Bakı Şəhəri Binəqədi Rayon Məhkəməsi Qərardad — İş №2(001)-7055/2022

Azərbaycan Respublikası adından QƏRARDAD Bakı şəhəri İş № 2(001)-7055/2022 16.11.2022 BAKI ŞƏHƏRİ BİNƏQƏDİ RAYON MƏHKƏMƏSİ Mən, Bakı şəhəri Binəqədi Rayon Məhkəməsinin hakimi Əliyev İlkin Əli oğlu, Ərizəçi ərizəsini məhkəmənin binasında nəzərdən keçirərək, MÜƏYYƏN ETDİM: Ərizəçi ərizə ilə məhkəməyə müraciət edərək, möhürün təsdiqlənməsi barədə qətnamə qəbul edilməsini xahiş etmişdir. Ərizədə qeyd edilmişdir ki, onun həyat yoldaşı 2016-cı ildə vəfat etmiş və mərhumun pensiyası ona həvalə edilmişdir. Lakin pensiyanın artımı ilə müraciət etmiş və doğum haqqında şəhadətnamədə möhürün pozulması ilə əlaqədar ona artım vermədilər. Ona görə də qeydiyyat şöbəsindən məhkəməyə müraciət edilməsi tövsiyyə olunmuşdur. Ərizəni nəzərdən keçirərək hesab edirəm ki, iddia ərizəsinin məhkəmə icraatı mümkün deyildir. Əvvəla qeyd etməliyəm ki, ərizə mülki-prosessual qanunvericiliyin tələbinə uyğun olaraq tərtib edilməmiş və məhkəməyə mülki-prosessual qanunvericiliyə uyğun olaraq müraciət edilməmişdir. Belə ki, mülki mühakimə icraatında fiziki və hüquqi şəxslər arasında yaranmış mübahisələr, bir qayda olaraq, iddia icraatı qaydasında həll edilir. Lakin bir sıra hallarda heç kəs tərəfindən pozulmayan və mübahisələndirilməyən hüquq və mənafelərin mülki məhkəmə icraatı qaydasında müəyyən və ya təsdiq edilməsinə zərurət yaranır. Prosessual qanunvericilik bu kateqoriya işlərə baxılmasının xüsusi qaydasını müəyyən edir və onu xüsusi icraat adlandırır. Xüsusi icraat qaydasında hüquq haqqında mübahisənin mövcud olmadığı mülki işlərə baxılır. Bu səbəbdən bu cür işlərdə tərəflər (iddiaçı, cavabdeh) və üçüncü şəxslər deyil, yalnız ərizəçi və maraqlı şəxslər iştirak edir. Məhkəmədə xüsusi icraat qaydasında işin qaldırılması səlahiyyəti məhdud şəxslərə məxsus olur. Mülki prosessual qanunvericilikdə xüsusi icraat üçün müəyyən edilmiş xüsusiyyətlər nəzərə alınmaqla, xüsusi icraat işlərinə məhkəmələr tərəfindən iddia icraatı qaydasında baxılır. İddia icraatı qaydasında məhkəməyə müraciətin forma və məzmunu barədə şərtlər Mülki-Prosessual Məcəllənin 149-150-ci maddələrində göstərilmişdir.Xüsusi icraat qaydasında baxılan işlərdən biri də hüquqi əhəmiyyəti olan faktların müəyyən edilməsi haqqında işlərdir. Ərizənin mahiyyətindən aydın olmasa da, ehtimal olunur ki, ərizəçi doğumun qeyd edilmə faktının müəyyən edilməsi barədə qətnamə qəbul edilməsini istəyir. Azərbaycan Respublikası MPM-nin 307.2.3-cü maddəsi doğum, övladlığa götürmə, nikah, boşanma, ölüm faktının deyil, vətəndaşlıq vəziyyəti aktlarının, yəni doğumun, övladlığa götürmənin, nikahın, boşanmanın, ölümün qeyd edilmə faktının müəyyən edilməsini nəzərdə tutur. Məhkəmə qaydasında bu faktlar o halda müəyyən edilir ki, vətəndaşlıq vəziyyəti aktlarının dövlət qeydiyyatını aparan orqanlarda müvafiq qeydlər saxlanılmamışdır və onların bərpası (vətəndaşlıq vəziyyəti aktlarının qeydləri saxlanılan arxivin itməsi, müharibə, təbii fəlakət, yanğın və sair nəticəsində arxivin məhv olması və sair səbəbdən) mümkün deyildir və belə qeyd yalnız vətəndaşlıq vəziyyəti aktının qeyd edilməsi faktının məhkəmə qaydasında müəyyən edilməsi barədə qətnamə əsasında bərpa edilə bilər. Hər bir halda məhkəmə, hüquqi faktın müəyyən edilməsini xahiş edən şəxsdən doğumun, övladlığa götürmənin, nikahın, boşanmanın və ya ölümün qeydinin əldə edilməsinin və ya onun bərpasının mümkün olmamasını təsdiq edən sənədləri (məsələn: vətəndaşlıq vəziyyəti aktlarının dövlət qeydiyyatını aparan orqanın müvafiq qeydi verməsinin mümkün olmamasına dair arayışı) tələb etməlidir. Doğum, nikah, boşanma, övladlığa götürmə, atalığın müəyyən edilməsi, adın, soyadın və ata adının dəyişdirilməsi, ölüm haqqında aktların itirilmiş qeydləri yalnız müvafiq qeydin əvvəllər mövcud olduğunu təsdiq edən sənədlər olduqda bərpa edilə bilər. Odur ki, ərizə MPM-də təsbit edilmiş iddia ərizəsinin forma və məzmunu barədə, eyni zamanda digər mümkünlük şərtlərinin tələblərinə cavab vermədiyindən geri qaytarılmalı və ərizə verən şəxsə izah edilməlidir ki, yenidən iddia ərizəsi ilə məhkəməyə müraciət edən zaman Azərbaycan Respublikası Mülki-Prosessual Məcəlləsinin 149-153, 305-311-ci maddələrinin tələblərini nəzərə alsın. Belə ki, Azərbaycan Respublikası Mülki-Prosessual Məcəlləsinin 152.1.1-ci maddəsinə əsasən iddia ərizəsinin bu Məcəllənin 149-cu maddəsi ilə müəyyən olunmuş formasına və məzmununa riayət edilmədikdə və ya bu Məcəllənin 150.1.1-ci maddəsində göstərilən sənədlər iddia ərizəsinə əlavə edilmədikdə hakim iddia ərizəsini və ona əlavə edilmiş sənədləri geri qaytarır. 152.4-cü maddəsinə əsasən iddia ərizəsinin qaytarılması nöqsanlar aradan qaldırıldıqdan sonra ümumi qaydada ikinci dəfə məhkəməyə müraciət etməyə mane olmur. Yuxarıda göstərilənlərə və Azərbaycan Respublikası Mülki-Prosessual Məcəllənin 152-ci maddəsinə əsasən, QƏRARA ALDİM: Ərizəçi ərizəsi geri qaytarılsın və ona izah edilsin ki, yenidən iddia ərizəsi ilə məhkəməyə müraciət edən zaman Azərbaycan Respublikası Mülki-Prosessual Məcəlləsinin 149-153, 305-311-ci maddələrinin tələblərini nəzərə alsın. Qərardaddan rəsmi qaydada verildikdən sonra 10 (on) gün müddətində işə baxan Bakı şəhəri Binəqədi Rayon Məhkəməsinə şikayət verilə bilər. Hakim İlkin Əliyev