Bakı Apellyasiya Məhkəməsi Qərardad — İş №e-2-2(3-6)-702/2026

Azərbaycan Respublikası adından Qərardad Bakı şəhəri İş № e-2-2(3-6)-702/2026 01.07.2026 BAKI APELLYASIYA MƏHKƏMƏSI Hakimlər X1 (sədrlik edən və məruzəçi), X2 və X3 ibarət tərkibdə, Iddiaçı “xxxx” S.A. Şirkətinin cavabdeh Cavabdeh MMC-yə qarşı pul tələbinə dair iddia ərizəsi üzrə Bakı Kommersiya Məhkəməsinin ##.##.2026-cı il tarixli, e-*-*(***)-****/**** saylı qərardadından iddiaçının vəkili və nümayəndəsi vəkil1 tərəfindən verilmiş şikayətə Bakı Apellyasiya Məhkəməsinin binasında yazılı icraat qaydasında baxaraq, Müəyyən etdi: Iddiaçı “xxxx” S.A. Şirkəti cavabdeh Cavabdeh MMC-yə qarşı iddia ərizəsi ilə məhkəməyə müraciət edərək, cavabdehdən 61.593,22 ABŞ dolları əsas borcun, öhdəliyin icrasının gecikdirildiyi ##.##.2024-cü il tarixindən ödəniş gününədək illik 5 faizlə hesablanacaq faizlərin, hüquqi yardım üçün çəkilmiş 4.400 ABŞ dolları xərcin və 411 manat dövlət rüsumunun tutularaq ona ödənilməsi barədə qətnamə qəbul edilməsini xahiş etmişdir. Bakı Kommersiya Məhkəməsinin ##.##.2026-cı il tarixli, e-*-*(***)-****/**** saylı qətnaməsi ilə cavabdeh Cavabdeh MMC-dən ödəniş günü Azərbaycan Respublikası Mərkəzi Bankının müəyyən etdiyi rəsmi məzənnə üzrə manatla hesablanmaqla 61.593,22 ABŞ dolları əsas borcun, 3.000 ABŞ dolları gecikdirmə faizinin, 600 ABŞ dolları hüquqi yardım xərcinin və 400 manat dövlət rüsumunun tutularaq “xxxx” S.A. Şirkətinin xeyrinə ödənilməsi qət edilmişdir. Cavabdeh həmin qətnamədən ##.##.2026-cı il tarixdə apellyasiya şikayəti vermiş və eyni zamanda apellyasiya şikayətinin verilməsi üçün buraxılmış prosessual müddətin bərpa olunmasını xahiş etmişdir. Bakı Kommersiya Məhkəməsinin ##.##.2026-cı il tarixli qərardadı ilə qətnamədən apellyasiya şikayəti verilməsi üçün buraxılmış prosessual müddət cavabdehə münasibətdə bərpa edilmiş və apellyasiya şikayətinin işlə birlikdə 7 gün müddətində baxılması üçün Bakı Apellyasiya Məhkəməsinə göndərilməsi qərara alınmışdır. Iddiaçının nümayəndəsi və vəkili ##.##.2026-cı il tarixdə həmin qərardaddan şikayət verərək, Bakı Kommersiya Məhkəməsinin ##.##.2026-cı il tarixli qərardadının ləğv edilməsini və cavabdehin buraxılmış prosessual müddətin bərpasına dair ərizəsinin rədd olunmasını xahiş etmişdir. Şikayət onunla əsaslandırılmışdır ki, cavabdehin qanuni təmsilçisinin xəstəliyi hüquqi şəxsə münasibətdə prosessual müddətin buraxılmasının üzrlü səbəbi sayıla bilməz. Hüquqi şəxsin fəaliyyəti bir fiziki şəxsdən asılı olmadığından, onun prosessual hüquqlarının digər səlahiyyətli şəxslər və ya nümayəndə vasitəsilə həyata keçirilməsi mümkün olmuşdur. Bundan başqa, xəstəlik halını təsdiq edən tibbi sənədlər təqdim edilməmişdir. Iddiaçı həmçinin göstərmişdir ki, “Elektron məhkəmə” informasiya sistemində 19-## #### 2026-cı il tarixlərində texniki işlərin aparılacağı əvvəlcədən elan edilmiş və istifadəçilərə zəruri prosessual hərəkətləri qabaqcadan yerinə yetirmələri tövsiyə olunmuşdur. Qətnamə cavabdehin elektron kabinetinə ##.##.2026-cı il tarixdə yerləşdirildiyindən, sistemdə fasilə yarananadək cavabdehin apellyasiya şikayətini vermək üçün kifayət qədər vaxtı olmuşdur. Buna görə də cavabdehin istinad etdiyi hallar obyektiv və aradan qaldırılması mümkün olmayan maneə kimi qiymətləndirilə bilməz. Bakı Kommersiya Məhkəməsinin ##.