Gəncə Şəhər Məhkəməsi Qərardad — İş №e-2(5-121)-12/2026

Azərbaycan Respublikası adından QƏRARDAD Gəncə şəhəri İş № e-2(5-121)-12/2026 12.01.2026 GƏNCƏ ŞƏHƏR MƏHKƏMƏSİ Hakim Quliyev Camal Yusifəli oğlu, İddiaçı Qapalı Səhmdar Cəmiyyətinin Cavabdeh qarşı «pul» tələbinə dair iddia ərizəsini və ona əlavə olunmuş sənədləri məhkəmənin inzibati binasında nəzərdən keçirərək, MÜƏYYƏN ETDİ: İddiaçı QSC Cavabdeh qarşı İddiaçı QSC ilə Cavabdeh arasında bağlanmış xx.xx.2024-cü tarixli MLZNG00-000620 nömrəli, dəyəri 8.000 manat olan daxili lizinq müqaviləsinə görə lizinqi obyekti olan ** AB *** dövlət qeydiyyat nişanlı, 2015-ci il istehsalı, qəhvəyi metallik rəngli «Vaz 21214» minik markalı avtomobiliə vurduğu maddi zərərin məbləği olaraq 6.536 manat, ekspert rəyinin alınması üçün ödənilmiş rüsumun əvəzi qismində 196 manat, məhkəməyə iddia ərizəsinin verilməsi üçün ödənilmiş dövlət rüsumunun əvəzi olaraq 89 manat olmaqla ümumilikdə cəmi 6.821 manat məbləğində pul vəsaitinin Cavabdeh alınaraq İddiaçı QSC-yə ödənilməsi tələbinə dair iddia ərizəsi ilə məhkəməyə müraciət etmişdir. İddia ərizəsini və ona əlavə olunmuş sənədləri tədqiq edərək, məhkəmə hesab edir ki, iddia ərizəsi və ona əlavə edilmiş sənədlər geri qaytarılmalı, Cavabdeh qarşı həmin şəxsin qeydiyyatda olduğu yer üzrə kommersiya məhkəməsində iddia qaldırmaq hüququ İddiaçı QSC-yə izah olunmalıdır. Belə ki, tərəflər arasında bağlanmış xx.xx.2024-cü il tarixli «daxili lizinq müqaviləsi»nin «tərəflərin rekvizitləri, imzaları və möhürü» adlandırılan 23-cü bəndindən «lizinq alan» qismində Cavabdeh sahibkarlıq fəaliyyəti ilə məşğul olan fiziki şəxs qismində hüquq münasibətinə daxil olduğu və vergi ödəyicisinin elektron nömrəsinin (VÖEN**********) onun rekviziti kimi qeyd edildiyi müəyyən olunur. Göründüyü kimi İddiaçı QSC Cavabdeh bağlanmış müqavilədə Cavabdeh məxsus fərdi məlumatlar sırasında vergi ödəyicisinin elektron nömrəsini (VÖEN) xüsusi qeyd etmiş və hüquq münasibətinə daxil olmasının əsası kimi həmin hala istinad etmişdir. Həmçinin «Elektron məhkəmə» informasiya sistemi məlumatlarında Cavabdeh vergi ödəyicisi kimi (VÖEN **********) qeydiyyatdan keçdiyi müəyyən edilir. Buna görə də tərəflər arasındakı lizinq müqaviləsinin sahibkarlıq fəaliyyəti ilə deyil, şəxsi ehtiyacların təmini məqsədi ilə bağlanmasını sübut etmə vəzifəsi iddiaçıya aiddir və hazırki halda iddiaçı həmin sübutu məhkəməyə təqdim etməmişdir. Azərbaycan Respublikası Mülki Prosessual Məcəllənin 26.1-ci maddəsinə görə sahibkarlıq fəaliyyətinin həyata keçirilməsi ilə əlaqədar olan mübahisələrə (kommersiya mübahisələrinə) dair işlərə mülki məhkəmə icraatı qaydasında kommersiya məhkəmələri baxır. Həmin Məcəllənin 24.2-ci maddəsinə görə mübahisənin ümumi məhkəməyə və ya kommersiya məhkəməsinə aidiyyəti işdə iştirak edən şəxslərin subyektiv tərkibi, mübahisənin predmeti və hüquq münasibətlərinin xarakteri nəzərə alınmaqla, bu Məcəlləyə müvafiq olaraq müəyyən edilir. «İşlərin ümumi və yaxud kommersiya məhkəmələrinə aidiyyətinin müəyyən edilməsi, məhkəmə aidiyyəti ilə bağlı mübahisələrə və məhkəmələr arasında yaranan fikir ayrılıqlarına baxılmasının xüsusiyyətlərinə dair» Azərbaycan Respublikası Ali Məhkəməsi Plenumunun 18 sentyabr 2020-ci il tarixli 10 nömrəli Qərarının 13-cü bəndində