sübutları məcmu halında qiymətləndirərək hesab edir ki, iddia qismən əsaslıdır. Buna görə də iddia qismən təmin edilməlidir. Şərh olunanlara əsaslanaraq və Azərbaycan Respublikası MPM-nin 216-220-ci maddələrini rəhbər tutaraq məhkəmə qət etdi: İddia qismən təmin edilsin. 762-GL/15 saylı 24.04.2015-ci il tarixli müqavilə üzrə 3.231 manat gecikdirilmiş əsas borc və hesablanmış 140 manat cərimə borcu, 2966-GL/16 saylı 13.12.2016-cı il tarixli müqavilə üzrə 570 manat gecikdirilmiş əsas borc və hesablanmış 40 manat cərimə borcu, 1750-GL/17 saylı 12.09.2017-ci il tarixli müqavilə üzrə 7.136 manat gecikdirilmiş əsas borc və hesablanmış 350 manat cərimə borcu, hüquqi yardımla bağlı ödənilmiş 350 manat olmaqla cəmi 11.817 manat pul vəsaiti Cavabdeh alınaraq Azərbaycan Respublikası Kənd Təsərrüfatı Nazirliyi yanında Aqrar Kredit və İnkişaf Agentliyinə ödənilsin. İddia tələbi qalan hissədə təmin edilməsin. İşdə iştirak edən şəxslərə qətnamə rəsmi qaydada verildiyi gündən 1 (bir) ay müddətində Şirvan Kommersiya Məhkəməsi vasitəsilə (Elektron Məhkəmə İnformasiya Sistemində yaradılmış elektron kabinetdən istifadə edilməklə) Şirvan Apelyasiya Məhkəməsinə apelyasiya şikayəti verilə bilər. Məhkəmə qətnaməsindən şikayət verilməmişdirsə, işdə iştirak edən şəxslərə rəsmi qaydada verildiyi gündən 1 ay keçdikdən sonra qanuni qüvvəyə minir. Hakim İlqar Cabbarov