##.2026-cı il tarixli, e-*-*(***)-****/**** saylı qərardadı ilə şikayət təmin edilməmiş və iş baxılması üçün Bakı Apellyasiya Məhkəməsinə göndərilmişdir. Məhkəmə kollegiyası şikayətin dəlillərini iş materialları ilə birlikdə araşdıraraq hesab edir ki, şikayət təmin edilməməli, Bakı Kommersiya Məhkəməsinin ##.##.2026-cı il tarixli, e- *-*(***)-****/**** saylı qərardadı dəyişdirilmədən saxlanılmalıdır. Iş materiallarından görünür ki, Bakı Kommersiya Məhkəməsinin ##.##.2026-cı il tarixli qətnaməsi cavabdehin elektron kabinetinə ##.##.2026-cı il tarixdə yerləşdirilmişdir. Buna görə apellyasiya şikayətinin verilməsi üçün bir aylıq müddətin nominal son günü ##.##.2026-cı il tarixə düşmüşdür. Lakin ##.##.2026-cı il tarixdən ##.##.2026-cı il tarixədək olan dövr qeyri-iş günləri olduğundan, Mülki Prosessual Məcəllənin 129.2-ci maddəsinə əsasən müddətin qurtardığı gün qeyri-iş günlərindən sonrakı ilk iş günü — ##.##.2026-cı il hesab edilməlidir. Cavabdeh apellyasiya şikayətini və müddətin bərpası barədə ərizəni ##.##.2026-cı il tarixdə təqdim etməklə prosessual müddəti cəmi 3 gün ötürmüşdür. Azərbaycan Respublikası Mülki Prosessual Məcəlləsinin: 10-1.3-cü maddəsinə əsasən kommersiya mübahisələri üzrə məhkəmə icraatı, o cümlədən ərizə, şikayət və digər sənədlərin göndərilməsi və qəbulu “Elektron məhkəmə” informasiya sistemində yaradılan elektron kabinet vasitəsilə həyata keçirilir; 77.1-ci maddəsinə görə hər bir tərəf öz tələblərinin və etirazlarının əsası kimi istinad etdiyi halları sübut etməlidir; 128.1, 129.1 və 129.2-ci maddələrinə görə prosessual hərəkətlər qanunla müəyyən edilmiş müddətlərdə həyata keçirilir, aylarla hesablanan müddət müddətin son ayının müvafiq günündə qurtarır, müddətin son günü qeyri-iş gününə düşdükdə isə ondan sonrakı ilk iş günü müddətin qurtardığı gün hesab edilir; 133.1 və 133.3-cü maddələrinə əsasən məhkəmə qanunla müəyyən edilmiş müddətin buraxılmasının səbəbini üzrlü hesab etdikdə həmin müddəti bərpa edir və müddətin bərpası barədə ərizə ilə eyni zamanda müddəti buraxılmış prosessual hərəkət də yerinə yetirilməlidir; 360-cı maddəsinə görə apellyasiya şikayəti məhkəmə qətnaməsi rəsmi qaydada verildiyi gündən bir ay müddətində verilə bilər. Göstərilən normaların mənasına görə buraxılmış müddətin bərpası üçün ərizəçinin iradəsindən asılı olmayan obyektiv maneənin mövcudluğu, həmin maneə ilə müddətin buraxılması arasında səbəbli əlaqə, eləcə də maneə aradan qalxdıqdan sonra prosessual hərəkətin ağlabatan müddətdə yerinə yetirilməsi müəyyən olunmalıdır. Bu meyarlar hüquqi müəyyənliklə məhkəmə müdafiəsinə çıxış hüququ arasında ədalətli tarazlığın qorunmasına xidmət edir. Cavabdehin qanuni təmsilçisinin xəstəliyinə dair dəlilə münasibətdə məhkəmə kollegiyası qeyd edir ki, hüquqi şəxsin rəhbərinin xəstəliyi özlüyündə hüquqi şəxsin prosessual hərəkət etmək imkanını istisna etmir. Xüsusilə, həmin halın cavabdehin digər səlahiyyətli şəxslər və ya nümayəndə vasitəsilə şikayət verməsini qeyri-mümkün etdiyini təsdiqləyən sübutlar təqdim olunmamışdır. Buna görə xəstəlik barədə dəlil ayrıca götürüldükdə müddətin bərpası üçün yetərli əsas hesab edilə bilməz. Bununla belə, iş üzrə həlledici əhəmiyyət daşıyan hallar apellyasiya müddətinin nominal son gününün uzunmüddətli qeyri-iş günlərinə təsadüf etməsi və həmin dövrdə “Elektron məhkəmə” informasiya sisteminin fəaliyyətində texniki çətinliklərin mövcud olmasıdır. Iş materiallarından müəyyən olunur ki, ##.