məhkəmələrə izah edilmişdir ki, əsas tələb (yaxud birlikdə baxılması mümkün olan əsas tələblərdən ən azı biri) üzrə mübahisənin ən azı iki qarşı tərəfin birgə həyata keçirilən sahibkarlıq fəaliyyətindən irəli gəldiyi mübahisələrə müqavilə münasibətlərindən yaranan tələblər aiddir. İş üzrə ən azı iki qarşı tərəfin sahibkarlıq fəaliyyətinin birgə və yaxud ayrıayrılıqda həyata keçirdiyi zaman yarana bilən mübahisələrə əşya-hüquqi münasibətlərdən irəli gələn istifadə, sahiblik və mülkiyyət hüquqlarının müdafiəsi, habelə deliktdən irəli gələn tələblər aiddir. Tərəflərin bağlı olduqları bir sahibkarlıq subyektinin özünün fəaliyyətinin həyata keçirilməsindən meydana gələn mübahisələrə isə kommersiya hüquqi şəxsi ilə bağlı korporativ mübahisələr aiddir. Həmin Qərarın 15-ci bəndində məhkəmələrə izah edilmişdir ki, kommersiya mübahisələrinin subyektlərinin, habelə baxış predmetinin mümkün dairəsi də məhz mübahisə üzrə hüquq münasibətinin xarakterinin sahibkarlıq fəaliyyəti ilə bağlı olmasına dair bu Qərarın 13-cü bəndində əks olunmuş yanaşma baxımından müəyyənləşdirilməlidir. İddia ərizəsi və ona əlavə edilmiş sənədlərlə müəyyən edilir ki, tərəflər arasındakı mübahisə sahibkarlıq fəaliyyətinin həyata keçirilməsi ilə əlaqədar yaranmışdır. Belə ki, İddiaçı QSC (VÖEN **********) və Cavabdeh (VÖEN **********) sahibkarlıq fəaliyyətinin subyekti olmaqla yanaşı, həmin iddia ərizəsində qeyd olunan mübahisə cavabdehin sahibkarlıq fəaliyyətindən irəli gəlmişdir. Göründüyü kimi tərəflər arasındakı mübahisə həm subyektlərin dairəsinə, həm də mübahisənin xarakterinə görə ümumi məhkəməyə deyil, kommersiya məhkəməsinə aiddir. Azərbaycan Respublikası Mülki Prosessual Məcəlləsinin 152.1.3-cü maddəsinə görə əgər iş ərazi və ya məhkəmə aidiyyəti üzrə həmin məhkəmədə baxılmalı deyildirsə, hakim iddia ərizəsini və ona əlavə edilmiş sənədləri geri qaytarır. Həmin Məcəllənin 152.4-cü maddəsinə görə iddia ərizəsinin qaytarılması nöqsanlar aradan qaldırıldıqdan sonra ümumi qaydada ikinci dəfə məhkəməyə müraciət etməyə mane olmur. Bundan başqa, Azərbaycan Respublikası Mülki Prosessual Məcəlləsinin 114.1.3-cü maddəsinə əsasən bu Məcəllə ilə nəzərdə tutulmuş əsaslarla ərizə geri qaytarılarsa, ödənilmiş dövlət rüsumu qaytarılır. Göstərilən maddənin tələbinə uyğun olaraq məhkəmə hesab edir ki, İddiaçı QSC tərəfindən ödənilmiş 89 manat məbləğində dövlət rüsumu (ödənilmə tarixi xx.xx.2026, qəbz nömrəsi:**********77) dövlət büdcəsindən İddiaçı QSC-yə qaytarılmalıdır. Yuxarıda göstərilənlərə əsasən və Azərbaycan Respublikası MPM-nin 152, 263, 264, 267 və 268-ci maddələrini rəhbər tutaraq, QƏRARA ALDİ: İddiaçı QSC-nin Cavabdeh qarşı «pul tələbi» barədə iddia ərizəsi və ona əlavə olunmuş sənədlər geri qaytarılsın. İddiaçı QSC-yə izah edilsin ki, Cavabdeh qarşı həmin şəxsin qeydiyyatda olduğu yer üzrə kommersiya məhkəməsinə iddia ərizəsi ilə müraciət edə bilər. Ödənilmiş 89 (səksən doqquz) manat məbləğində dövlət rüsumu (ödənilmə tarixi xx.xx.2026, qəbz nömrəsi:**********77) dövlət büdcəsindən İddiaçı QSC-yə qaytarılsın. Qərardad tərəfə rəsmi qaydada verildikdən sonra 10 gün müddətində ondan «Elektron məhkəmə» informasiya sistemində yaradılmış elektron kabinet vasitəsi ilə Gəncə Şəhər Məhkəməsinə şikayət verilə bilər. Hakim: Camal Quliyev