##.2026-cı il tarixdən ##.##.2026-cı il tarixədək olan dövr qeyri-iş günləri olmuş, bununla da apellyasiya şikayətinin verilməsi üçün bir aylıq müddətin nominal son günü olan ##.##.2026-cı il həmin dövrə düşmüşdür. Buna görə qanunun birbaşa göstərişinə əsasən şikayətin verilməsi müddəti ##.##.2026-cı il tarixədək davam etmişdir. Eyni zamanda, bu dövr “Elektron məhkəmə” informasiya sisteminin yeni versiyasının istifadəyə verilməsi və məlumatların yeni sistemə köçürülməsi mərhələsinə təsadüf etmiş, elektron kabinetdən istifadədə kütləvi texniki çətinliklər yaranmışdır. Kommersiya mübahisəsi üzrə şikayətin elektron kabinet vasitəsilə verilməsinin qanuni qayda olması nəzərə alındıqda, sistemin fəaliyyətindəki həmin çətinliklər prosessual hərəkətin vaxtında yerinə yetirilməsinə təsir edən obyektiv hal kimi qiymətləndirilməlidir. Texniki işlərin əvvəlcədən elan edilməsi bu nəticəni dəyişdirmir. Qanun tərəfə apellyasiya şikayəti vermək üçün bir aylıq müddət tanıyır və həmin hüququ müddətin istənilən günü, o cümlədən müddətin son günündə həyata keçirməyə imkan verir. Sistemdə aparılacaq texniki işlər barədə qabaqcadan verilmiş təşkilati bildiriş qanunla müəyyən edilmiş müddəti qısaltmır və şəxsin şikayəti qeyri-iş günlərindən və ya texniki fasilədən əvvəl verməsi barədə əlavə prosessual vəzifə yaratmır. Əks yanaşma qanunla müəyyən edilmiş müddətin inzibati bildiriş əsasında faktiki olaraq qısaldılması nəticəsinə gətirib çıxarardı. Cavabdeh qeyri-iş günlərindən sonrakı ilk iş günü olan ##.##.2026-cı il tarixdən cəmi 3 gün sonra — ##.##.2026-cı il tarixdə — həm apellyasiya şikayətini, həm də müddətin bərpası barədə ərizəni təqdim etmişdir. Gecikmənin olduqca qısa olması, prosessual hərəkətin maneələr aradan qalxdıqdan sonra ağlabatan müddətdə yerinə yetirilməsi, eləcə də həmin vaxt elektron sistemin fəaliyyətində texniki çətinliklərin davam etməsi birlikdə qiymətləndirildikdə, müddətin buraxılmasının üzrlü səbəbdən irəli gəldiyi qənaətinə gəlmək üçün kifayət qədər əsas vardır. Bu halda cavabdehin qanuni təmsilçisinin xəstəliyinə dair dəlilin ayrıca yetərli hesab edilməməsi yekun nəticəyə təsir etmir, çünki uzunmüddətli qeyriiş günləri, texniki çətinliklər və cüzi gecikmə məcmu halında müddətin bərpasını əsaslandırır. Beləliklə, birinci instansiya məhkəməsi cavabdehin buraxılmış prosessual müddətin bərpası barədə ərizəsini təmin etməklə düzgün nəticəyə gəlmişdir. Iddiaçının şikayətində göstərilən dəlillər həmin qərardadın ləğvi üçün əsas yaratmadığından, şikayət təmin edilməməli və Bakı Kommersiya Məhkəməsinin ##.##.2026-cı il tarixli qərardadı dəyişdirilmədən saxlanılmalıdır. Mülki Prosessual Məcəllənin 402.2-ci maddəsində kassasiya şikayəti verilə bilən apellyasiya instansiyası məhkəməsi qərardadlarının dairəsi məhdud şəkildə müəyyən edilmişdir. Hazırkı qərardad həmin siyahıya daxil olmadığından ondan kassasiya şikayəti verilə bilməz. Göstərilənlərə əsasən və Azərbaycan Respublikası Mülki Prosessual Məcəlləsinin 398.0.1, 400 və 402-ci maddələrini rəhbər tutaraq, məhkəmə kollegiyası Qərara aldı: Iddiaçının vəkili və nümayəndəsi vəkil1 tərəfindən verilmiş şikayət təmin edilməsin. Bakı Kommersiya Məhkəməsinin ##.##.2026-cı il tarixli, e-*-*(***)-****/**** saylı qərardadı dəyişdirilmədən saxlanılsın. Qərardad dərhal qanuni qüvvəyə minir və ondan kassasiya şikayəti verilə bilməz.